Υδατογραφίες της διάσημης εικονογράφου Snezhana Soosh (https://www.instagram.com/vskafandre/)
http://fanpage.gr
Όποιος ψάχνει βρίσκει! Το πιστεύω ακράδαντα, και ισχύει όχι μόνο για αντικείμενα, αλλά και για ιδιότητες και ποιότητες! Έτσι, όποιος ψάχνει τρόπους για να είναι χαρούμενος και θετικός άνθρωπος, θα τους βρει! Να θυμάστε όμως, η χαρά και η ευτυχία δεν είναι κάτι που έρχεται και μας χτυπά την πόρτα, εμείς του ανοίγουμε και το καλωσορίζουμε και αυτό ήταν. Η χαρά και η ευτυχία πηγάζουν από μέσα μας. Είναι θέμα επιλογής και όχι τύχης. Πώς να επιλέξετε να είστε πιο χαρούμενοι και πιο θετικοί; Κάνοντας καθημερινά θετικές σκέψεις! Βγάλτε από το μυαλό σας τις παρακάτω 30 σκέψεις και θα δείτε τεράστια διαφορά!
1. Ξεκολλήστε από το παρελθόν και μην το αναμηρυκάζετε.
Το παρελθόν του καθενός από εμάς είναι γεμάτο με θετικά, με αρνητικά, με ωραία ή άσχημα συναισθήματα, καλές ή κακές εμπειρίες- για τον καθένα οι δόσεις είναι διαφορετικές. Σίγουρα το παρελθόν μας καθορίζει ποιοι είμαστε σήμερα, δε πρέπει όμως να μας περιορίζει. Έτσι, αντί να αναμασάτε τα αρνητικά –ή ακόμα και τα θετικά που κάποτε υπήρχαν αλλά δεν υπάρχουν τώρα-, αποδεχτείτε το, συμφιλιωθείτε μαζί του και ζήστε το παρόν σας δίνοντάς του σημασία.
2. Μάθετε να χαίρεστε με όσα έχετε και μη γκρινιάζετε για όσα δεν έχετε.
Αυτό είναι ένα βασικό μάθημα προσωπικής ευγνωμοσύνης. Η χαρά ξεκινάει με το να εκτιμάει και να χαίρεται κανείς με αυτά που έχει. Εννοείται ότι πάντα θα πρέπει να βάζουμε στόχους και να επιθυμούμε τη βελτίωσή μας, αλλά όχι με το να διαγράφουμε το ‘εδώ και τώρα’ της ζωής μας.
3. Μάθετε να περνάτε ποιοτικό χρόνο με τον εαυτό σας.
Μάθετε να αγαπάτε τον εαυτό σας αντί να ζορίζεστε να σας αγαπήσουν οι άλλοι. Μάθετε να περνάτε όμορφα και όταν είστε μόνοι σας. Αφεθείτε στο να σκεφτείτε, να ονειροπολήσετε, να κάνετε μια βόλτα στη φύση, να διαβάσετε κάτι όμορφο. επενδύοντας θετικά στον εαυτό σας επενδύετε και στην κοινωνικότητά σας. Συνδεθείτε με τον εσωτερικό σας κόσμο!
4. Επενδύστε στην αυτοβελτίωσή σας.
Η αυτοβελτίωση έχει πολλές εκφάνσεις. Καλλιεργήστε αυτά που σας ενδιαφέρουν, που σας αρέσουν και που αγαπάτε. Ανακαλύψτε το μονοπάτι που οδηγεί στον καλύτερό σας εαυτό, αξιοποιώντας τις εμπειρίες σας και μαθαίνοντας από τη ζωή σας.
5. Μην αναλώνεστε σε ατελείωτη αρνητική αυτοκριτική.
Μάθετε να αναγνωρίζετε τα θετικά σας και ό,τι κάνετε καλά και να επενδύετε σε αυτά. Μη μειώνετε τις ικανότητες ή τις επιτυχίες σας. Απολαύστε τις και συνεχίστε την πορεία σας.
6. Βρείτε νόημα σε οτιδήποτε κάνετε.
Να θυμάστε πως για οτιδήποτε κάνετε αφιερώνετε πολύτιμο χρόνο από τη ζωή σας και προσωπικό κόπο. Οπότε είναι καλύτερα να βρείτε νόημα σε ότι κάνετε και να δείτε πώς αυτό συνδέεται με τη ζωή σας στο παρόν αλλά και το μέλλον. Έχοντας έναν σκοπό έχετε πλουσιότερη ζωή.
7. Σκεφτείτε θετικά για το σώμα σας.
Η χαρούμενη ψυχή κατοικεί σε ένα χαρούμενο σώμα! Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αγαπάτε και να φροντίζετε το σώμα σας, να διατηρείτε την υγεία του και να το αφήνετε να χαλαρώνει όταν κουράζεται!
8. Μάθετε να εκτιμάτε περισσότερο τις εμπειρίες και λιγότερο τα υλικά αγαθά.
Οι ωραίες εμπειρίες –και ακόμα καλύτερα αν τις μοιράζεστε με άλλους- είναι αυτό που μένει και φέρνει ευτυχία, όχι μόνο τη στιγμή που συμβαίνει αλλά και αργότερα, όταν γίνεται όμορφη ανάμνηση.
9. Μη συγκρίνετε τον εαυτό σας με άλλους.
Καθένας από εμάς είναι μοναδικός και ιδιαίτερος με τον τρόπο του! Δεν έχει νόημα να κάνουμε συγκρίσεις, γιατί έτσι σαμποτάρουμε τον εαυτό μας με αρνητική σύγκριση και κριτική. Περιστοιχίστε τον εαυτό σας με θετικούς ανθρώπους που σας αγαπάνε, βλέπουν και εκτιμούν τα προτερήματά σας.
10. Μην αφήνετε τις αρνητικές σκέψεις να σας παρασύρουν.
Η ευτυχία και η καλή διάθεση εξαρτώνται από τις σκέψεις που κάνουμε. Οι αρνητικές σκέψεις γεννούν αρνητικά συναισθήματα, αυτά οδηγούν σε αρνητικές συμπεριφορές και όλα μαζί παγιώνονται σε έναν κακό χαρακτήρα.
11. Μη φοβάστε τις αλλαγές.
Αποδεχτείτε τις αλλαγές, προετοιμαστείτε –όσο γίνεται-, αποδεχτείτε ότι το σώμα, η όψη, η ζωή μας αλλάζει και ότι όλα βρίσκονται σε μια ροή. Μάθετε να εκτιμάτε τη στιγμή και να μην πολεμάτε τη φάση ζωής στην οποία βρίσκεστε. Εξασκηθείτε στο να ανακαλύπτετε τα θετικά και τα ωραία σε κάθε αλλαγή.
12. Μη κατηγορείτε τους άλλους για τις δικές σας αποτυχίες.
Πάντα έχουμε μερίδιο στις δικές μας αποτυχίες και προβλήματα και δεν έχει νόημα να αναζητούμε τον ένοχο έξω από εμάς, εφόσον μόνο τον εαυτό μας μπορούμε να ελέγξουμε. Αναλαμβάνοντας τις ευθύνες μας είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθουμε και να μην επαναλάβουμε το λάθος μας.
13. Μη βάζετε φρένο στην περιέργειά σας.
Προσοχή, δεν εννοώ την περιέργεια-κουτσομπολιό! Μάθετε να ρωτάτε, να αναζητάτε, να μαθαίνετε, να παίρνετε νέες πληροφορίες! Ταξιδέψτε, διαβάστε, επισκεφθείτε μουσεία, δείτε παραστάσεις και έργα τέχνης, ανοίξτε τα μάτια, τα αυτιά, τις αισθήσεις σας.
14. Μάθετε να εκτιμάτε τη στιγμή.
Μην περιμένετε πότε θα είναι τέλειες οι συνθήκες για να νιώσετε ευτυχισμένοι. Απολαύστε τη στιγμή, αφεθείτε στις μικροχαρές της ζωής και ζήστε επικεντρωμένοι στο εδώ και τώρα, χωρίς σκέψεις για το παρελθόν ή το μέλλον.
15. Μάθετε να καλλιεργείτε τις σχέσεις σας.
Δείξτε αγάπη, νοιάξιμο και ενδιαφέρον στα άτομα που αγαπάτε. Αφιερώστε τους χρόνο, ακούστε τα, στηρίξτε τα, δείξτε τους ότι τα θυμάστε με μικρότερους και μεγαλύτερους τρόπους. Να θυμάστε να λέτε κι έναν καλό λόγο και ένα κομπλιμέντο, αφού όλοι τα έχουμε ανάγκη!
16. Μη στεναχωριέστε για τα πράγματα που δε μπορείτε να ελέγξετε.
Το να ανησυχείτε και να στεναχωριέστε για πράγματα που δε μπορείτε να ελέγξετε, μόνο κακό σας κάνει. Επενδύστε σε όσα είναι στη σφαίρα επιρροής σας, προετοιμαστείτε, αλλά για όσα δεν μπορείτε να κάνετε κάτι αφήστε τα να περάσουν αγγίζοντάς σας όσο το δυνατό λιγότερο.
17. Ποτέ μη μεταθέτετε την ευτυχία σας στο μέλλον.
Μη ξεκινάτε να σκέφτεστε «θα είμαι ευτυχισμένη/ος όταν… χάσω κιλά… γυμναστώ.. παντρευτώ…χωρίσω… βρω καλή δουλειά…» κλπ, κλπ, γιατί έτσι μεταθέτετε την ευτυχία σας στο μέλλον και ίσως να μην έρθει… Ακόμα χειρότερα, με αυτό το σκεπτικό δεν είστε ευτυχισμένοι στο παρόν σας. Επικεντρωθείτε στο τι σας φέρνει ευτυχία και χαρά σήμερα, όσο μικρό και αν είναι.
18. Μη σταματάτε να γνωρίζετε καινούργιους ανθρώπους.
Πάντα θα έχετε τους κολλητούς σας και τον κύκλο σας, αλλά είναι όμορφο να γνωρίζετε διαφορετικούς ανθρώπους, να ακούτε άλλες απόψεις και να εμπλουτίζετε τη ζωή σας με θετικά άτομα που θα σας διδάξουν κάτι νέο.
19. Μην δράτε εγωιστικά.
Μάθετε να κατανοείτε την οπτική γωνία του άλλου, να ‘μπαίνετε στα παπούτσια’ του, να δείχνετε καλή θέληση και να είστε ανοιχτοί. Όταν κανείς δρα εγωιστικά και δε βάζει κατανόηση, συμπόνια και συγχώρεση στις σχέσεις του, μένει με το θυμό και την ανασφάλειά του και, τελικά, βγαίνει χαμένος.
20. Μην κάνετε το κακό.
Απλώς, επιλέξτε να είστε καλό άνθρωπος!
21. Ποτέ μη πείτε ‘βαριέμαι’ και αποσυρθείτε από τη ζωή.
Μάθετε να ζείτε τη ζωή, να αναμιγνύεστε στα πράγματα, να γνωρίζετε ανθρώπους, να έχετε ενδιαφέροντα, να μαθαίνετε, να αισθάνεστε, να εκπληρώνετε τις επιθυμίες και τα όνειρά σας, ξεκινώντας με ένα τόσο δα βηματάκι κάθε φορά.
22. Μη ξεχνάτε ότι το χαμόγελο και η καλή διάθεση είναι ανεκτίμητα.
Η καλή διάθεση και το χαμόγελο φτιάχνουν τη ζωή σας αλλά και τη ζωή των γύρω σας! Επενδύστε σε αυτά!
23. Μην περιμένετε κάτι ή κάποιον να σας αλλάξει τη ζωή.
Αν ψάχνετε τον άνθρωπο που θα σας αλλάξει τη ζωή… Κοιτάξτε στον καθρέφτη! Και αποφασίστε να κάνετε τις αλλαγές που επιθυμείτε για να έχει η ζωή σας νόημα και ομορφιά.
24. Μη φοβάστε τη μοναξιά.
Κάντε τον εαυτό σας φίλο και σύμμαχο και δε θα φοβάστε τη μοναξιά! Μάθετε να βρίσκετε χαρά και ευχαρίστηση στο να είστε και με τον εαυτό σας και μην περιμένετε να είστε κάθε φορά με κόσμο για να νιώθετε καλά και να περνάτε όμορφα.
25. Μη ξεχνάτε ότι η ευτυχία είναι η επιλογή.
Εμείς οι ίδιοι, με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις πράξεις μας καθορίζουμε αν θα είμαστε ευτυχισμένοι .
26. Μη σταματάτε να αγαπάτε τον εαυτό σας και τους άλλους.
Η αγάπη κάνει τον κόσμο να γυρίζει! Επενδύστε στο να αγαπάτε τον εαυτό σας, τους γύρω σας, το περιβάλλον και κάντε την αγάπη πράξη. Θα δείτε τη διαφορά!
27. Μη σταματάτε να δημιουργείτε θετική ενέργεια γύρω σας
Με τη στάση σας, τη διάθεσή σας και τις πράξεις σας, μάθετε να δημιουργείτε θετική ενέργεια. Ξεχάστε τα κουτσομπολιά, τα αρνητικά σχόλια τις γκρίνιες και επενδύστε σε θετικά λόγια και σχόλια, σε κομπλιμέντα, σε εντοπισμό όμορφων πραγμάτων και ανθρώπων.
28. Μην αφήνετε τα αρνητικά συναισθήματα να σας φάνε ζωντανό.
Θυμός, ζήλεια, φθόνος, μνησικακία, έχθρα, πίκρα, αγανάκτηση το μόνο που κάνουν είναι να σας ‘τρώνε’ την ψυχή και την ποιότητα ζωής σας. Επενδύστε στα θετικά συναισθήματα και τη χαρά της ζωής.
29. Ποτέ μην αφήνετε το χώρο γύρω σας να είναι ένα χάος.
Μάθετε να τακτοποιείτε, να κρατάτε καθαρό και οργανωμένο τον χώρο σας (είτε είναι ολόκληρο σπίτι, είτε δωμάτιο, είτε γραφείο, συρτάρι ή ράφι) γιατί όταν το εξωτερικό σας περιβάλλον είναι τακτοποιημένο και οργανωμένο έτσι είναι και το εσωτερικό σας περιβάλλον και η διάθεσή σας!
30. Ποτέ μην υποτιμάτε τη δύναμη που έχετε να αλλάξετε τη ζωή σας.
Το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο είναι να γκρινιάζει κανείς για τα στραβά και ανάποδα και όσα δεν του αρέσουν στη ζωή του, είτε μπορεί να τα ελέγξει είτε όχι. Με αυτή τη στάση όμως τίποτα δεν αλλάζει προς το καλύτερο, αντίθετα, όλα γίνονται χειρότερα. Να θυμάστε ότι πάντα έχετε την επιλογή να αλλάξτε τη στάση σας απέναντι στη ζωή και τα πράγματα, να επενδύσετε στα θετικά, να αλλάξετε το πώς σκέφτεστε για τα πράγματα γιατί, τελικά, η επιλογή του πώς θα είναι η ζωή σας είναι μόνο δική σας!
Διαλέξτε Αγάπη, Ηρεμία, Χαρά!
Δρ. Λίζα
Πηγή healing.net
Παράξενη αλλά τόσο κοινή και οικεία σε όλους μας είναι η ανακούφιση που νιώθουμε, και η αιφνίδια συρροή ενέργειας και θάρρους, όταν μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα ανησυχίας, αγωνίας, σκοτεινών προαισθημάτων, ημερών γεμάτων φόβο και άγρυπνων νυχτών, αντιμετωπίζουμε τελικά τον πραγματικό κίνδυνο: μια απειλή την οποία μπορούμε να δούμε και να αγγίξουμε (…) Τώρα που γνωρίζουμε από που έρχεται το πλήγμα, γνωρίζουμε επίσης, αν μη τι άλλο, τι μπορούμε να κάνουμε για να το αποκρούσουμε –ή τουλάχιστον έχουμε μάθει πόσο περιορισμένη είναι η ικανότητά μας να βγούμε αλώβητοι και τι είδους απώλεια, ή βλάβη, ή πόνο, πρέπει να περιμένουμε. Όλοι έχουμε ακούσει ιστορίες για δειλούς που έγιναν ατρόμητοι μαχητές όταν αντιμετώπισαν κάποιον «πραγματικό κίνδυνο», όταν η καταστροφή που περίμεναν κάθε μέρα, αλλά μάταια είχαν προσπαθήσει να φανταστούν, επιτέλους ήρθε. Ο φόβος φτάνει στο αποκορύφωμά του όταν είναι διάχυτος, διάσπαρτος, ασαφής, όταν δεν συνδέεται με κάτι, όταν παραμένει αποσπασμένος από την πραγματικότητα και αιωρείται ελεύθερα, χωρίς σαφή αναφορά ή αιτία —όταν μας στοιχειώνει χωρίς ορατό ειρμό ή λόγο, όταν η απειλή που θα έπρεπε να φοβόμαστε μπορεί να αναφανεί φευγαλέα παντού, δεν μπορούμε όμως να την αντικρίσουμε πουθενά. «Φόβος» είναι το όνομα που δίνουμε στην αβεβαιότητά μας: στην άγνοιά μας για την απειλή και για ό,τι πρέπει να κάνουμε – ό,τι μπορούμε και ό,τι δεν μπορούμε να κάνουμε – προκειμένου να τη σταματήσουμε καθ’ οδόν – ή να της αντισταθούμε, αν η αναχαίτισή της ξεπερνά τις δυνάμεις μας. Η εμπειρία της ζωής στην Ευρώπη του 16ου αιώνα –στο χρόνο και στον τόπο όπου η μοντέρνα εποχή μας ήταν έτοιμη να γεννηθεί– συνοψίστηκε κοφτά, και θαυμάσια, από τον Lucien Th σε τέσσερις μόνο λέξεις: «Peur toujours, peur partout» («φόβος πάντα, φόβος παντού»). Ο Th συνέδεσε την πανταχού παρουσία του φόβου με το σκοτάδι, που άρχιζε έξω από την πόρτα της καλύβας και σκέπαζε τον κόσμο έξω από το φράκτη του αγροκτήματος. Στο σκοτάδι μπορούν να συμβούν τα πάντα, ουδείς όμως γνωρίζει τι ακριβώς θα συμβεί τελικά: το σκοτάδι δεν είναι η αιτία του φόβου, είναι όμως το φυσικό περιβάλλον της αβεβαιότητας –κι επομένως του φόβου. Η νεωτερικότητα επρόκειτο να είναι το μεγάλο άλμα προς τα εμπρός: μακριά από το φόβο και προς έναν κόσμο απαλλαγμένο από την τυφλή και αδιαπέραστη μοίρα – αυτό το θερμοκήπιο φόβων. Όπως συλλογιζόταν ο Βίκτωρ Ουγκό, νοσταλγικά και με λυρική διάθεση εν προκειμένω: ωθημένη από την επιστήμη («ο θρόνος της πολιτικής θα μεταμορφωθεί σε θρόνο της επιστήμης»), θα έρθει μια εποχή που θα δώσει τέλος στις εκπλήξεις, τις συμφορές, τις καταστροφές –αλλά και τέλος στις διενέξεις, τις αυταπάτες, τους παρασιτισμούς… Με άλλα λόγια, μια εποχή που θα δώσει τέλος σέ όλα αυτά τα υλικά από τα οποία φτιάχνονται οι φόβοι. Ό,τι έμελλε όμως να είναι μια οδός διαφυγής, αποδείχθηκε τουναντίον μια μακρά παράκαμψη. Πέντε αιώνες μετά, σε μας που βρισκόμαστε στο άλλο άκρο του πελώριου νεκροταφείου ρημαγμένων ελπίδων, η ετυμηγορία του Th ηχεί –ξανά– εντυπωσιακά ταιριαστή και επίκαιρη. Η εποχή μας είναι, ξανά, μια εποχή φόβων».
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ
Προστατεύουμε τον εαυτό μας και την ιδανική εικόνα του εαυτού μας
Από τη δική μας οπτική γωνία, η μεγαλύτερη ανακάλυψη του Freud είναι ότι η μεγάλη αιτία πολλών ψυχολογικών ασθενειών είναι ο φόβος να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του, τα συναισθήματα, τις παρορμήσεις, τις αναμνήσεις, τις ικανότητες, τις δυνατότητες, το πεπρωμένο του….
Γενικά, αυτού του είδους ο φόβος είναι αμυντικός, με την έννοια ότι είναι μια προστασία της αυτοεκτίμησης μας, της αγάπης και του σεβασμού που τρέφουμε για τον εαυτό μας. Τείνουμε να φοβόμαστε οποιαδήποτε γνώση θα μπορούσε να μας κάνει να απεχθανόμαστε τον εαυτό μας ή να μας κάνει να νιώθουμε κατώτεροι, αδύναμοι, ανάξιοι, κακοί, επονείδιστοι.
Προστατεύουμε τον εαυτό μας και την ιδανική εικόνα του εαυτού μας με την απώθηση και παρόμοιους αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι είναι κυρίως τεχνικές μέσω των οποίων αποφεύγουμε να συνειδητοποιήσουμε δυσάρεστες ή επικίνδυνες αλήθειες.
Και στην ψυχοθεραπεία, τις μανούβρες με τις οποίες εξακολουθούμε να αποφεύγουμε αυτή τη συνειδητοποίηση της οδυνηρής αλήθειας, τους τρόπους με τους οποίους πολεμάμε τις προσπάθειες του θεραπευτή να μας βοηθήσει να δούμε την αλήθεια, τους ονομάζουμε «αντίσταση». Όλες οι τεχνικές του θεραπευτή αποκαλύπτουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την αλήθεια, ή είναι τρόποι για να δυναμώσει ο ασθενής έτσι ώστε να μπορεί να αντέξει την αλήθεια. («Το να είναι απόλυτα ειλικρινής με τον εαυτό του, είναι η σπουδαιότερη προσπάθεια που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος» S. Freud).
Αλλά υπάρχει ένα άλλο είδος αλήθειας το οποίο τείνουμε να αποφεύγουμε. Όχι μόνο μένουμε προσκολλημένοι στην ψυχοπαθολογία μας, αλλά επίσης τείνουμε να αποφεύγουμε την προσωπική ανάπτυξη γιατί και αυτή, επίσης, μπορεί να επιφέρει ένα άλλο είδος φόβου, δέους, αισθημάτων αδυναμίας και ανεπάρκειας. Κι έτσι, χρησιμοποιούμε ένα άλλο είδος αντίστασης, μια άρνηση της καλύτερης πλευράς μας, των ταλέντων μας, των καλύτερων ενορμήσεών μας, των ανώτερων δυνατοτήτων μας, της δημιουργικότητας μας. Με δυο λόγια, αυτή είναι η μάχη με το δικό μας μεγαλείο, ο φόβος της ύβρεως.
Αυτό μας θυμίζει ότι ο μύθος μας του Αδάμ και της Εύας, με το επικίνδυνο δέντρο της Γνώσης που πρέπει κανείς να αγγίξει, έχει το αντίστοιχό του σε πολλές άλλες κουλτούρες, οι οποίες πιστεύουν επίσης ότι η ύψιστη γνώση είναι προνόμιο των θεών. Οι περισσότερες θρησκείες έχουν μια τάση αντί-νοησιαρχίας (μαζί με διάφορες άλλες τάσεις, φυσικά), κάποιο ίχνος προτίμησης για την πίστη και όχι τη γνώση, ή το αίσθημα ότι ορισμένες μορφές γνώσης είναι υπερβολικά επικίνδυνες για να ανακατεύονται οι άνθρωποι με αυτές και καλό είναι να απαγορευτούν ή να διαφυλαχτούν με τους λίγους εκλεκτούς.
Στις περισσότερες κουλτούρες, οι επαναστάτες εκείνοι που αψήφησαν τους θεούς αναζητώντας τα μυστικά τους, τιμωρούνταν αυστηρά, όπως ο Αδάμ και η Εύα, ο Προμηθέας και ο Οιδίποδας και έμειναν στην μνήμη των ανθρώπων σαν προειδοποιήσεις ότι δεν πρέπει να προσπαθούν να μοιάσουν στον Θεό.
Και, αν μου επιτρέπετε να το θέσω πολύ συνοπτικά, είναι ακριβώς αυτό το κομμάτι μας, που έχει κάτι το θεϊκό, για το οποίο έχουμε αντιφατικά συναισθήματα, το οποίο μας γοητεύει αλλά και μας φοβίζει, μας προσελκύει αλλά και μας κάνει να παίρνουμε αμυντική στάση. Αυτή είναι μια όψη του ανθρώπινου πεπρωμένου, ότι είμαστε ταυτόχρονα σκουλήκια και θεοί. Όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί μας, οι άνθρωποι που πλησιάζουν περισσότερο στο Θείο, πιστοποιούν ότι χρειάζεται τρομερό κουράγιο στη μοναχική στιγμή της δημιουργίας, της επιβεβαίωσης ενός καινούριου πράγματος (που είναι αντιφατικό με το παλιό).
Αυτό είναι ένα είδος τόλμης, να βγαίνεις μπροστά, να ξεχωρίζεις από τους άλλους, να στέκεσαι ολομόναχος, μια πράξη περιφρόνησης, μια πρόκληση. Η στιγμή του φόβου είναι αρκετά κατανοητή αλλά πρέπει παρόλα αυτά να ξεπεραστεί αν πρόκειται να υπάρξει δημιουργία. Έτσι, το να ανακαλύψει κανείς στον εαυτό του ένα μεγάλο ταλέντο μπορεί αναμφίβολα να φέρει ευφορία αλλά φέρνει επίσης και ένα φόβο των κινδύνων, των ευθυνών και των καθηκόντων του να είσαι ηγέτης και του να είσαι μόνος σου.
Η υπευθυνότητα φαίνεται κάποτε βαρύ φορτίο και τότε προσπαθεί το άτομο να την αποφύγει όσο περισσότερο είναι δυνατό. Σκεφτείτε το μίγμα των συναισθημάτων δέους, ταπεινοφροσύνης, ακόμα και φόβου που μας έχουν αναφέρει άνθρωποι οι οποίοι έχουν εκλεγεί Πρόεδροι του κράτους.
Αβραάμ Μάσλοου,
από το βιβλίο “Ψυχολογία της ύπαρξης”, εκδ. Δίοδος, 1994
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὑποστηρίζοντας τούς ἡσυχαστές καί ἑρμηνεύοντας τήν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας ἀπέκρουσε τόν φιλόσοφο Βαρλαάμ, πού ἦταν δεμένος στό ἅρμα τοῦ δυτικοῦ ἀνθρωποκεντρικοῦ οὑμανισμοῦ. Ἐπηρεασμένος ἀπό τή φιλοσοφία τῆς Δύσης, πού εἶχε ἔντονα χρωματισθεῖ ἀπό τήν Πλατωνική σκέψη, προσπαθοῦσε νά γελοιοποιήσει τούς ἡσυχαστές, ἰσχυριζόμενος ὅτι οἱ ἐμπειρίες τους ἦταν ἀποτέλεσμα φαντασιώσεων ἤ ἁπλές ἐκδηλώσεις φυσικῶν κτιστῶν φαινομένων. Θά πρέπει νά ἐπισημάνουμε ὅτι ὁ Βαρλααμισμός ἀποτελεῖ καί ἕνα σύγχρονο φαινόμενο, γι᾿ αὐτό καί ἡ παρουσίαση τοῦ ἔργου τοῦ ἁγίου Γρηγορίου σήμερα εἶναι ἐπίκαιρη, χρήσιμη καί καθοδηγητική.
Στήν ἐποχή μας γίνεται μιά ἔντονη προσπάθεια γιά διάλογο καί συνεργασία μεταξύ τῆς Θρησκείας καί τῆς ἐπιστήμης τῆς Ψυχολογίας. Ἡ σκέψη καί τό ἔργο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου μποροῦν νά γίνουν ὁδηγοί, ἔτσι ὥστε ἕνας τέτοιος διάλογος νά μή δημιουργήσει περισσότερη σύγχυση, παρανοήσεις καί προβλήματα. Σ᾿ αὐτόν τό διάλογο χρειάζεται νά καθοριστοῦν σαφῶς τά ὅρια μεταξύ τῆς λογικῆς, τῆς ἐπιστημονικῆς γνώσης καί ἀπόδειξης, τῶν φυσικῶν φαινομένων, καί τῶν μεταφυσικῶν ἐμπειριῶν καί ἀποκαλύψεων. Ἡ ἐπιστήμη μελετᾶ φαινόμενα πού ἐλέγχονται ἀπό φυσικούς νόμους. Οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, τά θαύματα, οἱ ἀποκαλύψεις παριστοῦν ὑπερβάσεις τῶν φυσικῶν νόμων.
Στό Δυτικό κόσμο ἡ ἔννοια τῆς θρησκείας ἔχει καταντήσει μιά ἁπλή ἐπιλογή ἤ προτίμηση. Εἶναι κάτι ἀνάλογο μέ τήν ἐπίσκεψη στήν ὑπεραγορά (Super Market), ὅπου διαλέγεις ὅ,τι προτιμᾶς. Σέ μιά τελευταία σύναξη στήν Κωνσταντινούπολη ὁ Πατριάρχης Βαρθολομαῖος τόνισε ὅτι ὁ Δυτικός Σχολαστικισμός ἔχει ἐλαττώσει τίς θεϊκές ἀλήθειες σέ ἔννοιες. Ἔτσι ὁ Θεός γίνεται ἀντιληπτός σάν ἰδέα ἤ ἔννοια. Ἀλλά μέ αὐτήν τήν προσέγγιση ἡ Δύση χάνει τή δυνατότητά της γιά τή συμμετοχή στίς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι βλέπουμε στή Δύση νά γίνεται λόγος γιά μεταφυσικές ἐμπειρίες διαφόρων θρησκειῶν, πού συνδέονται μέ παραισθήσεις, ὑπνωτικά φαινόμενα ἤ φαντασιώσεις.
Μερικοί μάλιστα εἶπαν ὅτι κβαντομηχανική θά εἶναι ἡ θρησκεία τοῦ μέλλοντος. Ἄλλοι προσπάθησαν νά ἐξηγήσουν ἐπιστημονικά τό θαῦμα σύμφωνα μέ τούς νόμους τῆς φύσης. Εἶπαν ὅτι ἕνας ἄνεμος ἄνοιξε τήν Ἐρυθρά θάλασσα, ἕνας νεκρός πού ἀναστήθηκε ἦταν σέ κατατονική κατάσταση, τό μάννα ἦταν μύκητες γεννημένοι στόν ἀέρα καί οἱ δαιμονισμένοι ἦσαν ὑστερικά ἄτομα.
Ἕνα ἄλλο παράλληλο σύγχρονο φαινόμενο εἶναι ἡ θρησκειοποίηση τῆς κοινῆς γνώμης. Ἡ κοινή γνώμη γίνεται τό ἔσχατο κριτήριο γιά τό τί πιστεύει ὁ ἄνθρωπος, ποιές πρέπει νά εἶναι οἱ ἀξίες του καί ποιά ἡ ἠθική του. Ὅ,τι εἶναι κοινῶς γενικά ἀποδεκτό, μπαίνει στά πλαίσια μιᾶς εὐλύγιστης ἠθικῆς ἤ δημιουργεῖ νέα ἱεράρχηση ἀξιῶν. Ἔτσι οἱ ὀρθολογιστές βλέπουν τή θρησκευτική πίστη σάν ἕνα προϊόν καί δημιούργημα τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀνθρώπου. Ἔγραφε ὁ ἀείμνηστος ὀρθόδοξος θεολόγος στή Νέα Ὑόρκη π.Ἰωάννης Meyendorff, πού ἀσχολήθηκε ἰδιαίτερα μέ τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ὅτι ἡ διαμάχη μεταξύ Ἁγίου Γρηγορίου καί Βαρλαάμ ἦταν συμβολική τῶν διαφορῶν μεταξύ τῶν Γραφῶν καί τῆς Ἑλληνικῆς Σκέψης, μεταξύ τῆς Ἱερουσαλήμ καί τῆς Ἀθήνας, μεταξύ τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Φιλοσόφων, μεταξύ τῆς θρησκείας τῆς ἐνσαρκώσεως καί τῆς Ἀνάστασης καί μεταξύ τῆς θρησκείας τῆς ἀπωλείας καί καταστροφῆς τοῦ σύμπαντος. Ἡ βάση τῆς Παλαμικῆς Σκέψης δέν περιορίζεται στό «γνῶθι σ᾿ αὐτόν», ἀλλά καθορίζεται ἀπό τό «ἐλθών εἰς ἑαυτόν», ὅπου ἡ ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό γίνεται ὁ ὑπέρτατος σκοπός τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης.
Εἶναι γεγονός ὅτι στό χῶρο τῶν ἐπιστημῶν τῆς συμπεριφορᾶς ἔγιναν γιγαντιαῖα ἅλματα τίς τελευταῖες δεκαετίες. Ἀπό τήν πρόοδο στή γενετική βλέπουμε τό σημαντικό ρόλο πού παίζει ἡ κληρονομικότητα σέ πολλές ψυχολογικές καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις. Μποροῦμε νά δοῦμε τή σημασία τῆς νευρολογίας, ὅπου χημικές διεργασίες καί νευροαπεικονίσεις ἀντικατοπτρίζουν συναισθηματικές καί νοητικές καταστάσεις καί λειτουργίες.
Εἶναι γνωστό ὅτι ψυχικά νοσήματα πού ἔχουν σχέση μέ νευροφυσιολογικές διαταραχές μπορεῖ νά ἐκδηλωθοῦν μέ ψευδαισθήσεις ὀπτικές ἤ ἀκουστικές. Ἄτομα ἐπίσης κάτω ἀπό ἔντονες συνθῆκες stress (ψυχοσωματικῆς καταπόνησης), μπορεῖ νά ἔχουν παραληρήματα ἤ ψευδαισθήσεις. Ἐπίσης, ἄτομα πού χρησιμοποιοῦν χημικές οὐσίες, ὅπως ναρκωτικά, LSD, κοκαΐνη κ.λ.π., μπορεῖ νά ἔχουν ἀκουστικές, ὀπτικές ἤ ἀπτικές ψευδαισθήσεις. Θά πρέπει νά γίνει σαφής διαχωρισμός μεταξύ τῶν ἐμπειριῶν αὐτῶν, πού ἔχουν φυσική προέλευση καί ἐξηγοῦνται ἐπιστημονικά, καί τῶν ὑπερφυσικῶν ἐμπειριῶν, πού δέν ἔχουν καμιά σχέση μέ τή φυσικοχημεία τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Σιναΐτης προειδοποιεῖ τούς μαθητές του μέ τήν ἑξῆς παραίνεση: » Ὁταν δεῖς φῶς ἤ φλόγα μέσα σου ἤ ἔξω ἀπό σένα μήν τήν παραδεχθεῖς». Πολλοί Πατέρες τόνισαν τόν κίνδυνο τῆς φαντασίας, πού μπορεῖ νά ἀποτελέσει τόν πιό ἐπικίνδυνο ἐχθρό τῆς ἕνωσης μέ τόν Θεό. Σ᾿ αὐτό τό σημεῖο θά ἤθελα νά τονίσω τό ρόλο τῆς ὑποβολῆς στή δημιουργία «ψευτομεταφυσικῶν ἐμπειριῶν».
Πολλά σύγχρονα φιλοσοφικο-θρησκευτικά συστήματα παρουσιάζουν τέτοια φαινόμενα καί ὑπόσχονται γαλήνη, ψυχική ἠρεμία, σωματική καί ψυχική ὑγεία. Ἕνα χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου συγχρόνου φαινομένου εἶναι τό ἐνδιαφέρον πού παρατηρεῖται στή Δύση γιά ὁρισμένες ἀνατολικές θρησκεῖες, ὅπως παραδείγματος χάριν ὁ Βουδισμός. Ὁ Βούδας ἦταν ἕνας Ἰνδός μοναχός πού ἔζησε τόν 5ο π.Χ. αἰώνα. Ἀσκήθηκε γιά ἑπτά χρόνια καί μέ ἄσκηση καί αὐτοσυγκέντρωση ἦλθε σέ ἔκσταση κάτω ἀπό μιά συκιά. Γιά ἑπτά μέρες, ἀναφέρεται στή βιογραφία του, ἔχασε τήν ἐπαφή μέ τόν κόσμο καί ἀνέβηκε τά σκαλοπάτια τοῦ νιρβάνα καί ἐκεῖ, πάντοτε κατά τό βιογράφο του, «ξαναθυμήθηκε τίς μετεμψυχώσεις του καί κατάλαβε τούς νόμους τῆς τάξης τοῦ σύμπαντος». Δηλαδή, ξεκίνησε χωρίς Θεό καί τελικά κατέληξε στόν Πανθεϊσμό. Στό Βουδισμό ἡ «σωτηρία» ἔρχεται ἀπό τόν ἄνθρωπο καί ὄχι ἀπό ἔξω.
Ὁ Ἐπίσκοπος Πίτσμπουργκ Μάξιμος, σέ μιά εἰσήγησή του μέ θέμα μεταφυσικές ἐμπειρίες ἐντός καί ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας, ἀναφέρεται στό ρόλο τής αὐθυποβολῆς καί στίς πιθανές παρενέργειες ἐμπειριῶν πού στηρίζονται στίς Ἀνατολικές φιλοσοφίες καί περιλαμβάνουν κατάθλιψη, αὐτοκτονίες, ἀκόμη καί δαιμονική ἐπίδραση. Ὑπάρχουν πολλές προσπάθειες, πού ἐνῶ ξεκινοῦν ἀπό μιά ἁπλῆ φυσιολογική ἤ φιλοσοφική ἀρχή καταλήγουν νά ἐμποτίζονται ἀπό Ἰνδουϊστικές καί Πανθεϊστικές ἰδέες.
Μιά πιό ἐπιστημονική μέθοδος γιά χαλάρωση καί ἠρεμία ἐπρότεινε ὁ καθηγητής τοῦ Harvard H.Benson. Τό βιβλίο του The relaxation Response (ἡ ἀπάντηση τῆς χαλάρωσης) ἔσπασε ρεκόρ πωλήσεων στήν Ἀμερική, ὅταν εἶχε πρωτοεκδοθεῖ.
Περιγράφει μιά πολύ ἁπλῆ τεχνική χωρίς μεταφυσικά στοιχεῖα. Αὐτή ἡ τεχνική περιλαμβάνει ἥσυχο περιβάλλον, ἐπανάληψη μιᾶς λέξεως (οὐδέτερης ἤ καί προσευχῆς) καί μιά παθητική στάση.Τήν περιγράφει ὡς ἑξῆς:
«Κάθησε ἥσυχα σέ μιά ἀναπαυτική θέση, κλεῖσε τά μάτια σου, χαλάρωσε τούς μῦς σου, ἀνάπνεε μέ τή μύτη ἐπαναλαμβάνοντας μέ κάθε ἀναπνοή μία λέξη. Συνέχισε γιά 15-20 λεπτά καί ὕστερα κάθησε ἥσυχα γιά λίγα λεπτά». Εἶναι μιά ἰατρική μέθοδος, πού δέν ἔχει θρησκευτικές προϋποθέσεις. Ἀπό συστηματικές μελέτες πού ἔκανε διαπίστωσε ὅτι ὅταν ἐφαρμόζεται ἡ χαλάρωση αὐτή δύο φορές τήν ἡμέρα γιά ὁρισμένες μέρες, μπορεῖ νά ἐλαττώσει τήν ἔνταση τῶν μυῶν, νά ἐλαττώσει τήν ἀρτηριακή πίεση, νά ἐλαττώσει τήν κατανάλωση ὀξυγόνου καί νά βελτιώσει τήν ἀντίσταση τοῦ ἀτόμου στό stress.
Ἐδῶ πρέπει νά ἐπισημάνουμε ὅτι τά ἴδια εὐεργετικά ψυχοφυσιολογικά ἀποτελέσματα μπορεῖ νά ἔχει καί ἡ ἡσυχαστική μέθοδος ἀπό τήν ὁποία ὁ Benson δανείστηκε μερικά στοιχεῖα. Ἡ διαφορά ὅμως ἔγκειται στό ὅτι ἡ ἡσυχαστική μέθοδος δέν παραμένει ἁπλῶς σάν μιά ψυχοφυσιολογική τεχνική χαλάρωση, ἀλλά ἀποτελεῖ ἕνα στοιχεῖο τῆς γενικότερης προσπάθειας τοῦ ἀνθρώπου νά πλησιάσει καί νά ἑνωθεῖ μέ τόν Θεό. Ἀναφέρθηκα στήν ἀπάντηση χαλάρωσης τοῦ Benson, γιατί ὑπάρχει μιά τάση τόσο στήν ὀρθολογιστική Δύση, ὅσο καί στήν Δυτικίζουσα Ἀνατολή, νά ἑρμηνεύσουμε ὅλες τίς ἐμπειρίες, καί αὐτές ἀκόμη τῶν ἁγίων, μέ βάση ὀρθολογιστικά καί ψευτοεπιστημονικά κριτήρια. Εἶναι ὁ σύγχρονος πειρασμός τοῦ Βαρλααμισμοῦ, τῆς μίμησης δηλαδή τοῦ Βαρλαάμ καί τοῦ Ἀκινδύνου, στήν ὀρθολογιστική τους στάση ἀπέναντι στήν ἐμπειρία τῶν ἡσυχαστῶν.
Αὐτή ἦταν ἡ σπουδαία συμβολή τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, ὅπου τόνισε ὅτι ἐνῶ ἡ φύση τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀπρόσιτη, μπορεῖ ὅμως ὁ Θεός νά γίνει γνωστός στούς ἀνθρώπους μέ τίς ἐνέργειές του. Αὐτές οἱ ἐνέργειες, ἤ θεϊκές ἀποκαλύψεις καί παρουσίες, εἶναι ἐλεύθερες πράξεις τοῦ Ζῶντος Θεοῦ καί δέν ἐλέγχονται ἀπό καμιά ἀνθρώπινη λογική οὔτε ὑπακούουν καί περιορίζονται ἀπό κανένα φυσικό νόμο. Στήν ἀσκητική ζωή ὁ ἄνθρωπος ἐνεργεῖ, ἀλλά στή μυστική ζωή ὑφίσταται τή θεία ἐνέργεια .Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος τόνισε πώς καί τό ἄκτιστο φῶς εἶναι φαινόμενο πού ὑπερβαίνει τούς φυσικούς νόμους καί βρίσκεται πέραν πάσης λογικῆς, ἐπιστημονικῆς ἤ πειραματικῆς ἐμπειρίας. Ἡ ἡσυχαστική μέθοδος περιλαμβάνει τέσσερα βασικά στοιχεῖα.
α) Κίνηση πρός μιά κατάσταση ἀπόλυτης ἡσυχίας καί ἠρεμίας, πού δέν περιλαμβάνει οὔτε διάβασμα οὔτε ψαλμωδία.
β) Ἄσκηση στή συγκέντρωση τοῦ νοῦ, φυσική ἀκινησία, ἔλεγχο τῆς ἀναπνοῆς, προσήλωση τῶν ματιῶν στήν καρδιά ἤ τό στομάχι.
γ) Αἴσθηση μιᾶς ἐσωτερικῆς θερμότητας ἤ θέα τοῦ ἀκτίστου φωτός. Αὐτή ἡ θέα δέν εἶναι οὔτε ψευδαίσθηση οὔτε εἰδικό ἀτμοσφαιρικό φαινόμενο, οὔτε ἐλέγχεται ἤ καθορίζεται ἀπό τούς φυσικούς νόμους.
δ) Οἱ ὀφθαλμοί τοῦ ἀνθρώπου μέ τή δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μετασκευάζονται (γράφει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς «μετασκευασθεῖσι γάρ ὑπό τοῦ Πνεύματος ὦπται») καί ἔτσι ἔχουν τήν ἐμπειρία τοῦ ἀκτίστου φωτός.
Οἱ ἡσυχαστές ξεκινοῦν ἀπό τήν ἡσυχία καί προχωροῦν στήν ἐκστατική ἕνωση. Γίνεται μιά κυκλική κίνηση, πού ἐπαναφέρει τήν ψυχή πίσω στόν Θεό. Ἡ νοερά προσευχή χρησιμοποιεῖται ὄχι μόνο ὡς ἀφετηρία ἀλλά καί ὡς συνεχής ὑποστήριξη στή μυστικιστική αὐτή πορεία.
Μελετώντας κανείς τόν Ἅγιο Γρηγόριο ἐντυπωσιάζεται βλέποντας ἰδέες πού περιέγραψε πρίν ἕξι-ἑπτά αἰῶνες νά ταυτίζονται μέ σύγχρονα δεδομένα τῆς Ψυχολογίας.
Ἀναφέρθηκε στήν παιδική σεξουαλικότητα αἰῶνες πρίν γίνει λόγος γι᾿ αὐτό τό θέμα στήν ψυχανάλυση. Ἔγραφε ὅτι, «αἱ πρός τεκτογονίαν φυσικαί κινήσεις ἐπισημαίνουσιν ὑπομαζίοις ἔτ᾿ οὖσι τοῖς παισί».. Ἀλλά πολύ σοφά ἐτόνισε ὅτι τά πάθη αὐτά στή βρεφική ἡλικία «οὐκ ἔστι δείγματα ψυχῆς νοσούσης». Ἐπίσης ὁ Ἅγιος Γρηγόριος διέκρινε τρία χαρακτηριστικά τοῦ ψυχικοῦ κόσμου τό λογιστικό, τό ἐπιθυμητικό καί τό θυμικό.
Σήμερα, γίνεται πολύς λόγος στή σύγχρονη ψυχολογία καί ψυχιατρική γιά τή σημασία πού ἔχει ἡ νοητική ἐπεξεργασία μιᾶς καταστάσεως ἤ ἑνός γεγονότος.
Ἔγραφε ὁ Ἐπίκτητος: «Ταράσσει τούς ἄνθρώπους οὐ τά πράγματα, ἀλλά τά περί τῶν πραγμάτων δόγματα». Οἱ νοητικές δραστηριότητες καί ὁ ρόλος τους κατέχουν πρωταρχική σημασία στήν ψυχική ζωή τοῦ ἀτόμου.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας τόνισαν τή σημασία τοῦ νοῦ καί εἶπαν ὅτι ὁ νοῦς πρέπει νά εἶναι βασιλεύς καί δέν ἀνήκει στήν τάξη τῶν ὑπηκόων. Ἐπίσης εἶπαν ὅτι ὁ νοῦς πρέπει νά εἶναι λογικός, δόκιμος καί φωτισμένος. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔγραφε ὅτι ἡ ἀνακαίνηση τοῦ νοῦ εἶναι βασική προϋπόθεση γιά τήν πνευματική ἀνανέωση.
Οἱ γνωσιακές διεργασίες καί ἡ γνωσιακή ἀναδόμηση (cognitive restructuring) συνιστοῦν βασικά συστατικά τῶν συγχρόνων γνωσιακῶν θεραπειῶν. Αὐτές στηρίζονται στό γεγονός τό ὅ,τι σκεπτόμαστε μέ τό νοῦ, ἔχει ἄμεση σχέση μέ τά συναισθήματα καί τή συμπεριφορά μας.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς ἔγραφε ὅτι ἡ θεραπεία τοῦ νοῦ γίνεται μέ τήν κακοπάθεια τοῦ σώματος, τήν ἐγκράτεια καί τήν προσευχή «ἐκ ταπεινωμένης καρδίας». Ἡ ἀλλαγή πού ἐπιδιώκεται στίς γνωσιακές θεραπεῖες ἔχει σάν σκοπό τήν ἀλλαγή τοῦ τρόπου τοῦ σκέπτεσθαι μέ τή γνωσιακή ἀναδόμηση, μέ συνέπειες ἀλλαγές στά συναισθήματα καί τή συμπεριφορά.
Ἕνα σημαντικό θέμα στή σύγχρονη Ἰατρική εἶναι ἡ ἀναγνώριση τῆς ἀλληλεπίδρασης μεταξύ ψυχῆς καί σώματος καί ἡ θεώρηση τοῦ ἀνθρώπου σάν ψυχοσωματικοῦ συνόλου. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁμιλεῖ γιά τή συμμετοχή καί τοῦ σώματος στήν προσευχή καί τή μέθεξη τῆς θεϊκῆς παρουσίας. Ἡ ἄσκηση καί ἡ ἀδιάλειπτη προσευχή εἶναι ἔργο τῆς ὅλης ὕπαρξης καί τό σῶμα συμμετέχει στίς Θεῖες δωρεές ἀπό τήν παρούσα ζωή.
Ὁ γνωστός ψυχολόγος Skinner τόνισε τή σημασία πού ἔχει ἡ μάθηση καί ἡ ἀνταμοιβή στή διαμόρφωση τῆς ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς. Περιέγραψε τό φαινόμενο operant conditioning (ἐπεμβατικῆς ἐξάρτησης) ὅπου τό ἄτομο ἐνεργεῖ ἀναμένοντας ὁρισμένα ἀποτελέσματα καί ἡ ἀνθρώπινη συμπεριφορά ἐνισχύεται συνεχῶς ἀπό τά ἀποτελέσματά της. Ἐλέχθη ὅτι ἡ θρησκευτικότης ἀποτελεῖ τήν ὑψηλότερη μορφή ἐμπειρίας στόν ἄνθρωπο. Τά ἀποτελέσματα καί οἱ συνέπειες αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας ἐνισχύουν τή συνέχιση τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ἀνθρώπου, πού εἶναι ἡ ἀναζήτηση τῆς χαμένης σχέσης του μέ τόν Δημιουργό του.
Ὁ ἄνθρωπος περιγράφηκε σάν ἕνα φοβισμένο ζῶο, μόνο, χαμένο, σ᾿ ἕνα ἀχανές καί ἄγνωστο σύμπαν. Ὁ Einstein ἔλεγε ὅτι «τό αἰώνιο μυστήριο τοῦ κόσμου εἶναι ἡ τάξη πού τόν διακρίνει». Ὁ ἄνθρωπος λοιπόν, μοναδικό ὄν, μέ Θεῖο σπινθήρα, ἀναζητεῖ μέ ἀγωνία τό δρόμο τῆς ἐπαφῆς μέ τόν Δημιουργό του, πού εἶναι καί ὁ Δημιουσγός τοῦ φυσικοῦ Σύμπαντος.
Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ ἐπιβίωση τῆς πίστης σέ ὅλους τούς αἰῶνες. Πολλοί ἐπροφήτευσαν τό τέλος τῆς θρησκείας καί εἶπαν ὅτι κάποτε θά ἀντικατασταθεῖ ἀπό τήν ἐπιστημονική γνώση. Ὅλοι ὅμως αὐτοί οἱ »προφῆτες» (ἀπό τούς Ρωμαίους, μέχρι τούς ὑλιστές, μέχρι τούς ἐπιστημονιστές), ἀπεδείχθησαν λανθασμένοι. Γιατί ὁ ἄνθρωπος συνεχῶς ἀναζητεῖ αὐτήν τήν κυκλική κίνηση, τῆς ἐπιστροφῆς στόν Δημιουργό του.
Ἡ προσευχή δέν εἶναι ἕνας μαγικός τρόπος ἐξαναγκασμοῦ τοῦ Θεοῦ, ἀλλά μέσο γιά ἀνύψωση. Ἡ προσευχή δέν εἶναι μονόλογος, ἀλλά κυρίως διάλογος. Ἡ ἀπάντηση μπορεῖ νά εἶναι ἕνα γεγονός στή ζωή ἤ μιά ἐμπειρία τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἅγιοι περιγράφουν τέτοιες ἐμπειρίες πού φτάνουν στό φωτισμό ἤ αἰσθάνονται μιά κατάσταση πού τά λόγια δέν μποροῦν νά περιγράψουν (»οὐκ ἐξόν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι» κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο) καί πού χαρακτηρίζεται ἀπό μιά χαρά ἀνεξήγητη πού κατακλύζει ὁλόκληρη τήν ὕπαρξη. Σ᾿ αὐτή τή στιγμή μποροῦν νά ποῦν ὅ,τι εἶπαν οἱ μαθητές στό Θαβώρ «καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι».
Πολλοί διερωτῶνται, γιατί οἱ ἡσυχαστές ἀφήνουν χαρές τῆς ζωῆς, σταδιοδρομία, δόξα, πλοῦτο καί ἀκολουθοῦν τό δρόμο τῆς πτωχείας καί τῆς ἄσκησης. Γράφει ὁ καθηγητής Γεώργιος Μαντζαρίδης, πώς ἡ θεωρία τοῦ Θεοῦ προσφέρεται ὡς Θεῖον δῶρον, δέν παύει ὅμως νά ἔχει καί τόν χαρακτήρα τῆς ἀμοιβῆς ἤ ἐπιβράβευσης γιά τό μόχθο, τήν ἄσκηση καί τή διαρκή προσπάθεια γιά κάθαρση.
Ἡ πείνα γιά θεολογία στήν ἐποχή μας, πού περιέγραψε ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, μπορεῖ νά χαρακτηριστεῖ μέ τόν ὅρο πού πρότεινε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, «πείνα γιά θεοπτία». Ἄλλο εἶναι «τό περί Θεοῦ λέγειν καί ἄλλο τῷ Θεῷ συντυγχάνειν».
Οἱ ἐμπειρίες τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ καί τῶν ἀκτίστων ἐνεργειῶν του, ὅπως τίς περιέγραψε ὁ Παλαμᾶς, εἶναι ἡ ἀπάντηση στό ἄγχος ἀνυπαρξίας πού βασανίζει τό σύγχρονο ἄνθρωπο. Ὄχι μόνο οἱ ἡσυχαστές καί οἱ κληρικοί, ἀλλά καί ὅλοι οἱ »ἐν συζυγίᾳ ζῶντες», καλοῦνται στή δυνατότητα αὐτῆς τῆς συνάντησης τοῦ δημιουργήματος μέ τόν Δημιουργό ἤ τῆς ἀμοιβαίας ἔκστασης, πού ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς περιγράφει: » Ὁ νοῦς ἔξω ἑαυτοῦ γίνεται καί ὁ Θεός ἔξω ἑαυτοῦ γίνεται». Τό Ἅγιο Πνεῦμα δείχνει τά μέλλοντα ἀγαθά καί ὁ ἄνθρωπος, ψυχή καί σῶμα, βρίσκει τό Θαβώρ μέσα του, σάν προοίμιο καί ἀπαρχή τῆς διαρκοῦς θέας τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ πού θά τελειοποιηθεῖ στό μέλλοντα αἰώνα.
Αχ θάλασσα δώσε μας αγάπη.
Κοίτα τι μας συνέβη.
Μην στέλνεις τα κύματά σου εναντίον μας.
Είμαστε Σύριοι,
στ” ορκίζομαι η ιστορία μας είναι λυπητερή.
Αχ δεν θα το πιστέψεις, τα δάκρυά μας θα μπορούσαν και σένα να πνίξουν..
Τόσο πολύ κλάψαμε.
Δεχτήκαμε όλους τους ανθρώπους με ευγένεια και αγάπη.
Αλλά όταν πέσαμε μας πρόδωσαν,
κανείς δεν έκλαψε για μας.
Αχ, σήμερα όλος ο κόσμος μας εγκατέλειψε.
Αχ θάλασσα σταμάτα τα κύματα.
Υπάρχουν παιδιά στις βάρκες που είναι οι αναμνήσεις μας.
Είναι οι ζωές μας σε αυτές τις βάρκες
Στ” ορκίζομαι τα δάκρυά μας θα μπορούσαν
να καλύψουν τις θάλασσες όλου του κόσμου.
Τα παιδιά μας έχασαν την παιδικότητα στα κύματά σου.
Και αυτά τα κύματα σκότωσαν τα παιδιά μας.
Αχ θάλασσα άσε τα κύματά σου να μας λυπηθούν
και φρόντισε μας σαν μητέρα.
Αχ για εμάς τους Σύριους η μοίρα είναι βαριά.
Αφήστε μας να έχουμε ειρήνη. Μόνο αυτό θέλουμε
Και τώρα… Θα πορευτούμε για να βρούμε ειρήνη. Μόνο αυτό θέλουμε
Από toperiodiko.gr
Η συγγραφέας Άλκη Ζέη μίλησε στα φετινά TEDxAthens και μοιράστηκε τη δική της ιστορία.
«Όλοι έχουν μια αφετηρία στη ζωή τους. Εμένα δεν ξέρω γιατί, μου πέσανε πάρα πολλές και κάθε φορά άρχιζα από έναν καινούριο δρόμο. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, τον θυμάμαι στη Σάμο. Ενώ δεν γεννήθηκα εκεί, πήγα τριών χρονών με την αδερφή μου επειδή είχε πάθει η μητέρα μας φυματίωση. Για μένα όλος ο κόσμος ήταν η Σάμος. Αυτή ήταν η Ελλάδα. Τα πεύκα, η θάλασσα, ο παππούς που νομίζαμε ότι είναι αρχαίος Έλληνας γιατί ήταν καθηγητής αρχαίων ελληνικών και μόνο για θεούς και μύθους μάς μιλούσε. Νιώθαμε ότι αυτός είναι ένας ευτυχισμένος τόπος που δεν θέλαμε καθόλου να τον χάσουμε». «Εκείνο που κυρίως πίστευα τότε είναι ότι μέσα στη ζωή, όπως βάζεις τα παπούτσια σου κάθε πρωί, έτσι πρέπει να πάρεις και ένα βιβλίο. Γιατί πάντα βλέπαμε τον παππού μας να κρατάει ένα βιβλίο στο χέρι, ακόμα και όταν πήγαινε περίπατο στην παραλία, διάβαζε περπατώντας. Έτσι κι εγώ, μικρή έπαιρνα ένα βιβλίο και περπατούσα πάνω-κάτω, έτσι νόμιζα ότι έπρεπε να κάνουμε. Από αυτόν τον ωραίο τόπο φύγαμε, γιατί η μητέρα μας έγινε καλά και μας πήγανε στο Μαρούσι. Μας φάνηκε ότι πήγαμε σε μια ξένη γη, με δυο ξένους ανθρώπους που μας είπαν ότι ήταν οι γονείς μας και όταν έφυγε ο παππούς μας, νόμιζα ότι πήρε τα πάντα μαζί του. Ήταν μια καινούρια αφετηρία».
«Στο σχολείο στην Αθήνα, γνώρισα τη Ζωρζ Σαρρή και ως την τελευταία της στιγμή που έφυγε για πάντα μείναμε φίλες. Και αυτό που λέω πάντα στους νέους είναι ότι η φιλία παίζει μεγάλο ρόλο στη ζωή. Με την αδερφή μου μας άρεσε πολύ να διαβάζουμε ποίηση και κυρίως ποιήματα λυπητερά του Παλαμά, του Πολέμη… Τα διαβάζαμε κάθε βράδυ και κλαίγαμε. Και έτσι κάτι μού μπήκε μέσα μου, μήπως γράψω κι εγώ ποιήματα». «Ο δίδυμος αδερφός της μητέρας μου είχε αρραβωνιαστεί μια κοπέλα. Αυτή η κοπέλα, που είχε και λίγο στραβή μύτη αλλά και κάτι μάτια που έβγαζαν φλόγες, ήταν η μεγάλη μας συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου. Όποιος δεν την έχει γνωρίσει σαν άνθρωπο έχει χάσει πολλά κι εμείς κερδίσαμε πάρα πολλά ζώντας μαζί της. Μας έκανε να θέλουμε ν’ αγαπάμε κάτι, να ενδιαφερόμαστε για κάτι και να διαβάζουμε βέβαια. Στον γάμο της, της έγραψα ένα ποίημα. Η Διδώ το πήρε. Ήμουν 9 χρονών. Χαμογέλασε αλλά όταν κοίταξα τα μάτια της, μου φάνηκαν τόσο λυπημένα και πήρα απόφαση στη ζωή μου ότι δεν θα γίνω ποτέ ποιήτρια».
(Όταν μπήκε ο πόλεμος). «Όσο έλειπε ο πατέρας μου στην τράπεζα, που δούλευε το πρωί, το σπίτι μας γινόταν γιάφκα. Έφερνε η Διδώ τις γυναίκες της αντίστασης, την Ηλέκτρα Αποστόλου που εκτέλεσαν οι Γερμανοί, τη Μέλπω Αξιώτη, τη Ζέρβου, τη Σβόλου και όταν έφευγαν -γιατί κάπνιζαν σαν τεκέδες- η πρώτη μας αντιστασιακή πράξη με την αδερφή μου ήταν να ανοίγουμε την μπαλκονόπορτα και με τραπεζομάντιλα να αερίζουμε τον χώρο, ώστε να φύγει η μυρωδιά του καπνού, μη γυρίσει ο πατέρας μας και καταλάβει τίποτα. Η Διδώ συνήθιζε να μας λέει τότε: “Μη νομίζετε ότι δεν είναι τίποτα, είναι κάτι σπουδαίο”. Μετά οργανωθήκαμε στην ΕΠΟΝ. Στην ΕΠΟΝ κάναμε και πάρτι ολονύχτια, γιατί δεν μπορούσαμε να γυρίζουμε αργά στα σπίτια, απαγορευόταν η κυκλοφορία. Και βάζαμε ένα γραμμόφωνο και κάναμε ότι χορεύαμε για να μπορούμε να τυπώνουμε παράνομες εφημερίδες, προκηρύξεις κ.ά. Στο πιάνο έπαιζε ένα παιδί όλη τη νύχτα και του βάζαμε στο στόμα μαύρες σταφίδες για να μην πεινάει. Αυτό το παιδί ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις. Πολλές φορές με τη Ζωρζ -όσο ζούσε ακόμα- καθόμασταν και λέγαμε: “Μην το πούμε πουθενά αλλά τα χρόνια της κατοχής ήταν ευτυχισμένα χρόνια”, γιατί πιστεύαμε σε κάτι, είχαμε ένα όραμα, πιστεύαμε ότι πραγματικά και εμείς βοηθούμε στο να απελευθερωθεί η Ελλάδα. Λέγαμε, όταν τελειώσει η Κατοχή, θα ζήσουμε αυτό το όραμα. Τώρα αν δεν μας βγήκε, είναι άλλο θέμα…».
«Ο Κουν μες στη μαύρη Κατοχή έμαθε στον κόσμο το πραγματικό θέατρο, ένα αξέχαστο θέατρο που έχουν μείνει οι ρίζες του και σήμερα. Έτσι τσίμπησα λίγο κι εγώ και λέω μήπως βγω στη σκηνή. Ο Γιώργος μού έλεγε: “Εγώ νομίζω να γράψεις”. Δεν πήγα στη Σχολή που δίδασκε εκείνος, γιατί ήταν σίγουρο ότι δεν θα με έπαιρνε. Πήγα στη Σχολή του Ωδείου Αθηνών που δίδασκε ο Ροντήρης και ο Βεάκης και λέγανε ότι ο Ροντήρης έκανε και ένα παλούκι να μιλάει. Φαίνεται πως έκανε λίγο το παλούκι και μίλησε και τελείωσα τη Σχολή».
(Η ημέρα της απελευθέρωσης). «Η 12η Οκτωβρίου που δεν γιορτάζεται στην Ελλάδα ήταν η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής μου, η μέρα που πιστέψαμε ότι όλα τα όνειρά μας θα γίνουν πραγματικότητα. Αλλά δεν βάστηξε πολύ. Ήρθε ο Δεκέμβρης του 1944, που θα ‘θελα να μην είχε υπάρξει ούτε στην ιστορία ούτε στη ζωή μου. Εκεί κατάλαβα τι θα πει εμφύλιος, τι θα πει να χωριζόμαστε στα δύο, τι θα πει η διπλανή μου στο θρανίο, όταν φτάσαμε στον Βόλο που πηγαίναμε με τα πόδια και της χτύπησα την πόρτα, να με κοιτάζει σαν να βλέπει τον μεγαλύτερό της εχθρό. Και εκεί είπα “δεν είναι δυνατόν πια να μην αγαπάμε ο ένας τον άλλον, τον άνθρωπο που ήμασταν κοντά”. Όλη αυτή την αγριάδα που είχε ο Δεκέμβρης, δεν την έχω ξεχάσει. Και τώρα, όταν βλέπω τους πρόσφυγες που περπατούν χιλιόμετρα για να φτάσουν, θυμάμαι πώς περπατούσαμε εμείς για να ξεφύγουμε όταν τέλειωσε ο Δεκέμβρης. Δεν φοβήθηκα ποτέ στη ζωή μου, όσο φοβήθηκα τότε»
. «Στο σπίτι του παππού στη Σάμο, στο σαλόνι, υπήρχε μια βιτρίνα και μέσα ήταν ένας τίγρης, το καπλάνι. Έτσι το έλεγα εγώ στη Σάμο και νόμιζα πως το ξέρουν όλοι στην Ελλάδα όταν έγραφα το βιβλίο. Ούτε το καπλάνι ήξερε τότε, ούτε εγώ τι ρόλο θα παίξουμε στη ζωή μας και οι δύο. Το βιβλίο μεταφράστηκε, πήρε βραβεία, μπήκε στα σχολεία (κυρίως από πείσμα των δασκάλων, γιατί πολλοί ήταν και εκείνοι που πάλεψαν για να μην μπει) και αυτό μου δίνει μίαν ανάταση. Όταν το έγραφα, δεν ήξερα ότι γράφω βιβλίο για παιδιά. Ήθελα να πω τις αναμνήσεις από τα παιδικά μου χρόνια».
«Να είστε μαζί, να αγαπιέστε και να βοηθάει ο ένας τον άλλον. Αυτό είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε σήμερα, να παρασταθούμε ο ένας στον άλλον και υλικά αλλά και ψυχικά, για να μην μας πάρει η κατάθλιψη. Είναι πολύ φοβερό να πάθουμε κατάθλιψη σαν λαός, γι’ αυτό νομίζω ότι πρέπει μέσα μας να έχουμε μια μικρή φλόγα, μια μικρή χαρά και τότε θα δείτε πως όλα θα είναι πιο ανάλαφρα. Είναι δύσκολα χρόνια, όσο κρίση και αν υπάρχει όμως, έστω και σε ένα πολύ μικρό πράγμα να ελπίζετε, σιγά σιγά θα γίνει ένα μεγάλο παζλ».
[Πηγή: www.doctv.gr]
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ
Αν φανταστούμε την ερωτική-συντροφική σχέση σαν ένα πυρήνα με ζωή μέσα του
και γύρω του και με έντονη και αδιάκοπη αλληλεπίδραση του μέσα με το γύρω, εύκολα θα διαπιστώσουμε ότι οι πιέσεις που δέχεται τόσο στο εσωτερικό όσο και απ’ έξω αυξάνονται συνεχώς κι ο πυρήνας αυτός συμπιέζεται τρομερά.
Μέσα στον «πυρήνα» υπάρχουν δύο άνθρωποι με συναισθηματικές ανάγκες που δεν καλύπτονται πια επαρκώς από άλλες κοινωνικές σχέσεις (συγγενικές, φιλικές ακόμη και απλά γειτονικές ή επαγγελματικές) και γι’ αυτό «περιμένουν» πάρα πολλά απ’ το σύντροφο τους. Απ’ έξω υπάρχουν επαγγελματικές και οικονομικές πιέσεις και ανασφάλεια, αυξημένες καταναλωτικές ανάγκες, κινητικότητα, δύο ή περισσότερες δουλειές, άγχος που επιβαρύνει τον καθένα χωριστά και αναπόφευκτα πιέζει τη σχέση.
Πάρα πολλές σχέσεις δεν αντέχουν την πίεση και «σπάνε». Αυτό το «σχήμα» είναι ένας τρόπος να δούμε και να εξηγήσουμε κάπως συνοπτικά το τι συμβαίνει και οι άνθρωποι μένουν χωρίς σύντροφο, αλλά φυσικά υπάρχουν και πολλοί επιμέρους λόγοι.
Διαπιστώθηκε σε έρευνες που έγιναν, ότι έχουν αλλάξει οι προσδοκίες των νεώτερων γενεών από τις συντροφικές σχέσεις σε σύγκριση με τις παλιότερες. Πιο συγκεκριμένα, άντρες και γυναίκες γεννημένοι μεταξύ 1916-1945 θεωρούσαν υλιστικές αξίες (παροχή οικονομικής και φυσικής ασφάλειας) πολύ σημαντικές σαν κριτήρια επιλογής συντρόφου.
Για αυτούς που γεννήθηκαν μεταξύ 1945-1991 μπαίνουν σε πρώτη μοίρα αξίες όπως η κατανόηση, η ικανότητα επικοινωνίας, η ελκυστικότητα. Ενώ όμως οι πρώτες είναι πολύ συγκεκριμένες και εύκολα αναγνωρίσιμες, οι δεύτερες είναι δύσκολο να προσδιοριστούν και πολύ εύκολο να μεταβληθούν ή να αμφισβητηθούν. Έτσι λοιπόν μας συμβαίνει τη μια μέρα να πιστεύουμε ότι βρήκαμε τον άνθρωπο που πληροί όλα όσα επιθυμούμε από το σύντροφο μας και την άλλη να αναρωτιόμαστε τι κοινό έχουμε εμείς μ’ αυτό τον άνθρωπο.
Ένας άλλος πολύ σημαντικός παράγοντας που έχει κάνει δύσκολη τόσο τη δημιουργία όσο και τη διατήρηση των σχέσεων είναι η τρομερή σύγχυση που επικρατεί σε σχέση με τους ρόλους των δύο φύλων. Μέσα στον ψυχισμό των ανδρών και των γυναικών διεξάγεται μια πραγματική μάχη μεταξύ παλιών και νέων προτύπων, τα οποία φαίνεται πως στους νέους ανθρώπους και σ’ αυτή την εποχή που διανύουμε είναι εξίσου ισχυρά.
Τι σημαίνει είμαι άντρας/ γυναίκα, τι περιμένω, τι επιθυμώ, τι απαιτώ από τον εαυτό μου και τι από το άλλο φύλο, είμαι τελικά το δυνατό ή το αδύναμο φύλο, θέλω να εξαρτώμαι (συναισθηματικά, κοινωνικά, οικονομικά) ή, θέλω ανεξαρτησία, θέλω να δεσμευτώ ή θέλω ελευθερία, θέλω να φροντίσω ή θέλω να με φροντίσουν, θέλω παιδιά και οικογένεια ή μπορώ και χωρίς αυτά;
Υπό την πίεση όλων αυτών των διλημμάτων οι σχέσεις συχνά μοιάζουν βουνό, φυλακή, άπιαστο όνειρο, ανεπιθύμητος μπελάς ή όλα αυτά μαζί, ανάλογα με την ψυχική κληρονομιά και την ιδιοσυγκρασία του καθένα.
Υπάρχουν άνθρωποι που είναι φτιαγμένοι για να είναι μόνοι;
Είμαστε κοινωνικά ζώα, και μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν έχει αποδειχθεί το αντίθετο. Αυτό σημαίνει ότι ο κανόνας είναι πως (ο καθένας με τον τρόπο του) αποζητάμε τη συντροφικότητα και οι λίγες μάλλον εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν τα καταφέρνουν να κάνουν ή να διατηρήσουν σχέσεις, όχι γιατί «είναι φτιαγμένοι» για να είναι μόνοι αλλά μάλλον γιατί δεν έμαθαν (στα πρώτα χρόνια της ζωής τους) να κάνουν σχέσεις με τρόπο που να ικανοποιούνται τόσο οι ίδιοι όσο και αυτοί με τους οποίους σχετίζονται.
Πώς μπορεί να περνάει καλά κάποιος το διάστημα που είναι μόνος και δεν έχει κάποια σχέση;
Όλα δείχνουν πως το πόσο καλά ή άσχημα νιώθουμε μέσα σε μία κατάσταση δεν εξαρτάται τόσο από τις αντικειμενικές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε όσο από τη δική μας υποκειμενική αξιολόγηση της κατάστασης αυτής σε σχέση με τις προσδοκίες μας.
Αν θέλουμε να βρούμε εδώ και τώρα τη σχέση της ζωής μας κι αυτή αργεί, μπορεί να νιώθουμε δυστυχισμένοι, ακόμα κι αν τα περισσότερα πράγματα στη ζωή μας πάνε καλά. Ίσως λοιπόν, ένας τρόπος να περνάμε καλύτερα, έστω και χωρίς σχέση, να είναι το να εκτιμήσουμε περισσότερο αυτά που έχουμε εκείνη τη στιγμή και να ασχοληθούμε περισσότερο με ό,τι καλό έχουν να μας δώσουν αυτά αντί να αισθανόμαστε ελλιπείς επειδή δεν έχουμε σχέση. Άλλωστε όσο πιο καλά καταφέρνει να περνάει κανείς όταν είναι μόνος του, τόσο πιο πολλές πιθανότητες έχει να περνάει καλά και μέσα σε μια σχέση.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος που δυσκολεύεται να βρει ταίρι;
Αυτό που σίγουρα δεν πρέπει να κάνει είναι να ζει μέσα στη δυστυχία περιμένοντας ότι μόλις βρει ταίρι θα γίνει ευτυχισμένος, αυτή είναι η σίγουρη συνταγή της αποτυχίας. Καταρχήν να σκέφτεται ότι κάπου ανάμεσα στους τόσους πολλούς ανθρώπους τριγύρω, δεν μπορεί, υπάρχουν σίγουρα περισσότεροι από έναν που θα μπορούσαν να είναι «το ταίρι του» κι ότι κάποια στιγμή θα το βρει!
Απαραίτητο, όπως και για τα περισσότερα πράγματα που μας δυσκολεύουν, είναι να αναθεωρήσουμε ή να χαμηλώσουμε τις προσδοκίες μας. Λέγεται βέβαια εύκολα και γίνεται πολύ δύσκολα αλλά είναι η Νο 1 δυσκολία των ανθρώπων της εποχής μας. Κανένας σύντροφος δεν μπορεί να τα έχει όλα, καμία σχέση να μας προσφέρει τα πάντα και να μας δώσει εγγύηση ζωής. Υπάρχουν όμως πάρα πολλοί που μπορούν να μας δώσουν αρκετά και με κάποιον απ’ αυτούς αξίζει να το προσπαθήσουμε.
Κείμενο: Λουίζα Βογιατζή, Ψυχολόγος
Πηγή: mypsychologist.gr
Κάποτε κλήθηκε ο Ιπποκράτης στα Άβδηρα να εξετάσει για τρέλα τον Δημόκριτο, διότι υπήρχαν παράπονα για αυτόν ότι δεν φέρεται φυσιολογικά, και ότι γελάει με παράξενο τρόπο, κάθε φορά που αντίκριζε ανθρώπους. Ακολουθεί μέρος της «εξέτασης».
Ιπποκράτης: Λέγε στο όνομα των Θεών, μήπως λοιπόν όλος ο κόσμος νοσεί χωρίς να το αντιλαμβάνεται και δε μπορεί να ζητήσει από πουθενά βοήθεια για θεραπεία, γιατί τι θα υπήρχε πέρα από αυτόν;
Δημόκριτος: Υπάρχουν άπειροι κόσμοι Ιπποκράτη και μη παίρνεις για τόσο λίγη και μικρή τη φύση που έχει τόσο πλούτο.
Ιπποκράτης: Αλλά αυτά Δημόκριτε, θα τα διδάξεις άλλη στιγμή πιο κατάλληλη, γιατί τώρα φοβάμαι μήπως και για το άπειρο ακόμη συζητώντας αρχίσεις να γελάς. Τώρα όμως ξέρε πως θα δώσεις λόγο στον κόσμο για το γέλιο σου.
Εκείνος τότε με κοίταξε έντονα και είπε:
«Εσύ νομίζεις πως δύο είναι οι αιτίες του γέλιου μου, τα καλά και τα άσχημα. Εγώ όμως γελώ με ένα μόνο, τον άνθρωπο, τον γεμάτο ανοησία, κενό από οτιδήποτε σωστό, που όλα του τα σχέδια μοιάζουν με του μικρού παιδιού και που υποφέρει τους αβάσταχτους μόχθους χωρίς να υπάρχει καμιά ωφέλεια.
Τον άνθρωπο που χωρίς να γνωρίζει μέτρο στην επιθυμία του πορεύεται ως τα πέρατα της γης και τα έγκατά της που δεν έχουν όρια, λιώνοντας το ασήμι και το χρυσάφι που ποτέ δεν σταματά να αποκτά, πάντα κάνοντας θόρυβο για περισσότερα για να μην πέσει σε λιγότερα και δεν ντρέπεται να ονομάζεται ευτυχισμένος, ενώ σκάβει στα βάθη της γης χρησιμοποιώντας αλυσοδεμένα χέρια, ανθρώπων από τους οποίους σε άλλους υποχωρεί η γη και τους πλακώνει και άλλους ο καταναγκασμός αυτός τους κρατάει χρόνια σε αυτή την κόλαση σαν να ήταν η πατρίδα τους, μαζεύοντας ασήμι και χρυσό, ψάχνοντας ίχνη της σκόνης και ψήγματα, σηκώνοντας εδώ κι εκεί σωρούς από άμμο, ανοίγοντας τις φλέβες της γης, σπάζοντας τους σβώλους και το χώμα για την απόκτηση περιουσίας, κάνοντας τη μητέρα γη εχθρική και άλλοτε θαυμάζοντάς την κι άλλοτε καταπατώντας την, ενώ αυτή είναι πάντοτε η ίδια.
Πόσο γέλιο προκαλεί την επίμοχθη και κρυφή γη να αγαπούν και να υβρίζουν τη φανερή. Άλλοι αγοράζουν σκυλιά, άλλοι άλογα κι άλλοι βάζοντας σύνορα σε μια μεγάλη περιοχή την ονομάζουν ιδιωτική τους περιουσία. Άλλοι πάλι που θέλουν να έχουν στην κατοχή τους μεγάλη έκταση, δεν το μπορούν μόνοι τους. Τότε σπεύδουν να παντρευτούν γυναίκες που ύστερα από λίγο καιρό τις διώχνουν, τις αγαπούν, τις μισούν, κάνουν παιδιά επειδή τα θέλουν κι ύστερα τα διώχνουν τελείως.
Τι είναι αυτή η κενή από περιεχόμενο και αλόγιστη βιασύνη που σε τίποτα δεν διαφέρει από τη μανία;
Πολεμούν τους ομοφύλους τους και δεν επιθυμούν την ησυχία. Στήνουν ενέδρες στους βασιλιάδες, διαπράττουν φόνους, σκάβουν τη γη ζητώντας ασήμι κι όταν το βρουν θέλουν να αγοράσουν γη κι όταν αγοράσουν τη γη πουλούν τους καρπούς της και πουλώντας τους καρπούς της πάλι παίρνουν ασήμι. Πώς βρίσκονται συνέχεια σε μεταβολή, πώς μεταβάλλουν συνέχεια την κατάστασή τους.
Όταν δεν έχουν περιουσία, ποθούν να την αποκτήσουν, όταν την έχουν την κρύβουν, την εξαφανίζουν. Κοροϊδεύω εκείνους που τους συμβαίνουν ατυχίες, γελάω ακόμη περισσότερο με εκείνους που είναι δυστυχισμένοι, γιατί έχουν παραβεί τους νόμους της αλήθειας, φιλονικώντας με έχθρα μεταξύ τους, μαλώνοντας με τ’ αδέρφια τους, τα παιδιά τους, τους συμπολίτες τους, κι όλα τούτα τα κάνουν για ν’ αποκτήσουν πράγματα που κανείς όταν πεθάνει δεν τα εξουσιάζει.
Σκοτώνουν ο ένας τον άλλον, δεν σέβονται τους νόμους, αδιαφορούν για τη δύσκολη κατάσταση των φίλων και της πατρίδας τους, πλουτίζουν με πράγματα ανάξια που δεν έχουν ψυχή, δίνουν όλη την περιουσία τους για να αγοράσουν ανδριάντες, γιατί τους φαίνεται πως τα αγάλματα μιλούν, αλλά τους ανθρώπους που μιλούν λέγοντας την αλήθεια τους μισούν. Ζητούν ότι τους είναι δύσκολο, γιατί όταν κατοικούν στη στεριά ποθούν τη θάλασσα κι όταν μένουν σε νησί ποθούν την ηπειρωτική χώρα κι όλα τα διαστρέφουν με βάση τη δική τους επιθυμία. Φαίνονται πως επαινούν την ανδρεία στον πόλεμο, αλλά κάθε μέρα νικιούνται από την ακολασία, τη φιλαργυρία κι όλα τα άλλα πάθη από τα οποία πάσχουν. Είναι όλοι τους Θερσίτες της ζωής.
Τώρα, όμως, καθώς χάνουν το μυαλό τους και γεμίζουν αλαζονεία για όσα υπάρχουν στη ζωή, σαν αυτά να ήταν πάντα σταθερά, χωρίς να περνά από τον νου τους πόσο άτακτη είναι η πορεία των πραγμάτων, είναι δύσκολο να διδαχτούν. Γιατί θα αρκούσε για να τους φρονηματίσει η μεταβολή των πάντων, που κάνοντας απότομη στροφή μας επιτίθεται και επινοεί κάθε είδους αιφνιδιαστική τροχηλασία.
Αυτοί, όμως, σαν να βάδιζαν σε σταθερό και σίγουρο δρόμο, ξεχνούν τις συμφορές που τους βρίσκουν συνεχώς και με διάφορους τρόπους επιθυμούν αυτά που φέρνουν λύπη, επιζητούν εκείνα που τους βλάπτουν και ρίχνονται σε μεγάλες συμφορές.
Γιατί λοιπόν, Ιπποκράτη, μέμφθηκες το γέλιο μου; Γιατί κανένας δεν γελά με τη δική του ανοησία, αλλά καθένας κοροϊδεύει την ανοησία του άλλου. Το γέλιο μου κατακρίνει την απερισκεψία των ανθρώπων, το ότι δεν έχουν ούτε μάτια ούτε αυτιά.»
Φεύγοντας, έφτασα τους Αβδηρίτες που με περίμεναν στον λόφο απ’ όπου παρακολουθούσαν και τους είπα: Μεγάλη χάρη σας χρωστώ για την πρόσκλησή σας- γιατί είδα τον Δημόκριτο, τον σοφότατο, που διερεύνησε και κατάλαβε την πραγματικότητα της ανθρώπινης φύσης, τον μόνο που έχει τη δύναμη να σωφρονίσει τους ανθρώπους.
Επιστολαί – Ο Ιπποκράτης χαιρετά τον Δαμάγητο
Πηγή: spiritscience
Αντικλείδι , http://antikleidi.com
Στο «As one» (10 Μαρτίου με 24 Απριλίου), 6 Ελληνες καλλιτέχνες παρουσιάζουν περφόρμανς για 7 εβδομάδες, επί 8 ώρες την ημέρα με συνεργάτες το κοινό της Αθήνας.
Ακραία δοκιμασία και για τους καλλιτέχνες, μόνο με αφεψήματα. Επίσης έκαναν αφωνία και μπάνιο γυμνοί στο χιόνι. Ετσι γεννήθηκε η προετοιμασία του πρότζεκτ. Με τιτάνια βούληση ώστε να μπορείς να επαναλαμβάνεις επί μήνες το ίδιο πράγμα.
Γιατί περφόρμανς και γιατί στην Ελλάδα; «Γιατί είμαι από την τέως Γιουγκοσλαβία» είπε η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, «Είμαστε γείτονες και αισθάνομαι κατά κάποιο τρόπο σαν να βρίσκομαι στο σπίτι μου, χωρίς όμως τον πόνο του πολέμου». Όσον αφορά στα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και το θέμα του προσφυγικού, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς σημείωσε ότι «η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο και η λειτουργία του καλλιτέχνη είναι να φέρει οξυγόνο, όπου πάει. Αν το σκεφτείς αυτό η τέχνη είναι συνεισφορά και αν αλλάξουν και συνειδήσεις, η συνεισφορά είναι ακόμα μεγαλύτερη».
Είναι η περφόρμανς τέχνη; Εδώ η Νο1 περφόρμερ στον κόσμο μας άφησε με ένα ερωτηματικό… Ναι θεωρεί την περφόρμανς τέχνη, μόνο που τη βάζει στη δεύτερη θέση. Ως πρώτη όλων των τεχνών, τοποθετεί τη μουσική.
Τι θα κάνει το κοινό
Θα δοκιμάσει τα όρια του, με τη βοήθεια των καλλιτεχνών, υπό τις οδηγίες της 70χρονης πλέον Αμπράμοβιτς.
Θα αποχωριστεί τα υπάρχοντά του, τσάντα και κινητό στην είσοδο, ώστε μετά την ξενάγηση-δοκιμασία, να φτάσει στην τέλεια σωματική και πνευματική εμπειρία.
Θα ακολουθήσει αργό βάδισμα, ώστε να ενεργοποιηθεί η αναπνοή και να ηρεμήσει το πνεύμα.
Θα μετρήσει για ώρες φακές και αυτό θα το κάνει με απόλυτη συγκέντρωση μέχρι τέλους, για να μάθει να λειτουργεί με βούληση και στη ζωή.
Θα φοράει ακουστικά στα αφτιά, που δεν παίζουν τίποτα, ώστε να συγκεντρώνεται στην απόλυτη σιωπή.
Θα κοιτάζεται επί ώρες με τον απέναντι στα μάτια χωρίς να τα πάρει από πάνω του.
Θα ανεβεί με κλειστά μάτια σε μια εξέδρα κατά ομάδες, ώστε το κάθε άτομο να συνειδητοποιήσει ότι είναι με άλλους, αλλά ταυτόχρονα μόνο.
ΣΚΟΤΑΔΙΑ ΠΟΛΛΑ ΜΕΣΑ ΜΟΥ, κύρης πολύς· σε όλη μου τη ζωή απελπισμένα μάχουμαι να μετουσιώσω τα σκοτάδια αυτά και να τα κάμω φως, μια στάλα φως· αγώνας τραχύς, χωρίς έλεος, χωρίς αναπαή, μια στιγμή να κουράζουμουν, να σκόλαζα τον πόλεμο, ήμουν χαμένος· κι αν έβγαινα κάποτε νικητής, τι αγωνία και πόσες λαβωματιές!
ΔΕ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ΑΓΝΟΣ· ΜΑΧΟΥΜΑΙ ΝΑ ΓΙΝΩ. Η αρετή για μένα δεν είναι καρπός της φύσης μου, είναι καρπός του αγώνα μου· δε μου την έδωκε ο Θεός, μοχτώ να την καταχτήσω με το σπαθί μου· το άνθος της αρετής για μένα είναι σωρός μετουσιωμένη κοπριά.
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΗΡΕ ΤΕΛΟΣ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΑΥΤΟΣ· ως τώρα δε νικήθηκα ολοκληρωτικά, δε νίκησα ολοκληρωτικά· πάντα αγωνίζουμαι, κι από στιγμή σε στιγμή μπορώ να χαθώ όλος, μπορώ να σωθώ όλος· ακόμα περνώ της Τρίχας το γιοφύρι απάνω από την άβυσσο»
ΑΣΦΑΛΤΑ ΚΑΤΕΧΕΙ Η ΧΩΜΑΤΕΝΙΑ ΑΥΤΗ ΜΗΤΡΑ την αξία του κάθε παιδιού της· κι όσο ανώτερη η ψυχή που έπλασε, τόσο και δυσκολότερη της αναθέτει εντολή: να σώσει τον εαυτό του ή τη ράτσα του ή τον κόσμο· από την πρώτη, τη δεύτερη, την τρίτη εντολή που σου αναθέτει διαβαθμίζεται η ψυχή σου.
ΕΙΝΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΤΟΝ ΑΝΗΦΟΡΟ ΤΟΥΤΟ, που έχει χρέος να πάρει η ψυχή, να τον ξεκρίνει. Κάθε άνθρωπος χαραγμένο βαθύτερα. Απάνω στα χώματα όπου γεννήθηκε. Τα χώματα αυτά που σ’ έπλασαν βρίσκουνται σε μυστική επαφή και συνεννόηση με την ψυχή σου· όπως οι ρίζες ξαποστέλνουν στο δέντρο την κρυφή προσταγή ν’ ανθίσει και να καρπίσει, για να δικαιωθούν οι ρίζες και να φτάσουν στο τέρμα της πορείας τους, όμοια τα πατρικά χώματα αναθέτουν δύσκολες εντολές στις ψυχές που γέννησαν θαρρείς χώματα και ψυχή πως είναι από την ίδια ουσία κι επιχειρούν την ίδια έφοδο· κι η ψυχή είναι μονάχα η ακρότατη νίκη
Η μικρή σκανδιναβική χώρα έχει ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα και αυτό είναι γνωστό. Βασικοί λόγοι είναι το ότι επιμένουν να καλλιεργούν τη συνεργασία αντί τον ανταγωνισμό, να αδιαφορούν για την τυποποίηση, να δίνουν έμφαση στη δημιουργικότητα και την αλληλεπίδραση αντί στην αφομοίωση της ύλης. Η παιδεία είναι δημόσια και δωρεάν, κυρίως χρηματοδοτούμενη από τους δήμους αλλά και το κράτος. Ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια για τα σχολικά μαθήματα δεν υπάρχουν (εκτός από ελάχιστα εκκλησιαστικά σχολεία), παρέχοντας έτσι ίσες ευκαιρίες μόρφωσης σε όλους. Πρόσφατα η Φινλανδία προχώρησε σε επιπλέον μεταρρυθμίσεις, ώστε να βελτιώσει ακόμα περισσότερο το σύστημά της. Έτσι το νέο της σύστημα βασίζεται σε διαδραστική, πρακτική διδασκαλία που προετοιμάζει καλύτερα τους μαθητές για τον έξω κόσμο. Τα κλασικά τμήματα αντικαταστάθηκαν με ολιγόριθμα τμήματα στα οποία οι μαθητές αλληλεπιδρούν περισσότερο με τον δάσκαλο αλλά και μεταξύ τους, προωθώντας τη συνδυαστική σκέψη και τη σύνδεση μεταξύ θεωρίας και πράξης. Στους Φινλανδούς αρέσει η οργάνωση. Οι αλλαγές ποτέ δεν γίνονται πρόχειρα και βιαστικά, μα έπειτα από μελέτη πολλών ετών. Η φινλανδική εκπαίδευση εφαρμόζει στο σύστημά της τις παρακάτω βασικές γραμμές
ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Η διδασκαλία ξεκινά στα 7 έτη και ολοκληρώνεται στα 19, με τα σχολικά τμήματα να μην ξεπερνούν τα 20 παιδιά. Οι μαθητές δεν φορτώνονται με πολλές εργασίες για το σπίτι αφού το μεγαλύτερο μέρος της μελέτης γίνεται στο σχολείο. Αυτό συμβαίνει διότι για τους Φινλανδούς είναι σημαντικό το να περνούν τα παιδιά χρόνο με την οικογένειά τους. Έτσι το πολύ να χρειαστεί να μελετήσουν μία ώρα την ημέρα εκτός σχολείου. Στο μαθησιακό τους σύστημα, οι τυποποιημένες εξετάσεις δεν είναι τόσο σημαντικές όσο είναι η συνεχής εξέλιξη μέσα στην τάξη. Έτσι κάθε σχολείο μπορεί να τροποποιεί, αν χρειάζεται, το πρόγραμμα ανάλογα με τις κλίσεις και τις ανάγκες των μαθητών. Οι μετανάστες εκπαιδεύονται αρχικά με ένα χρόνο εκμάθησης της γλώσσας και στη συνέχεια ξεκινούν με τα πιο εύκολα μαθήματα όπως οι τέχνες και η φυσική αγωγή.
ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ: Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί της Φινλανδίας είναι νέοι (κάτω των 40 ετών) και κατ’ επέκταση πιο ευέλικτοι σε σχέση με τους νεωτερισμούς και την τεχνολογία. Η συνεργασία μεταξύ τους είναι βασικός παράγοντας εξέλιξης και ενώ δεν αξιολογούνται συχνά από το κράτος, αυτοαξιολογούνται αλλά και αξιολογούνται συχνά από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς με τους οποίους συνεργάζονται. Το κράτος φροντίζει όμως με τη σειρά του για την επαρκή κατάρτισή τους περίπου κάθε τριετία. Η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς των μαθητών είναι κάτι που τιμούν όλες οι πλευρές με τη σωστή λειτουργία των θεσμών. Η θαυμάσια παιδεία της Φινλαδίας είναι κοινή για όλους αλλά δεν αγαπά τις τυπολατρίες. Αγαπά τη λειτουργικότητα, τη συλλογικότητα αλλά ευνοεί και τα ατομικά ταλέντα του καθενός. Έχει εμπιστοσύνη, υποστήριξη, υπευθυνότητα.
Από DOCTV
Ο τόσο βίαιος Ο τόσο εύθραυστος Ο τόσο τρυφερός Ο τόσο απελπισμένος Αυτός ο έρωτας Ωραίος όπως το φως της ημέρας Και άσχημος όπως ο καιρός». «Όταν έχει άσχημο καιρό Αυτός ο έρωτας ο τόσο αληθινός Αυτός ο έρωτας ο τόσο ωραίος Ο τόσο ευτυχισμένος Ο τόσο χαρούμενος Κι ο τόσο γελοίος Που τρέμει από φόβο σαν ένα παιδί μες στο σκοτάδι Κι ο τόσο βέβαιος για τον εαυτό του Σαν ένας ήρεμος άνδρας στο μέσο της νύχτας». «Αυτός ο έρωτας που φόβιζε τους άλλους Που τους έκανε να μιλούν Που τους έκανε να χλωμιάζουν Αυτός ο έρωτας που τον παραμόνευαν Γιατί τους παραμονεύαμε Ο παγιδευμένος, ο τραυματισμένος, ο ποδοπατημένος, Ο τελειωμένος, ο εκμηδενισμένος, ο ξεχασμένος Επειδή εμείς τον παγιδεύσαμε, τον τραυματίσαμε, Τον ποδοπατήσαμε, τον τελειώσαμε, Τον εκμηδενίσαμε, τον ξεχάσαμε». «Αυτός ο έρωτας ο τόσο πλήρης Ο τόσο ζωντανός ακόμη Κι ο τόσο ηλιόλουστος Είναι ο δικός σου Είναι ο δικός μου Αυτός που υπήρξε Αυτό το κάτι, το πάντα καινούργιο Και που δεν άλλαξε Τόσο αληθινό όσο και ένα φυτό Που τρέμει όσο και ένα πουλί Που είναι τόσο ζεστό, τόσο ζωντανό όσο και το καλοκαίρι». «Μπορούμε και οι δυο να πάμε και να ξανάρθουμε Και μετά να αποκοιμηθούμε Να ξυπνήσουμε, να υποφέρουμε, να γεράσουμε Να αποκοιμηθούμε ξανά Να ονειρευτούμε το θάνατο Να ξυπνήσουμε, να χαμογελάσουμε και να γελάσουμε Και να ξανανιώσουμε». «Ο έρωτάς μας μένει εκεί Ξεροκέφαλος όπως ένας γάιδαρος Ζωντανός όπως ο πόθος Φοβερός όπως η μνήμη Ανόητος όπως οι τύψεις Τρυφερός όπως η ανάμνηση Ψυχρός όπως το μάρμαρο Ωραίος όπως το φως της μέρας Εύθραυστος όπως ένα παιδί». «Μας κοιτάζει χαμογελώντας Και μας μιλά χωρίς να λέει τίποτα Και εγώ τον ακούω τρέμοντας Και κραυγάζω Κραυγάζω για σένα Κραυγάζω για μένα Τον ικετεύω Για σένα, για μένα και για όλους όσους αγαπιούνται Και που αγαπήθηκαν Ναι του κραυγάζω Για σένα, για μένα και για όλους τους άλλους Που δε γνωρίζω». «Μείνε εκεί Εκεί όπου είσαι Εκεί όπου ήσουν άλλοτε Μείνε εκεί Μην κουνιέσαι Μη φεύγεις Εμείς που αγαπηθήκαμε Σε ξεχάσαμε Εσύ μη μας ξεχνάς Δεν είχαμε παρά μόνο εσένα πάνω στη γη Μη μας αφήσεις να γίνουμε ψυχροί Πάντα όλο και πιο μακριά Κι οπουδήποτε Δώσε μας σημάδι ζωής Πολύ πιο αργά στην άκρη ενός δάσους Μέσ’ από το δάσος της μνήμης Φανερώσου ξαφνικά Άπλωσέ μας το χέρι Και σώσε μας
Λάο Τσε είναι ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της κινέζικης φιλοσοφίας. Σύμφωνα με την κινέζικη παράδοση, έζησε κατά τον 6ο αιώνα π.Χ.
Πολλοί ιστορικοί τοποθετούν τη ζωή του στον 4ο αιώνα π.Χ. την περίοδο δηλαδή των “εκατό σχολών σκέψης” ενώ άλλοι αμφισβητούν την ιστορική του ύπαρξη. Στον Λάο Τσε αποδίδεται η συγγραφή του Ταοϊστικού έργου Τάο Τε Τσινγκ, κάτι που τον καθιέρωσε ως τον ιδρυτή του Ταοϊσμού.
Το έργο του Λάο Τσε, Τάο Τε Τσινγκ, είναι μια από τις σημαντικότερες πραγματείες της κινέζικης φιλοσοφίας. Καλύπτει πολλές πτυχές της φιλοσοφίας, από την εξατομικευμένη πνευματικότητα, μέχρι διαπροσωπικές δυναμικές και πολιτικές τεχνικές. Ο Λάο Τσε ανέπτυξε την έννοια του “Τάο” που συχνά μεταφράζεται ως “ο δρόμος”, και διεύρυνε τον ορισμό του σε μια αυθύπαρκτη τάξη και κατάσταση του σύμπαντος: ”Ο δρόμος που είναι η φύση”. Υπογράμμισε τη σημασία της “πράξης χωρίς πράξη”.
Ας δούμε όμως μερικές από τις πιο σημαντικές φράσεις του που έχουν καταγραφεί από ιστορικούς.
Το να αγαπιέσαι πολύ από κάποιον σου δίνει δύναμη, ενώ το να αγαπάς πολύ κάποιον σου δίνει θάρρος.
Αυτό που η κάμπια ονομάζει τέλος του κόσμου, η ζωή το λέει πεταλούδα.
Ένα ταξίδι χιλίων χιλιομέτρων αρχίζει με ένα βήμα.
Η αγάπη είναι το πιο δυνατό από όλα τα πάθη, γιατί προσβάλλει ταυτοχρόνως το κεφάλι, την καρδιά και τις αισθήσεις.
Το να ξέρεις τους άλλους είναι ευφυΐα.
Το να ξέρεις τον εαυτό σου είναι σοφία.
Το να κυριαρχείς στους άλλους είναι ισχύς.
Το να κυριαρχείς στον εαυτό σου είναι η πραγματική δύναμη.
Μη στενοχωριέσαι, άφησε τα πράγματα να πάνε μόνα τους. Οι ηλίθιοι και οι κακοί θα νικηθούν στο τέλος.
Αυτός που μιλάει δεν ξέρει. Αυτός που ξέρει δεν μιλάει.
Ό,τι είναι ευέλικτο και τρυφερό ανήκει στο βασίλειο της Ζωής και ό,τι είναι σκληρό και δυνατό ανήκει στο βασίλειο του Θανάτου.
Τα ειλικρινή λόγια δεν είναι ωραία. Τα ωραία λόγια δεν είναι ειλικρινή.
Το να μην κάνεις τίποτα είναι καλύτερο από το να είσαι πολυάσχολος κάνοντας τίποτα.
Στάσου εκεί που αρχίζει το σκοτάδι της ύπαρξης και φώναξε στο κενό. Σίγουρα θα σου απαντήσει.
Όσο πληθαίνουν οι νόμοι, πολλαπλασιάζονται οι παράνομοι.
Το να ξέρεις τους άλλους είναι σοφία. Το να ξέρεις τον εαυτό σου είναι φώτιση.
Αντιμετώπιζε το δύσκολο όσο είναι εύκολο.
Βασικός κανόνας: Δεν πρέπει να αφήνεις κανέναν να σε κοροϊδεύει.
Το να ξέρεις ότι δεν ξέρεις είναι το καλύτερο. Το να υποκρίνεσαι ότι ξέρεις, ενώ δεν ξέρεις, είναι αρρώστια.
Αλλοίμονο σ’εκείνον που αξίζει καλύτερη τύχη και περιμένει να τη λάβει από άνθρωπο,που δεν την αξίζει.
Ο σοφός δεν επιχείρει ποτέ κάτι μεγάλο, γι’ αυτό πετυχαίνει το μεγαλείο.
Η καλοσύνη όταν μιλάς δημιουργεί εμπιστοσύνη.
Η καλοσύνη όταν σκέφτεσαι δημιουργεί βάθος.
Η καλοσύνη όταν δίνεις δημιουργεί αγάπη.
Όποιος έχει στενό νου δεν έχει πλατειά καρδιά.
Αφιέρωσε χρόνο για να ακούσεις αυτό που λέγεται χωρίς λόγια, να υπακούσεις το νόμο που είναι πολύ αδιόρατος για να γραφεί, να λατρέψεις το ασήμαντο και να αγκαλιάσεις το άμορφο.
Ο σοφός δεν κάθεται επάνω στους θησαυρούς του. Όσα περισσότερα δίνει στους άλλους τόσα περισσότερα παίρνει.
Τους μεγάλους ηγέτες ο λαός δεν ξέρει ότι υπάρχουν, τους μικρότερους ηγέτες ο λαός τους αγαπά και τους εγκωμιάζει, τους ακόμα μικρότερους, ο λαός τους φοβάται, τους ακόμα πιο μικρούς, ο λαός τους μισεί.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία από το να είσαι δυσαρεστημένος με την τύχη σου.
Η φύση δεν βιάζεται ποτέ, κι όμως τα πάντα γίνονται στην ώρα τους.
Ο καλός ταξιδευτής δεν έχει σταθερά σχέδια και δεν έχει καμιά πρόθεση να φτάσει κάπου.
Το λασπωμένο νερό καθαρίζει όταν μείνει ακίνητο.
Ένα δοχείο δημιουργείται από ένα σβώλο πηλό με προσεκτική δουλειά, αλλά είναι το κενό μέσα στο δοχείο που το κάνει χρήσιμο.
Η αποτυχία είναι το θεμέλιο της ευτυχίας και το μέσο με το οποίο την πετυχαίνουμε.
Μην αγχώνεσαι και άσε τα πράγματα να πάρουν τον δρόμο τους, και όλοι οι ηλίθιοι και οι κακοί στο τέλος θα ηττηθούν.
| Δεν ήξερεν ο βασιλεύς Κλεομένης, δεν τολμούσε — δεν ήξερε έναν τέτοιον λόγο πώς να πει προς την μητέρα του: ότι απαιτούσε ο Πτολεμαίος για εγγύησιν της συμφωνίας των ν’ αποσταλεί κι αυτή εις Aίγυπτον και να φυλάττεται· λίαν ταπεινωτικόν, ανοίκειον πράγμα. Κι όλο ήρχονταν για να μιλήσει· κι όλο δίσταζε. Κι όλο άρχιζε να λέγει· κι όλο σταματούσε. Μα η υπέροχη γυναίκα τον κατάλαβε Όσο για την ταπείνωσι — μα αδιαφορούσε. |
 |
| (Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984) |
Το «Ἐν Σπάρτη» είναι ένα από τα ποιήματα πολιτικής του Καβάφη, με το οποίο ο ποιητής προβάλλει το ήθος της Κρατησίκλειας κι επιχειρεί να αναδείξει τη μητέρα του βασιλιά της Σπάρτης ως ιδανικό πρότυπο ηγέτη. Η Κρατησίκλεια παρά το γεγονός ότι είναι ήδη σε μεγάλη ηλικία και παρά το γεγονός ότι η μετάβασή της στην Αίγυπτο μπορεί να σημάνει το τέλος της, είναι έτοιμη να θυσιαστεί για τη χώρα της, καθώς θέτει τον εαυτό της στην υπηρεσία του λαού της, όπως άλλωστε θα έπρεπε να κάνει κάθε πραγματικός ηγέτης.
Το πρώτο μέρος του ποιήματος παρουσιάζει τη μεγάλη δυσκολία που έχει ο Κλεομένης να ζητήσει από τη μητέρα του να αφήσει τη χώρα της και να πάει ως όμηρος του Πτολεμαίου στην Αίγυπτο. Ο Καβάφης δεν αναφέρεται στα παιδιά του Κλεομένη, καθώς το ποίημα επικεντρώνεται στην Κρατησίκλεια.
Είναι ιδιαίτερα παραστατικός ο τρόπος με τον οποίο ο ποιητής παρουσιάζει τη διστακτικότητα του Κλεομένη «δεν ήξερε – δεν τολμούσε – δεν ήξερε» και αμέσως πιο κάτω «κι όλο ήρχονταν – κι όλο δίσταζε – κι όλο άρχιζε – κι όλο σταματούσε». Με την εμφατική αυτή παρουσίαση του δισταγμού του Κλεομένη, ο Καβάφης κατορθώνει να τονίσει την ευκολία με την οποία η Κρατησίκλεια αποδέχεται να πάει ως όμηρος του Πτολεμαίου «Καί γέλασε∙ κ’ εἶπε βεβαίως πηαίνει.» Αυτό που για τον Κλεομένη έμοιαζε τόσο δύσκολο να το ζητήσει, για την Κρατησίκλεια είναι πολύ εύκολο να το αποδεχτεί, γιατί είναι δεδομένο για την «υπέροχη γυναίκα» ότι εφόσον η πατρίδα της τη χρειάζεται θα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί. Η Κρατησίκλεια δε σκέφτεται την ταλαιπωρία, τον κίνδυνο ή την ταπείνωση, εκείνο που προέχει είναι το καλό της Σπάρτης και όχι η δικής της άνεση και ασφάλεια. Σε αντίθεση με τους περισσότερους ηγέτες που διαρκώς αναζητούν τρόπους να ωφεληθούν από τα προνόμια που τους διασφαλίζει η εξουσία που διαχειρίζονται, η Κρατησίκλεια σκέφτεται μόνο πώς θα μπορέσει να φανεί χρήσιμη στην πατρίδα της.
Σε ό,τι αφορά άλλωστε το θέμα της ταπείνωσης, η Κρατησίκλεια αδιαφορεί, καθώς μια Σπαρτιάτισσα ποτέ δε θα σκεφτόταν το τίμημα μπροστά στη δυνατότητα που της παρουσιάζεται να βοηθήσει τη χώρα της. Την Κρατησίκλεια καθόλου δεν την απασχολεί αν θα πρέπει να ταπεινωθεί ή ακόμη και να πεθάνει, από τη στιγμή που αυτό θα γίνει προς όφελος της πατρίδας της κι αυτό είναι κάτι που ένας Λαγίδης δεν μπορεί να το κατανοήσει. Η δυναστεία των Πτολεμαίων (ονομάστηκαν Λαγίδες από τον πατέρα του πρώτου Πτολεμαίου τον Λάγο) είχε ιδρυθεί μόλις το 305 π.Χ., γεγονός που σήμαινε ότι δεν είχαν τη μακραίωνη παράδοση της Σπάρτης ούτε τη μεγάλη παράδοση των βασιλικών οικογενειών της, που πάντοτε αφιέρωναν τη ζωή τους στην προστασία και την ευημερία της πατρίδας τους. Ο Λαγίδης μπροστά στην Κρατησίκλεια είναι χθεσινός, δεν μπορεί για κανένα λόγο να καταλάβει τι σημαίνει να υπηρετείς το έθνος σου με κάθε τρόπο, ούτε μπορεί να αντιληφθεί την τιμή που αντλεί ένας Σπαρτιάτης από τη δυνατότητα που του παρέχεται να θυσιαστεί για την πατρίδα του.
Η Κρατησίκλεια αναδεικνύεται ένα από τα ωραιότερα πρότυπα ηγετικής προσωπικότητας στην ποίηση του Καβάφη και με το παράδειγμά της ορίζει την ιδανική στάση κάθε ανθρώπου που έχει την τιμή να ηγείται ενός έθνους.
