Νέα από όλον τον Κόσμο

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Μαρτίου 2021

Πυγμαίοι χιμπατζήδες, γνωστοί και ως μπονόμπο, καταγράφηκαν για πρώτη φορά να υιοθετούν μικρά που προέρχονται από άλλες ομάδες, ένα εύρημα που επιβεβαιώνει ότι η ανιδιοτελής αγάπη δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινο συναίσθημα.

Δύο σπάνια περιστατικά υιοθεσίας μικρού από άλλη ομάδα καταγράφηκαν στη ζούγκλα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κογκό, αναφέρει διεθνής ομάδα ζωολόγων και ψυχολόγων στην επιθεώρηση Scientific Reports.

Οι ερευνητές πέρασαν χρόνια παρακολουθώντας τους μπονόμπο στην περιοχή του Ουάμπα, πριν αναγκαστούν να αποχωρήσουν λόγω της πανδημίας Covid.

Το πρώτο περιστατικό αφορά την Τσίο, ηλικίας 52 έως 57 ετών, η οποία είχε πιθανότατα περάσει την εμμηνόπαυση όταν υιοθέτησε τον τρίχρονο Ρούμπι, μέλος διαφορετικής ομάδας μπονόμο.

Στη δεύτερη περίπτωση, η 18χρονη Μαρί υιοθέτησε τη Φλόρα, περίπου 2,5 ετών, η οποία επίσης δεν ανήκε στην ομάδα.

Η Τσίο και η Μαρί είχαν προηγουμένως αποκτήσει δικά τους παιδιά, και δεν είχαν προηγούμενες επαφές με τα υιοθετημένα μικρά ή τις μητέρες τους, οι οποίες εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς και δεν αποκλείεται να είχαν πεθάνει.

Και οι δύο βιντεοσκοπήθηκαν να φροντίζουν τα υιοθετημένα τέκνα τους, να τους δίνουν τροφή και να τα θηλάζουν –έστω και για παρηγοριά, μιας και η Τσίο είναι απίθανο να παρήγαγε γάλα στην ηλικία της.

Τα περιστατικά αποκαλύπτουν ότι οι πλησιέστεροι συγγενείς του ανθρώπου νιώθουν μητρική έλξη για τα βρέφη και δείχνουν ανεκτικότητα σε άτομα που δεν ανήκουν στην ομάδα τους, λένε οι ερευνητές.

«Μεταξύ άγριων ζώων, τα θηλυκά που υιοθετούν ξένα μικρά συνήθως είναι συγγενείς των ορφανών» επισημαίνει η Μαρί Λόρι Πουαρέ, ψυχολόγος του Πανεπιστημίου του Ντέραμ στη Βρετανία.

«Σε άλλες περιπτώσεις, νεαρά θηλυκά υιοθετούν μικρά για να βελτιώσουν τις δικές τους μητρικές συμπεριφορές, κάτι που βελτιώνει την πιθανότητα επιβίωσης για τους βιολογικούς απογόνους τους» προσθέτει.

Με άλλα λόγια, η υιοθεσία στη φύση συχνά δεν έχει εντελώς ανιδιοτελή κίνητρα.

Τα δύο περιστατικά υιοθεσίας μεταξύ των μπονόμπων του Κογκό αποκαλύπτουν τώρα ότι υπάρχουν και εξαιρέσεις, όπως συμβαίνει και στις ανθρώπινες υιοθεσίες.

Οι περιπτώσεις της Τσία και της Μαρί «προκαλούν έκπληξη και θαυμασμό, και ίσως μας βοηθούν να εξηγήσουμε τις υιοθεσίες μεταξύ ανθρώπων, οι οποίες δεν εξηγούνται μόνο από τα οφέλη που λαμβάνουν οι θετές μητέρες» λέει ο Πουαρέ.

«Από τα παραδείγματα που βλέπουμε στους μπονόμπο μπορούμε να πούμε ότι η υιοθεσία στον άνθρωπο μπορεί να εξηγηθεί από το ανιδιοτελές ενδιαφέρον για τους άλλους καιτην επιθυμία για παροχή φροντίδας σε άλλους με τους οποίους δεν είχαμε προηγούμενη σχέση».

Τι απέγιναν όμως τα υιοθετημένα μικρά; Οι ερευνητές είναι περίεργοι να μάθουν όταν χαλαρώσουν οι περιορισμοί της πανδημίας και μπορέσουν να επιστρέψουν στο Κογκό.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 10 Ιανουαρίου 2021

Όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το τίμημα αυτής της μετάβασης προς την πράσινη ενέργεια και τεχνολογία ενδέχεται να επιβαρύνει για άλλη μια φορά… το περιβάλλον.

Η αναζήτηση των αναγκαίων υλικών για την παραγωγή αυτών των μηχανών και στη συνέχεια η εξόρυξή τους, θα μπορούσαν να επιφέρουν σοβαρές οικολογικές συνέπειες και να έχουν τεράστιες επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, τονίζουν.

«Η μετάβαση προς τις μηδενικές εκπομπές άνθρακα πρόκειται να γεννήσει νέες πιέσεις για τον πλανήτη μας, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα», εξηγεί στον Guardian ο Ρίτσαρντ Χέρινγκτον, επικεφαλής γεωλογικών επιστημών στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. «Θα αναγκαστούμε να μάθουμε να υπολογίζουμε το κέρδος και τις απώλειες από τη σκοπιά των οικοσυστημάτων, ακριβώς με τον τρόπο που λαμβάνουμε υπόψη μας οικονομικά ζητήματα αυτή τη στιγμή».

Μέταλλα όπως το λίθιο και το κοβάλτιο αποτελούν εξαιρετικά παραδείγματα των δύσκολων αποφάσεων που μας επιφυλάσσει το μέλλον, συνεχίζει ο Χέρινγκτον.

Και τα δύο στοιχεία είναι αναγκαία για την παραγωγή ελαφριών επαναφορτιζόμενων μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα και για την αποθήκευση αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Η παραγωγή τους είναι πιθανό να αυξηθεί σημαντικά στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, προκαλώντας σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Στην περίπτωση του κοβαλτίου, το 60% των προμηθειών του πλανήτη προέρχεται από τη Δημοκρατία του Κονγκό, όπου μεγάλος αριθμός μη ελεγχόμενων ορυχείων απασχολούν παιδιά ηλικίας ακόμη και επτά ετών ως μεταλλωρύχους. Εκεί εισπνέουν σκόνη γεμάτη κοβάλτιο που είναι ικανή να προκαλέσει θανατηφόρα πνευμονικά προβλήματα, ενώ εργάζονται σε τούνελ που κινδυνεύουν να καταρρεύσουν ανά πάσα στιγμή.

«Άνδρες, γυναίκες και παιδιά εργάζονται χωρίς να έχουν ούτε τον στοιχειώδη προστατευτικό εξοπλισμό, όπως είναι τα γάντια ή οι μάσκες», τονίζει ο Μαρκ Ντάμετ της Διεθνούς Αμνηστίας, που έχει ερευνήσει την κρίση των εξορύξεων κοβαλτίου στη Δημοκρατία του Κονγκό.

«Σε ένα χωριό που επισκεφθήκαμε, οι άνθρωποι μας έδειξαν πώς το πόσιμο νερό της περιοχής τους μολύνθηκε από την απόρριψη αποβλήτων από τοπικό εργοστάσιο επεξεργασίας ορυκτών».

Και έπειτα υπάρχει το πρόβλημα της εξόρυξης λιθίου. Η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται να εκτοξευθεί στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Όμως η εξόρυξή του συνδέεται με κάθε μορφής περιβαλλοντικά προβλήματα. Στο λεγόμενο Τρίγωνο του Λιθίου στη Νότιο Αμερική, που αποτελείται από την Χιλή, την Αργεντινή και τη Βολιβία, τεράστιες ποσότητες νερού αντλούνται από υπόγειες πηγές, για να διευκολύνουν την εξαγωγή του λιθίου, και οι οποίες έχουν συνδεθεί με την μ,είωση της στάθμης των υπόγειων υδάτων και την ερημοποίηση. Παρομοίως, στην περιοχή του Θιβέτ, η διαρροή τοξικών χημικών από το ορυχείο λιθίου Ganzizhou Rongda που δηλητηρίασαν τα νερά του ποταμού Λιτσού το 2016, πυροδότησαν εκτεταμένες διαμαρτυρίες.

Και τα νέα οικολογικά προβλήματα δεν πρόκειται να περιοριστούν σε συγκεκριμένα μέταλλα, σημειώνουν οι αναλυτές.

Όπως λένε, η αυξημένη ζήτηση για παραδοσιακά υλικά, όπως το τσιμέντο, για την κατασκευή υδρο-ηλεκτρικών φραγμάτων ή όπως ο χαλκός για την παραγωγή καλωδίων που θα συνδέσουν τις αιολικές και ηλιακές φάρμες με τις πόλεις και θα χρειαστούν για την κατασκευή ηλεκτρικών οχημάτων, ενδέχεται να προκαλέσουν επίσης ευρείες περιβαλλοντικές καταστροφές, αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα.

Η αυξανόμενη όρεξή μας για τον χαλκό καθιστά σαφή αυτά τα ζητήματα. Απαιτούνται χιλιάδες τόνοι για την κατασκευή συσκευών αιολικής ή ηλιακής ενέργειας, ενώ τα ηλεκτρικά οχήματα χρειάζονται διπλάσιο ή τριπλάσιο χαλκό σε σχέση με εκείνα που χρησιμοποιούν βενζίνη ή πετρέλαιο. Ως αποτέλεσμα, η ζήτηση για χαλκό ενδέχεται να έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 300% μέχρι το 2050, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση.

«Χρειάζονται δεκάδες κιλά παραπάνω χαλκού για ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο σε σχέση με εκείνον που απαιτείται για κάποιο που κινείται με ορυκτά καύσιμα», εξηγεί ο Χέρινγκτον.

«Αυτό σημαίνει ότι αν θέλουμε να μετατρέψουμε όλα τα 31 εκατ. αυτοκίνητα της Βρετανίας σε ηλεκτρικά, απαιτείται περίπου το 12% ολόκληρης της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού –μόνο για τη Βρετανία. Αυτή η απαίτηση δεν είναι ρεαλιστική, δεδομένου ότι ελπίζουμε πως σε μια δεκαετία όλα τα αυτοκίνητα που θα παράγουμε θα κινούνται με ηλεκτρική ενέργεια».

Ο Χέρινγκτον υποστηρίζει ότι αναπόφευκτα θα υπάρξει επέκταση της εξόρυξης, αλλά και της ενέργειας που απαιτείται για την επεξεργασία των μετάλλων. Συνδυαστικά, αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να επιφέρουν σημαντικό πλήγμα στο περιβάλλον. «Θα αναγκαστούμε να το κάνουμε με ένα τρόπο που δημιουργεί κέρδος, αλλά παράλληλα φροντίζει τους ανθρώπους και τον πλανήτη».

Εκτός από αυτά τα ζητήματα, η προτεινόμενη επέκταση της πυρηνικής ενέργειας στη Βρετανία, για την κάλυψη αναγκών που έως τώρα καλύπτονταν από εργοστάσια άνθρακα ή φυσικού αερίου, είναι πιθανό να οδηγήσει στην παραγωγή αυξανόμενης ποσότητας πυρηνικών αποβλήτων. Ωστόσο, η Βρετανία εξακολουθεί να μη διαθέτει μέθοδο ασφαλούς υπόγειας αποθήκευσης τοξικών αποβλήτων και στηρίζεται στην αποθήκευση των εξαιρετικά ραδιενεργών υπολειμμάτων της δραστηριότητας των πυρηνικών εργοστασίων πάνω από το έδαφος. Αυτές οι αποθήκες ίσως χρειαστεί να επεκταθούν σημαντικά στο μέλλον.

Μια λύση που έχει προταθεί μέχρι στιγμής σε αυτά τα προβλήματα των πράσινων τεχνολογιών, αφορά τον περιορισμό της εκμετάλλευσης των χερσαίων πόρων και τη στροφή προς τη θάλασσα για τη συλλογή των απαιτούμενων υλικών.

Έχουν καταδειχθεί αρκετές υποσχόμενες θαλάσσιες πηγές, με το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής να στρέφεται στους μεταλλικούς όζους που βρίσκονται σε ορισμένα σημεία του βυθού των ωκεανών. Αυτές οι μάζες ορυκτών σε μέγεθος πατάτας είναι πλούσιες σε χαλκό, κοβάλτιο, μαγγάνιο και άλλα μέταλλα. Σύμφωνα με τη Διεθνή Αρχή των Βυθών, ορισμένα κοιτάσματα περιλαμβάνουν εκατομμύρια τόνους κοβαλτίου, χαλκού και μαγγανίου.

Ως αποτέλεσμα, αρκετοί οργανισμοί πλέον ερευνούν τα πιο υποσχόμενα από αυτά τα κοιτάσματα και ιδίως εκείνα της Ζώνης Clarion-Clipperton στα διεθνή νερά του Ειρηνικού Ωκεανού. Οι συγκεκριμένες μάζες θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι την επιφάνεια με τη χρήση αυτοκινούμενων υποβρυχίων που μπορούν να διασχίσουν τα 4,5 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα της ζώνης.

Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες θαλάσσιων επιστημόνων έχουν αποκαλύψει ότι παρά το βάθος της Ζώνης Clarion-Clipperton, που κυμαίνεται μεταξύ των 4.000 και 5.000 μέτρων από την επιφάνεια, ο βυθός της περιοχής είναι πλούσιος και σε θαλάσσια ζωή.

Μια μελέτη του 2017 είχε ανακαλύψει περισσότερα από 30 νέα είδη που ζουν στην άβυσσο της ζώνης, τα περισσότερα εκ των οποίων ανήκουν στην κατηγορία των ξενοφυοφόρων, των μεγαλύτερων μονοκυτταρικών οργανισμών του πλανήτη.

Η ανάσυρση των όζων θα μπορούσε να καταστρέψει αυτές τις μορφές ζωής, προειδοποιούν οι επιστήμονες. «Αυτή τη στιγμή, δεν έχουμε αρκετά δεδομένα για τον βυθό ώστε να είμαστε σίγουροι για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η εξόρυξη στην περιοχή», τονίζει στον Guardian ο Άντριαν Γκλόβερ, ένας ερευνητής οικολογίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.

«Ωστόσο, όταν το κάνουμε, θα αποτελέσει ένα σημαντικό ερώτημα για την κοινωνία. Αν πρόκειται για περιβάλλοντα με πλούτο βιοποικιλότητας που μπορούν εύκολα να καταστραφούν, θα είναι καλύτερη ή χειρότερη η δική τους εκμετάλλευση σε σχέση με εκείνη των τροπικών δασών ή της γης; Πρόκειται για ένα ζήτημα που είναι δύσκολο να επιλυθεί».

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 9 Νοεμβρίου 2020

Τοποθετημένα σε περίοπτες θέσεις στα μεγάλα μουσεία του κόσμου βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο της προσοχής των επισκεπτών και στο στόχαστρο του φωτογραφικού τους φακού. Αγάλματα διάσημων Φαραώ και πανίσχυρων κάποτε θεοτήτων, μάρτυρες της αλλοτινής δύναμης, τα περισσότεροι είναι θύματα μιας κοινής μοίρας: είναι ακρωτηριασμένα. Η σπασμένη μύτη, τα κομμένα αφτιά και χέρια στα αιγυπτιακά αγάλματα πολλοί από τους επισκέπτες τα αποδίδουν στη φθορά του χρόνου ή στο μένος των χριστιανών.

Το δοκίμιο όμως του αμερικανού αιγυπτιολόγου και επιμελητή αρχαιοτήτων στο Μουσείο του Μπρούκλιν Εντουαρντ Μπλάιμπεργκ, στον τόμο «Καθηλωτική δύναμη: Εικονοκλασία στην Αρχαία Αίγυπτο», εξηγεί για ποιους λόγους η «κακοποίηση» των γλυπτών στην αρχαία Αίγυπτο μόνο στην τύχη ή τον χρόνο δεν μπορεί να αποδοθεί.

Μεταξύ υπερφυσικού και επίγειου

Στην αρχαία αιγυπτιακή γλώσσα, οι λέξεις «γλυπτική» και «γλύπτης» υπογραμμίζουν ότι τα αγάλματα είναι ζωντανά. Η λέξη «γλυπτική» σημαίνει κυριολεκτικά «ένα πράγμα που έχει φτιαχτεί για να ζήσει», ενώ ένας γλύπτης είναι «αυτός που του εμφυσά τη ζωή». Κι αυτό διότι πίστευαν ότι τα είδωλα ανεξαρτήτως του υλικού κατασκευής τους – λίθος, μέταλλο, ξύλο, πηλός ή ακόμα και κερί – αποτελούσαν το σημείο συνάντησης μεταξύ του υπερφυσικού και του επίγειου, ότι μέσα τους μπορούσαν να φιλοξενήσουν μια δύναμη που ήταν είτε θεϊκή είτε η ψυχή ενός αποθανόντος ανθρώπου που αποκτήσει θεϊκές ιδιότητες.

Οι δυνάμεις αυτών των ανθρωπόμορφων ειδώλων θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν μέσω ειδικών τελετών και η εξουσία τους θα μπορούσε επίσης να τους αφαιρεθεί μέσω σκόπιμης βλάβης είτε στα μέλη του σώματος είτε στα σύμβολα (εγκόσμιας ή θείας εξουσίας) που έφεραν, είτε ακόμη και στην επιγραφή που συνόδευε το γλυπτό και το ταυτοποιούσε με τη θεότητα ή το ισχυρό πρόσωπο, καθώς έτσι αποκοβόταν η πηγή της δύναμης από την εικόνα.

Οι επιθέσεις στα αγάλματα ήταν στοχευμένες. Οταν κάποιος ακρωτηρίαζε το αριστερό χέρι ήθελε να εμποδίσει το είδωλο να προσφέρει, καθώς το αριστερό ήταν το χέρι της προσφοράς. Οταν έκοβε το δεξί ήθελε να στερήσει από το πρόσωπο που απεικονιζόταν τη δυνατότητα να δεχτεί προσφορές. Σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις ο δράστης προκαλούσε καταστροφή και στα δύο άνω άκρα.

Ωστόσο οι βανδαλισμοί αυτοί δεν έμεναν ατιμώρητοι καθώς υπήρχαν διατάγματα που προέβλεπαν πως όποιος βλάψει αγάλματα του φαραώ ή που έχει προσφέρει ο φαραώ θα έχει ως συνέπεια να χάσει την περιουσία του και αποκλείεται από το δικαίωμα της ταφής και κατά συνέπεια τής μετά θάνατόν ζωής.

Η καταστροφή ενός αγάλματος – και μιας μούμιας – υπήρχε ως πρακτική ήδη από το 4.000 π.Χ. και χρησιμοποιούνταν συχνά ως μέθοδος εξόντωσης των αντιπάλων, ακόμη και μεταξύ θεών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρει ο Πλούταρχος, ο οποίος τον 1ο αι. μ.Χ. περιγράφει τον ακρωτηριασμό του σώματος του Οσίριδος από τον αδελφό του Σεθ ως τον απόλυτο τρόπο εξαφάνισης του πρώτου από τον δεύτερο.

Οι τρόποι «απενεργοποίησης» της δύναμης ενός ειδώλου ήταν πολλοί και διαφορετικοί: ακρωτηριασμός, καύση, αποκεφαλισμός, διάλυση, αναστροφή (η βάση προς τον ουρανό και το κεφάλι στη γη) και ταφή, δεδομένου ότι οι Αιγύπτιοι πίστευαν πως από τη στιγμή που ένα κομμάτι πρώτης ύλης αποκτούσε ανθρώπινη μορφή, μπορούσε αυτομάτως να μιλάει και να περπατά. Κατά συνέπεια προκαλώντας φθορές στα μέλη του, αφαιρούσαν και την ικανότητά του να μιλάει, να αναπνέει, να βλέπει, να ακούει και να περπατά.

Μια ματιά στο πορτρέτο της πρώτης γυναίκας φαραώ, της Χατσεψούτ, που βρίσκεται στο μουσείο του Μπρούκλιν, είναι αρκετή για να καταλάβουμε τον τρόπο σκέψης των αρχαίων Αιγυπτίων. Μετά τον θάνατό της ο διάδοχός της Τούθμωσις Γ’ θέλησε να σβήσει το όνομά της από την Ιστορία και να παρουσιάσει ότι δεν υπήρξε κενό στη διαδοχή αρσενικών φαραώ. Από το κεφάλι της Χατσεπσούτ που ήταν προσαρμοσμένο στο σώμα Σφίγγας αποσπάστηκε το άνω μέρος μιας κόμπρας που κοσμούσε το μέτωπό της και είχε αποτροπαϊκό χαρακτήρα. Μαζί «εξαφανίστηκε» η βασιλική γενειάδα από το πηγούνι – σύμβολο βασιλικής νομιμότητας – και η μύτη κόπηκε ώστε το πνεύμα της να μην μπορεί να αναπνέει. Για να είναι εντελώς σίγουροι οι εχθροί της ότι δεν θα έχει δύναμη, τελικά αποκεφάλισαν τη Σφίγγα.

Οι λόγοι των επιθέσεων

Αποκαλυπτική για τους λόγους καταστροφής ενός γλυπτού είναι και η κατάσταση της επιγραφής που το συνοδεύει. Αν έχει επιχειρηθεί να σβηστεί το όνομα, η κίνηση αυτή σημαίνει ότι η επίθεση έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας, όταν η ιερογλυφική γραφή ήταν ακόμη κατανοητή. Οι λόγοι για τέτοιου είδους επιθέσεις ήταν είτε προσωπικοί, είτε στην περίπτωση ενός εγκληματία, ενός τυμβωρύχου επί παραδείγματι, επειδή με τον τρόπο αυτό θα απέφευγε την εκδίκηση του νεκρού.

Εάν το όνομα είναι άθικτο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η καταστροφή να συντελέστηκε κατά την Yστερη Αρχαιότητα, σε μια εποχή που οι πρώτοι xριστιανοί γνώριζαν τις θεωρίες γύρω από τη δύναμη των αγαλμάτων και ο ακρωτηριασμός τους εντασσόταν στην προσπάθεια εξάλειψης του παγανισμού, ενώ μετά τον 7ο αι μ.Χ. τα «νεκρά» πλέον είδωλα αποτέλεσαν υψηλής ποιότητας πρώτη ύλη για οικοδομικές εργασίες, αφού πλέον είχαν παίξει τον ρόλο τους επί αιώνες σε πολιτικές και θρησκευτικές συγκρούσεις

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Αυγούστου 2020

Πρωτολειτούργησαν στο βόρειο Λονδίνο το 1967, ενώ στην Ελλάδα έκαναν την εμφάνισή τους τη δεκαετία του 1980 και η χρήση τους ξεκίνησε την επόμενη δεκαετία.

Αν και άπαντες χρησιμοποιούμε τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης χρημάτων ή αλλιώς ΑΤΜ, ελάχιστοι γνωρίζουν ποιος τα δημιούργησε και πώς εμπνεύστηκε την ιδέα.

Ο άνθρωπος πίσω από τα ΑΤΜ είναι ο Τζον Άντριαν Σέφερν – Μπάρον και γεννήθηκε σαν σήμερα το 1925 στο Σίλονγκ της Ινδίας, που τότε ανήκε στη Βρετανική Αυτοκρατορία. Οι σπουδές του στην ιστορία και τα οικονομικά τον οδήγησαν στο Εδιμβούργο και ύστερα στο Κέιμπριτζ.
Τη δεκαετία του 1960, και ενώ εργαζόταν σε μια τυπογραφική εταιρεία, του ήρθε η ιδέα που έμελλε να αλλάξει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η έμπνευση και το πρώτο μηχάνημα
Η έμπνευση του ήρθε στο μπάνιο του σπιτιού του: Σκέφτηκε να κατασκευάσει έναν αυτόματο πωλητή σοκολάτας και λίγα λεπτά αργότερα αποφάσισε να αντικαταστήσει τη σοκολάτα με μετρητά. Σε μια συνέντευξή του είχε δηλώσει «Σκέφτηκα ότι πρέπει να υπάρχει τρόπος να μπορώ να κάνω ανάληψη χρημάτων οπουδήποτε κι αν βρίσκομαι, στο Ηνωμένο Βασίλειο ή στον κόσμο».

Ο Σέφερντ – Μπάρον αναζήτησε διάφορες τράπεζες για να υλοποιήσουν την ιδέα του και η πρώτη που πείστηκε να συνεργαστεί μαζί του ήταν η Barclays. Μετά από ένα ποτήρι τζιν, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας υπέγραψε συμβόλαιο μαζί του για την εξέλιξη της ανακάλυψής του.

Το πρώτο μηχάνημα τοποθετήθηκε στο υποκατάστημα της Barclays στο Ένφιλντ του Βόρειου Λονδίνου στις 27 Ιουνίου 1967, μέρα που θεωρείται ως γενέθλια του ΑΤΜ. Οι πλαστικές κάρτες δεν είχαν εφευρεθεί ακόμα και το ΑΤΜ χρησιμοποιούσε ειδικές επιταγές, εμποτισμένες με άνθρακα 14, μία ουσία με ήπια ραδιενεργή ακτινοβολία. Το μηχάνημα την ανίχνευε και στη συνέχεια την ταίριαζε μ’ έναν αριθμό ασφαλείας.

Ο κωδικός ασφαλείας PIN

Ένα παράπλευρο προϊόν της εφεύρεσης της αυτόματης μηχανής ανάληψης χρημάτων ήταν ο κωδικός ασφαλείας, ο γνωστός μας PIN. Αρχικά, ο Σέφερντ-Μπάρον ήθελε το ΡΙΝ να αποτελείται από έξι ψηφία, αλλά η γυναίκα του, σε μία κουβέντα που είχαν στο τραπέζι της κουζίνας, τον συμβούλεψε να μην ξεπερνά τα τέσσερα, γιατί αλλιώς η ίδια δεν θα μπορούσε να θυμάται τον κωδικό.

Έτσι, κατέληξαν σε μια συμβιβαστική λύση. Αυτή του τετραψήφιου κωδικού ασφαλείας PIN, που παραμένει σε αυτή τη μορφή χωρίς να έχουν καταγραφεί προβλήματα.

Οι ανταγωνιστές του Μπάρον

Ταυτόχρονα με τον Μπάρον, υπήρχαν και άλλοι επίδοξοι εφευρέτες που ήθελαν να κερδίσουν την πρωτιά στη λειτουργία ενός ΑΤΜ. Αρχικά, οι τραπεζίτες είχαν σκεφτεί πως πρέπει να υπάρξει ένας τρόπος, ώστε οι συναλλαγές των πελατών να γίνονται και εκτός των ωραρίων των τραπεζών. Η ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών έλυσε πολλά τεχνικά ζητήματα και έτσι ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες.

Στις 30 Ιουνίου 1960, ο φωτογράφος και εφευρέτης Λούθερ Σίμτζιαν από τις ΗΠΑ κατασκεύασε το Bankograph. Ο «τραπεζογράφος» ήταν μια αυτόματη μηχανή καταθέσεων χρημάτων μέσω φακέλων. Στους φακέλους ο κόσμος μπορούσε να βάλει χρήματα, κέρματα ή και επιταγές. Το 1961, το μηχάνημα εγκαταστάθηκε πειραματικά στη Νέα Υόρκη από την City Bank, αλλά έξι μήνες μετά αφαιρέθηκε. Οι πολίτες φάνηκε πως δεν ήταν ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με αυτού του τύπου τις συναλλαγές και έτσι το μηχάνημα αποσύρθηκε λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος.

Αντίστοιχες προσπάθειες έγιναν από  τράπεζες της Σουηδίας και της Αγγλίας, αλλά ο Μπάρον κέρδισε την πρωτιά, γιατί το «δικό του» ΑΤΜ πρόλαβε να κυκλοφορήσει νωρίτερα. Ο πρώτος πελάτης που πραγματοποίησε ανάληψη μετρητών ήταν ο κωμικός Ρεγκ Βάρνεϊ. Στην Ελλάδα, τα πρώτα ΑΤΜ τοποθετήθηκαν τη δεκαετία του 1980, από την Alpha Bank το 1983 και την Citibank το 1985. Ωστόσο, ξεκίνησαν να χρησιμοποιούνται ευρέως την επόμενη δεκαετία…

Ο Τζον Σέφερντ – Μπάρον πέθανε στο Ίνβερνες της Σκωτίας στις 15  Μαΐου του 2010, σε ηλικία 85 ετών.

Από ΤΑ ΝΕΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Αυγούστου 2020
Η ακριβής τοποθεσία όπου ενδέχεται να φιλοτέχνησε ο Βαν Γκογκ το τελευταίο του αριστούργημα, ίσως ελάχιστες ώρες πριν το θάνατό του, εντοπίστηκε με τη βοήθεια μιας καρτ ποστάλ.

Η σκηνή στις Ρίζες Δέντρων, έναν πίνακα που απεικονίζει τις ρίζες που μεγαλώνουν σε πλαγιά κοντά στο γαλλικό χωριό Οβέρ-συρ-Ουάζ κοντά στο Παρίσι, εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε κάρτα που χρονολογείται περίπο στο 1900 με 1910 από τον Γούτερ βαν ντερ Βέεν, τον επιστημονικό διευθυντή του Ινστιτούτου Βαν Γκογκ.

Έπειτα από συγκριτική μελέτη του έργου, της καρτ ποστάλ και της τρέχουσας κατάστασης της πλαγιάς, οι ερευνητές του Μουσείου Βαν Γκογκ και ο Μπερτ Μάες, ένας δενδρολόγος με ειδίκευση στην ιστορική βλάστηση, κατέληξαν ότι είναι «εξαιρετικά πιθανό» να εντοπίστηκε η τοποθεσία όπου ο Βαν Γκογκ έβαλε τις τελευταίες πινελιές της ζωής του.

Ο κύριος κορμός του πίνακα έχει επιβιώσει των 130 χρόνων που έχουν μεσολαβήσει από το θάνατο του Ολλανδού δημιουργού.

Η σημασία του πίνακα

Επί μεγάλο διάστημα πιστευόταν ότι ο Βαν Γκογκ εργαζόταν στο συγκεκριμένο πίνακα μέχρι λίγο πριν δώσει τέλος στη ζωή του, πυροβολώντας το στήθος του.

Ο Αντρέ Μπονγκέρ, κουνιάδος του Τεό, του αδερφού του Βαν Γκογκ, είχε περιγράψει σε επιστολή του ότι «το πρωί πριν το θάνατό του» ο καλλιτέχνης «ζωγράφιζε μια σκηνή δάσους, γεμάτη ήλιο και ζωή».

Η τοποθεσία, η οποία έχει προστατευθεί με ξύλινη κατασκευή, αναγνωρίστηκε επίσημα σε τελετή που παρακολούθησε η Έμιλι Γκόρντενκερ, γενική διευθύντρια του Μουσείου Βαν Γκογκ στο Άμστερνταμ και ο Βίλεμ βαν Γκογκ, δισέγγονος του Τεό, την Τρίτη.

Ο βαν ντερ Βέεν αναφέρει: «Το ηλιακό φως, όπως το ζωγράφισε ο Βαν Γκογκ, δείχνει ότι οι τελευταίες πινελιές προστέθηκαν στο τέλος του απογεύματος, πράγμα που μας δίνει περισσότερες πληροφορίες για την πορεία της δραματικής ημέρας που κατέληξε στην αυτοκτονία του».

Ο Τέιο Μέεντεντορπ, ερευνητής του Μουσείου Βαν Γκογκ ανέφερε ότι ο καλλιτέχνης είναι πιθανό να είχε περάσει πολλές φορές από το σημείο πριν αποφασίσει να το ζωγραφίσει, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά στο πανδοχείο όπου πέρασε τις τελευταίες 70 ημέρες της ζωής του.

«Η υπερβολική βλάστηση στην καρτ ποστάλ έχει πολύ ξεκάθαρες ομοιότητες με το σχήμα των ριζών στον πίνακα του Βαν Γκογκ», εξηγεί. «Το γεγονός ότι πρόκειται για το τελευταίο του έργο το κάνει ακόμη πιο ξεχωριστό – έως και δραματικό. Θα πρέπει να είχε περάσει πολλές φορές από αυτή την τοποθεσία, κινούμενος προς τα χωράφια που απλώνονται πίσω από το κάστρο του Οβέρ, όπου ζωγράφισε πολλές φορές κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας της ζωής του, και όπου εντέλει θα αυτοκτονούσε».

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 28 Ιουνίου 2020

Από τον Πέτρο

Τη γέννηση μιας νέας ηπείρου στο νότιο τμήμα του Ινδικού ωκεανού προανήγγειλαν γάλλοι και αυστραλοί γεωλόγοι, που εξερεύνησαν το αρχιπέλαγος Κεργκελέν κοντά στην Ανταρκτική και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι εκεί αναδύεται μια νέα ήπειρος.

Οι ωκεάνιες λιθοσφαιρικές πλάκες βυθίζονται στο μανδύα αυξάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον ηπειρωτικό φλοιό του πλανήτη.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής εμφανίζεται το γρανιτικό μάγμα, δημιουργώντας το ανώτερο στρώμα των ηπείρων.

Το εξωτερικό μέρος του βυθού των ωκεανών αποτελείται κυρίως από βασάλτη και αυτό διαφέρει από τις ηπείρους.

Αν και βρέθηκε ένα μάγμα από γρανίτη, υποτίθεται πως τα νησιά του αρχιπελάγους Κεργκελέν είναι οι κορυφές ηφαιστείων, από τους κρατήρες των οποίων αναδύθηκε βασάλτης που σχημάτισε αυτές τις περιοχές της Γης, ενώ μαζί με αυτό το είδος βρέθηκαν περισσότεροι όξινοι σενίτες που εντοπίζονται αποκλειστικά στις ηπείρους.

Λόγω του μίγματος πετρωμάτων ο φλοιός στην περιοχή των νήσων Κεργκελέν είναι πολύ παχύς, όπως στις ηπείρους.

Αφού μελετήθηκε η εσωτερική δομή των σενιτών, οι γεωλόγοι διαπίστωσαν ότι ως αποτέλεσμα της συγκεκριμένης διαδικασίας σχηματίζονται διάφορα στρώματα.

Καθένας από τους σενίτες βρέθηκε τελικά κάτω από τα πετρώματα, αυξάνοντας το επίπεδό τους.

Θεωρείται ότι οι σενίτες σχηματίστηκαν πριν από περίπου 3,7 εκατομμύρια χρόνια.

Οι ειδικοί επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η περιοχή των νήσων Κεργκελέν είναι μια αναδυόμενη ήπειρος.

Στο μακρινό μέλλον, σε μερικά εκατομμύρια χρόνια, το αρχιπέλαγος Κεργκελέν θα μετατραπεί σε ηπειρωτική χώρα.

Οι γεωλόγοι σκοπεύουν να μελετήσουν προσεκτικά τη δομή των σενιτών, προκειμένου να κατανοήσουν την εμφάνιση του μάγματος και την αλλαγή του.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 16 Μαΐου 2020

Διαβάστε τη συνέχεια »

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 26 Απριλίου 2020

Στις περισσότερες έρευνες, η Σκανδιναβία ψηφίζεται ως το πιο ευτυχισμένο μέρος στη Γη. Η Ετήσια Έκθεση για την Ευτυχία περιλαμβάνει στις πρώτες της θέσεις τις Δανία, Νορβηγία, Φινλανδία και Ισλανδία, κάτι που οι ειδικοί αποδίδουν στην ισχυρή κοινωνική στήριξη, τόσο ανάμεσα στους πολίτες, όσο και από κυβερνητικά προγράμματα.

Συνεπώς, ίσως αν μάθουμε και υιοθετήσουμε κάποιες από τις Σκανδιναβικές παραδόσεις μπορεί να μας δώσει ένα μάθημα για το πώς να είμαστε ευτυχισμένοι, αλλά και πώς να προσφέρουμε ευτυχία στους συνανθρώπους μας.

Hygge

Η Δανέζικη έννοια του hygge μεταφράζεται ελεύθερα ως η «άνεση της ψυχής». Είναι η αίσθηση που έχουμε όταν χαλαρώνουμε κάτω από μια κουβέρτα με τον αγαπημένο μας, πίνοντας κακάο δίπλα στο τζάκι το χειμώνα. Ως φιλοσοφία ζωής, είναι το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να απολαμβάνει τις μικρές απολαύσεις της ζωής χωρίς ενοχές.

Lagom

Το Lagom είναι μια Σουηδική λέξη που μεταφράζεται περίπου ως «ακριβώς αυτό» ή «βέλτιστο». Είναι σαν το πάν μέτρον άριστον. Είτε αυτό αφορά το πόση ζάχαρη να προσθέσουμε στον καφέ μας ή πόσο ποσοστό της ζωής μας να αφιερώνουμε στη δουλειά, αυτή η φιλοσοφία προωθεί την υγιή ισορροπία. Το Lagom μας ωθεί να βρούμε τα προσωπικά μας επίπεδα ευχαρίστησης και εσωτερικής γαλήνης.

Sisu

Αν οι άλλες φιλοσοφίες σε αυτή τη λίστα μιλούν για το πώς να απολαύσουμε τη ζωή, το sisu είναι κατά κάποιο τρόπο το αντίστροφο: Μιλά για το πώς να επιμένουμε στις δυσκολίες μέχρι να φτάσουμε στο τέλος. Το Sisu είναι μια ιδιαίτερη Φινλανδική έννοια, ένας όρος που δύσκολα μεταφράζεται, αλλά θα μπορούσαμε να πούμε ότι αφορά στη δύναμη της θέλησης, στην αποφασιστικότητα, στην επιμονή και στην επικράτηση της λογικής ενώπιον των εμποδίων. Δεν αφορά στο θάρρος στη στιγμή, αλλά το είδος του θάρρους που διαρκεί στο χρόνο.

Fika

Το Fika είναι μια άλλη λέξη για το «διάλειμμα για καφέ». Αλλά είναι και κάτι παραπάνω: Είναι η διαδικασία ανάρρωσης από το στρες της ημέρας μέσω δεσίματος με τους ανθρώπους γύρω μας, κάτι που ιδανικά που θα θέλαμε να κάνουμε πολλές φορές την ημέρα. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, το Fika τείνει να γίνει σπάνιο καθώς οι νεότεροι άνθρωποι εργάζονται περισσότερες ώρες και έχουν λιγότερο χρόνο για διαλείμματα.

Lykke

Η λέξη «Lykke» είναι αρκετά απλή: είναι η Δανέζικη λέξη για την «ευτυχία». Αλλά το σημαντικό στοιχείο εδώ είναι πως η Δανία βρίσκεται σχεδόν κάθε χρόνο στην κορυφή της λίστας με τις πιο ευτυχισμένες χώρες στον κόσμο. Οπότε σίγουρα μπορούμε να μάθουμε κάτι από τους Δανούς.

Στο βιβλίο του «The Little Book of Lykke», Ο Meik Wiking χωρίζει αυτή την προσέγγιση σε έξι κατηγορίες: συντροφικότητα, χρήματα, υγεία, ελευθερία, εμπιστοσύνη και καλοσύνη. Για να προσθέσουμε περισσότερη συντροφικότητα στη ζωή μας, για παράδειγμα, χρειάζεται να οργανώνουμε συχνότερα δείπνο με την οικογένειά μας. Για μεγαλύτερη ευτυχία σε σχέση με τα χρήματα, αγοράστε κάτι που θα απολαμβάνετε αρκετούς μήνες αργότερα

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 23 Φεβρουαρίου 2020

Από τον Πέτρο

 

Το γαλλικό χωριό Σεν Σαντέν χωρίζεται σε δύο επαρχίες, δύο δήμους και δύο διοικητικά διαμερίσματα. Έτσι, σχεδόν όλα σε αυτό το χωριό των περίπου 1.000 κατοίκων είναι διπλά.

Το χωριό ήταν ενιαίο μέχρι τη γαλλική επανάσταση, το 1789, όταν και χωρίστηκε σε δύο δήμους και δύο επαρχίες, κυρίως επειδή υπήρχαν δύο ενορίες – ο Άγιος Πέτρος και η Παναγία – σύμφωνα με τους κατοίκους της περιοχής.

Το γεγονός πως το χωριό χωρίστηκε στα δύο, δημιούργησε σταδιακά αρκετά ζητήματα, με την κοινότητα να βρίσκεται πάνω στα όρια των διοικητικών διαμερισμάτων της Γαλλίας, Καντάλ και Αβεϊρόν.

Ένα χωριό, δύο διοικητικά διαμερίσματα

Όπως ανέφερε ένας εκ των κατοίκων του χωριού στο BBC, για περίπου 250 χρόνια, όλα στο χωριό ήταν διπλά: δύο δήμοι, δύο επαρχίες, δύο διοικητικά διαμερίσματαν είναι όμως μόνο αυτό. Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθοτο χωριό έχει δύο εκκλησίες – μία στο γαλλικό διαμέρισμα Καντάλ και μία στο διαμέρισμα Αβεϊρόν -, δύο κοιμητήρια, δύο ταχυδρόμους, δύο εφημερίδες, ακόμη και δύο είδη… αγελάδων: ένα πιο σκουρόχρωμο στην πλευρά του Καντάλ και ένα πιο ανοιχτόχρωμο στην πλευρά του Αβεϊρόν.

Μάλιστα, στο παρελθόν υπήρχε μια αντιπαλότητα μεταξύ των δύο πλευρών, ωστόσο με την πάροδο του χρόνου οι κάτοικοι ζουν αρμονικά, με κύρια ενασχόληση την κτηνοτροφία.

Τα γραφειοκρατικά προβλήματα

Στο μεταξύ, δεν είναι λίγα τα γραφειοκρατικά προβλήματα που ανακύπτουν με τον διοικητικό χωρισμό της του χωριού στα δύο.

Όπως ανέφερε ο δήμαρχος του Σεν-Σαντέν ντε Μορ – μίας εκ των δύο κοινοτήτων – Ζαν Λουκ Μπρουσάλ, υπάρχουν ζητήματα που η κεντρική διοίκηση αναθέτει είτε στη μία πλευρά, είτε στην άλλη, με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση.

Ωστόσο, κατά τη Μισέλ Κουντέρ, δήμαρχο της άλλης πλευράς (Σεν-Σαντέν ντ’ Αβεϊρόν) υπήρξαν και κοινά έργα, όπως η ανάπλαση της κεντρικής πλατείας, όπου βρίσκονται τα όρια των δύο δήμων – και τα οποία είναι διακριτά με πιο σκουρόχρωμες πλάκες στο έδαφος.

Το κοινό γήπεδο

Οι δύο δήμοι του ίδιου χωριού διαθέτουν πάντως ένα στάδιο, με το ένα τέρμα να βρίσκεται στην πλευρά του Αβεϊρόν και το άλλο στην πλευρά του Καντάλ. Το γήπεδο ονομάστηκε «Αβεϊκάν», συνδυάζοντας τα ονόματα των δύο διοικητικών διαμερισμάτων.

Παράλληλα, υπάρχει ένα μνημείο για τον πόλεμο στην πλατεία του χωριού, όπου διεξάγεται μία κοινή τελετή, ενώ πλέον λειτουργεί μόνο ένα σχολείο αντί των δύο που υπήρχαν στο παρελθόν, καθώς είναι λιγότεροι οι μαθητές.

Ένα σπίτι χωρισμένο στα δύο

Τη μεγαλύτερη σύγχυση, πάντως, την αντιμετωπίζει ένας κάτοικος, το σπίτι του οποίου είναι χτισμένο ανάμεσα στις δύο εκκλησίες, με μερικά δωμάτιά του να βρίσκονται στην πλευρά του Καντάλ και τα υπόλοιπα στην πλευρά του Αβεϊρόν.

Οι κάτοικοι του δήλωναν πως υπάγονταν είτε στο ένα, είτε στο άλλο διοικητικό διαμέρισμα, ανάλογα με τους φόρους και τα τέλη που καλούνταν να πληρώσουν, ωστόσο μετά από μια δεκαετία, η φορολογική διοίκηση τους ζήτησε να επιλέξουν.

Η απόφαση ελήφθη βάσει του δωματίου που έμεναν οι γονείς των ιδιοκτητών του σπιτιού, καθώς θεωρήθηκε ότι εκεί γεννήθηκαν. Για την… ιστορία, πλέον θεωρείται ότι διαμένουν στο διοικητικό διαμέρισμα Αβεϊρόν

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 8 Φεβρουαρίου 2020

Στην Βρετανική πόλη Bishops Castle, είναι το πρώτο φαρμακείο του κόσμου που αντί για χάπια «συνταγογραφεί» ποιήματα. Η ποιήτρια ιδιοκτήτριά του, Deborah Alma, είναι  πεπεισμένη ότι η ποίηση μπορεί να ανακουφίσει από την εξάντληση και το στρες μέχρι τη θλίψη. Έτσι ταξινομεί τα βιβλία στα ράφια σύμφωνα με τη «διάθεση» που προκαλούν. «Έχω μια ικανότητα να δίνω το σωστό ποίημα στον σωστό άνθρωπο αφού τον γνωρίσω λίγο και μιλήσω μαζί του. Όταν δίνω ένα ποίημα σε κάποιον, γίνεται δικό του και του ανήκει. Το κολλάει στο ψυγείο του και μπορεί να τον ηρεμήσει, να τον ανεβάσει ψυχολογικά» λέει η Alma. Στο όμορφο βικτοριανό κατάστημα αντί υπνωτικών χαπιών και πολυβιταμινών, στους πελάτες προσφέρονται συνταγές των Derek Walcott και Elizabeth Bishop. Η διαδικασία είναι η εξής: Η Alma προσκαλεί τους «ασθενείς» σε μια αίθουσα και αφού τους κάνει μια σειρά από ερωτήσεις, «συνταγογραφεί» ένα ποίημα που έχει επιλέξει ειδικά για αυτούς. Παράλληλα, οργανώνωνει εργαστήρια ποίησης και συμβουλευτικές συνεδρίες.   Η αρχική μορφή του φαρμακείου της ήταν ένα ασθενοφόρο, το οποίο αγόρασε κι έπειτα μετέτρεψε σε «κέντρο ποίησης πρώτων βοηθειών», ταξιδεύοντας με αυτό σε όλη τη Βρετανία   Η ιδέα του «φαρμακείου της ποίησης» προέκυψε από τη μακροχρόνια εμπειρία της με ασθενείς που έπασχαν άνοια. Εκεί είδε «πώς μπορεί η ποίηση να αλλάξει τη διάθεση κάποιου». Η αρχική μορφή του φαρμακείου της ήταν ένα ασθενοφόρο, το οποίο αγόρασε κι έπειτα μετέτρεψε σε «κέντρο ποίησης πρώτων βοηθειών», ταξιδεύοντας με αυτό σε όλη τη Βρετανία. Η ποίηση δεν είναι η μόνη μορφή τέχνης που βοηθά στον ψυχισμό. Μουσική, ζωγραφική και άλλες τέχνες, σε πολλές περιπτώσεις είναι καλύτερα από όλα τα χάπια του κόσμου

Από doctv

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 19 Ιανουαρίου 2020

Ενώ ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός κατευθύνεται από το βορρά της χώρας προς το νότο, ο «αστροναύτης υπηρεσίας», Ιταλός Luca Parmitano εντυπωσιασμένος από το θέαμα των Κυκλάδων και της αγαπημένης μας Κρήτης λουσμένες στο ηλιακό φως να δίνουν την εντύπωση ότι είναι καράβια που διαπλέουν το πέλαγος, απαθανάτισε την εικόνα και κοινοποίησε τη λήψη στα social media.
Κάπως έτσι φανταζόμαστε την Ελλάδα να διαπλέει τους ωκεανούς των αιώνων της ιστορίας. ❤️ ????????

«To ηλιακό φως αναδεικνύει τη διάδραση μεταξύ της θάλασσας και της ξηράς» σχολιάζει ο φωτογράφος Luca.
O Luca Parmitano είναι σήμερα μέλος του Πληρώματος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS), που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη Γη, και απαθανάτισε την μαγική αυτή εικόνα, την περασμένη Κυριακή 8 Δεκεμβρίου 2019.
Ο ISS εκινείτο από τον Βορρά προς τον Νότο και γι’αυτό, όπως εξηγεί o ίδιος, η Κρήτη απεικονίζεται ανάποδα!
[Το είδαμε στο Goulandris Natural History Museum ]

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 4 Ιανουαρίου 2020

Το Thomson Reuters Foundation παρουσιάζει 10 γυναίκες από όλο τον κόσμο που πρωτοπόρησαν το 2019 στον δικό τους τομέα.

1. Ολοκληρώθηκε ο πρώτος περίπατος στο διάστημα από αμιγώς γυναικείο πλήρωμα

Τον Οκτώβριο, μια ομάδα δύο γυναικών από την αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA αποτέλεσαν το πρώτο αμιγώς γυναικείο πλήρωμα που βγήκε στο διάστημα. Και στο παρελθόν υπήρξαν γυναίκες που ‘περπάτησαν’ στο διάστημα αλλά αυτή ήταν η πρώτη φορά που επρόκειτο για μια ομάδα δύο γυναικών.

2. Η πρώτη γυναίκα πιλότος που πέταξε στο ινδικό ναυτικό

Η ανθυποπλοίαρχος Σιβάνγκι έγινε η πρώτη γυναίκα που πέταξε αεροσκάφος στο ινδικό ναυτικό. Οι πρώτες γυναίκες πιλότοι εντάχθηκαν στις τάξεις της πολεμικής αεροπορίας της χώρας πριν από μόλις τρία χρόνια.

3. Οι πρώτες γηγενείς Αμερικανίδες που ορκίστηκαν στο Αμερικανικό Κογκρέσο

Τον Ιανουάριο, η Ντεμπ Χάαλαντ και η Σαρίς Ντέιβιντς ορκίστηκαν βουλευτίνες στην αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων, σε μια πρωτιά για τις γηγενείς Αμερικανίδες.

4. Το Σουδάν διορίζει την πρώτη γυναίκα επικεφαλής του δικαστικού σώματος

Η δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου Νέματ Αμπντάλα Χάιρ ορίστηκε επικεφαλής του δικαστικού σώματος της χώρας, η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει αυτή τη θέση στο μουσουλμανικό αφρικανικό κράτος.

5. Η πρώτη γυναικα πρόεδρος της Σλοβακίας αναλαμβάνει καθήκοντα

Τον Ιούνιο, η δικηγόρος Ζουζάνα Τσαπούτοβα, πρώην ακτιβίστρια κατά της διαφθοράς και υπέρμαχος των δικαιωμάτων της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ γίνεται η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Σλοβακίας.

6. Ο πάπας Φραγκίσκος διορίζει τις πρώτες γυναίκες σε θέσεις ευθύνης στο Βατικανό

Τέσσερις γυναίκες – τρεις μοναχές και μία κοσμική – ορίσθηκαν σύμβουλοι στο συνοδικό γραφείο, που προετοιμάζει τις παγκόσμιες συνόδους των επισκόπων.

7. Η πρώτη βρετανή τζόκεϊ που αγωνίζεται με χιτζάμπ

Η Χαντίγια Μελλάχ έγινε η πρώτη τζόκεϊ που αγωνίζεται σε σημαντική ιπποδρομία φορώντας χιτζάμπ. Και, ακόμη σημαντικότερο, νίκησε στην κούρσα κάνοντας έπειτα λόγο για «παραμυθένια» νίκη.

8. Η πρώτη μαύρη Αφρικανή ανεβαίνει στο Εβερεστ

Επειτα από πολλές απόπειρες, η Νοτιοαφρικανή Σάεϊ Ν΄κούσι Χουμάλο ολοκλήρωσε στην τέταρτη προσπάθεια την αναρρίχηση στην κορυφή και τώρα προετοιμάζεται για τις υπόλοιπες Επτά Κορυφές του κόσμου.

9. Η πρώτη αυτόχθων Μεξικανή υποψήφια για Οσκαρ

Η Γιαλίτζα Απαρίσιο, 26 ετών, έγινε η πρώτη αυτόχθων Μεξικανή υποψήφια για Οσκαρ. Η Απαρίσιο δεν είχε ασχοληθεί ποτέ με την υποκριτική πριν συμμετάσχει στο κάστινγκ για την ταινία «Roma», όπου υποδύεται την υπηρέτρια.

10. Η εφημερίδα Financial Times αποκτά την πρώτη της διευθύντρια

Η Ρούλα Κάλαφ θα αναλάβει την διεύθυνση των FT. Θα είναι η πρώτη διευθύντρια της εμβληματικής οικονομικής εφημερίδας από την ίδρυσή της το 1888. Η Ρούλα Κάλαφ, που γεννήθηκε στον Λίβανο, εργάζεται στην εφημερίδα εδώ και 20 χρόνια.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Δεκεμβρίου 2019

Από τον Πέτρο

 

Οι Φιλανδοί, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, πρόκειται για έναν από τους πιο χαρούμενους λαούς του κόσμου.

Ωστόσο, μια πόλη που βρίσκεται στο κέντρο της χώρα, η Puolanka, είναι γνωστή για την απαισιοδοξία της.

Η συρρίκνωση του πληθυσμού της πόλης, το χαμηλό βιοτικό επίπεδο σε σύγκριση με άλλες περιοχές της χώρας, αλλά και η έλλειψη πολλών δραστηριοτήτων βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων.

Οι κάτοικοι ξεκίνησαν να εκφράζουν τη δυσαρέσκεια τους με την κατάσταση πριν από μερικά χρόνια, καθώς η πόλη δεν διέθετε κάποια δική της εκδήλωση – ορόσημο, όπως άλλες περιοχές της χώρας.

«Αρχίσαμε να ζηλεύουμε όλες τις άλλες χώρες που είχαν τις δικές τους εκδηλώσεις, κι εμείς δεν είχαμε τίποτα», ανέφερε η κάτοικος της πόλης Ρίτα Νίκανεν μιλώντας στο BBC.

«Κάποιος είπε ότι τίποτα δεν λειτουργεί εδώ, ούτε η απαισιοδοξία. Τότε είπαμε να κάνουμε μία εκδήλωση απαισιοδοξίας», συνέχισε η ίδια.

Συνεταιρισμός απαισιοδοξίας

Οι κάτοικοι λοιπόν αποφάσισαν πριν δέκα χρόνια να φτιάξουν τον δικό τους συνεταιρισμό απαισιοδοξίας, ώστε να συζητούν για τα ζητήματα που τους απασχολούν.

Ένας από τους κατοίκους ανέφερε στο BBC ότι ένα από τα βασικά επιχειρήματα ενάντια στον πεσιμισμό, είναι πως η Puolanka θα χάσει τη φήμη της.

«Μα η απαραίτητη ερώτηση είναι: ποια φήμη;», διερωτήθηκε. Σύμφωνα με τον ίδιο, όποτε η πόλη βρίσκεται στο επίκεντρο, είναι για αρνητικούς λόγους, καθώς η Puolanka βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης στη Φινλανδία σε διάφορους στατιστικούς πίνακες.

«Μπορεί να είμαστε οι χειρότεροι, αλλά είμαστε οι καλύτεροι στη Φιλανδία στο να είμαστε οι χειρότεροι», δήλωσε.

«Όπως είχε πει κάποιος, το χειρότερο πράγμα είναι να πεθάνει κάποιος, χωρίς κανείς να το καταλάβει. Στη Φινλανδία, πολλές πόλεις έχουν πεθάνει και κανείς δεν τις θυμάται πια. Τουλάχιστον εμείς με την απαισιοδοξία κάνουμε τόση φασαρία, που θα μας θυμούνται», σημείωσε.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 14 Δεκεμβρίου 2019

Οι άνθρωποι όταν φοβόμαστε για τη ζωή μας, ουρλιάζουμε συνήθως, καλώντας σε βοήθεια. Επιστήμονες απέδειξαν ότι και τα φυτά, όταν βιώνουν στρες, εκπέμπουν υπερηχητικές κραυγές, οι οποίες όμως δεν γίνονται αντιληπτές από εμάς.

Πιο συγκεκριμένα, Ισραηλινοί επιστήμονες δημοσίευσαν μια νέα μελέτη, σύμφωνα με την οποία τα φυτά έχουν αισθήσεις, δηλαδή μυρίζουν, βλέπουν και ακούνε. Αν και σε εμάς φαίνονται σιωπηλά, αυτά έχουν έναν δικό τους κώδικα επικοινωνίας, μια δική τους γλώσσα.

Η έρευνα έγινε από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ με επικεφαλής τον Ιτζάκ Καΐτ. Η ερευνητική ομάδα τοποθέτησε ευαίσθητα μικρόφωνα κοντά σε φυτά και συγκεκριμένα σε ντοματιές και φυτά καπνού, τα οποία βίωναν συνθήκες στρες. Τα μικρόφωνά τους κατέγραψαν ξεκάθαρα υπερηχητικά ουρλιαχτά από απόσταση περίπου 10 εκατοστών.

Ο Ιτζάκ Καΐτ δήλωσε ότι τα ευρήματα της ομάδας του μπορούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο των φυτών, έναν κόσμο σιωπηλό για εμάς.

Οι ήχοι (οι οποίοι βρίσκονται στη γκάμα των 20 έως 100 kilohertz) μπορούν να γίνουν αντιληπτοί σε μερικούς οργανισμούς σε απόσταση έως 5 μέτρα από τα φυτά. Έτσι, οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι «φωνές» των φυτών γίνονται αντιληπτές από έντομα, ζώα και φυτά, αλλά όχι από εμάς. Οι άνθρωποι μπορούν να τις ακούσουν μέσω κατάλληλων οργάνων.

Όμως, δεν είναι όλες οι κραυγές ίδιες. Οι ισραηλινοί επιστήμονες διαπίστωσαν ότι διαφορετικά είδη φυτών βγάζουν διαφορετικούς ήχους και ότι μάλιστα το ίδιο το φυτό «φωνάζει» με διαφορετικό τρόπο ανάλογα τον λόγο που έχει προκαλέσει το στρες, δηλαδή λόγω λειψυδρίας, κόψιμο φύλλου, φωτιάς κ.λπ. Για παράδειγμα, τα φυτά καπνού που διψούν «κραυγάζουν» σε υψηλότερο τόνο από τα φυτά που τους κόβουν τα φύλλα.

Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι οι γεωργοί μπορούν μελλοντικά να χρησιμοποιήσουν μια ανάλογη τεχνολογία, μέσω της οποίας θα μπορούν να «ακούνε» τις καλλιέργειες στα χωράφια τους, κατά πόσο χρειάζονται περισσότερο νερό, κάτι το οποίο είναι ολοένα και πιο αναγκαίο λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Άλλοι επιστήμονες και θεωρητικοί αναδεικνύουν πιθανούς περιορισμούς της εκπληκτικής αυτής έρευνας, όπως ότι τα μικρόφωνα μπορεί να κατέγραψαν ήχους άλλης προέλευσης επίσης (όπως του χώματος), κάτι που επηρεάζει τα αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση, αναμένονται εκ νέου μελέτες και έρευνες πάνω σε αυτή την ανακάλυψη.

enallaktikidrasi

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 30 Νοεμβρίου 2019

SΟS: Ποια είναι η ιστορία του διεθνούς σήματος κινδύνου -Τι σημαίνει

Εδώ και περίπου έναν αιώνα, το SOS αποτελεί το διεθνές σήμα κινδύνου. Πολλοί πιστεύουν ότι προέρχεται από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων «Save Our Souls» ή «Save Our Ship». Στην πραγματικότητα, επιλέχθηκε επειδή…

Εδώ και περίπου έναν αιώνα, το SOS αποτελεί το διεθνές σήμα κινδύνου. Πολλοί πιστεύουν ότι προέρχεται από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων «Save Our Souls» (σώστε τις ψυχές μας) ή «Save Our Ship» (σώστε το πλοίο μας). Στην πραγματικότητα, επιλέχθηκε επειδή ήταν πολύ εύκολο, ακόμη και για τους αμύητους στον κώδικα Μορς, να το χρησιμοποιήσουν ή να το αναγνωρίσουν, έστω και με παρεμβολές. Απαρτίζεται από τρεις συνεχόμενες τελείες, τρεις παύλες και τρεις τελείες (…—…) .

Το πρώτο σήμα κινδύνου ήταν το CQD. Προτάθηκε από τον εφευρέτη του ασυρμάτου Γκουλιέλμο Μαρκόνι και υιοθετήθηκε το 1904. Ωστόσο, δεν χρησιμοποιήθηκε για πολύ. Στο Διεθνές Συνέδριο Ασύρματης Τηλεγραφίας, που διοργανώθηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1906 στο Βερολίνο, επικράτησε η γερμανική πρόταση για το SOS.

Επισήμως, η απόφαση αυτή επικυρώθηκε το 1908. Το σήμα κινδύνου CQD συνέχισε να χρησιμοποιείται για λίγα ακόμη χρόνια, κυρίως από τους Βρετανούς που το είχαν προτείνει πρώτοι.  Η πρώτη μεγάλη διάσωση κατόπιν εκπομπής σήματος κινδύνου CQD έγινε το 1909.

Μετά τη σύγκρουση των πλοίων Republic και Florida, το Baltic, που έλαβε το μήνυμα, έσπευσε στην περιοχή και περισυνέλεξε τους 1.500 ναυαγούς. Η πιο γνωστή από τις πρώτες χρήσεις του SOS ήταν στη βύθιση του Τιτανικού, οι ασυρματιστές του οποίου το χρησιμοποίησαν σε συνδυασμό με τον παλιό σήμα κινδύνου