Η Ζωή μας σήμερα

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 16 Μαΐου 2026

Είμαι 70 ετών και συνειδητοποίησα ότι τα παιδιά μου με αγαπούν, αλλά δεν με έχουν ανάγκη – Δεν ζητούν τη γνώμη εκείνου που τους έμαθε να περπατούνl

«Αυτό που μου ραγίζει την καρδιά δεν είναι η συντομία αυτών των τηλεφωνημάτων. Είναι ότι πιστεύει πως αρκούν».

Ο γιος μου τηλεφωνεί κάθε Κυριακή στις 4 το απόγευμα. Θα μπορούσες να ρυθμίσεις το ρολόι σου με βάση αυτό. Η συζήτηση ακολουθεί ένα σενάριο που έχουμε αποστηθίσει και οι δύο: Πώς είναι η υγεία σου; Καλά. Πώς πάει η δουλειά; Πώς είναι τα παιδιά; Μεγαλώνουν γρήγορα. Μετά από ακριβώς δεκαπέντε λεπτά, βρίσκει έναν λόγο να κλείσει. Έχω αρχίσει να το χρονομετρώ. Την περασμένη εβδομάδα, προσπάθησα να του πω για το κοτσύφι που έρχεται στον κήπο μου, πώς μιμείται τέλεια τον συναγερμό του αυτοκινήτου του γείτονά μου. «Ωραίο αυτό, μαμά», είπε, ήδη αφηρημένος. Μπορούσα να ακούσω την πραγματική του ζωή στο βάθος, τη ζωή όπου εγώ είμαι ένα κουτάκι προς τσεκάρισμα, όχι ένας άνθρωπος για να γνωρίσει.

Αυτό που μου ραγίζει την καρδιά δεν είναι η συντομία αυτών των τηλεφωνημάτων. Είναι ότι πιστεύει πως αρκούν. Νομίζει ότι είναι καλός γιος, και με τα σύγχρονα δεδομένα ίσως και να είναι. Τηλεφωνεί, έρχεται στις γιορτές, φροντίζει να έχω ό,τι χρειάζομαι. Όμως το «χρειάζομαι» και το «θέλω» είναι διαφορετικά πράγματα, και αυτό που θέλω δεν μπορεί καν να φανταστεί ότι ακόμα το επιθυμώ: να συμβάλλω, να έχω σημασία με τρόπους που ξεπερνούν την απλή ύπαρξη.

Μετά από τριάντα δύο χρόνια διδασκαλίας αγγλικών στο λύκειο, κατανοώ τη δομή της αφήγησης. Ξέρω ότι κάθε ιστορία χρειάζεται σύγκρουση, λύση, εξέλιξη. Αλλά τι κάνεις όταν έχεις διαγραφεί από την ιστορία; Όταν έχεις γίνει δευτερεύων χαρακτήρας, που αναφέρεται πού και πού αλλά δεν είναι ποτέ ουσιώδης για την πλοκή;

Το μουσείο της ανεπιθύμητης σοφίας

Η κουζίνα μου αφηγείται την ιστορία της παρωχημένης μου κατάστασης. Τρία συρτάρια γεμάτα χειρόγραφες κάρτες συνταγών, καθεμία μια μικρή ιστορία. Το ψωμί μπανάνας της μητέρας μου που μας κράτησε στις δύσκολες εποχές. Η συνταγή για σούπα από την Ιταλίδα γειτόνισσά μου που μου έμαθε ότι η αγάπη μπορεί να σερβιριστεί σε μπολ. Η τούρτα γενεθλίων που τελειοποίησα μέσα σε σαράντα χρόνια γιορτών, προσαρμοσμένη και σημειωμένη στα περιθώρια σαν εργαστηριακό ημερολόγιο επιστήμονα.

Προσφέρθηκα να μάθω αυτές τις συνταγές στην κόρη μου τον περασμένο μήνα. Γέλασε, όχι κακοπροαίρετα, και μου έδειξε μια εφαρμογή στο κινητό της. «Ό,τι χρειάζομαι είναι εδώ, μαμά. Με βίντεο και διατροφικές πληροφορίες και αξιολογήσεις χρηστών». Το εννοούσε ως καθησυχασμό. Δεν κατάλαβε ότι μου έδειχνε τη δική μου αχρηστία, ψηφιοποιημένη και βαθμολογημένη από αγνώστους.

Ξέρεις πώς είναι να συνειδητοποιείς ότι η γνώση που μάζεψες σε μια ολόκληρη ζωή έχει αντικατασταθεί από οδηγούς στο YouTube; Ότι οι δεξιότητες που τελειοποίησες επί δεκαετίες μπορούν να «κατέβουν» σε δευτερόλεπτα από κάποιον που δεν θα καταλάβει ποτέ τι κόστισε να τις μάθεις με τον δύσκολο τρόπο;

Η ήπια βία της «προστασίας»

«Μην ανησυχείς γι’ αυτό, μαμά» έχει γίνει η επωδός των παιδιών μου. Με προστατεύουν από την πραγματική τους ζωή σαν να είμαι από γυαλί. Η κόρη μου δεν μου είπε για την αποβολή της παρά μήνες μετά. «Δεν ήθελα να σε στεναχωρήσω», είπε, χωρίς να καταλαβαίνει ότι το να με αποκλείσει από τον πόνο της ήταν χειρότερο από το να τον μοιραστεί.

Έχουν δημιουργήσει μια αποστειρωμένη εκδοχή της ζωής τους για μένα. Παίρνω τα καλύτερα στιγμιότυπα: προαγωγές, διακοπές, σχολικές επιτυχίες. Οι δυσκολίες, οι φόβοι, οι αμφιβολίες στις 2 τα ξημερώματα; Αυτά τα κρατούν για τους θεραπευτές τους, τους συντρόφους τους, τους φίλους τους. Για οποιονδήποτε εκτός από τη γυναίκα που κάποτε κρατούσε τους φόβους τους στα χέρια της σαν πληγωμένα πουλιά, που ήξερε πώς να θεραπεύει ό,τι πονούσε χωρίς να της το ζητήσουν.

Πότε έγινα τόσο εύθραυστη για την αλήθεια; Πότε τα παιδιά μου αποφάσισαν ότι εβδομήντα χρόνια ζωής—με απώλειες, διαζύγιο, φόβους για καρκίνο και χηρεία—δεν με προετοίμασαν για τα σύγχρονα προβλήματά τους; Με αντιμετωπίζουν σαν να μην έχω γνωρίσει ποτέ τον πόνο, σαν η ζωή μου να ξεκίνησε τη μέρα που γεννήθηκαν και να τελειώνει τη μέρα που θα πεθάνω, χωρίς τίποτα ουσιαστικό έξω από τα όρια της δικής τους ύπαρξης.

Ο απροσδόκητος πόνος της ικανότητας

Να τι δεν σου λέει κανείς για το να μεγαλώνεις ικανά παιδιά: η επιτυχία μοιάζει με εγκατάλειψη. Πέρασα δεκαετίες διδάσκοντάς τα να είναι ανεξάρτητα, να σκέφτονται μόνα τους, να χτίσουν ζωές που στέκονται χωρίς εμένα. Τα κατάφερα. Είναι λαμπροί, αυτάρκεις ενήλικες που κινούνται στον κόσμο τους με αυτοπεποίθηση και χάρη. Γιατί λοιπόν η ικανότητά τους μοιάζει με προδοσία;

Η φίλη μου η Πατρίσια, εβδομήντα πέντε χρονών, το λέει τέλεια: «Τα μεγαλώσαμε για να φύγουν από κοντά μας και μετά απορούμε όταν το κάνουν». Αλλά είναι κάτι παραπάνω από το να φύγουν, έτσι δεν είναι; Είναι η πλήρης απουσία ανάγκης. Δεν χρειάζονται πια την έγκρισή μου, δεν χρειάζονται την καθοδήγησή μου, ούτε καν τις συνταγές μου. Έχουν βρει καλύτερους τρόπους, ευκολότερους, πιο αποδοτικούς για όλα όσα τους δίδαξα.

Βλέπω τον γιο μου να μεγαλώνει τα παιδιά του με τεχνικές που έμαθε από βιβλία γραμμένα από ανθρώπους με τα μισά μου χρόνια. Αναφέρει μελέτες για την ανάπτυξη των παιδιών, χρησιμοποιεί όρους όπως «attachment parenting» και «θετική πειθαρχία». Όταν είπα ότι κι εκείνος μεγάλωσε μια χαρά με πιο απλές μεθόδους, μου έριξε εκείνο το βλέμμα. Εκείνο που λέει ότι είμαι γλυκιά αλλά ξεπερασμένη, σαν ένα παλιό τηλέφωνο ή ένα χειρόγραφο γράμμα.

Βρίσκοντας νόημα στα περιθώρια

Πού με αφήνει λοιπόν αυτό; Στα περιθώρια της ζωής τους, υποθέτω. Στις υποσημειώσεις. Στη σελίδα αφιέρωσης που προσπερνούν για να φτάσουν στην «πραγματική» ιστορία.

Έχω αρχίσει να χτίζω μια ζωή μέσα σε αυτά τα περιθώρια. Κάνω εθελοντισμό σε ένα κέντρο αλφαβητισμού, διδάσκοντας ενήλικες να διαβάζουν. Αυτοί οι μαθητές θέλουν αυτό που έχω να προσφέρω. Γέρνουν μπροστά όταν εξηγώ κάτι, τα πρόσωπά τους φωτίζονται όταν καταλαβαίνουν. Δεν έχουν οδηγούς στο YouTube για ό,τι τους διδάσκω. Χρειάζονται την υπομονή μου, την εμπειρία μου, την ικανότητά μου να εξηγώ το ίδιο πράγμα δεκαεπτά διαφορετικούς τρόπους μέχρι να «κουμπώσει».

Γράφω πλέον δοκίμια, προσπαθώντας να αποτυπώσω όχι μόνο τι συνέβη αλλά γιατί είχε σημασία. Σήμερα το πρωί, στις 5:30, έγραψα για τη χρονιά που με άφησε ο πρώτος μου σύζυγος, πώς έμαθα να φτιάχνω μια βρύση που έσταζε από ένα βιβλίο της βιβλιοθήκης επειδή δεν είχα χρήματα για υδραυλικό και αρνήθηκα να ζητήσω βοήθεια. Τα παιδιά μου δεν θέλουν αυτές τις ιστορίες, αλλά ίσως μια μέρα τα παιδιά τους να τις θέλουν. Ίσως κάποτε κάποιος να αναρωτηθεί ποια ήμουν πριν γίνω γιαγιά, μητέρα, υποσημείωση.

Μαθαίνω ιταλικά μέσω ενός διαδικτυακού προγράμματος. Η κόρη μου φάνηκε μπερδεμένη όταν της το είπα. «Γιατί;» ρώτησε, σαν να είναι η μάθηση στα εβδομήντα μια ιδιόρρυθμη ασχολία αντί για δήλωση ότι ακόμα εξελίσσομαι. Δεν της είπα για το όνειρό μου να περπατήσω μόνη στη Ρώμη, να παραγγείλω καφέ σε άπταιστα ιταλικά, να είμαι κάποια άλλη πέρα από «η μαμά κάποιου» για λίγες εβδομάδες.

Η μακρά ηχώ της αγάπης

Ίσως αυτό να είναι απλώς η φυσική τάξη των πραγμάτων. Σκέφτομαι τη δική μου μητέρα, που έχει φύγει εδώ και δεκαέξι χρόνια. Πόσες φορές προσπάθησε να μου πει κάτι σημαντικό ενώ εγώ την άκουγα μισά, ήδη σχεδιάζοντας πώς θα φύγω; Πόσες ιστορίες της τις απέρριψα ως επαναλαμβανόμενες, χωρίς να καταλαβαίνω ότι προσπαθούσε να μου δώσει κομμάτια του εαυτού της πριν να είναι πολύ αργά;

Ήμουν καλή κόρη, νόμιζα. Αλλά ήμουν καλή κόρη όπως τα παιδιά μου είναι καλά παιδιά: τυπική, συνεπής, αλλά τελικά απούσα από την πιο βαθιά συζήτηση. Αγαπούσα τη μητέρα μου, αλλά δεν τη γνώριζα. Γνώριζα τα «μητρικά» κομμάτια, τα «γιαγιαδίστικα» κομμάτια, αλλά όχι τη γυναίκα που υπήρχε πριν και πέρα από αυτούς τους ρόλους.

Τώρα καταλαβαίνω τη συγκεκριμένη μοναξιά που πρέπει να ένιωθε—να σε αγαπούν αλλά να μη σε γνωρίζουν, να σε χρειάζονται αλλά να μη σε θέλουν, να σε θυμούνται αλλά να μη σε βλέπουν πραγματικά. Είναι μια θλίψη χωρίς κηδεία, μια απώλεια χωρίς τέλος.

Τελικές σκέψεις

Αύριο θα ξυπνήσω στις 5:30 και θα γράψω στο ημερολόγιό μου. Θα φροντίσω τον κήπο μου όπου το κοτσύφι πλέον ξέρει να με περιμένει. Θα στείλω μήνυμα στα παιδιά μου καλημέρα και θα δεχτώ όποια ψίχουλα σύνδεσης μου προσφέρουν. Όχι επειδή είναι αρκετά, αλλά επειδή η αγάπη δεν έρχεται με όρους, ακόμα κι όταν συνοδεύεται από απόσταση.

Το πιο δύσκολο πράγμα που χρειάστηκε να αποδεχτώ είναι ότι το να τους μάθω να περπατούν σήμαινε να τους μάθω να απομακρύνονται. Αλλά ίσως αυτός να ήταν πάντα ο σκοπός.

Ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία της αγάπης να είναι να κάνεις τον εαυτό σου περιττό.

Και ίσως, απλώς ίσως, το να μάθω να ζω με αυτή την αλήθεια είναι το τελευταίο μάθημα που έπρεπε να μάθω—όχι για εκείνους, αλλά για μένα.

πηγή:vegoutmag

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 14 Μαΐου 2026

Ο γκραν μάστερ του σκακιού, Garry Kasparov, ηττείται από τον υπολογιστή της IBM, Deep Blue.

Ο Kasparov, ένα παιδί-θαύμα του σκακιού από το Αζερμπαϊτζάν, έδειξε το ταλέντο του από μικρή ηλικία. Ήταν 21 ετών όταν έπαιξε  απέναντι στον Anatoly Karpov για τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή, αλλά το παιχνίδι έληξε χωρίς νικητή έπειτα από 49 παρτίδες. Τον επόμενο χρόνο, ο Kasparov νίκησε τον Karpov, για να γίνει ο νεότερος παγκόσμιος πρωταθλητής στην ιστορία.

Με το σερί του των 12 παγκόσμιων τίτλων στη σειρά, ο Kasparov θεωρούνταν ο καλύτερος παίκτης στην ιστορία του σκακιού όταν κάθισε απέναντι από τον Deep Blue.

Υπολογιστές που παίζουν σκάκι υπήρχαν από τη δεκαετία του 1950, αλλά αρχικά δεν είχαν μεγάλη επιτυχία απέναντι στους καλούς παίκτες. Αυτό άλλαξε το 1985, όταν ο διδακτορικός φοιτητής του Carnegie Mellon,  Feng-hsing Hsu ανέπτυξε τον υπολογιστή «Chiptest», ο οποίος ήταν σχεδιασμένος για να παίζει σκάκι σε υψηλότερο επίπεδο από τους προηγούμενους.

Ο Hsu και ένας συμφοιτητής του έπιασαν δουλειά στην IBM και το 1989 ήταν μέλη της ομάδας του προγραμματιστή C.J. Tan, που ανέλαβε να δημιουργήσει έναν υπολογιστή ικανό να ανταγωνιστεί τους καλύτερους παίκτες του κόσμου στο σκάκι. Ο υπερ-υπολογιστής αυτός ήταν ο Deep Blue, ο οποίος μπορούσε να κάνει 100 έως 200 δισεκατομμύρια υπολογισμούς στα τρία λεπτά που παραδοσιακά δίνονται σε έναν παίκτη για να κάνει την κίνησή του στα σκάκι.

Ο Kasparov έπαιξε πρώτη φορά απέναντι στον Deep Blue το 1996. Ο γκραν μάστερ, γνωστός για τον απρόβλεπτο τρόπο που έπαιζε, μπόρεσε να κερδίσει τον υπολογιστή (παρότι έχασε την πρώτη παρτίδα) αλλάζοντας την στρατηγική του στα μέσα του παιχνιδιού. Το 1997, ο Kasparov άλλαξε το στυλ του, υιοθετώντας μία στρατηγική «βλέποντας και κάνοντας», κάτι που θεωρείται και ο λόγος της ήττας του.

Ο Kasparov και ο Deep Blue αναμετρήθηκαν σε έξι παρτίδες. Έπειτα από δύο ήττες και τρεις ισοπαλίες, σε αυτή την τελευταία παρτίδα της 11ης Μαΐου, ο Kasparov παραιτήθηκε έπειτα από 19 κινήσεις και μόλις μία ώρα παιχνιδιού. Ήταν η πρώτη φορά στην καριέρα του που παραιτούνταν, με την κοινότητα του σκακιού να ξαφνιάζεται, αφού θεωρούσε ότι ο Kasparov είχε περιθώρια να κάνει και άλλη κίνηση.

Σήμερα, καθώς ο άνθρωπος έχει αποδεχθεί πια ότι οι υπολογιστές είναι εξυπνότεροι από αυτόν και επιχειρήσεις από όλο τον κόσμο επικαλούνται την παραγωγικότητα της τεχνητής νοημοσύνης για χιλιάδες απολύσεις στις οποίες προχωρούν, ο Kasparov δεν έχει μόνο αποδεχθεί εκείνη την ήττα του, αλλά έχει πάρει και πολύτιμα μαθήματα.

Αρχικά, βέβαια, ήταν έξαλλος, όπως παραδέχεται, αφού δεν είχε χάσει ποτέ.

Όμως όταν πια είχαν περάσει δέκα χρόνια, έλεγε σε μία συνέντευξή του: «Έχω συμφιλιωθεί με αυτό. Στο τέλος της ημέρας, εκείνο το παιχνίδι δεν ήταν κατάρα αλλά ευλογία, γιατί ήμουν μέρος κάτι πολύ σημαντικού».

«Το 1997 ήταν μια δυσάρεστη εμπειρία, αλλά με βοήθησε να καταλάβω το μέλλον της συνεργασίας μεταξύ ανθρώπου και μηχανής», εξηγούσε. Μπορεί ο άνθρωπος να πίστευε ότι είναι ανίκητος, όμως η απόδειξη του αντιθέτου δεν σημαίνει πως η ζωή τελειώνει, έλεγε. «Πρέπει να βρούμε πώς να το γυρίσουμε προς όφελός μας».

«Πάντα λέω πως ήμουν ο πρώτος εργάτης γνώσης του οποίου η δουλειά απειλήθηκε από μία μηχανή. Αλλά αυτό με βοηθά να επικοινωνήσω ένα μήνυμα στο κοινό. Γιατί, ξέρετε, κανείς δεν μπορεί να με κατηγορήσει ότι είμαι υπέρ των υπολογιστών», πρόσθετε.

«Κάθε τεχνολογία καταστρέφει δουλειές πριν να δημιουργήσει δουλειές. Εάν κοιτάξετε τα στατιστικά, μόνο το 4% των δουλειών στις ΗΠΑ χρειάζονται ανθρώπινη δημιουργικότητα. Αυτό σημαίνει ότι το 96% των δουλειών είναι αυτό που ονομάζω δουλειές-ζόμπι. Έχουν πεθάνει, απλά δεν το ξέρουν», ήταν το μήνυμα του Kasparov.

Αντί να αποθαρρυνθεί από την ήττα του έναντι του Deep Blue, ο Kasparov δεν άργησε να την δει σαν μια ευκαιρία. Πολύ σύντομα, αποφάσισε ότι θα χρησιμοποιούσε την τεχνολογία προς όφελός του.

Το 1998 στη Λεόν της Ισπανίας, χρησιμοποίησε έναν υπερυπολογιστή που έτρεχε λογισμικό σκακιού για να τον βοηθήσει να κερδίσει έναν αγώνα «Advanced Chess» (στο «προηγμένο σκάκι», ο κάθε παίκτης χρησιμοποιεί έναν υπολογιστή για να εξερευνήσει τα πιθανά αποτελέσματα των διάφορων κινήσεων).

Αυτή αποδείχθηκε μια νικηφόρα συνεργασία. Η μηχανή έκανε τους υπολογισμούς και ο Kasparov  χάραξε τη στρατηγική, όπως θα έγραφε το 2021 σε ένα άρθρο του για την τεχνητή νοημοσύνη και την ανθρώπινη συνεργασία.

Πολιτικός ακτιβιστής, συγγραφέας και ομιλητής πλέον, ο Kasparov έχει περάσει σχεδόν τρεις δεκαετίες προσπαθώντας να κατανοήσει τον συνεργατικό ρόλο που μπορεί να έχει η τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο στο σκάκι αλλά και στο μέλλον της εργασίας και της συνολικής ανθρώπινης ύπαρξης.

Αυτό τον οδήγησε να αναπτύξει τον διάσημο «νόμο του Kasparov», ο οποίος αναφέρει ότι η συνεργασία ενός ανθρώπου με μέση νοημοσύνη και ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης σε αρμονία είναι πιο αποτελεσματική από το να εργάζεται ο καθένας μόνος του (άνθρωπος και ΑΙ) και ακόμη πιο αποτελεσματική από έναν έξυπνο άνθρωπο που συνεργάζεται άσχημα με ένα σύστημα.

Πρακτικά, μιλά για μια ροή εργασίας όπου τόσο τα δυνατά σημεία του ανθρώπου όσο και τα δυνατά σημεία της μηχανής συμπληρώνονται και αλληλοενισχύονται.

Aπό moneyreview.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Απριλίου 2026

Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η υπερβολική χρήση των smartphones δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια, αλλά συνδέεται με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στη διαχείριση των συναισθημάτων. Η εν λόγω μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Psychology και εστιάζει σε νεαρούς ενήλικες που δυσκολεύονται να ελέγξουν τη χρήση των κινητών τους.

Η προβληματική χρήση smartphones περιγράφει συμπεριφορές που επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινότητα, όπως η αδυναμία απομάκρυνσης από τη συσκευή, η ανάγκη για όλο και περισσότερη χρήση και η αξιοποίησή της ως τρόπου αντιμετώπισης αρνητικών συναισθημάτων. Αν και δεν θεωρείται επίσημα εθισμός, παρουσιάζει παρόμοια χαρακτηριστικά.

Εγκέφαλος και smart phones

Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που παίζει βασικό ρόλο στην επεξεργασία των συναισθημάτων, όπως ο φόβος και το άγχος. Σε φυσιολογικές συνθήκες, η αμυγδαλή συνεργάζεται με άλλα εγκεφαλικά δίκτυα για να ρυθμίζει τις συναισθηματικές αντιδράσεις. Ωστόσο, σε άτομα με προβληματική χρήση smartphones, αυτή η ισορροπία φαίνεται να διαταράσσεται.

Οι ερευνητές μελέτησαν 72 φοιτητές ηλικίας 18 έως 25 ετών. Από αυτούς, οι 37 παρουσίαζαν ενδείξεις εξάρτησης από το smartphone τους. Όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη συναισθηματική τους ρύθμιση και στη συνέχεια υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου σε κατάσταση ηρεμίας.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν σαφείς διαφορές στον εγκέαφαλό τους. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε αυξημένη σύνδεση της αμυγδαλής με περιοχές που σχετίζονται με την κοινωνική επεξεργασία και την προσοχή, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί αυτά τα άτομα είναι πιο ευαίσθητα σε ερεθίσματα όπως ειδοποιήσεις ή μηνύματα. Ταυτόχρονα, υπήρχε μειωμένη σύνδεση με άλλες περιοχές που σχετίζονται με την αυτορρύθμιση και την ενδοσκόπηση, όπως ο προμετωπιαίος φλοιός και η παρεγκεφαλίδα.

Δυσκολία στην διαχείριση συναισθημάτων

Αυτές οι διαφοροποιήσεις συνδέθηκαν άμεσα με δυσκολίες στη διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων. Άτομα με πιο αδύναμη «επικοινωνία» μεταξύ αυτών των περιοχών ανέφεραν μεγαλύτερη δυσκολία στον έλεγχο παρορμήσεων και στην κατανόηση των συναισθημάτων τους.

Με απλά λόγια, όταν κάποιος δεν μπορεί να επεξεργαστεί αποτελεσματικά το άγχος ή τη λύπη του, είναι πιο πιθανό να στραφεί στο κινητό του ως μια εύκολη μορφή απόσπασης.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Σύμφωνα με τα συμπεράσματά τους, η δυσκολία συναισθηματικής ρύθμισης οδηγεί σε αυξημένη χρήση smartphones, η οποία με τη σειρά της ενισχύει τις  συγκεκριμένες ανισορροπίες.

Τα ευρήματα είναι σημαντικά γιατί δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στη συμπεριφορά, αλλά και σε βαθύτερους μηχανισμούς του εγκεφάλου μας. Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στον έλεγχο του χρόνου οθόνης, αλλά να περιλαμβάνει και την ενίσχυση της συναισθηματικής επίγνωσης και αυτορρύθμισης.

Συνολικά, η έρευνα υπογραμμίζει ότι η σχέση μας με την τεχνολογία είναι πιο σύνθετη από όσο φαίνεται και ότι, για ορισμένους ανθρώπους, το smartphone λειτουργεί ως εργαλείο διαχείρισης συναισθημάτων και όχι πάντα με υγιή τρόπο.

Από vita

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 16 Απριλίου 2026

Έγινε ο κόσμος μια μεγάλη φυλακή
κι εγώ ψάχνω έναν τρόπο τα δεσμά να σπάσω.
Έχω ένα μέρος που με περιμένει εκεί,
σε μια πολύ ψηλή κορφή πρέπει να φτάσω.
Γι’ αυτό απλώνω ξανά πολύ ψηλά τα δυο μου χέρια,
για να κλέψω λίγο φως από τα λαμπερά αστέρια.
Δεν αντέχω εδώ κάτω και κοντεύει να με πνίξει
των ανθρώπων η μιζέρια τόσο, όσο κι η θλίψη.
Δεν αντέχω άλλο κι όλοι αυτοί δε μου ταιριάξαν,
πήρα τ’άλλο μονοπάτι κι όχι αυτό που μου χαράξαν.
Ήταν δύσβατο, σκληρό και με παγίδες πολλές,
αγάπες σκάρτες και φίλοι φαρμακερές οχιές.
Είχε τέρατα με παράξενες στολές
που παραμονεύαν πάντοτε κρυφά μεσ’ στις σκιές,
Μην κοντοσταθείς αν πρόκειται ν’ ακολουθήσεις,
τα δόντια σφίξε γερά και μη δακρύσεις.
Εγώ το πήγα και το έφτασα στο τέρμα
κι όπως γράφουν στα βιβλία οι παλιοί σοφοί,
όταν θα φτάσει ο ήλιος στο τελευταίο γέρμα,
θα βάλουνε φωτιά από ψηλά οι αετοί.

Για όσους με πρόδωσαν με πίσω μαχαιριές, θέλω να ξέρουν ότι
σιγά μην κλάψω.
Και για αυτές τις αγάπες τις παλιές, θέλω να ξέρουν ότι
σιγά μην κλάψω.
Κι όσοι μ’ απείλησαν με πύρινα δεσμά, θέλω να ξέρουν ότι
σιγά μη φοβηθώ.
Να’ρθούνε να με βρουν στην κορυφή ψηλά, τους περιμένω και
σιγά μη φοβηθώ.

Μου είπαν να μην κάνω όνειρα τρελά,
να μην τολμήσω να κοιτάξω τα αστέρια,
μα εγώ ποτέ μου δεν τους πήρα σοβαρά,
πήρα τον κόσμο ολόκληρο στα δυο μου χέρια.
Θέλουνε τώρα να μου φτιάξουν μια φωλιά,
που εκεί πάνω της το φόβο, την ασχήμια
κι ένα κλάμα γοερό και μια αλυσίδα βαριά,
κουβαλάει την κατάρα των θεών και τη βλασφήμια.
Δε θα δακρύσω μια και δε θα φοβηθώ.
Δε θα αφήσω να μου κλέψουν τα όνειρα μου,
ελεύθερα, ψηλά, πολύ ψηλά πετώ
κι όλοι ζηλεύουν τα περήφανα κι αδέσμευτα φτερά μου.
Και περιμένω κι άλλα αδέρφια για να `ρθουν
σ’ αυτήν την κορυφή που όλους περιμένει,
αρκεί να μη δακρύσουν και να μη φοβηθούν
σ’ αυτήν την έξυπνη απάτη, την καλοστημένη.

Στίχοι και μουσική : Γιάννης Αγγελάκας – Πέτρος Φύσσας

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 11 Απριλίου 2026

 

Η UNESCO ανακοινώνει την επιλογή του Μεντεγίν, βασιζόμενη στην εντυπωσιακή αύξηση των βιβλιοπωλείων και του δείκτη ανάγνωσης. Η απόφαση αναγνωρίζει τον ρόλο του βιβλίου ως εργαλείου κοινωνικής αλλαγής και οικοδόμησης της ειρήνης στην κολομβιανή πόλη.
Το Μεντεγίν μεταμορφώθηκε από σύμβολο βίας σε πρότυπο πολιτιστικής αναγέννησης. Οι δημόσιες βιβλιοθήκες, που δημιουργήθηκαν συχνά σε χώρους με βαρύ παρελθόν, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ταυτοτική αλλαγή της πόλης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική της UNESCO για την ενίσχυση της ανάγνωσης παγκοσμίως, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων πόλεων όπως η Αθήνα. Αναδεικνύει πώς η πρόσβαση στο βιβλίο λειτουργεί ως μοχλός κοινωνικής συνοχής.
Οι εκδηλώσεις για το 2027 θα ξεκινήσουν την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, περιλαμβάνοντας φεστιβάλ και εκπαιδευτικά προγράμματα. Ο στόχος είναι η εδραίωση μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής για την προώθηση της ανάγνωσης και της γραφής στην πόλη.
Η πόλη του Μεντεγίν στην Κολομβία ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας πολιτιστικής σκηνής το 2027, καθώς η UNESCO την ανακήρυξε επίσημα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου. Η επιλογή – σύμφωνα με την αρμόδια επιτροπή – αποτελεί μια αναγνώριση μιας βαθιάς και μακρόχρονης διαδικασίας βιβλιοφιλικού μετασχηματισμού της κολομβιανής πόλης, όπου το βιβλίο και η ανάγνωση λειτούργησαν ως εργαλεία κοινωνικής αλλαγής.

Η δυναμική γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου
Η ανακοίνωση, που βασίστηκε στη σύσταση της διεθνούς επιτροπής συμβούλων του θεσμού, υπογραμμίζει τη δυναμική που έχει αναπτύξει η πόλη γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: τα βιβλιοπωλεία στο Μεντεγίν έχουν αυξηθεί κατά 542% τα τελευταία 70 χρόνια, ενώ η πόλη καταγράφει τον υψηλότερο δείκτη ανάγνωσης σε εθνικό επίπεδο. Και σε μια χώρα με έντονες κοινωνικές ανισότητες και ιστορικές εντάσεις, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

«Τα βιβλία λένε περισσότερα από απλές ιστορίες. Είναι πηγή δημιουργικότητας και μάθησης», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της UNESCO, Χαλέντ Ελ-Ενανί, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της πόλης ως παράδειγμα πολιτιστικής και αστικής αναγέννησης. «Η ανάδειξη του Μεντεγίν στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για το πώς ο πολιτισμός μπορεί να οικοδομήσει ειρήνη και κοινωνική συνοχή».

Επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό
Η περίπτωση του Μεντεγίν είναι χαρακτηριστική μιας πόλης που επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό. Από σύμβολο βίας και εγκληματικότητας τις προηγούμενες δεκαετίες, έχει εξελιχθεί σε διεθνές παράδειγμα καινοτομίας στον αστικό σχεδιασμό και την πολιτιστική πολιτική.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση έχουν διαδραματίσει οι δημόσιες βιβλιοθήκες και τα πολιτιστικά κέντρα, πολλά από τα οποία δημιουργήθηκαν σε χώρους με βαρύ παρελθόν, όπως πρώην φυλακές ή αστυνομικές εγκαταστάσεις.

Σήμερα, η πόλη διαθέτει περισσότερα από 110 βιβλιοπωλεία και 25 βιβλιοθήκες, που λειτουργούν όχι μόνο ως χώροι γνώσης αλλά και ως καταφύγια κοινωνικής συνοχής. Σε γειτονιές που άλλοτε συνδέονταν με αποκλεισμό και βία, οι χώροι αυτοί έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής συμμετοχής.

Η UNESCO αναγνώρισε αυτή τη στρατηγική προσέγγιση, επισημαίνοντας τη δέσμευση της πόλης στη «πολιτιστική κινητοποίηση» και την ικανότητά της να υλοποιεί μεγάλης κλίμακας πολιτιστικές δράσεις.

Ο θεσμός της Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου δεν περιορίζεται σε συμβολικές εκδηλώσεις, αλλά προϋποθέτει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσεων που στοχεύει στην ενίσχυση της ανάγνωσης σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και κοινωνικά στρώματα, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους και τις ευάλωτες κοινότητες.

Σε γειτονιές που άλλοτε συνδέονταν με αποκλεισμό και βία, οι χώροι αυτοί έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής συμμετοχής.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της UNESCO για την ενίσχυση των οικοσυστημάτων ανάγνωσης παγκοσμίως. Προγράμματα όπως το «Centroamérica Lectora», που εφαρμόστηκε σε χώρες της Κεντρικής Αμερικής, έχουν ήδη δείξει ότι η πρόσβαση στο βιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Αντίστοιχες δράσεις υλοποιούνται και στην Αφρική, με έμφαση στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους, ενισχύοντας τη δημιουργία τοπικών εκδοτικών δομών.

Το Μεντεγίν γίνεται η 27η πόλη που λαμβάνει τον τίτλο από το 2001, ακολουθώντας μια μακρά λίστα που περιλαμβάνει πόλεις όπως η Μαδρίτη, η Αλεξάνδρεια, η Αθήνα και η Μπουένος Άιρες. Κάθε μία από αυτές αξιοποίησε τον θεσμό για να ενισχύσει τις πολιτιστικές της πολιτικές και να προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον.

Η χρονιά των εκδηλώσεων θα ξεκινήσει στις 23 Απριλίου 2027, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου και Πνευματικών Δικαιωμάτων, και αναμένεται να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δράσεων, από φεστιβάλ και εκθέσεις μέχρι εκπαιδευτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες ενίσχυσης της συγγραφικής δημιουργίας. Στόχος είναι όχι μόνο η προβολή της πόλης αλλά και η εδραίωση μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής για την ανάγνωση και τη γραφή.

Από iefimerida

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 7 Απριλίου 2026

Η ανακάλυψη υποδεικνύει την ύπαρξη κοινών μοτίβων σκέψης και καθολικών γραμματικών κανόνων.

Επιστήμονες εντόπισαν καθολικούς γραμματικούς κανόνες που είναι κοινοί σε εκατοντάδες γλώσσες του κόσμου, μια εξέλιξη που υποδηλώνει ότι υπάρχουν κοινά μοτίβα σκέψης που διαμορφώνουν την ανθρώπινη επικοινωνία.

Οι γλωσσολόγοι εδώ και καιρό διαφωνούν σχετικά με επαναλαμβανόμενα μοτίβα στις ανθρώπινες γλώσσες, κάνοντας λόγο για «καθολικούς» γραμματικούς κανόνες. Ερευνητές έχουν προσπαθήσει να αποδείξουν την ύπαρξη αυτών των πολυσυζητημένων «καθολικών» που διέπουν τις γλώσσες παγκοσμίως.

Μια νέα ανάλυση σε περισσότερες από 1.700 γλώσσες διαπίστωσε ότι οι γλώσσες τείνουν να εξελίσσονται με προβλέψιμους τρόπους και όχι τυχαία. Η νέα μελέτη ξεπερνά τους περιορισμούς προηγούμενων ερευνών, αναλύοντας ένα μεγάλο δείγμα γλωσσών από όλο τον κόσμο. Οι επιστήμονες εξέτασαν το Grambank μια εκτενή βάση δεδομένων με γραμματικά χαρακτηριστικά γλωσσών παγκοσμίως, και βρήκαν στατιστικά στοιχεία που υποστηρίζουν περίπου το ένα τρίτο των προτεινόμενων γλωσσικών καθολικών.

Ορισμένα από αυτά τα καθολικά περιλαμβάνουν συγκεκριμένα πρότυπα στη σειρά των λέξεων. Για παράδειγμα, αν μια γλώσσα τοποθετεί το ρήμα στο τέλος της πρότασης συνήθως χρησιμοποιεί προθέσεις που ακολουθούν το ρήμα. «Μπροστά στη μεγάλη γλωσσική ποικιλομορφία, είναι εντυπωσιακό ότι οι γλώσσες δεν εξελίσσονται τυχαία. Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη που οι διαφορετικοί τύποι αναλύσεων που πραγματοποιήσαμε κατέληξαν σε πολύ παρόμοια αποτελέσματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η γλωσσική αλλαγή πρέπει να αποτελεί βασικό στοιχείο για την εξήγηση των καθολικών» δήλωσε η Ανεμαρί Βέρκερκ συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature Human Behaviour».

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχουν αρκετές ομοιότητες μεταξύ των γλωσσών, όπως προτιμήσεις στη σειρά των λέξεων — για παράδειγμα αν τα ρήματα προηγούνται ή έπονται των αντικειμένων — καθώς και ιεραρχικές δομές, όπως ο τρόπος με τον οποίο δηλώνονται οι γραμματικές σχέσεις μέσα στις προτάσεις. Πολλά από αυτά τα κοινά μοτίβα εμφανίζονται επανειλημμένα σε εκατοντάδες άσχετες μεταξύ τους γλώσσες σε διαφορετικά μέρη του κόσμου.

«Κοινές γνωστικές και επικοινωνιακές πιέσεις ωθούν τις γλώσσες προς ένα περιορισμένο σύνολο προτιμώμενων γραμματικών λύσεων», δήλωσε ο Ράσελ Γκρέι, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι υπάρχουν κοινοί περιορισμοί που καθοδηγούν τον τρόπο με τον οποίο αναδύονται νέες γλώσσες. Οι ερευνητές εξηγούν ότι αυτοί σχετίζονται με βαθύτερες γνωστικές και επικοινωνιακές δυνάμεις που διαμορφώνουν την ανθρώπινη γλώσσα. Ωστόσο η ακριβής φύση αυτών των περιορισμών δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί στη συγκεκριμένη μελέτη.

«Δεδομένου ότι τα καθολικά διαφέρουν ως προς την ισχύ τους, τα αποτελέσματά μας υποδεικνύουν κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα. Οι αναλύσεις μας δεν διακρίνουν μεταξύ διαφορετικών πιθανών αιτιολογικών μηχανισμών, αλλά παρέχουν ένα πιο περιορισμένο σύνολο καθολικών για περαιτέρω διερεύνηση» αναφέρουν οι ερευνητές.

Naftemporiki.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 1 Απριλίου 2026

ΑΝΑΚΑΛΥΦΤΗΚΑΝ 90 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΏΝΑ  ΠΟΥ ΖΩΝΤΑΝΕΎΟΥΝ ΤΗΝ. ΛΑΪΚΉ ΣΟΦΙΑ

Χειρόγραφο στην Κρατική Βιβλιοθήκη της Ορλεάνης φέρνει στο φως άγνωστο υλικό του Ερμόδωρου Ρέτζιου και τη διαχρονική ελληνική θυμοσοφία

Ήταν επιμελέστατος ο εκ Χίου ιησουίτης Ερμόδωρος Ρέτζιος (1579-1655) και παράλληλα με το ιεραποστολικό του έργο στα νησιά του Αιγαίου κατέγραφε παροιμίες και γνωμικά που άκουγε από το στόμα απλών ανθρώπων.

Η ποιμαντική και συλλεκτική δράση του μας φέρνει στις αρχές του 17ου αιώνα στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Ελάχιστα ξέρουμε για τον Ερμόδωρο, είχε σπουδάσει στη Ρώμη σε κολλέγιο για καθολικά ελληνόπουλα.

Ένας κώδικας ωστόσο του Ερμόδωρου με έργα του σοφού της Παλαιολόγειας Αναγέννησης Γεωργίου Παχυμέρη διασώθηκε και βρίσκεται σήμερα στη Βατικανή Βιβλιοθήκη.

Ο σύγχρονος του Ερμόδωρου Γάλλος ιεραπόστολος Αδριανός Περβιγέ που δραστηριοποιήθηκε επίσης στην Εγγύς Ανατολή την ίδια εποχή είχε στείλει παροιμίες του συναδέλφου του στον Λουδοβίκο Γοδεφρείδο, λόγιο γιατρό στην Ορλεάνη. Κι αυτός τις καθαρόγραψε και τις συμπλήρωσε με λατινική και γαλλική μετάφραση.

Αυτό το χειρόγραφο εντοπίστηκε τώρα στην Κρατική Βιβλιοθήκη της Ορλεάνης με άλλες 90 παροιμίες του Ερμόδωρου και εκδόθηκε στο περιοδικό Βυζαντινές και Νεοελληνικές Σπουδές του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ από δύο νεαρούς Νορβηγούς καθηγητές, τον γλωσσολόγο Toon Van Hal και τον κλασικό φιλόλογο Han Lamers.

Και αίφνης οι σκωληκόβρωτες αυτές παροιμίες του 17ου αιώνα σπαρταράνε στο φως της μέρας, στα ελληνικά του σήμερα.

Ουκ ολίγες τις έχουμε ακούσει ως παιδιά στο σπίτι.

«Της νύκτας τα καμώματα, τα βλέπει ‘μέρα, και γελά». «Το πολύ κύριε ελέησον και ο Παππάς βαρυέταιτο». «Κόρακας κοράκου μάτι δεν ευγάζει». «Ο λύκος εις ανεμοζάλην χαίρεται». «Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει, και κόκκαλα τζακίζει». «Από μωρό και από λολό να μάθης την αλήθειαν». «Κάθε πράγμα στον καιρόν του, και κολοιός στον αύγουστον».

Η σοφία του ναυτικού λαού φαίνεται στην παροιμία «Ου κολυμπητής δεν γνωρίζεται όταν εμπαίνει, αμ’ όταν ευγειένει».

Και η θυμοσοφία των απλών μεροκαματιάρηδων στο γνωμικό «Ο φίλος στην ανάγκην σου, και ο εχθρός σου στην χαράν σου».

Παραδόξως η παρουσία των Τούρκων είναι μηδαμινή στη συλλογή, για παράδειγμα στο «Τούρκον είδες, άσπρα θέλει, και άλλον είδες, και άλλα θέλει», όπου άσπρα είναι τα μπικικίνια και βέβαια απηχεί το άγχος των ανθρώπων μπροστά στους φοροεισπράκτορες

 

Αντίθετα περισσεύουν τα γνωμικά που σχετίζονται με τον ορθόδοξο κλήρο. «Αι έχει ψωμί το μοναστήρι, και καλογέροι ποτέ δεν λείπουν». «Πόσοι φιλούν του Παπά το χερί, και αποθυμούν νά τον κομμένον». «Άλλοι αγαπούν τον Παπά, και άλλοι την παπαδιά». «Ότι σου λέγει ο παπάς, κάμνε, και τα κάμνει, μην τα κάμνης».

Να είναι άραγε συμπτωματική αυτή η πληθώρα ή μήπως αντανακλά και μια κάποια χαιρεκακία του καθολικού ιεραπόστολου Ερμόδωρου.

Σε μια πάντως από τις ελάχιστες επιστολές του που σώθηκαν και είχε σταλεί σαν ραπόρτο στα κεντρικά της οργάνωσής του στη Ρώμη το 1633, ο Ερμόδωρος αναφέρει με υπερηφάνεια ότι είχε προσηλυτίσει μια νεαρή γυναίκα που είχε ζήσει επί δώδεκα ολόκληρα χρόνια εν αμαρτία με έναν άπιστο. Αλλά επειδή δεν μπορούσε να πληρώσει το οικονομικό τίμημα για να πάρει άφεση αμαρτιών από ορθόδοξο παπά είχε ασπασθεί υπό τις ευλογίες του Ερμόδωρου το καθολικό δόγμα.

Πηγή: Deutsche welle

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 25 Μαρτίου 2026

ΛΕΕΙ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗ:

ΚΑΠΟΤΕ ΣΟΥ ΧΑΡΙΣΑ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ
ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΑΣ,
ΝΑ ΜΗΝ ΚΟΥΡΑΖΕΣΑΙ

ΤΙ ΤΑ ΕΚΑΝΕΣ;
ΚΑΙ ΣΕ ΒΛΕΠΩ ΠΑΛΙ ΝΑ ΠΕΡΠΑΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΜΑ
ΙΔΡΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΞΥΠΟΛΙΤΗ !

– ΤΑ ΕΧΩ ΦΥΛΑΓΜΕΝΑ

ΓΙΑΤΙ Ο,ΠΟΤΕ ΤΑ ΦΟΡΕΣΑ ΕΧΑΣΑ ΤΟ ΔΡΟΜΟ

ΚΑΙ ΞΕΡΕΙΣ ΕΓΩ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ
ΜΟΝΟ
ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΜΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΣΕΣ

-ΚΡΙΜΑ

ΓΙΑΤΙ ΓΙΑ ΤΟ ΥΨΟΣ ΠΟΥ ΕΙΣΑΙ ΓΕΝΝΗΜΕΝΗ
ΝΑ ΑΝΕΒΕΙΣ
ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΜΟΥ ΜΠΟΡΕΙΣ

ΕΙΠΕ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗ

Από Λουδοβίκο Ανωγείων

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 25 Μαρτίου 2026

Πώς η έλλειψη smartphones βοήθησε τα παιδιά να γίνουν πιο αυτόνομα συναισθηματικά

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παιδική ηλικία είναι η βάση για να μάθει κανείς να διαχειρίζεται τις απογοητεύσεις, τα συναισθήματα και τις κοινωνικές προκλήσεις. Όταν τα παιδιά παλιά δεν είχαν smartphones, περνούσαν περισσότερο χρόνο παίζοντας έξω, βαριούνταν, εξερευνούσαν και έλυναν μόνα τους προβλήματα καθημερινά.

Αυτές οι στιγμές της ανίας ή της απλής ανεξάρτητης δράσης ήταν το κλειδί για την ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η αυτορύθμιση και η επίλυση συγκρούσεων χωρίς εξωτερική παρέμβαση.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τη χρήση τεχνολογίας και συναισθηματική ανάπτυξη

Μελέτες που συνέλεξαν δεδομένα από διαφορετικές ομάδες παιδιών, κατέγραψαν ξεκάθαρα: όσο περισσότερη ώρες είχαν μπροστά σε οθόνες μικρά παιδιά, τόσο πιο δυσκολεύονταν να διασκεδάσουν μόνα, να αντιμετωπίσουν απογοητεύσεις ή να επιλύσουν διαφωνίες χωρίς τη βοήθεια και τα ψηφιακά ερεθίσματα.

Αυτή η διαρκής ανάγκη για εξωτερικά ερεθίσματα περιορίζει ουσιαστικά την ανάπτυξη της εσωτερικής δύναμης που βοηθά να διαχειριστούν και να ηρεμήσουν τα συναισθήματα τους.

Παράγοντες που ενισχύουν τη συναισθηματική αυτονομία πέρα από την τεχνολογία

Η τεχνολογία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που διαμορφώνει τη συναισθηματική ωριμότητα. Η οικογένεια, το περιβάλλον, ο χρόνος για παιχνίδι και η κοινωνική αλληλεπίδραση πρόσωπο με πρόσωπο παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.

Τα παιδιά που έχουν την ευκαιρία να παίζουν ελεύθερα, να εξερευνούν χώρους χωρίς διαρκή επίβλεψη, να μαθαίνουν να λύνουν προβλήματα με ολιγομελείς παρέες, καλλιεργούν τις ικανότητες που θα τα κάνουν να νιώθουν δυνατά και ανεξάρτητα.

Τι μπορείς να κάνεις αν μεγαλώνεις παιδί στη σημερινή ψηφιακή εποχή

Για να βοηθήσεις το παιδί σου να αναπτύξει αυτή τη συναισθηματική αυτονομία, φρόντισε να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στο χρόνο μπροστά στην οθόνη και στις δραστηριότητες εκτός τεχνολογίας.

  • Προγραμμάτισε καθημερινές ώρες παιχνιδιού χωρίς τεχνολογία.
  • Ενθάρρυνε το παιδί να αλληλεπιδράσει με άλλα παιδιά δια ζώσης.
  • Άφησέ το να αντιμετωπίσει μικρές δυσκολίες χωρίς άμεση παρέμβαση.
  • Προσφέρε του ευκαιρίες να βαρεθεί και να δημιουργήσει με φαντασία.
  • Στήριξέ το στο να λύσει προβλήματα μόνο του, χωρίς ψηφιακά μέσα.

Τελικά, η ψυχολογία θυμίζει πως τα απλά πράγματα μετρούν. Μια βόλτα στην πλατεία, ένα παιχνίδι με φίλους, η γλύκα της ανεμελιάς χωρίς οθόνες. Τα παιδιά που μεγάλωσαν σε τέτοιο περιβάλλον διαθέτουν αυτή τη ζωντάνια και την αυτονομία που τους κρατά δυνατούς. Άσε το παιδί σου να ζήσει λίγο απ’ αυτό το “πριν”, κι εσύ θα δεις τη διαφορά.

Από Δήμητρα Παπαδοπούλου

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 25 Μαρτίου 2026

Τα εδώδιμα έντομα μπορεί να είναι ένα από τα σύγχρονα διατροφικά θέματα και ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα. Στους επιχειρηματικούς κι επιστημονικούς κόλπους ακούμε να συνοδεύεται από τις λέξεις «βιωσιμότητα», «καινοτομία», «επισιτιστική κρίση», ενώ στους δυνητικούς καταναλωτές αυτή η συζήτηση συνοδεύεται κυρίως από εκφράσεις απέχθειας και σκεπτικισμό.

Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί εκατοντάδες είδη εντόμων που μπορούν να καταναλωθούν με ασφάλεια από τον άνθρωπο. Για κάποια από αυτά, η κατανάλωση δεν είναι ούτε πρωτοτυπία, ούτε καινοτομία, ούτε κάποια φαεινή επιχειρηματική ιδέα. Σε διάφορες κουλτούρες, ιδιαίτερα στην Ασία, στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική, οι άνθρωποι καταναλώνουν εδώ και αιώνες έντομα. Είτε ολόκληρα, είτε ύστερα από επεξεργασία. Και στην Ελλάδα όμως γίνονται γευσιγνωσίες εντόμων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας…

Η έγκριση για την κατανάλωση εντός της Ε. Ε. της αποξηραμένης προνύμφης του κίτρινου αλευροσκώληκα έχει δοθεί ήδη από το 2021. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει εγκρίνει για ανθρώπινη βρώση τέσσερα είδη εντόμων. Τον κίτρινο αλευροσκώληκα (Tenebrio molitor), τους γρύλους με επιστημονική ονομασία Acheta domesticus, τις ακρίδες με επιστημονική ονομασία Locusta migratoria και τις μερικώς απολιπωμένες προνύμφες αλευροσκωλήκων.  Αυτά τα έντομα χρησιμοποιούνται ήδη σε διάφορα προϊόντα διατροφής και στην Ευρώπη, όπως μπάρες πρωτεΐνης, αρτοσκευάσματα, ζυμαρικά και φυτικά μπέργκερ. Κυρίως μέσω ιντερνετικών καταστημάτων μπορεί και σήμερα κάποιος να τα αγοράσει και στην Ελλάδα. Η κατανάλωση εντόμων στην Ευρώπη υπάγεται σε ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο που απαιτεί αξιολόγηση και έγκριση. Οι αποφάσεις αυτές βασίζονται στις εκτιμήσεις της European Food Safety Authority (EFSA) που εξετάζει επιστημονικά δεδομένα πριν ανάψει πράσινο φως. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις διοργανώνονται γευσιγνωσίες. Στο Τορίνο τον ερχόμενο Ιούνιο θα γίνει δοκιμή από περίπου 400 άτομα σε ψωμί και μπισκότα με έντομα

Πρόσφατα, έγινε γνωστό ότι δημιουργήθηκε η πρώτη μονάδα εκτροφής και καθετοποιημένης παραγωγής εδώδιμων εντόμων και στη χώρα μας με σκοπό την ανάπτυξη προϊόντων και για ανθρώπινη κατανάλωση. Σε αυτήν τη φάρμα όπως έχουν αναφέρει οι υπεύθυνοι έχουν επιλεγεί δύο είδη εντόμων, το Tenebrio molitor (κίτρινος αλευροσκώληκας) και το Acheta domesticus (κοινός γρύλος).

Στη μονάδα θα αξιοποιούνται φρούτα και λαχανικά που ήταν για πέταμα για να ταΐζουν τα έντομα πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή άοσμου, εξαιρετικά θρεπτικού και εδαφοβελτιωτικού λιπάσματος. Σε δεύτερο στάδιο θα παράγονται ζωοτροφές για κατοικίδια, αλλά και ζωντανό σκουλήκι για ιχθυοκαλλιέργειες και φάρμες πτηνών. Το τρίτο στάδιο θα είναι η παραγωγή energy balls, μπαρών δημητριακών και πρωτεϊνικής σκόνης για ανθρώπινη κατανάλωση.

Ηδη οι υπεύθυνοι έχουν στα χέρια τους τα πρώτα στοιχεία από την έρευνα που τρέχει για τη διερεύνηση της ευαισθητοποίησης, της γνώσης και των πεποιθήσεων των εναλλακτικών πρωτεϊνών και των βρώσιμων εντόμων στην Ελλάδα. Ωστόσο, οι υπάρχουσες έρευνες δείχνουν μεγάλα ποσοστά δυσπιστίας με τους δείκτες να ξεπερνούν το 85% και τους καταναλωτές να απαντούν ότι δεν έχουν δοκιμάσει ούτε θα ήθελαν να δοκιμάσουν στο μέλλον. Τα ποσοστά δυσπιστίας μειώνονται περίπου 10% όταν τα έντομα δεν είναι ορατά στο τελικό προϊόν. Η δυσπιστία είναι μεγάλη πρωτίστως λόγω της πολιτιστικής παράδοσης, αλλά και λόγω έλλειψης ενημέρωσης, φόβου αλλεργιών, θεωριών συνωμοσίας κ.λπ. Πάντως, οι νεότερες γενιές, αλλά και οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο πρόθυμες να δοκιμάσουν, με το ποσοστό δυσπιστίας να κυμαίνεται επίσης ψηλά στο 70%.

Κυρίως η έλλειψη γνώσης είναι αυτή που προκαλεί και ακραίες αντιδράσεις. Σε πρόσφατες δηλώσεις καθηγητών και επιχειρηματιών που θέλουν να ασχοληθούν με τα εδώδιμα έντομα υπήρξε σωρεία αντιδράσεων κυρίως στα social media με κάποιους από τους «στόχους» να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη για απειλητικά μηνύματα ακόμα και κατά της ζωής τους, ενώ το θέμα της εντομοφαγίας έφτασε μέχρι τη Βουλή από τον Κυριάκο Βελόπουλο με τρόπο που πυροδότησε εκ νέου τα συνωμοσιολογικά σενάρια. Και από την πλευρά του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που ασχολείται έντονα με το θέμα, έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για απειλές που έχουν δεχτεί καθηγητές του πανεπιστημίου. Οι επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι ο μέσος άνθρωπος στον δυτικό κόσμο καταναλώνει από μισό εώς ένα κιλό έντομα τον χρόνο, χωρίς να το γνωρίζει, μέσω άλλων τροφών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αντιδραστικής αμάθειας είναι πρόσφατες αναρτήσεις για τη βιομηχανία «Βιολάντα» με τις υπόνοιες για εμπρησμό επειδή η βιομηχανία αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει άλευρα από έντομα, οι οποίες συγκέντρωσαν χιλιάδες like και υποστηρικτικά σχόλια…

Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας των συγκεκριμένων εντόμων σε πρωτεΐνη και λόγω των πολλαπλών χρήσεών τους, είναι μεγάλο το ενδιαφέρον και της ερευνητικής/ακαδημαϊκής κοινότητας για τα βρώσιμα έντομα και τη διαχείρισή τους. Σε όλη την Ευρώπη περίπου 400 πανεπιστήμια ασχολούνται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με τα εδώδιμα έντομα και εκατοντάδες εταιρείες παράγουν ήδη ζωοτροφές, καλλυντικά και άλλα προϊόντα κάνοντας τζίρους εκατομμυρίων ευρώ.

Από ΤΑ ΝΕΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 14 Μαρτίου 2026

 Η ανθρώπινη ανάγκη να ξυπνάμε εγκαίρως έχει οδηγήσει σε μια ποικιλία δημιουργικών λύσεων κατά τη διάρκεια της ιστορίας, πολύ πριν από το σύγχρονο ξυπνητήρι.

Από τα πρωτόγονα σήματα της φύσης μέχρι την τεχνολογία της βιομηχανικής επανάστασης, οι άνθρωποι εφεύρισκαν πάντα τρόπους για να μην αργούν στις υποχρεώσεις ΤΟΥΣ.

Κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης στη Βρετανία, τα εργοστάσια χρειάζονταν ακρίβεια στις ώρες έναρξης εργασίας.

Ένας εργάτης που καθυστερούσε έστω πέντε λεπτά μπορούσε να διαταράξει ολόκληρη τη γραμμή παραγωγής, προκαλώντας οικονομικές απώλειες. Αν και τα ξυπνητήρια υπήρχαν ήδη, ήταν ακριβά για τον μέσο εργάτη.

Οι εργοστασιακές σφυρίχτρες και καμπάνες συχνά αποτύγχαναν να ξυπνήσουν όλους, και έτσι γεννήθηκε ένα ιδιαίτερο επάγγελμα: οι knocker uppers.

Αυτοί οι «ανθρώπινοι ξυπνητήρες» περπατούσαν στις γειτονιές και χτυπούσαν τα παράθυρα ή πετούσαν μπιζέλια, περιμένοντας απάντηση από τους πελάτες τους πριν φύγουν,σύμφωνα με το BBC

Σε πολλές άλλες κοινωνίες, παρόμοιες πρακτικές χρησιμοποιούνταν για θρησκευτικούς λόγους, όπως κατά το Ραμαζάνι, όπου οι πιστοί έπρεπε να ξυπνούν νωρίς για την προσευχή και το πρώτο γεύμα.

Πριν από τα μηχανικά ξυπνητήρια, οι άνθρωποι βασίζονταν σε φυσικά ερεθίσματα.

Το φως της ημέρας ήταν το κυριότερο σήμα για τον κιρκαδικό τους ρυθμό, ενώ οι καθημερινές συνήθειες όπως η εργασία και η προσευχή καθόριζαν τις ώρες ύπνου.

Οι καθηγητές Fatima Yaqoot και Sasha Handley τονίζουν ότι οι προ-βιομηχανικές κοινωνίες δεν ακολουθούσαν μόνο το φως και το σκοτάδι, αλλά χρησιμοποιούσαν συνδυασμό φυσικών και τεχνολογικών μέσων για τον έλεγχο των ωρών τους.

Στις φάρμες, οι χειμερινές νύχτες συχνά επέτρεπαν μεγαλύτερες ώρες ύπνου, ενώ η θρησκευτική πίστη και η ανάγκη να προσευχηθούν νωρίς το πρωί αποτελούσαν ισχυρά κίνητρα για το ξύπνημα.

Το λάλημα του κόκορα και οι ήχοι των ζώων θεωρούνταν τα πρώτα ακουστικά ξυπνητήρια, ενώ τα οι καμπάνες εκκλησίας και τα κουδούνια των σπιτιών έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της ημέρας

Υπάρχουν επίσης πολλά παραδείγματα πολύ παλαιών εξατομικευμένων ξυπνητηριών.

«Δεν ήταν ένας κόσμος χωρίς ξυπνητήρια», λέει η Handley.

Απλώς λειτουργούσαν με διαφορετικούς τρόπους, λέει, χρησιμοποιώντας νερό ή φλόγες για να ενεργοποιήσουν σήματα που ξυπνούσαν κάποιον κοντά τους.

«Και όσο πιο ψηλά ανεβαίνεις στην κοινωνική ιεραρχία, τόσο πιο περίτεχνα και περίπλοκα γίνονται», προσθέτει.

Τα ρολόγια με κεριά, με ενδείξεις για τη σταδιακή μέτρηση του χρόνου που περνά, χρονολογούνται από την αρχαία Κίνα. Αυτά ήταν μερικές φορές έξυπνα σχεδιασμένα, έτσι ώστε ένα καρφί να πέφτει σε ένα μικρό μεταλλικό δίσκο περίπου κάθε ώρα, λέει η Handley.

«Μπορούσες να φτιάξεις τα δικά σου κεριά, κάτι που έκαναν πολλοί άνθρωποι για λόγους κόστους, ως ένα άλλο ακουστικό σήμα για το πότε ήθελες να ξυπνήσεις».

Το λιβάνι χρησιμοποιούνταν επίσης για να μετράνε το χρόνο στην Κίνα, μερικές φορές με μεταλλικές μπάλες που κρέμονταν από νήματα και έπεφταν σε ένα δίσκο από κάτω, λειτουργώντας ως γκονγκ.

Μια αναφορά του 19ου αιώνα από έναν Αμερικανό εθνολόγο σημείωσε ακόμη και ότι οι άνθρωποι στην Κίνα τοποθετούσαν στικς λιβανιού ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών τους για να ξυπνήσουν.

Τα υδραυλικά ρολόγια, γνωστά ως κλεψύδρες στην Αρχαία Ελλάδα, ήταν ευρέως διαδεδομένα για αιώνες, και ο φιλόσοφος Πλάτωνας θεωρείται ο πρώτος που τα προσάρμοσε σε ξυπνητήρια τον 5ο αιώνα π.Χ.

Εγκλώβισε αέρα μέσα σε ένα δοχείο στο οποίο έρεε νερό. Καθώς το νερό αυξανόταν, αυξανόταν και η πίεση, με αποτέλεσμα να ακούγεται ένας δυνατός σφυριχτός ήχος, σαν από βραστήρα.

Τα υδραυλικά ρολόγια ήταν επίσης από τα πρώτα αυτοματοποιημένα καμπανάκια των χωριών, σημειώνει ο Matthew Champion, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιατήμιο της Μελβούρνης. Χρησιμοποιούσαν μεγάλες δεξαμενές νερού, οι οποίες όταν άδειαζαν οδηγούσαν στο χτύπημα ενός καμπανάκιου. Μια χρονογραφία του 12ου αιώνα αναφέρει ότι μια τέτοια δεξαμενή νερού χρησιμοποιήθηκε για την κατάσβεση μιας πυρκαγιάς.

Τα πρώτα μηχανικά ρολόγια – δηλαδή μηχανισμοί ταλάντωσης που σηματοδοτούν το πέρασμα του χρόνου, συνδεδεμένοι με ένα μηχανισμό που μετρούσε αυτούς τους παλμούς – εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στα τέλη του 13ου και στις αρχές του 14ου αιώνα.

«Από πολύ νωρίς, μερικές φορές έπαιζαν μελωδίες πριν από το χτύπημα των καμπάνων», λέει ο Champion.

Στα τέλη του 15ου αιώνα, τα οικιακά ρολόγια τοίχου άρχισαν επίσης να έχουν ξυπνητήρια, που ρυθμίζονταν με μια καρφίτσα, λέει. «Το ξυπνητήρι ήταν ένα χτύπημα καμπάνας και αργότερα επαναλαμβανόμενο χτύπημα μιας μικρής καμπάνας».

Αυτό το ρολόι με ελατήριο του 18ου αιώνα είχε τόσο ήχο ξυπνητηριού όσο και μηχανισμό για το άναμμα ενός κεριού, το οποίο ανασηκωνόταν σε όρθια θέση (Πηγή: Trustees of the British Museum)

Κατά τη βιομηχανική εποχή, οι knocker uppers έγιναν απαραίτητοι στις βιομηχανικές πόλεις του Λιντς, Μάντσεστερ, Σέφιλντ και Ανατολικού Λονδίνου.

Ξυπνούσαν ανθρώπους ακόμη και στις 3 το πρωί, φροντίζοντας την κοινωνία με τον δικό τους τρόπο.

Ένας knocker upper είχε σώσει οικογένεια από φωτιά και άλλος ανακάλυψε το πρώτο θύμα του Jack the Ripper.

Υπηρεσία αφύπνισης από παλαιότερες εποχές: ο ξυπνητής χτυπά με το ραβδί του το παράθυρο ενός υπνοδωματίου στο Λέουβαρντεν, 1947.

Παρόμοια επαγγέλματα υπήρχαν σε άλλες χώρες: οι hooters στην Ιταλία και οι reveilleurs στη Γαλλία χρησιμοποιούσαν σφυρίχτρες για να ξυπνήσουν τους πελάτες.

Ωστόσο, μέχρι τη δεκαετία του 1920, το επάγγελμα εξαφανίστηκε με την ευρεία διάδοση των προσωπικών ξυπνητηριών, τα οποία έγιναν πιο προσιτά και αξιόπιστα.

Στις παλαιότερες κοινωνίες, οι τακτικές ώρες ύπνου και αφύπνισης θεωρούνταν ζωτικής σημασίας για την υγεία.

Η έρευνα δείχνει ότι το πρωινό φως ρυθμίζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς, ενώ η τακτική αφύπνιση συμβάλλει στην καλή ποιότητα ύπνου.

Οι καθηγητές Handley και Yaqoot υπογραμμίζουν ότι η σωστή οργάνωση του υπνοδωματίου, η αποφυγή διεγερτικών τροφών πριν τον ύπνο και η σταθερότητα των ωρών ύπνου είναι στοιχεία που έχουν εφαρμοστεί ιστορικά και παραμένουν χρήσιμα σήμερα.

Οι άνθρωποι του παρελθόντος συνδύαζαν φυσικά και τεχνολογικά μέσα, αλλά και πειθαρχία και κοινωνικούς κανόνες για να ξυπνούν εγκαίρως.

Η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει ότι η τήρηση ενός τακτικού προγράμματος ύπνου είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να ξυπνά κανείς χωρίς ξυπνητήρι

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 8 Μαρτίου 2026

Στις 8 Μαρτίου του 1917 (σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο), στην πρωτεύουσα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας Πετρούπολη, οι εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας διαδήλωσαν γεμίζοντας τους δρόμους όλης την πόλη. Αυτό σηματοδότησε την αρχή της ρωσικής επανάστασης.[15][1]Οι γυναίκες στην Αγία Πετρούπολη έκαναν απεργία εκείνη την ημέρα για το “Ψωμί και την Ειρήνη” – απαιτώντας το τέλος του Α ‘Παγκοσμίου Πολέμου, τον τερματισμό των ελλείψεων τροφίμων και το τέλος του τσαρισμού.[12] Ο Λέων Τρότσκι έγραψε ότι “η 23η Φεβρουαρίου (8 Μαρτίου) ήταν η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας και υπήρξαν συναντήσεις και δρώμενα. Όμως δεν φανταζόμασταν ότι αυτή η «Ημέρα της Γυναίκας» θα κήρυττε την έναρξη της επανάστασης. Έγιναν επαναστατικές ενέργειες αλλά χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία. Το πρωινό, παρά τις διαταγές που είχαν λάβει, οι εργάτριες των κλωστοϋφαντουργίων εγκατέλειψαν τη δουλειά τους στα διάφορα εργοστάσια και έστειλαν αντιπροσώπους για να ζητήσουν υποστήριξη για την απεργία … που οδήγησε σε μαζική απεργία … όλοι βγήκαν στους δρόμους”.[12] Επτά ημέρες αργότερα, ο αυτοκράτορας της Ρωσίας, ο Νικόλαος Β παραιτήθηκε και η προσωρινή κυβέρνηση χορήγησε στις γυναίκες δικαίωμα ψήφου.[3]

Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, η Μπολσεβίκικη Αλεξάνδρα Κολλοντάι και ο Βλαντιμίρ Λένιν όρισαν την 23η Φεβρουαρίου (8 Μαρτίου) ως επίσημη αργία στη Σοβιετική Ένωση, αλλά συνέχισε να είναι εργάσιμη μέρα μέχρι το 1965. Στις 8 Μαΐου 1965 με το διάταγμα του ΕΣΣΔ Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ, η Διεθνής Ημέρας της Γυναίκας κηρύχθηκε ως μη εργάσιμη ημέρα στην ΕΣΣΔ “για τον εορτασμό των εξαιρετικών προτερημάτων των σοβιετικών γυναικών στην κομμουνιστική οικοδόμηση, στην υπεράσπιση της πατρίδας τους κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου, στον ηρωισμό και την ανιδιοτέλεια στο μέτωπο και στα μετόπισθεν και επίσης σηματοδοτώντας τη μεγάλη συμβολή των γυναικών στην ενίσχυση της φιλίας μεταξύ των λαών και τον αγώνα για την ειρήνη. Έτσι η ημέρα των γυναικών πρέπει να γιορτάζεται όπως και οι άλλες αργίες”.

Από την επίσημη υιοθέτησή της στη Σοβιετική Ρωσία μετά την Επανάσταση το 1917, η ημέρα εορταζόταν κυρίως στις κομμουνιστικές χώρες και από το κομμουνιστικό κίνημα παγκοσμίως. Άρχισε να εορτάζεται από τους κομμουνιστές της Κίνας από το 1922.[9] Μετά την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας την 1η Οκτωβρίου 1949, το Κρατικό Συμβούλιο κήρυξε στις 23 Δεκεμβρίου ότι η 8 Μαρτίου ορίζεται ως επίσημη αργία, με της γυναίκες στην Κίνα να δικαιούνται μισή ημέρα άδεια.[16]

Η κομμουνίστρια ηγέτιδα Ντολόρες Ιμπάρρουρι οδήγησε μια πορεία γυναικών στη Μαδρίτη το 1936 την παραμονή του ισπανικού εμφυλίου πολέμου

Τα Ηνωμένα Έθνη ξεκίνησαν να γιορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στο Διεθνές Γυναικείο Έτος του 1975. Το 1977, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών κάλεσε τα κράτη μέλη να ανακηρύξουν την 8η Μαρτίου ως Ημέρα του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των γυναικών και την παγκόσμια ειρήν.

Από skai. gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 8 Μαρτίου 2026
Η μεγαλύτερη ελευθερία δεν είναι να βρεθεί ένας νέος μεγάλος σκοπός.

Η ψυχολογία δείχνει κάτι που πολλοί δυσκολεύονται να αποδεχτούν. Οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι μετά τα 70 δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που βρήκαν έναν μεγάλο σκοπό στη ζωή τους. Συχνά είναι εκείνοι που απλώς σταμάτησαν να αποδεικνύουν την αξία τους κάθε ημέρα. Είναι όσοι έχουν επιτρέψει στον εαυτό τους να υπάρχουν, χωρίς να χρειάζεται συνεχώς να παράγουν, να πετυχαίνουν ή να αποδεικνύουν κάτι.

Μια εικόνα καθημερινής ηρεμίας μπορεί να αποκαλύψει αυτό το γεγονός καλύτερα. Ένας άνθρωπος καθισμένος σε μια πολυθρόνα δίπλα στο παράθυρο παρατηρεί τα πουλιά στην ταΐστρα και διαβάζει μια έρευνα που δείχνει ότι οι ηλικιωμένοι είναι λιγότερο πιθανό να αισθάνονται θυμό ή έντονη ανησυχία στην καθημερινότητά τους, ακόμη και όταν βρίσκονται σε αγχωτικές καταστάσεις. Είναι μια περίεργη συνειδητοποίηση. Για χρόνια, οι άνθρωποι είναι συνεχώς στην τσίτα, ενώ η ηρεμία βρίσκεται απλώς στο να αφήσουν τα πράγματα να κυλήσουν όπως πρέπει.

Μετά τη συνταξιοδότηση, πολλοί αντιμετωπίζουν «στέρηση παραγωγικότητας». Τρεις δεκαετίες εργασίας σε εταιρικό περιβάλλον διδάσκουν ότι η αξία τους μετριέται με έργα, συναντήσεις και emails. Χωρίς αυτά, η αίσθηση του ποιος είναι κανείς κλονίζεται. Η αναζήτηση δραστηριοτήτων και επιτευγμάτων μπορεί να γεμίσει τον χρόνο, αλλά δεν οδηγεί απαραίτητα στην ευτυχία.

Όμως, υπάρχει μια αλήθεια για τα 70 που σπάνια λέγεται. Η μεγαλύτερη ελευθερία δεν είναι να βρεθεί ένας νέος μεγάλος σκοπός. Είναι να κατανοηθεί ότι δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποιος σκοπός.

Ο μύθος του «μεγάλου σκοπού»

Η κοινή πεποίθηση λέει ότι η ευτυχία μετά τη συνταξιοδότηση εξαρτάται από το να βρεθεί ένας νέος σκοπός ζωής. Πράγματι, έρευνες δείχνουν ότι το αίσθημα σκοπού μπορεί να συμβάλει στην ευημερία και να συνδέεται με καλύτερη υγεία. Όμως, δεν αποτελεί το μοναδικό ή απόλυτο κλειδί της ευτυχίας.

Πολλοί περνούν τον πρώτο χρόνο της συνταξιοδότησης αναζητώντας αυτόν τον σκοπό. Συμμετέχουν σε ομάδες, ξεκινούν νέα έργα, θέτουν στόχους. Στην ουσία, όμως, απλώς αναδημιουργούν τον ίδιο εξαντλητικό ρυθμό ζωής που μόλις άφησαν πίσω τους.

Οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι στα 70 τους δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που διευθύνουν οργανισμούς ή κυνηγούν μεγάλα επιτεύγματα. Είναι εκείνοι που έχουν επιτρέψει στον εαυτό τους να ζουν πιο απλά. Μια γυναίκα, για παράδειγμα, περνά τα πρωινά της φροντίζοντας τρεις ντοματιές. Τις ποτίζει, τις παρατηρεί και απολαμβάνει τον καφέ της δίπλα τους. Αυτό δεν είναι τεμπελιά. Είναι σοφία

Όταν η παραγωγικότητα γίνεται φυλακή

Πολλοί θεωρούν την πολυάσχολη ζωή παράσημο τιμής. Κάθε γεμάτη ώρα θεωρείται ένδειξη αξίας και κάθε ολοκληρωμένο έργο δικαιολογεί την ύπαρξη. Όμως, η συνεχής παραγωγικότητα μπορεί να μετατραπεί σε φυλακή. Έρευνες δείχνουν ότι η ευημερία στην τρίτη ηλικία συνδέεται περισσότερο με την υγεία, τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και τις συναισθηματικές σχέσεις, παρά με την επίτευξη στόχων.

Η δύναμη της απλής παρουσίας

Μια δραστηριότητα μπορεί να φέρει ευτυχία, αλλά δεν είναι όλες οι δραστηριότητες ίδιες. Όταν οι δραστηριότητες γίνονται από υποχρέωση, δημιουργείται άγχος. Όταν πηγάζουν από ευχαρίστηση, δημιουργούν χαρά. Οι κοινωνικές σχέσεις, οι απλές στιγμές με φίλους, οι κουβέντες χωρίς σκοπό και οι ήσυχες στιγμές γέλιου συνδέονται με υψηλότερη αίσθηση ευημερίας στους ηλικιωμένους.

Η πραγματική αξία μετά τα 70 φαίνεται να βρίσκεται στο τι παρατηρεί κανείς, όχι στο τι παράγει. Το να κάθεται κάποιος δίπλα στο παράθυρο, παρατηρώντας τα πουλιά, χωρίς να κάνει κάτι άλλο, δείχνει την παρουσία του.

Το δικαίωμα απλώς να υπάρχεις

Το σημαντικότερο πράγμα σε αυτή την ηλικία είναι το να είναι κανείς απλός. Δεν χρειάζεται να αποδείξει κανείς την αξία του για να δικαιούται να υπάρχει. Δεν χρειάζεται να γεμίσει τη ζωή του με επιτεύγματα για να έχει νόημα.

Επιτρέπεται απλώς να υπάρχει. Να παρατηρεί τον κόσμο, να αγαπά τους γύρω του, να πίνει τον καφέ του αργά, να κάνει βόλτες χωρίς προορισμό. Αυτή η απλή παρουσία είναι, συχνά, η βαθύτερη μορφή ευτυχίας.

Πηγή: geediting.com

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 5 Μαρτίου 2026

 

Υπάρχουν μέρες που τελειώνουν χωρίς να θυμόμαστε σχεδόν τίποτα από αυτές.  Όχι επειδή δεν συνέβη τίποτα.  Αλλά επειδή όλα έγιναν βιαστικά.

Μετακινήσεις, δουλειά, δραστηριότητες παιδιών, υποχρεώσεις, μηνύματα, ειδοποιήσεις, σχέσεις. Ένας κατακερματισμένος τρόπος ζωής που στο τέλος της ημέρας, μας αφήνει με την αίσθηση ότι η μέρα τελείωσε χωρίς να την έχουμε ζήσει

Στον σύγχρονο δυτικό τρόπο ζωής, το να κάνεις πολλά πράγματα ταυτόχρονα θεωρείται αρετή.

Για να αποκτήσει όμως νόημα μια εμπειρία, χρειάζεται παύση.  Χρειάζεται χρόνο για να σταθούμε και να τη σκεφτούμε: τι μου συνέβη, πώς με άγγιξε, τι σημαίνει αυτό για μένα.  Όταν αυτός ο χρόνος δεν υπάρχει, τα γεγονότα δεν μετατρέπονται σε εμπειρίες. Παραμένουν απλές καταγραφές.
Δεν είναι ότι δεν μας συμβαίνουν πράγματα. Μας συμβαίνουν πολλά. Αυτό που λείπει είναι η δυνατότητα να τα μεταβολίσουμε. Και τότε συσσωρεύονται συναισθήματα χωρίς όνομα. Σκέψεις χωρίς χώρο. Εμπειρίες χωρίς αφήγηση.

Για να υπάρξει εμπειρία, δεν αρκεί να συμβεί. Χρειάζεται να ειπωθεί μέσα μας. Να πάρει θέση σε έναν εσωτερικό διάλογο: τι μου συνέβη, τι ένιωσα, τι σημαίνει αυτό για μένα. Όταν δεν υπάρχει χρόνος για αυτή τη συνομιλία με τον εαυτό, ο εσωτερικός διάλογος σιωπά. Και μαζί του σιωπά και η αίσθηση ταυτότητας. Δεν ξέρουμε πια ποιοι είμαστε. Ξέρουμε μόνο τι πρέπει να κάνουμε.

Έτσι δημιουργείται ένα εσωτερικό φορτίο που δεν έχει μορφή, αλλά βάρος.  Μπορεί να μοιάζει με μούδιασμα, με αίσθηση κενού, με εκνευρισμό χωρίς σαφή λόγο, με μια διαρκή κόπωση.  Είμαστε παντού και πουθενά.

Όταν ο άνθρωπος ζει σε διαρκή υπερεγρήγορση, το νευρικό του σύστημα μαθαίνει να λειτουργεί σαν να βρίσκεται συνεχώς μπροστά σε απειλή.Μια αδιάκοπη αίσθηση «πρέπει», «τώρα», «δεν προλαβαίνω».

Το σύστημα επιβίωσης παραμένει μόνιμα ενεργό. Το σώμα προετοιμάζεται για δράση ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο από το οποίο να πρέπει να σωθεί. Αυτό σημαίνει αυξημένο στρες, συνεχή εγρήγορση, δυσκολία χαλάρωσης. Ένα σώμα που επιβιώνει δεν έχει πολυτέλεια για νόημα. Ούτε για στοχασμό, ενσυναίσθηση, φαντασία, δημιουργικότητα

Ζούμε σε μια εποχή που μας λέει διαρκώς ότι, αν οργανωθούμε καλύτερα,όλα θα γίνουν πιο εύκολα. Όταν όμως, ολόκληρες κοινωνίες αρχίζουν να συζητούν σοβαρά τη μείωση των ημερών εργασίας, αυτό ίσως κάτι λέει για το πόσο αφύσικος έχει γίνει ο τρόπος που ζούμε.

Γονείς που αφήνουν τα παιδιά τους στο σχολείο το πρωί και δεν προλαβαίνουν να πουν καλά καλά καλημέρα, γιατί πρέπει να φτάσουν εγκαίρως στη δουλειά και να είναι παραγωγικοί. Άνθρωποι που τρώνε βιαστικά, που μιλούν κοιτάζοντας οθόνες, που απαντούν σε μηνύματα την ώρα που είναι με αγαπημένα πρόσωπα.

Υπάρχει μια σιωπηλή εντολή: να χωράμε όλο και περισσότερα σε όλο και λιγότερο χρόνο. Κι όμως, το να γεμίζω τη μέρα μου δεν σημαίνει ότι τη ζω. Το να κάνω πολλά δεν σημαίνει ότι απολαμβάνω.

Δεν είναι τυχαίο ότι, μέσα σε αυτή τη συνθήκη, αρχίζουν να εμφανίζονται έννοιες που μας καλούν σε επιβράδυνση. Κινήματα όπως το Slow Food International, αλλά και η ευρεία διάδοση πρακτικών όπως το mindfulness, μοιάζουν να εκφράζουν μια συλλογική ανάγκη: να επιστρέψουμε σε πιο αργούς και συνειδητούς ρυθμούς.

Παλαιότερα, σε πολλές γειτονιές, ο ρυθμός της ζωής δεν ήταν αποκλειστικά ατομική υπόθεση, εμπεριείχε τη σχέση. Υπήρχαν βλέμματα, καλημέρες, άνθρωποι που ήξεραν αν λείπεις, αν δεν είσαι καλά, αν χρειάζεσαι κάτι.

Ο ρυθμός δεν ρυθμιζόταν μόνο από ρολόγια και προγράμματα. Ρυθμιζόταν  μέσα από την αλληλεπίδραση, μέσα από τις σχέσεις.

Σε πολλές κουλτούρες, ο ρυθμός θεωρείται σημαντικότερος από την ταχύτητα. Δεν έχει αξία πόσο γρήγορα κινείται κανείς, αλλά αν κινείται σε αρμονία με αυτό που αντέχει το σώμα και η ψυχή. Ο ρυθμός δεν είναι επίδοση, είναι συντονισμός.

Η αργή κίνηση φέρνει βαθιά παρουσία.  Ίσως αυτό ακριβώς να βρίσκεται και στον πυρήνα της θεραπευτικής διαδικασίας: όχι να τρέξουμε να αλλάξουμε τον εαυτό μας, αλλά να μείνουμε αρκετά ώστε να τον συναντήσουμε.

Όταν δεν υπάρχει χρόνος να σταθούμε, δεν υπάρχει χρόνος να αφουγκραστούμε τον εαυτό μας. Δεν υπάρχει χρόνος να ρωτήσουμε: ποιος είμαι, τι θέλω, τι αντέχω, τι έχει νόημα για μένα. Κι έτσι, σιγά σιγά, αρχίζουμε να ζούμε ζωές χωρίς ερωτήσεις. Ζωές γεμάτες δραστηριότητα, αλλά φτωχές σε παρουσία.

Ίσως η ζωή να μην χάνεται επειδή δεν έχουμε χρόνο. Ίσως να χάνεται επειδή δεν μένουμε σε μια ανάσα, σε ένα βλέμμα, σε μια στιγμή. Τελικά, τι αξίζει πραγματικά να χωράει σε μια ζωή

  • Από Huffpost

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 5 Μαρτίου 2026

Εκκρεμείς υποχρεώσεις, άλυτες παρεξηγήσεις ή ανοιχτές διαφορές… Αυτά τα ζητήματα προς διευθέτηση είναι που μας κρατούν άγρυπνους κάθε βράδυ και δεν μας αφήνουν να ξεκουραστούμε. Και δεν είναι απλώς θέμα ενδιαφέροντος ή συνήθειας. Είναι ένας βασικός τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Το φαινόμενο Zeigarnik περιγράφει ακριβώς αυτή την τάση: ο εγκέφαλος θυμάται καλύτερα και πιο έντονα τις ανολοκλήρωτες ή διακοπτόμενες εργασίες. Οι εκκρεμότητες δημιουργούν μια μορφή νοητικής έντασης, η οποία διατηρεί την πληροφορία «ενεργή» μέχρι να υπάρξει κλείσιμο.

Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από τη Ρωσίδα ψυχολόγο Μπλούμα Ζεϊγκάρνικ, η οποία το παρατήρησε τη δεκαετία του 1920. Σύμφωνα με μια κλασική αφήγηση, η Ζεϊγκάρνικ πρόσεξε ότι οι σερβιτόροι θυμούνταν με ακρίβεια τις παραγγελίες που δεν είχαν ακόμη εξυπηρετηθεί, αλλά ξεχνούσαν γρήγορα εκείνες που είχαν ήδη πληρωθεί και ολοκληρωθεί. Σε πειραματικές μελέτες που ακολούθησαν, οι συμμετέχοντες καλούνταν να εκτελέσουν διάφορες εργασίες. Κάποιες διακόπτονταν επίτηδες, ενώ άλλες ολοκληρώνονταν κανονικά. Όταν αργότερα ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να θυμηθούν τις εργασίες, εκείνες που είχαν μείνει στη μέση ανακαλούνταν σημαντικά πιο συχνά.

Η εξήγηση δεν βρίσκεται στη μνήμη, αλλά  στη συνεχιζόμενη νοητική ενεργοποίηση.

Όταν μια υποχρέωση μένει εκκρεμής, η προσοχή, η μνήμη και τα κίνητρα οργανώνονται γύρω από τη διευθέτησή της. Εάν η δραστηριότητα ολοκληρωθεί, το γνωστικό σύστημα αποδεσμεύεται.

Εάν όμως διακοπεί, ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει το σήμα ολοκλήρωσης. Το αποτέλεσμα είναι μια ήπια αλλά επίμονη ένταση, μια αίσθηση ότι «κάτι μένει ανοιχτό». Αυτή η ένταση λειτουργεί σαν υπενθύμιση και διατηρεί τη μνήμη ενεργή, ακόμα κι αν δεν το επιδιώκουμε συνειδητά.

Γι’ αυτό:

  • Θυμόμαστε καλύτερα ό,τι αφήσαμε μισό.
  • Δυσκολευόμαστε να αφήσουμε πίσω μας λόγια που δεν ειπώθηκαν.
  • Αγχωνόμαστε από τη συνεχή πίεση να προλάβουμε προθεσμίες.

Ο μεγάλος αριθμός ανοιχτών υποχρεώσεων, ειδοποιήσεων και πληροφοριών προκαλεί:

  • Διάσπαση προσοχής.
  • Νοητική κόπωση.
  • Δυσκολία στη χαλάρωση.
  • Αίσθηση ότι το μυαλό «δεν σταματά ποτέ»..

Το Zeigarnik εξηγεί πολλά άλλα καθημερινά φαινόμενα. Για παράδειγμα, γιατί τα cliffhangers στις τηλεοπτικές σειρές είναι τόσο αποτελεσματικά. Όταν ένα επεισόδιο τελειώνει χωρίς λύση, ο εγκέφαλος μένει σε κατάσταση αναμονής. Η ιστορία δεν έχει κλείσει, άρα παραμένει νοητικά ενεργή. Το ίδιο συμβαίνει και στην εργασία. Μια ανολοκλήρωτη υποχρέωση τείνει να μας ακολουθεί στο σπίτι, να «εισβάλλει» σε στιγμές ξεκούρασης και να μειώνει την αίσθηση ψυχικής αποφόρτισης. Δεν είναι απαραίτητα θέμα άγχους· είναι η φυσική τάση του εγκεφάλου να επιδιώκει κλείσιμο.

Έρευνες έχουν δείξει ότι έστω και ένα συμβολικό κλείσιμο, όπως το να καταγράψουμε μια εκκρεμότητα σε λίστα ή να ορίσουμε συγκεκριμένο επόμενο βήμα, μειώνει τη νοητική ένταση. Ο εγκέφαλος λαμβάνει το μήνυμα ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο, ακόμα κι αν δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως.

Αυτό εξηγεί γιατί:

  • Οι λίστες υποχρεώσεων συχνά προσφέρουν ανακούφιση.
  • Το να «κλείσουμε» μια μικρή εκκρεμότητα μας δίνει μεγάλη ικανοποίηση.
  • Η αναβλητικότητα δεν είναι απλώς έλλειψη πειθαρχίας, αλλά σύγκρουση ανάμεσα στην ένταση και την αποφυγή της.
  • Οι εκκρεμότητες και το επακόλουθο στρες αποτελούν συχνά αιτίες κόπωσης και εξουθένωσης, καθώς η συνεχής ενασχόληση και η αδυναμία συγκέντρωσης επιβαρύνουν τον οργανισμό.
Βασιλίνα Ριστάνη, vita