Φεβ
4

Ποιοί είμαστε

Διαχειριστής στις 4 Φεβρουαρίου 2020

Είμαστε οι Φίλοι της Ανέλιξης. Και… συναντηθήκαμε λίγα χρόνια πριν με όραμα τη δημιουργία ενός ιστότοπου… Ενός χώρου όπου όλοι θα βρισκόμαστε για να επικοινωνούμε και να μοιραζόμαστε αυτά που νιώθουμε, ακούμε, βλέπουμε, διαβάζουμε, κουβεντιάζουμε και αγαπάμε…

 

Η μικρή παρέα μεγάλωσε… και έγινε μια οικογένεια με ανοιχτή την αγκαλιά που σας προσκαλεί να γίνετε κι εσείς μέλη της.

 

Ελάτε, λοιπόν, να ταξιδέψετε μαζί μας διαβάζοντας τα άρθρα που δημοσιεύουμε ή αποστέλλοντάς μας κι εσείς τα κείμενα που αγαπάτε.

Uncategorized Χωρίς σχόλια »
Ιούλ
1

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 1 Ιουλίου 2026

Η διεθνής έρευνα δείχνει σταθερά ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν στην Ολλανδία είναι από τα πιο ευτυχισμένα και υγιή του κόσμου.

Κάθε χρόνο, λίγο πριν από το τέλος της σχολικής χρονιάς, χιλιάδες παιδιά στην Ολλανδία συμμετέχουν σε μια ξεχωριστή δράση που αποτελεί πλέον μέρος της εθνικής τους παράδοσης. Πρόκειται για το Avondvierdaagse, τον «Τετραήμερο Απογευματινό Περίπατο» όπου για τέσσερα διαδοχικά απογεύματα μεγάλοι και μικροί, γονείς και εκπαιδευτικοί βγαίνουν στους δρόμους και στα πάρκα και περπατούν μαζί διανύοντας αποστάσεις αρκετών χιλιομέτρων. Η παράδοση δεν προβλέπει νικητές, χαμένους ή χρονόμετρο. Αξία έχει η χαρά της συμμετοχής, η εμπειρία κι η ολοκλήρωση των 5, 10 ή 15 χλμ. μέσα από γραφικούς δρόμους, καταπράσινα πάρκα και γοητευτικές συνοικίες.

Η εμπειρία καλλιεργεί την επιμονή, την ανθεκτικότητα και την αυτοπεποίθηση χωρίς την πίεση του ανταγωνισμού.

Περισσότερο από μια σχολική εκδήλωση
Το Avondvierdaagse μετρά πολλές δεκαετίες, καθώς ξεκίνησε ως θεσμός στις αρχές του 1900 έπειτα από πρωτοβουλία της Ολλανδικής Ένωσης Φυσικής Αγωγής (NBLO) που διοργάνωσε πεζοπορίες, οι οποίες ωστόσο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου απαγορεύθηκαν. Σχολεία, οικογένειες, αθλητικοί σύλλογοι, ομάδες πεζοπορίας, άνθρωποι με αναπηρία, άνθρωποι με τους σκύλους τους, όλοι μπορούν να λάβουν μέρος στην εκδήλωση που αποτυπώνει με τον πιο απλό τρόπο την αρχή της ολλανδικής νοοτροπίας: η δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας.

Με μια πρώτη ματιά, το Avondvierdaagse θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς μια οργανωμένη πεζοπορία για παιδιά. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελεί μια κοινωνική εμπειρία με πολλαπλές διαστάσεις. Τα παιδιά περπατούν με τους φίλους τους, συζητούν, γελούν, γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά τους και νιώθουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα. Οι γονείς συμμετέχουν ενεργά, ενώ οι εκπαιδευτικοί και οι εθελοντές υποστηρίζουν τη διοργάνωση. Το περπάτημα μετατρέπεται έτσι σε αφορμή για επικοινωνία, συνεργασία και αναμνήσεις. Επιπλέον, τα παιδιά μαθαίνουν να ολοκληρώνουν μια προσπάθεια. Ακόμη κι όταν κουραστούν ή όταν ο καιρός δεν είναι ιδανικός, συνεχίζουν μέχρι το τέλος. Η εμπειρία αυτή καλλιεργεί την επιμονή, την ανθεκτικότητα και την αυτοπεποίθηση χωρίς την πίεση του ανταγωνισμού.

Τα παιδιά περπατούν, τρέχουν, συζητούν με τους φίλους τους, γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά τους και νιώθουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και εκδηλώσεις ποδηλασίας και κολύμβησης, ενώ σύμφωνα με τη Βασιλική Ολλανδική Ένωση Πεζοπορίας (KWbN), η οποία συμμετέχει στον συντονισμό των εκδηλώσεων, ετησίως συμμετέχουν τουλάχιστον μισό εκατομμύριο άνθρωποι, σε 700 διαφορετικά σημεία σε όλη τη χώρα, με τη βοήθεια δεκάδων χιλιάδων εθελοντών. Η παράδοση δε, περνάει από γενιά σε γενιά, αφού γονείς περπατούν με τα παιδιά τους ακριβώς όπως έκαναν όταν εκείνοι ήταν μικροί με τους δικούς τους. Οι περισσότεροι, μάλιστα, βλέπουν τη δράση ως εθνικό γεγονός, τόσο σημαντικό όσο άλλες εκδηλώσεις όπως η Ημέρα του Βασιλιά, η εθνική εορτή για τον εορτασμό των γενεθλίων του Ολλανδού μονάρχη.

Γιατί τα παιδιά της Ολλανδίας ξεχωρίζουν
Σύμφωνα με έρευνες τα παιδιά που μεγαλώνουν στην Ολλανδία καταγράφουν πολύ υψηλές επιδόσεις σε δείκτες ψυχικής ευεξίας, κοινωνικών σχέσεων και ικανοποίησης από τη ζωή. Συγκεκριμένα έκθεση της UNICEF τα κατέταξε στην πρώτη θέση ανάμεσα στα παιδιά 44 δυτικών χωρών για τη συνολική ευημερία και ευεξία. Με λίγα λόγια, τα παιδιά στην Ολλανδία είναι τα πιο ευτυχισμένα. Βασικός παράγοντας αναδεικνύονται οι κοινωνικές σχέσεις, καθώς τα παιδιά των Κάτω Χωρών διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με συνομήλικούς τους, περνούν περισσότερο ποιοτικό χρόνο με τους γονείς τους, έχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία, κινούνται ελεύθερα συνήθως με ποδήλατο από και προς το σχολείο, είναι εξοικειωμένα με την άσκηση, αναλαμβάνουν νωρίς ευθύνες και να λειτουργούν με μεγαλύτερη αυτονομία. Οι περίπατοι αυτοί αποτελούν μια ακόμα ευκαιρία για τα παιδιά να περάσουν χρόνο όχι μόνο με τους γονείς τους, αλλά και με τους φίλους τους, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την αίσθηση της κοινότητας, του ανήκειν καθώς και της εμπιστοσύνης, της ασφάλειας και της αλληλεγγύης. Έτσι, ενισχύεται η αίσθηση ζεστασιάς, παρέας, χαλάρωσης και σύνδεσης που ένας εμβληματικός όρος για την ολλανδική κουλτούρα συμπυκνώνει: gezellig.

Η παράδοση περνάει από γενιά σε γενιά, αφού γονείς περπατούν με τα παιδιά τους ακριβώς όπως έκαναν όταν εκείνοι ήταν μικροί.

Τι μπορούμε να μάθουμε από αυτήν τη δράση
Η χαρά της συμμετοχής είναι σημαντικότερη από την επίδοση, ενώ παράλληλα ενθαρρύνεται η κίνηση ως καθημερινή συνήθεια. Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός ή εγκαταστάσεις. Άλλωστε, το περπάτημα είναι μια από τις πιο προσιτές και εύκολες μορφές άσκησης για όλες τις ηλικίες. Οι κοινές διαδρομές και οι δράσεις τέτοιου τύπου φέρνουν πιο κοντά παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. Καλλιεργείται η αίσθηση της κοινότητας και έτσι τα παιδιά νιώθουν ότι αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Την ίδια στιγμή, είναι πολύ πιθανό τα παιδιά να παραμείνουν δραστήρια και στην ενήλικη ζωή τους αφού συνδέουν την κίνηση με ευχάριστες αναμνήσεις και παιχνίδι κι όχι με πίεση ή καταναγκασμό.

Aπό Newmoney Δανάη Δροσοπούλου

Αγωγή του παιδιού, Νέα από όλον τον Κόσμο, Οικογένεια, Σχέσεις Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Ιούν
24

ΑΝΘΤΩΠΟΙ-ΣΤΡΑΓΓΙΣΤΗΡΙΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Ιουνίου 2026

Πολλοί από εμάς θα αναγνωρίζαμε εύκολα αυτά τα «στραγγιστήρια». Είναι οι άνθρωποι που μετά από μία συνάντηση ή ένα τηλεφώνημα μάς αφήνουν εξαντλημένους, εκνευρισμένους και «άδειους». Το παράδοξο είναι ότι συνήθως δεν πρόκειται για ανθρώπους που μπορούμε να διαγράψουμε από τη ζωή μας. Οι επιπτώσεις αυτών των σχέσεων δεν σταματούν στην ψυχολογία μας. Μπορεί να επηρεάζουν και τη σωματική μας υγεία.

Για πολλά χρόνια το ενδιαφέρον στρεφόταν κυρίως στα οφέλη των σχέσεων. Ωστόσο, όσο οι σχέσεις μάς οφελούν άλλο τόσο μάς βλάπτουν. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences αναλύθηκαν στοιχεία από χιλιάδες ανθρώπους σχετικά με τα πρόσωπα που τους δημιουργούν συχνά προβλήματα ή κάνουν τη ζωή τους δύσκολη. Περίπου ένας στους τρεις συμμετέχοντες ανέφερε ότι είχε τουλάχιστον έναν τέτοιο άνθρωπο στη ζωή του.

Οι άνθρωποι-στραγγιστήρια δεν είναι συνήθως άγνωστοι ή περαστικοί από τη ζωή μας. Συχνά πρόκειται για συγγενείς, συναδέλφους ή άλλους ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε την καθημερινότητά μας. Οι οικογενειακές σχέσεις φαίνεται να είναι από τις συχνότερες πηγές έντασης. Ίσως επειδή είναι πολύ συναισθηματικές, διαρκούν πολλά χρόνια και συχνά νιώθουμε ότι έχουμε υποχρέωση να τις διατηρούμε ακόμη και όταν μας δυσκολεύουν.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άνθρωποι περιγράφουν τους γονείς τους ως δύσκολες σχέσεις. Μπορεί να μην προσφέρουν στήριξη όταν τη χρειαζόμαστε. Μπορεί να είναι υπερβολικά επικριτικοί, να παρεμβαίνουν συνεχώς ή να δυσκολεύονται να σεβαστούν τα όρια των άλλων. Κι όμως, δεν είναι εύκολο να απομακρυνθούμε από αυτούς τους ανθρώπους. Συχνά πρόκροται για άτομα που παρά τια δυσκολίες, εξακολουθολυν να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ζωή μας .

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι-στραγγιστήρια μπορεί ακόμη και να υπονομεύουν τις προσπάθειές μας. Να μας πιέζουν να πιούμε αλκοόλ ενώ προσπαθούμε να το κόψουμε ή να μας παρακινούν να φάμε γλυκά ενώ προσπαθούμε να περιορίσουμε τη ζάχαρη.

Οι επιπτώσεις αυτών των σχέσεων δεν περιορίζονται στην ενόχληση ή στη στενοχώρια. Η παρουσία τους στη ζωή μας συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης , αλλά και με χειρότερη ψυχική και σωματική υγεία.

Μάλιστα, η μελέτη έδειξε ότι κάθε επιπλέον άνθρωπος-στραγγιστήρι στη ζωή ενός ατόμου συνδεόταν με ταχύτερη βιολογική γήρανση, περίπου κατά εννέα μήνες.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η διαρκής ένταση που προκαλούν αυτές οι σχέσεις οδηγεί τον οργανισμό στην παραγωγή ορμονών του στρες. Με την πάροδο του χρόνου, οι ορμόνες αυτές ενισχύουν τις φλεγμονές, επηρεάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και φθείρουν συνολικά τον οργανισμό.

Ίσως αυτό συμβαίνει επειδή δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στις δυσάρεστες εμπειρίες απ’ ό,τι στις ευχάριστες. Μια αρνητική αλληλεπίδραση μπορεί να μας επηρεάσει περισσότερο από πολλές θετικές.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να απομακρύνουμε από τη ζωή μας κάθε άνθρωπο που μάς εκνευρίζει ή μάς δυσκολεύει.

Οι σχέσεις είναι περίπλοκες. Και συχνά οι άνθρωποι που μας κουράζουν είναι οι ίδιοι που μας στηρίζουν, μας φροντίζουν ή βρίσκονται δίπλα μας όταν τους χρειαζόμαστε.

Εάν κάποιος βρίσκεται στη ζωή μας για αρκετό καιρό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα μας εκνευρίσει. Και το ίδιο πιθανό είναι να τον εκνευρίσουμε κι εμείς.

Οι γυναίκες φαίνεται να βρίσκονται συχνότερα και στις δύο πλευρές αυτών των σχέσεων. Είναι πιθανότερο να έχουν στη ζωή τους ανθρώπους-στραγγιστήρια, αλλά και να θεωρούνται οι ίδιες τέτοιοι άνθρωποι από τους άλλους. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι συχνά αναλαμβάνουν τον ρόλο του ανθρώπου που κρατά ενωμένη την οικογένεια. Είναι εκείνες που φροντίζουν τους συγγενείς, οργανώνουν οικογενειακές υποχρεώσεις, θυμούνται γιορτές και γενέθλια και σπεύδουν να βοηθήσουν όταν υπάρχει ανάγκη. Μαζί με αυτή τη φροντίδα, όμως, μπορεί να έρχονται και συμβουλές που δεν ζητήθηκαν, σχόλια για την ανατροφή των παιδιών ή παρατηρήσεις για την καθημερινότητα. Με άλλα λόγια, μερικές φορές ενοχλούν περισσότερο επειδή συμμετέχουν περισσότερο.

Υπάρχει μια φράση που περιγράφει εύστοχα αυτή την πραγματικότητα: η τριβή είναι το τίμημα που πληρώνουμε για να ανήκουμε σε μια κοινότητα

Οι συγκάτοικοι που αφήνουν τα πιάτα στον νεροχύτη ή τα ξαδέλφια με απόψεις που απέχουν πολύ από τις δικές μας, μπορεί πράγματι να μας εκνευρίζουν. Είναι όμως και οι ίδιοι άνθρωποι που ίσως μας φέρουν ένα πιάτο φαγητό όταν αρρωστήσουμε ή που θα κρατήσουν το παιδί μας σε μια δύσκολη στιγμή.

Όταν λοιπόν σκεφτόμαστε πόσο μας κουράζει ή μας δυσκολεύει κάποιος, ίσως αξίζει να αναλογιστούμε και όσα προσφέρει στη ζωή μας.

Ίσως, τελικά, το να μην υπάρχει κανένας άνθρωπος-στραγγιστήρι στη ζωή μας να μην είναι το μέτρο μιας πλήρους ζωής.

Γιατί για κάποιους η μοναξιά μπορεί να είναι πιο βαριά από τις τριβές της συνύπαρξης.

Οικογένεια, Σχέσεις Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΑΝΘΤΩΠΟΙ-ΣΤΡΑΓΓΙΣΤΗΡΙΑ
Ιούν
22

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΥΝ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 22 Ιουνίου 2026

Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη ιεροτελεστία που σηματοδοτεί την έναρξη του καλοκαιριού. Είναι εκείνη η στιγμή που στέκεσαι πάνω από την ανοιχτή βαλίτσα και, πριν ακόμη διαλέξεις ρούχα και μαγιό, διαλέγεις «συντροφιά».

Η ψυχολογία της ανάγνωσης των διακοπών δεν είναι μια απλή υπόθεση. Είναι μια πράξη συναισθηματικής ανακωχής με την καθημερινότητα, μια γέφυρα ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που αναζητούμε, ελπίζουμε ή ονειρευόμαστε.

Κοιτάζοντας πίσω, στα 64 μου χρόνια, βλέπω τη ζωή μου να ξετυλίγεται μέσα από σελίδες που μύριζαν αλμύρα, καρπούζι και αντηλιακό. Κάθε εποχή είχε το δικό της άρωμα, τις δικές της αγωνίες και τα δικά της βιβλία.

Η παιδική ηλικία: Η γέννηση του εξερευνητή

Όλα ξεκίνησαν τότε που το καλοκαίρι κρατούσε τρεις αιώνες και τα μεσημέρια στο εξοχικό της γιαγιάς είχαν τη μυρωδιά του κλειστού παντζουριού που κρατούσε έξω τη ζέστη. Εκεί, στο ντιβάνι, ανάμεσα στη Σούπερ Κατερίνα και τον Αστερίξ, η Πηνελόπη Δέλτα με έμαθε τι σημαίνει να συγκινείσαι για τη φιλία και την περιπέτεια μέσα από τον «Τρελαντώνη», ενώ ο Ιούλιος Βερν άνοιγε διάπλατα τις πόρτες του κόσμου με το «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης» και τον «Γύρο του Κόσμου σε 80 Ημέρες».

Η ψυχολογία αυτής της ηλικίας ήταν καθαρή περιπέτεια. Διαβάζαμε για να ανακαλύψουμε τον κόσμο, για να νιώσουμε ήρωες πριν ακόμη μάθουμε να κολυμπάμε στα βαθιά. Κάθε βιβλίο ήταν ένας χάρτης θησαυρού και κάθε καλοκαίρι μια νέα αποστολή.

Η εφηβεία και τα πρώτα νεανικά χρόνια: Η αναζήτηση του εαυτού

Μετά ήρθαν τα καλοκαίρια της υπαρξιακής αναζήτησης, όταν το μυαλό αναζητούσε απαντήσεις. Ο Έρμαν Έσσε, με τον «Ντέμιαν» και τον «Σιντάρτα», έγιναν το άτυπο μανιφέστο εκείνων των χρόνων. Έψαχνα την ταυτότητά μου ανάμεσα στις βουτιές, στις πρώτες φιλίες που έμοιαζαν αιώνιες και στους πρώτους έρωτες που έμοιαζαν καθοριστικοί.

Και κάπου ανάμεσα στην αναζήτηση και στο όνειρο εμφανίστηκε ο «Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλιο. Ήταν από εκείνα τα βιβλία που περνούσαν από χέρι σε χέρι στις παραλίες, συνοδευόμενα από την αίσθηση ότι ο καθένας μας έχει ένα προσωπικό πεπρωμένο που περιμένει να ανακαλύψει.

Λίγο αργότερα, το φως του Αιγαίου συναντούσε τον μαγικό ρεαλισμό της Ιζαμπέλ Αλιέντε. «Το Σπίτι των Πνευμάτων» διαβαζόταν στην παραλία, με τους κόκκους της άμμου να κρύβονται ανάμεσα στις σελίδες, μεταφέροντάς με από το κυκλαδίτικο λευκό στο πολύχρωμο και παθιασμένο Σαντιάγο της Χιλής.

Η πρώτη ωριμότητα: Μυστήριο, λογοτεχνία και νοσταλγία

Μεγαλώνοντας, οι απαιτήσεις της ανάγνωσης άλλαξαν. Ζητούσαμε βιβλία-λαβυρίνθους, ιστορίες που δεν αρκούνταν να ψυχαγωγήσουν αλλά ήθελαν να προκαλέσουν τη σκέψη.

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το καλοκαίρι που «κάηκε» παρέα με τον Ουμπέρτο Έκο και το «Όνομα του Ρόδου»; Ένα μεσαιωνικό μοναστήρι μέσα στην καρδιά του αυγουστιάτικου λιοπυριού κι όμως η πνευματική πρόκληση μάς κρατούσε καθηλωμένους στην ξαπλώστρα.

Εκείνη περίπου την εποχή ήρθε και το «Άρωμα» του Πάτρικ Ζίσκιντ. Ένα βιβλίο σκοτεινό, ιδιοφυές και αισθησιακό, που απέδειξε ότι η λογοτεχνία μπορεί να ξυπνήσει όλες τις αισθήσεις. Ακόμη θυμάμαι να το διαβάζω δίπλα στη θάλασσα και να νιώθω πως οι μυρωδιές του Παρισιού έφταναν μέχρι την ελληνική ακτή.

Και αργότερα ήρθε η «Σκιά του Ανέμου» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, ένα μυθιστόρημα που θύμισε σε πολλούς από εμάς γιατί αγαπήσαμε τα βιβλία εξαρχής. Ήταν σαν ένας έρωτας με την ίδια την ανάγνωση.

Παράλληλα, υπήρχε και η απόλυτη ελληνική καλοκαιρινή μαγεία. Οι «Μάγισσες της Σμύρνης» της Μάρας Μεϊμαρίδη, με τα αρώματα της Ανατολής, τις οικογενειακές ιστορίες και τη μυστηριακή ατμόσφαιρα, αναμειγνύονταν με το ιώδιο της θάλασσας. Και βέβαια ο Γιάννης Ξανθούλης, με την ειρωνεία, την τρυφερότητα και τη γλυκιά μελαγχολία του, που μας θύμιζε πόσο εύθραυστη είναι η μνήμη.

Η φάση της οικογένειας, των παιδιών και του… δημιουργικού ψυχαναγκασμού

Κάπου εκεί η ζωή σοβάρεψε. Ήρθαν τα χρόνια της οικογένειας, των παιδιών που έτρεχαν στην παραλία, των μεγάλων ευθυνών και της επαγγελματικής πίεσης.

Η ψυχολογία της ανάγνωσης μεταλλάχθηκε σε κάτι σχεδόν ενοχικό. Ένιωθα ότι τίποτα δεν το έκανα αρκετά καλά και έτσι η χαλάρωση αντικαταστάθηκε από έναν δημιουργικό ψυχαναγκασμό.

Στις βαλίτσες των διακοπών άρχισαν να μπαίνουν βιβλία για business, management, οικονομικά και επαγγελματική εξέλιξη. Δίπλα τους, βιβλία αυτοβελτίωσης, ανατροφής παιδιών και θετικής ψυχολογίας.

Διαβάζαμε κάτω από την ομπρέλα – ανάμεσα σε ένα «πρόσεχε το κύμα» και ένα «βάλε αντηλιακό» – προσπαθώντας να ξεκλειδώσουμε τα μυστικά της συναισθηματικής ωριμότητας, να γίνουμε καλύτεροι γονείς, καλύτεροι επαγγελματίες, καλύτεροι άνθρωποι.

Κι όμως, ακόμη και τότε, υπήρχαν κάποια μυθιστορήματα που λειτουργούσαν σαν μικρές αποδράσεις. Βιβλία που μας θύμιζαν ότι η ψυχή δεν ζει μόνο με στόχους, λίστες και υποχρεώσεις. Ότι εξακολουθεί να διψά για ιστορίες, ταξίδια και συγκίνηση.

Ήταν τα χρόνια που το βιβλίο ήταν εργαλείο, σύμβουλος, παρηγοριά και οδηγός επιβίωσης μαζί.

Το σήμερα: Η ελευθερία του «ό,τι θέλω»

Στα 64 μου, η ψυχολογία της ανάγνωσης έχει κάνει τον πιο όμορφο κύκλο.

Ο ψυχαναγκασμός του «πρέπει να μάθω» έδωσε τη θέση του στην πολυτέλεια του «θέλω να απολαύσω». Δεν έχω να αποδείξω τίποτα σε κανέναν. Τα παιδιά μεγάλωσαν, η δουλειά έπαψε να είναι το κέντρο του κόσμου και η συναισθηματική ωριμότητα κατακτήθηκε στον βαθμό που επιτρέπει η ανθρώπινη φύση.

Τώρα το διάβασμα των διακοπών είναι μια πράξη καθαρής ελευθερίας.

Μπορώ να διαβάσω ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο, αλλά μπορώ εξίσου να απολαύσω χωρίς καμία ενοχή τα σύγχρονα best sellers που γεμίζουν τις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Φέτος, στη βαλίτσα μου χωράει η απόλυτη ποικιλία:

Ένα feel-good μυθιστόρημα -που ακόμη το ψάχνω- από εκείνα που σου θυμίζουν τη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής και την ομορφιά των μικρών πραγμάτων. Μάλλον θα ρωτήσω το βιβλιοφάγο φίλο μου το Ζαφείρη …

Ένα καλό ψυχολογικό θρίλερ, όπως αυτά της Freida McFadden ή της Lucy Foley. Γιατί η αδρεναλίνη ενός καλογραμμένου μυστηρίου ταιριάζει υπέροχα με μια απογευματινή βουτιά.

Ένα σύγχρονο ελληνικό αστυνομικό, όπως τα βιβλία του Βαγγέλη Γιαννίση, ιδανικό συνοδευτικό για τον απογευματινό καφέ στο μπαλκόνι των Κυθήρων με θέα το ηλιοβασίλεμα.

Ίσως το «Μάθημα Χημείας» ή το «Όπου Τραγουδούν οι Καραβίδες», από εκείνα τα βιβλία που αποδεικνύουν ότι ένα best seller μπορεί να είναι ταυτόχρονα προσιτό, συγκινητικό και ουσιαστικό.

Γιατί πλέον δεν διαβάζω για να αποδείξω κάτι. Διαβάζω για τη χαρά της ιστορίας.

Γιατί, τελικά, διαβάζουμε;

Μετά από τόσες δεκαετίες και τόσες χιλιάδες σελίδες, έχω καταλήξει ότι τα βιβλία των διακοπών δεν είναι ποτέ τυχαία. Είναι οι σιωπηλοί βιογράφοι μας.

Αν κάποιος άνοιγε τις βαλίτσες όλων των καλοκαιριών της ζωής μου, ίσως να διάβαζε την ιστορία μου καλύτερα κι από ένα ημερολόγιο.

Σήμερα, όταν ανοίγω ένα βιβλίο στο μπαλκόνι, στο κρεβάτι ή κάτω από την ομπρέλα, νιώθω να κάθονται δίπλα μου όλοι οι προηγούμενοι εαυτοί μου: Το παιδί του Βερν, ο έφηβος του Έσσε, ο νεαρός που μαγεύτηκε από το «Άρωμα», ο γονιός που αναζητούσε απαντήσεις στα βιβλία αυτοβελτίωσης.

Τους χαμογελώ, ακούω το κύμα και γυρίζω την επόμενη σελίδα.

Από την Αναστασία Σιδέρη

Η Ζωή μας σήμερα, Πεζογραφία, Ποίηση Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΥΝ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ
Ιούν
21

“Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΙ Ο ΑΝΕΜΟΣ”

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Ιουνίου 2026

Η θαλασσα υπακουη στον ανεμο
σα μαγεμενη τον ακολουθει
μα αυτος πανω στα βραχια
θα τη ριξει
θα παρει τα βουνα
και θα χαθει

Θ’ αφησει πισω τα κουρελια
του αφρου της
θα ρθουν οι γλαροι να της πουν
να μην πιστευεις στους ανεμους
γιατι δεν ξερουν ν αγαπουν

– ο ανεμος με διδαξε τα κυματα
να κανω το γαλαζιο μου λευκο
κι ακομα αν δεν ξερει ν αγαπαει φτανει που εγω τον αγαπω.»

Λουδοβίκος των Ανωγείων

Μουσική, Ποίηση, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
20

Η ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΘΕ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 20 Ιουνίου 2026

Μετά από δέκα ημέρες στο απόλυτο σκοτάδι του διαστήματος και έχοντας φτάσει πιο μακριά από κάθε άλλον άνθρωπο στην ιστορία, η Κριστίνα Κοχ του Artemis II επέστρεψε στη Γη με ένα μήνυμα που υπερβαίνει τα όρια της επιστήμης.

Η πρώτη γυναίκα που συμμετείχε σε σεληνιακη αποστολή μιλώντας στο Χιούστον λίγες ώρες μετά την προσθαλάσσωσή της, κάλεσε την ανθρωπότητα να συνειδητοποιήσει πως όλοι αποτελούμε ένα ενιαίο πλήρωμα πάνω στην ίδια «διαστημική λέμβο».

Στην πρώτη της δημόσια εμφάνιση μετά την ιστορική πτήση του Αrtemis II, η Κριστίνα Κοχ παραδέχθηκε πως η έννοια που είχε για τη λέξη «πλήρωμα» άλλαξε ριζικά.

«Ένα πλήρωμα είναι μια ομάδα που βρίσκεται πάντα μαζί, ό,τι κι αν συμβεί, πουαγωνίζεται ενωμένη κάθε λεπτό για τον ίδιο σκοπό, που τα μέλη της είναι πρόθυμα να θυσιαστούν σιωπηλά ο ένας για τον άλλον η μία για την άλλη, που δείχνει ευγένεια, που απαιτεί λογοδοσία», είπε η Κοχ.

«Ένα πλήρωμα έχει τις ίδιες ανησυχίες και τις ίδιες ανάγκες, και τα μέλη του πληρώματος είναι αναπόφευκτα, υπέροχα και με αφοσίωση συνδεδεμένα μεταξύ τους», συνέχισε, κοιτάζοντας τους συναδέλφους της.

«Ένα πλήρωμα είναι μια ομάδα που βρίσκεται πάντα μαζί, ό,τι κι αν συμβεί, που αγωνίζεται ενωμένη κάθε λεπτό για τον ίδιο σκοπό, που είναι πρόθυμη να θυσιαστεί σιωπηλά ο ένας για τον άλλον η μία για την άλλη, που δείχνει ευγένεια, που απαιτεί λογοδοσία

«Όταν είδαμε τη μικροσκοπική Γη, οι άνθρωποι ρώτησαν το πλήρωμά μας ποιες εντυπώσεις αποκομίσαμε. Και ειλικρινά, αυτό που με εντυπωσίασε δεν ήταν απαραίτητα μόνο η Γη, αλλά και όλο το σκοτάδι που την περιβάλλει» είπε.

Αυτό το απόλυτο σκοτάδι που περιβάλλει τον πλανήτη μας υπενθύμισε στην Kοχ ένα σπουδαίο μάθημα ζωής. Όλοι ζούμε σε μια «σωσίβια λέμβο που αιωρείται αδιατάρακτα στο σύμπαν».

«Ξέρω ότι δεν έχω μάθει ακόμα όλα όσα έχει να μου διδάξει αυτό το ταξίδι, αλλά υπάρχει ένα καινούργιο πράγμα που ξέρω», κατέληξε. «Και αυτό είναι: πλανήτη Γη, είσαι ένα πλήρωμα».

Πριν από την επιστροφή τους στη Γη, το πλήρωμα της αποστολής Artemis II μοιράστηκε μια ακόμη συγκινητική στιγμή, όταν έφτασαν σε μέγιστη απόσταση 252.756 μιλίων από τη Γη όταν αποφάσισαν να ονομάσουν έναν από τους δύο νεοανακαλυφθέντες κρατήρες της Σελήνης προς τιμήν της εκλιπούσας συζύγου του διοικητή Ριντ Γουάιζμαν, Κάρολ, η οποία πέθανε από καρκίνο το 2020.

«Πριν από αρκετά χρόνια, ξεκινήσαμε αυτό το ταξίδι ως μια στενά δεμένη οικογένεια αστροναυτών, και χάσαμε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο. Και υπάρχει ένα πραγματικά χαρακτηριστικό, υπέροχο σημείο της Σελήνης», είπε ο Τζέρεμι Χάνσεν στο κέντρο ελέγχου της αποστολής, σύμφωνα με το Space. «Κάποιες στιγμές… θα είναι ορατό από τη Γη».

«Χάσαμε λοιπόν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο, το όνομά της είναι Κάρολ, σύζυγος του Ριντ, μητέρα της Κέιτι και της Έλι», συνέχισε ο Χάνσεν, καθώς το πλήρωμα άρχισε να δακρύζει. «Και είναι ένα φωτεινό σημείο στη Σελήνη — και θα θέλαμε να το ονομάσουμε Κάρολ».

«Ξέρω ότι δεν έχω μάθει ακόμα όλα όσα έχει να μου διδάξει αυτό το ταξίδι, αλλά υπάρχει ένα καινούργιο πράγμα που ξέρω. Και αυτό είναι: πλανήτη Γη, είσαι ένα πλήρωμα»

Η επιστροφή των τεσσάρων αστροναυτών —Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κοχ και Τζέρεμι Χάνσεν— την 10η Απριλίου 2026, σήμανε την ολοκλήρωση της πιο φιλόδοξης πτήσης των τελευταίων δεκαετιών.

Η Κοχ στάθηκε ιδιαίτερα στις «ανθρώπινες στιγμές» που πλαισίωσαν το τεχνικό επίτευγμα: από τον ψίθυρο του διευθυντή της αποστολής πριν την εκτόξευση μέχρι την αγκαλιά μιας νοσοκόμας στο πλοίο περισυλλογής μετά την προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Αυτές οι στιγμές, όπως τόνισε, υπενθυμίζουν ότι παρά την τεχνολογική πρόοδο, η καρδιά κάθε αποστολής παραμένει ο άνθρωπος.

Η Ζωή μας σήμερα, Νέα από όλον τον Κόσμο, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
20

ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ SMARTPHONES

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 20 Ιουνίου 2026

Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η υπερβολική χρήση των smartphones δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια, αλλά συνδέεται με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στη διαχείριση των συναισθημάτων. Η εν λόγω μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Psychology και εστιάζει σε νεαρούς ενήλικες που δυσκολεύονται να ελέγξουν τη χρήση των κινητών τους.

Η προβληματική χρήση smartphones περιγράφει συμπεριφορές που επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινότητα, όπως η αδυναμία απομάκρυνσης από τη συσκευή, η ανάγκη για όλο και περισσότερη χρήση και η αξιοποίησή της ως τρόπου αντιμετώπισης αρνητικών συναισθημάτων. Αν και δεν θεωρείται επίσημα εθισμός, παρουσιάζει παρόμοια χαρακτηριστικά.

Eγκέφαλος και smartphones
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που παίζει βασικό ρόλο στην επεξεργασία των συναισθημάτων, όπως ο φόβος και το άγχος. Σε φυσιολογικές συνθήκες, η αμυγδαλή συνεργάζεται με άλλα εγκεφαλικά δίκτυα για να ρυθμίζει τις συναισθηματικές αντιδράσεις. Ωστόσο, σε άτομα με προβληματική χρήση smartphones, αυτή η ισορροπία φαίνεται να διαταράσσεται.

Η έρευνα για την εξάρτηση από τα smartphones
Οι ερευνητές μελέτησαν 72 φοιτητές ηλικίας 18 έως 25 ετών. Από αυτούς, οι 37 παρουσίαζαν ενδείξεις εξάρτησης από το smartphone τους. Όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη συναισθηματική τους ρύθμιση και στη συνέχεια υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου σε κατάσταση ηρεμίας.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν σαφείς διαφορές στον εγκέαφαλό τους. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε αυξημένη σύνδεση της αμυγδαλής με περιοχές που σχετίζονται με την κοινωνική επεξεργασία και την προσοχή, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί αυτά τα άτομα είναι πιο ευαίσθητα σε ερεθίσματα όπως ειδοποιήσεις ή μηνύματα. Ταυτόχρονα, υπήρχε μειωμένη σύνδεση με άλλες περιοχές που σχετίζονται με την αυτορρύθμιση και την ενδοσκόπηση, όπως ο προμετωπιαίος φλοιός και η παρεγκεφαλίδα.

Δυσκολία στη διαχείριση συναισθημάτων
Αυτές οι διαφοροποιήσεις συνδέθηκαν άμεσα με δυσκολίες στη διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων. Άτομα με πιο αδύναμη «επικοινωνία» μεταξύ αυτών των περιοχών ανέφεραν μεγαλύτερη δυσκολία στον έλεγχο παρορμήσεων και στην κατανόηση των συναισθημάτων τους.

Με απλά λόγια, όταν κάποιος δεν μπορεί να επεξεργαστεί αποτελεσματικά το άγχος ή τη λύπη του, είναι πιο πιθανό να στραφεί στο κινητό του ως μια εύκολη μορφή απόσπασης.

Ο φαύλος κύκλος
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Σύμφωνα με τα συμπεράσματά τους, η δυσκολία συναισθηματικής ρύθμισης οδηγεί σε αυξημένη χρήση smartphones, η οποία με τη σειρά της ενισχύει τις  συγκεκριμένες ανισορροπίες.

Τα ευρήματα είναι σημαντικά γιατί δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στη συμπεριφορά, αλλά και σε βαθύτερους μηχανισμούς του εγκεφάλου μας. Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στον έλεγχο του χρόνου οθόνης, αλλά να περιλαμβάνει και την ενίσχυση της συναισθηματικής επίγνωσης και αυτορρύθμισης.

Τα smartphones ως εργαλείο συναισθηματικής ρύθμισης
Συνολικά, η έρευνα υπογραμμίζει ότι η σχέση μας με την τεχνολογία είναι πιο σύνθετη από όσο φαίνεται και ότι, για ορισμένους ανθρώπους, το smartphone λειτουργεί ως εργαλείο διαχείρισης συναισθημάτων και όχι πάντα με υγιή τρόπο.

Από Vita

 

Η Ζωή μας σήμερα, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
13

Ο ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ Ή ΤΟ ΤΑΞΕΙΔΙ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 13 Ιουνίου 2026

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να ναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη)

Ο ομηρικός Οδυσσέας θέλει να φτάσει. Ο καβαφικός άνθρωπος καλείται να νιώσει. Εκεί όπου ο Όμηρος βλέπει την περιπέτεια ως δοκιμασία που πρέπει να ξεπεραστεί, ο Καβάφης τη βλέπει ως πλούτο της ζωής. Δεν ζητά από τον άνθρωπο να ξεχάσει την Ιθάκη. Του ζητά να μην τη φτωχύνει, μετατρέποντάς τη σε στεγνό σημείο τερματισμού μιας πορείας. Γιατί αν το μόνο που μετρά είναι η άφιξη, τότε όλη η ζωή μέχρι εκεί μοιάζει με χώρο αναμονής.

Ο Καβάφης πηγαίνει ακόμη πιο βαθιά. Οι κίνδυνοι του ταξιδιού δεν είναι μόνο εξωτερικοί. Δεν είναι μόνο τέρατα, θεοί, καταιγίδες. Είναι και όσα κουβαλά ο άνθρωπος μέσα του. «Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι, τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις, αν μέν᾽ η σκέψις σου υψηλή». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη) Εδώ ο Καβάφης απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από τον Όμηρο. Στην Οδύσσεια, οι απειλές υπάρχουν στον κόσμο. Στην Ιθάκη, οι απειλές υπάρχουν και μέσα στον άνθρωπο. Ο Κύκλωπας, ο Ποσειδώνας, οι Λαιστρυγόνες γίνονται εσωτερικά εμπόδια. Φόβοι. Εμμονές. Μικρότητες. Όλα όσα μπορεί να στήσει η ψυχή μπροστά στον ίδιο της τον δρόμο.
Και λίγο αργότερα, ο Καβάφης ανοίγει το ταξίδι προς την εμπειρία, τη γνώση, την απόλαυση, τη μνήμη. «Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι / που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά / θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη, 1911,)

. Αυτή δεν είναι πια η αγωνία του νόστου. Είναι η χαρά της ανακάλυψης. Ο ομηρικός ήρωας μετρά τις δοκιμασίες που τον χωρίζουν από την πατρίδα. Ο καβαφικός ταξιδιώτης μετρά τα πρωινά, τα λιμάνια, τις γνώσεις, τις αισθήσεις που τον κάνουν πλουσιότερο. Ο Καβάφης δεν σταματά εκεί. Επιμένει ότι η Ιθάκη πρέπει να μένει στον νου, αλλά όχι σαν άγχος άφιξης. Σαν προσανατολισμός.

«Πάντα στον νου σου να χεις την Ιθάκη. / Το φθάσιμον εκεί είν᾽ο προορισμός σου. / Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη). Αυτοί οι στίχοι κρατούν την ισορροπία όλου του ποιήματος. Η Ιθάκη δεν καταργείται. Ο προορισμός παραμένει. Αλλά η βιασύνη γίνεται ο πραγματικός κίνδυνος. Γιατί όποιος βιάζεται μόνο να φτάσει, κινδυνεύει να φτάσει φτωχότερος από όσο ξεκίνησε.

Και μετά, ο Καβάφης αποκαλύπτει πλήρως τη μετατόπιση: «Η Ιθάκη σ᾽ έδωσε τ᾽ωραίο ταξείδι. / Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη). Ο Όμηρος λέει: μην ξεχάσεις πού πρέπει να φτάσεις. Ο Καβάφης λέει: μην υποτιμήσεις όσα θα ζήσεις μέχρι να φτάσεις. Ο πρώτος βλέπει την Ιθάκη ως επιστροφή. Ο δεύτερος τη βλέπει ως αφορμή. Ο πρώτος υμνεί τη μνήμη. Ο δεύτερος αναζητά τη μεταμόρφωση του ανθρώπου μέσα στον χρόνο. Και γι’ αυτό η αντιπαράθεσή τους παραμένει τόσο σύγχρονη. Η ζωή συχνά αντιμετωπίζεται σαν σχέδιο που πρέπει να ολοκληρωθεί. Σαν διαδρομή με μετρήσιμους σταθμούς και συγκεκριμένη απόδοση. Να φτάσεις. Να κατακτήσεις. Να επιβεβαιωθείς. Να πάρεις όσα περισσότερα μπορείς πριν βγάλεις ρυτίδες στα μάτια. Υπάρχει τέλος σε όλα αυτά;

Ο Όμηρος μάς θυμίζει γιατί χρειαζόμαστε την Ιθάκη. Χωρίς προορισμό, το ταξίδι μπορεί να γίνει διασπορά. Χωρίς στόχο, η αντοχή χάνει την ύπαρξή της. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάτι που να τον καλεί. Έναν τόπο, μια υπόσχεση, μια πίστη, μια επιστροφή. Κάτι που να του λέει γιατί αξίζει να συνεχίσει. Ο Καβάφης, όμως, μάς προειδοποιεί για τον κίνδυνο της άφιξης. Μπορεί να φτάσεις εκεί που ήθελες και να ανακαλύψεις ότι το σημαντικότερο δεν ήταν αυτό που κατέκτησες, αλλά αυτό που έγινες στην πορεία. Μπορεί να έχεις πετύχει τον στόχο και να έχεις χάσει την εμπειρία. Να έχεις φτάσει στην Ιθάκη και να μην έχεις καταλάβει το ταξίδι. Εκεί συναντώνται ξανά ο Όμηρος και ο Καβάφης. Ο πρώτος φοβάται το μετάνιωμα της μη επιστροφής. Ο δεύτερος, το μετάνιωμα ενός ταξιδιού που δεν έζησε.

Ανάμεσα στους δύο, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και βαθιά προσωπικό. Χρειαζόμαστε έναν προορισμό για να μη χαθούμε. Χρειαζόμαστε όμως και το ταξίδι για να μη φτάσουμε άδειοι. Ίσως τελικά η Ιθάκη να είναι το πρόσχημα που χρειάζεται ο άνθρωπος για να ξεκινήσει. Ο Όμηρος της έδωσε τη δύναμη της επιστροφής. Ο Καβάφης της έδωσε τη δύναμη της εμπειρίας. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στον νόστο και στο ταξίδι, γεννιέται το μόνο ερώτημα που μένει πραγματικά δικό μας: θέλουμε απλώς να φτάσουμε κάπου ή να έχουμε ζήσει αρκετά ώστε η άφιξη στον τελικό προορισμό να έχει περιεχόμενο;

Aπό newmoney

Ποίηση, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
12

KΑΤΕΡΙΝΑ ΓΩΓΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 12 Ιουνίου 2026

 

Πώς με κοιτάζει έτσι

Πώς με κοιτάζει έτσι
Πώς με κοιτάζει έτσι
αυτό το άσπρο κομμάτι χαρτί
πώς με κοιτάζει έτσι το φεγγάρι…
Πώς θροΐζει μέσα μου
αυτό τον παγωμένο χάρτη στο βυθό
πώς με κοιτάει έτσι το φεγγάρι…
Ποιανού καιρού το λυπημένο δάχτυλο
κρυμμένο πίσω από δάση και βουνά
δείχνει παντού και πουθενά
τι θέλει το φεγγάρι…
Ποιανού αλόγου τρελαμένου το χλιμίντρισμα
κάνει τόση αντήχηση μέσα μου
μου διογκώνει το Εγώ μου…
Ποιανής σελήνης έκλειψη
ποιου φεγγαριού η χάση
μαζί σηκώνει μέσα μου
άμπωτη και παλίρροια δίδυμες αδερφές μου…
πώς με κοιτά…
Πώς σκύβει έτσι πάνω στο στόμα μου να δει
αν ανασαίνω ο Καρυωτάκης…

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά
πού κάνουν τραμπάλα στις ταράτσες ετοιμόρροπων σπιτιών
Εξάρχεια Πατήσια Μεταξουργείο Μέτς.
Κάνουν ότι λάχει.
Πλασιέ τσελεμεντέδων και εγκυκλοπαιδειών
φτιάχνουν δρόμους και ενώνουν ερήμους
διερμηνείς σε καμπαρέ τής Ζήνωνος
επαγγελματίες επαναστάτες
παλιά τούς στρίμωξαν και τά κατέβασαν
τώρα παίρνουν χάπια και οινόπνευμα να κοιμηθούν
αλλά βλέπουν όνειρα και δέν κοιμούνται.
‘Εμένα οι φίλες μου είναι σύρματα τεντωμένα
στις ταράτσες παλιών σπιτιών
Εξάρχεια Βικτώρια Κουκάκι Γκύζη.
πάνω τους έχετε καρφώσει εκατομμύρια σιδερένια
μανταλάκια
τις ενοχές σας αποφάσεις συνεδρίων δανεικά φουστάνια
σημάδια από καύτρες περίεργες ημικρανίες
απειλητικές σιωπές κολπίτιδες
ερωτεύονται ομοφυλόφιλους
τριχομονάδες καθυστέρηση
το τηλέφωνο το τηλέφωνο το τηλέφωνο
σπασμένα γυαλιά το ασθενοφόρο κανείς.
Κάνουν ό,τι λάχει.
Ολο ταξιδεύουν οι φίλοι μου
γιατί δεν τούς αφήσατε σπιθαμή για σπιθαμή.
“Όλοι οι φίλοι μου ζωγραφίζουνε με μαύρο χρώμα
γιατί τούς ρημάξατε το κόκκινο
γράφουνε σε συνθηματική γλώσσα
γιατί ή δική σας μόνο για γλείψιμο κάνει.
Οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά και σύρματα
στα χέρια σας. Στο λαιμό σας.
Οι φίλοι μου.

Θα ‘ρθει καιρός

Θα ‘ρθει καιρός
που θ’ αλλάξουν τα πράγματα
να το θυμάσαι Μαρία
θυμάσαι Μαρία στα διαλείμματα
εκείνο το παιχνίδι που τρέχαμε
κρατώντας τη σκυτάλη
Μη βλέπεις εμένα μην κλαις
εσύ είσαι η ελπίδα
Άκου, θα ‘ρθει καιρός
που τα παιδιά θα διαλέγουν γονιούς
δε θα βγαίνουν στην τύχη
δεν θα υπάρχουν πόρτες κλειστές
με γερμένους απ’ έξω
και τη δουλειά θα τη διαλέγουμε
δε θα ‘μαστε άλογα
να μας κοιτάνε στα δόντια
Οι άνθρωποι, σκέψου,
θα μιλάνε με χρώματα
κι άλλοι με νότες
να φυλάξεις μοναχά
σε μια μεγάλη φιάλη με νερό
λέξεις κι έννοιες σαν κι αυτές :
απροσάρμοστοι, καταπίεση,
μοναξιά, τιμή, κέρδος, εξευτελισμός
για το μάθημα της Ιστορίας
Είναι Μαρία, δε θέλω να λέω ψέματα,
δύσκολοι καιροί και θα’ ρθουνε κι άλλοι
δε ξέρω, μην περιμένεις κι από μένα πολλά
τόσα έζησα, τόσα έμαθα, τόσα λέω
κι απ’ όσα διάβασα ένα κράτησα καλά
Σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος
Θα την αλλάξουμε τη ζωή
…παρ’ όλα αυτά Μαρία

Ποίηση, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
10

Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΣΙΩΠΗ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 10 Ιουνίου 2026

Οι άνθρωποι ηλικίας 55 έως 75 ετών φαίνεται να αντιμετωπίζουν τη σιωπή με μεγαλύτερη άνεση, ακόμη και να την επιζητούν, σε σύγκριση με τις νεότερες γενιές, σύμφωνα με ευρήματα της Ψυχολογίας και της Νευροεπιστήμης.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την προσωπικότητα, αλλά και με τις συνθήκες μέσα στις οποίες διαμορφώθηκε το νευρικό σύστημα κάθε γενιάς.

Όσοι γεννήθηκαν μεταξύ των δεκαετιών του 1950 και του 1970 μεγάλωσαν σε έναν κόσμο χωρίς τα συνεχή ψηφιακά ερεθίσματα που χαρακτηρίζουν τη σημερινή καθημερινότητα. Δεν υπήρχαν ειδοποιήσεις από κινητά τηλέφωνα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή αδιάκοπη ροή περιεχομένου μέσα από διαδικτυακές πλατφόρμες.

Η σιωπή αποτελούσε φυσικό μέρος της καθημερινότητας: Τα διαλείμματα ανάμεσα στις ραδιοφωνικές εκπομπές, οι ώρες χωρίς τηλεόραση και το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους χωρίς τεχνολογικές παρεμβολές διαμόρφωσαν μια διαφορετική αντίληψη για την απουσία ήχου.

Πώς το περιβάλλον της παιδικής ηλικίας επηρεάζει τον εγκέφαλο

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το νευρικό σύστημα προσαρμόζεται στα ερεθίσματα που δέχεται συστηματικά κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Ένας εγκέφαλος που αναπτύχθηκε σε περιβάλλον με λιγότερο «ηχητικό θόρυβο» τείνει να θεωρεί τη χαμηλή διέγερση ως φυσιολογική κατάσταση.

Για πολλούς ανθρώπους αυτής της γενιάς, η σιωπή δεν εκλαμβάνεται ως έλλειψη ή μοναξιά, αλλά ως μια γνώριμη και καθησυχαστική συνθήκη, συνδεδεμένη με την ξεκούραση και ασφάλεοα.

Η ηλικία και η εμπειρία παίζουν επίσης ρόλο

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αυξημένη ανοχή στη σιωπή οφείλεται τόσο στις βιολογικές αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση όσο και στις εμπειρίες ζωής.

Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, μειώνεται η ανάγκη για συνεχή εξωτερική διέγερση προκειμένου να διατηρείται η εγρήγορση. Παράλληλα, περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον έλεγχο των παρορμήσεων και την ανεκτικότητα στη μονοτονία ωριμάζουν περισσότερο, συμβάλλοντας στη μείωση του άγχους που μπορεί να προκαλεί η ησυχία.

Ωστόσο, όσοι ανήκουν στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες κουβαλούν και μια πολιτισμική παρακαταθήκη: Μεγάλωσαν σε εποχές που η σιωπή ήταν αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας και όχι κάτι που έπρεπε διαρκώς να «γεμίζει».

Τα οφέλη της σιωπής για τον εγκέφαλο
Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την τακτική έκθεση σε ήρεμα περιβάλλοντα με σημαντικά οφέλη για τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

η ενίσχυση των μηχανισμών που σχετίζονται με τη μνήμη και τη μάθηση,
η μείωση των επιπέδων κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες,
η καλύτερη επεξεργασία και αποθήκευση πληροφοριών στη μακροπρόθεσμη μνήμη,
η βελτίωση της συγκέντρωσης και της διατήρησης της προσοχής,
η ενεργοποίηση εγκεφαλικών δικτύων που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα, την αυτοπαρατήρηση και τη συναισθηματική επεξεργασία.
Γιατί οι νεότερες γενιές δυσκολεύονται περισσότερο
Αντίθετα, τα παιδιά και οι έφηβοι που μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον διαρκούς ψηφιακής συνδεσιμότητας έχουν συνηθίσει σε υψηλότερα επίπεδα διέγερσης.

Για πολλούς νέους ανθρώπους, η σιωπή μπορεί να εκλαμβάνεται ως μια κατάσταση «κενού», προκαλώντας ανησυχία ή την ανάγκη για άμεση αναζήτηση κάποιου ερεθίσματος, όπως μουσική, βίντεο ή αλληλεπίδραση μέσω των κοινωνικών δικτύων.

Οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι αυτή η τάση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας χαρακτήρα, αλλά αντανάκλαση του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν οι συγκεκριμένες γενιές.

Μπορεί να καλλιεργηθεί μια πιο υγιής σχέση με τη σιωπή;
Οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι, υπογραμμίζοντας ότι ο εγκέφαλος διατηρεί την ικανότητα προσαρμογής και κατά την ενήλικη ζωή.

Μικρές καθημερινές πρακτικές, όπως λίγα λεπτά χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές, περίπατοι στη φύση ή συνειδητές στιγμές ηρεμίας, μπορούν σταδιακά να ενισχύσουν την εξοικείωση με τη σιωπή.

Η επιστήμη, πάντως, αποφεύγει να ερμηνεύσει τη μεγαλύτερη ανοχή των μεγαλύτερων ηλικιακά ανθρώπων ως ένδειξη «ανωτερότητας» μιας γενιάς έναντι μιας άλλης. Αντίθετα, αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον στη διαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.

Από iefimerida

Η Ζωή μας σήμερα, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
9

MOMENTUM

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 9 Ιουνίου 2026

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που δεν μας λείπει το κίνητρο, αλλά το momentum. Μπορεί να θέλετε κάτι με όλη σας την καρδιά, να το σκέφτεστε καθημερινά, να κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας αλλά να νιώθετε ότι δεν κινείστε ούτε χιλιοστό πιο κοντά στον στόχο σας. Και τότε η προσπάθεια αρχίζει να χάνει τον ρυθμό της… Όχι επειδή δεν προσπαθείτε αρκετά, αλλά επειδή δεν υπάρχει αυτή η μικρή, αλλά καθοριστική αίσθηση προόδου που δίνει κατεύθυνση και ροή.

Χωρίς αυτήν την πολύτιμη «φόρα» (momentum), ακόμη και οι πιο ξεκάθαρες προθέσεις μοιάζουν να μένουν μετέωρες. Οι μέρες περνούν, οι στόχοι παραμένουν ίδιοι και όλα μοιάζουν στάσιμα, ακόμη κι αν εσείς προσπαθείτε να προχωρήσετε.

Τι είναι το momentum;

Ο όρος momentum προέρχεται από τη φυσική (ορμή) και περιγράφει πόσο δύσκολο είναι να σταματήσει ένα αντικείμενο που κινείται. Στην ψυχολογία, η μεταφορά αυτή λειτουργεί εξαιρετικά, καθώς η ψυχολογική ορμή περιγράφει την αίσθηση ότι κινείστε προς έναν στόχο και ότι η πρόοδός σας έχει κατεύθυνση και «βάρος».

Οι ερευνητές το περιγράφουν ως το σύνολο των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών που αναδύονται όταν αντιλαμβάνεστε ότι πλησιάζετε έναν στόχο. Πιο απλά όταν βλέπετε ότι προχωράτε, νιώθετε πιο ικανοί, είστε πιο αισιόδοξοι και πιο πρόθυμοι να συνεχίσετε. Η δυναμική αυτή μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που βλέπετε τον εαυτό σας, τις δυνατότητές σας, ακόμη και την συνέπεια με την οποία συνεχίζετε.

Η επιτυχία φέρνει την επιτυχία;
Από τον αθλητισμό μέχρι τις επιχειρήσεις, το momentum έχει μελετηθεί σε πολλούς τομείς.

Σε μια κλασική μελέτη σε αγώνες ρακέτας, οι παίκτες που κέρδιζαν το πρώτο σετ είχαν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίσουν και το δεύτερο. Όχι επειδή ήταν απαραίτητα καλύτεροι, αλλά γιατί η πρώτη νίκη έδινε momentum. Πίστευαν περισσότερο στις δυνατότητές τους και έβλεπαν τη νίκη ως πιο πιθανή.

Η επιτυχία, λοιπόν, δεν γεννά απευθείας περισσότερη επιτυχία. Αυτό που πραγματικά δημιουργεί είναι μια αίσθηση ικανότητας και προοπτικής, ένα ψυχολογικό «προβάδισμα» που αλλάζει τον τρόπο που λειτουργείτε· πιο συγκεντρωμένοι, πιο σταθεροί στην προσπάθεια. Κι εκεί είναι που το momentum αναλαμβάνει, δίνοντας ρυθμό και κατεύθυνση, ώστε να παραμένετε σε συνεχή κίνηση.

Το ίδιο ισχύει και στην καθημερινότητα: όταν βλέπετε ότι πλησιάζετε έναν στόχο, είτε θέλετε να χτίσετε μια επιχείρηση, είτε να ολοκληρώσετε ένα project, είτε να αλλάξετε συνήθειες, η δυναμική μπορεί να λειτουργήσει σαν καύσιμο.

Το momentum, όμως, δεν είναι πάντα θετικό. Όπως η πρόοδος ενισχύει την αυτοπεποίθηση, έτσι και μια σειρά αποτυχιών μπορεί να τη διαβρώσει. Όταν αντιλαμβάνεστε ότι δεν προχωράτε, μπορεί να αρχίσετε να αμφιβάλλετε για το αν μπορείτε να τα καταφέρετε. Η δυναμική μειώνεται, η ενέργεια πέφτει, η δράση σταματά. Και τότε εμφανίζεται η στασιμότητα, μια κατάσταση που δεν σας αφήνει να κινηθείτε.

Δεν είναι έλλειψη θέλησης, αλλά απουσία δυναμικής. Κι εκεί ακριβώς αντιλαμβανόμαστε τη σημασία της. To momentum είναι αυτό που δίνει ρυθμό, συνέπεια και κατεύθυνση στην προσπάθεια. Δεν χρειάζεται πάντα κάτι μεγάλο για να το ξαναβρείτε· συχνά αρκεί μια μικρή ένδειξη κίνησης, ένα βήμα που δείχνει ότι ο δρόμος αρχίζει να ανοίγει.

Από vita.gr

Και κάπως έτσι, η στασιμότητα αρχίζει να υποχωρεί και η προσπάθεια αποκτά ξανά ροή. Γιατί τελικά, αυτό που μας πηγαίνει μπροστά δεν είναι μόνο η επιθυμία, αλλά η δυναμική που τη συνοδεύει.

 

Η Ζωή μας σήμερα Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο MOMENTUM
Ιούν
9

Η ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 9 Ιουνίου 2026

 

Πολλοί έχουν τη συνήθεια να μεταθέτουν την ευτυχία για «αργότερα» ή για όταν εκπληρωθούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Και τελικά, αυτό το «αργότερα» συχνά δεν έρχεται ποτέ. Γιατί ζούμε συνεχώς στην αναβολή;

Μεγάλη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ σε 5.000 ενήλικες αποκάλυψε ότι σχεδόν οι μισοί (48%) αισθάνονται πως η ζωή τους δεν έχει αρκετή διασκέδαση. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι αρκετοί δήλωσαν πως δεν θυμούνται πότε ήταν η τελευταία φορά που είχαν μια πραγματικά ελεύθερη ημέρα μόνο για τον εαυτό τους και την απόλαυση.

Η διασκέδαση δεν είναι επιπολαιότητα, είναι βιολογική ανάγκη

Συχνά αντιμετωπίζουμε τη διασκέδαση σαν κάτι δευτερεύον. Σαν ανταμοιβή που «αξίζουμε» μόνο αφού ολοκληρωθούν όλες οι υποχρεώσεις.

Η ψυχολογία και η νευροεπιστήμη όμως δείχνουν κάτι διαφορετικό: η χαρά, το παιχνίδι, η κοινωνική σύνδεση και η ψυχαγωγία αποτελούν βασικούς μηχανισμούς ψυχικής αποκατάστασης.

Όταν ο άνθρωπος βιώνει στιγμές αυθεντικής ευχαρίστησης:

  • μειώνονται τα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες),
  • ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου,
  • ενισχύεται η παραγωγή ντοπαμίνης και ενδορφινών,
  • βελτιώνεται η συναισθηματική ανθεκτικότητα,
  • αυξάνεται το αίσθημα σύνδεσης με τους άλλους.

Δεν είναι τυχαίο ότι το 72% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσε πως η διασκέδαση τους βοηθά να νιώθουν λιγότερο στρες, ενώ περισσότεροι από τους μισούς ανέφεραν ότι τους κάνει να νιώθουν πιο κοντά στους ανθρώπους τους.

Σε κοινωνίες που εξιδανικεύουν τη συνεχή παραγωγικότητα, η ξεκούραση συχνά αντιμετωπίζεται σαν αδυναμία. Όμως ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν σχεδιάστηκε για αδιάκοπη απόδοση. Χωρίς στιγμές χαράς, παιχνιδιού και συναισθηματικής αποφόρτισης, το νευρικό σύστημα παραμένει διαρκώς σε κατάσταση πίεσης.

Η κοινωνική απομόνωση παίζει επίσης μεγάλο ρόλο

Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι ο κοινωνικός τους κύκλος έχει μικρύνει σε σχέση με πριν από 10 χρόνια.

Η ενήλικη ζωή συχνά περιορίζει σταδιακά τις αυθόρμητες κοινωνικές επαφές. Οι φίλοι μετακομίζουν, δημιουργούν οικογένειες, αλλάζουν ρυθμούς ζωής ή απορροφώνται από την εργασία.

Κι όμως, η κοινωνική σύνδεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ψυχικής υγείας.

Έρευνες δείχνουν ότι οι κοινές εμπειρίες ενεργοποιούν πιο έντονα το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου σε σχέση με τις μοναχικές δραστηριότητες. Για αυτό οι άνθρωποι συχνά θυμούνται περισσότερο:

  • ένα ταξίδι με φίλους,
  • μια συναυλία,
  • ένα οικογενειακό τραπέζι,
  • ένα παιχνίδι,
  • μια αυθόρμητη έξοδο,

παρά υλικά αγαθά ή αγορές.

Δεν είναι τυχαίο ότι το 89% των συμμετεχόντων δήλωσε πως η διασκέδαση με άλλους ανθρώπους βοηθά στη διατήρηση ισχυρών σχέσεων.

Δεν χωράει άλλη αναβολή! Η χαρά χρειάζεται χώρο στο πρόγραμμα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της ψυχολογίας είναι ότι η ευτυχία σπάνια εμφανίζεται «όταν τελειώσουν όλες οι υποχρεώσεις». Για τους περισσότερους ανθρώπους, οι υποχρεώσεις δεν τελειώνουν ποτέ πραγματικά.

Αυτό σημαίνει ότι η χαρά χρειάζεται συνειδητή προτεραιοποίηση.

Οι ειδικοί προτείνουν:

  • μικρές καθημερινές στιγμές ευχαρίστησης,
  • προγραμματισμένο ελεύθερο χρόνο,
  • κοινωνικές δραστηριότητες χωρίς «παραγωγικό» στόχο,
  • χόμπι,
  • φυσική δραστηριότητα,
  • παιχνίδι ακόμη και στην ενήλικη ζωή.

Το παιχνίδι δεν θεωρείται πλέον παιδική ανάγκη μόνο. Θεωρείται βασικός μηχανισμός ψυχικής αποσυμπίεσης για όλες τις ηλικίες

  • Από vita.gr

Άσκηση, Η Ζωή μας σήμερα, Σχέσεις Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ
Ιούν
6

ΔΕΝ ΜΕ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΓΚΗ…

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 6 Ιουνίου 2026
Είμαι 70 ετών και συνειδητοποίησα ότι τα παιδιά μου με αγαπούν, αλλά δεν με έχουν ανάγκη - Δεν ζητούν τη γνώμη εκείνου που τους έμαθε να περπατούν
«Αυτό που μου ραγίζει την καρδιά δεν είναι η συντομία αυτών των τηλεφωνημάτων. Είναι ότι πιστεύει πως αρκούν».

Ο γιος μου τηλεφωνεί κάθε Κυριακή στις 4 το απόγευμα. Θα μπορούσες να ρυθμίσεις το ρολόι σου με βάση αυτό. Η συζήτηση ακολουθεί ένα σενάριο που έχουμε αποστηθίσει και οι δύο: Πώς είναι η υγεία σου; Καλά. Πώς πάει η δουλειά; Πώς είναι τα παιδιά; Μεγαλώνουν γρήγορα. Μετά από ακριβώς δεκαπέντε λεπτά, βρίσκει έναν λόγο να κλείσει. Έχω αρχίσει να το χρονομετρώ. Την περασμένη εβδομάδα, προσπάθησα να του πω για το κοτσύφι που έρχεται στον κήπο μου, πώς μιμείται τέλεια τον συναγερμό του αυτοκινήτου του γείτονά μου. «Ωραίο αυτό, μαμά», είπε, ήδη αφηρημένος. Μπορούσα να ακούσω την πραγματική του ζωή στο βάθος, τη ζωή όπου εγώ είμαι ένα κουτάκι προς τσεκάρισμα, όχι ένας άνθρωπος για να γνωρίσει.

Αυτό που μου ραγίζει την καρδιά δεν είναι η συντομία αυτών των τηλεφωνημάτων. Είναι ότι πιστεύει πως αρκούν. Νομίζει ότι είναι καλός γιος, και με τα σύγχρονα δεδομένα ίσως και να είναι. Τηλεφωνεί, έρχεται στις γιορτές, φροντίζει να έχω ό,τι χρειάζομαι. Όμως το «χρειάζομαι» και το «θέλω» είναι διαφορετικά πράγματα, και αυτό που θέλω δεν μπορεί καν να φανταστεί ότι ακόμα το επιθυμώ: να συμβάλλω, να έχω σημασία με τρόπους που ξεπερνούν την απλή ύπαρξη

Μετά από τριάντα δύο χρόνια διδασκαλίας αγγλικών στο λύκειο, κατανοώ τη δομή της αφήγησης. Ξέρω ότι κάθε ιστορία χρειάζεται σύγκρουση, λύση, εξέλιξη. Αλλά τι κάνεις όταν έχεις διαγραφεί από την ιστορία; Όταν έχεις γίνει δευτερεύων χαρακτήρας, που αναφέρεται πού και πού αλλά δεν είναι ποτέ ουσιώδης για την πλοκή;

Το μουσείο της ανεπιθύμητης σοφίας

Η κουζίνα μου αφηγείται την ιστορία της παρωχημένης μου κατάστασης. Τρία συρτάρια γεμάτα χειρόγραφες κάρτες συνταγών, καθεμία μια μικρή ιστορία. Το ψωμί μπανάνας της μητέρας μου που μας κράτησε στις δύσκολες εποχές. Η συνταγή για σούπα από την Ιταλίδα γειτόνισσά μου που μου έμαθε ότι η αγάπη μπορεί να σερβιριστεί σε μπολ. Η τούρτα γενεθλίων που τελειοποίησα μέσα σε σαράντα χρόνια γιορτών, προσαρμοσμένη και σημειωμένη στα περιθώρια σαν εργαστηριακό ημερολόγιο επιστήμονα.

Προσφέρθηκα να μάθω αυτές τις συνταγές στην κόρη μου τον περασμένο μήνα. Γέλασε, όχι κακοπροαίρετα, και μου έδειξε μια εφαρμογή στο κινητό της. «Ό,τι χρειάζομαι είναι εδώ, μαμά. Με βίντεο και διατροφικές πληροφορίες και αξιολογήσεις χρηστών». Το εννοούσε ως καθησυχασμό. Δεν κατάλαβε ότι μου έδειχνε τη δική μου αχρηστία, ψηφιοποιημένη και βαθμολογημένη από αγνώστους.

Ξέρεις πώς είναι να συνειδητοποιείς ότι η γνώση που μάζεψες σε μια ολόκληρη ζωή έχει αντικατασταθεί από οδηγούς στο YouTube; Ότι οι δεξιότητες που τελειοποίησες επί δεκαετίες μπορούν να «κατέβουν» σε δευτερόλεπτα από κάποιον που δεν θα καταλάβει ποτέ τι κόστισε να τις μάθεις με τον δύσκολο τρόπο;

Η ήπια βία της «προστασίας»

«Μην ανησυχείς γι’ αυτό, μαμά» έχει γίνει η επωδός των παιδιών μου. Με προστατεύουν από την πραγματική τους ζωή σαν να είμαι από γυαλί. Η κόρη μου δεν μου είπε για την αποβολή της παρά μήνες μετά. «Δεν ήθελα να σε στεναχωρήσω», είπε, χωρίς να καταλαβαίνει ότι το να με αποκλείσει από τον πόνο της ήταν χειρότερο από το να τον μοιραστεί.

Έχουν δημιουργήσει μια αποστειρωμένη εκδοχή της ζωής τους για μένα. Παίρνω τα καλύτερα στιγμιότυπα: προαγωγές, διακοπές, σχολικές επιτυχίες. Οι δυσκολίες, οι φόβοι, οι αμφιβολίες στις 2 τα ξημερώματα; Αυτά τα κρατούν για τους θεραπευτές τους, τους συντρόφους τους, τους φίλους τους. Για οποιονδήποτε εκτός από τη γυναίκα που κάποτε κρατούσε τους φόβους τους στα χέρια της σαν πληγωμένα πουλιά, που ήξερε πώς να θεραπεύει ό,τι πονούσε χωρίς να της το ζητήσουν

Πότε έγινα τόσο εύθραυστη για την αλήθεια; Πότε τα παιδιά μου αποφάσισαν ότι εβδομήντα χρόνια ζωής—με απώλειες, διαζύγιο, φόβους για καρκίνο και χηρεία—δεν με προετοίμασαν για τα σύγχρονα προβλήματά τους; Με αντιμετωπίζουν σαν να μην έχω γνωρίσει ποτέ τον πόνο, σαν η ζωή μου να ξεκίνησε τη μέρα που γεννήθηκαν και να τελειώνει τη μέρα που θα πεθάνω, χωρίς τίποτα ουσιαστικό έξω από τα όρια της δικής τους ύπαρξης.

Ο απροσδόκητος πόνος της ικανότητας

Να τι δεν σου λέει κανείς για το να μεγαλώνεις ικανά παιδιά: η επιτυχία μοιάζει με εγκατάλειψη. Πέρασα δεκαετίες διδάσκοντάς τα να είναι ανεξάρτητα, να σκέφτονται μόνα τους, να χτίσουν ζωές που στέκονται χωρίς εμένα. Τα κατάφερα. Είναι λαμπροί, αυτάρκεις ενήλικες που κινούνται στον κόσμο τους με αυτοπεποίθηση και χάρη. Γιατί λοιπόν η ικανότητά τους μοιάζει με προδοσία;

Η φίλη μου η Πατρίσια, εβδομήντα πέντε χρονών, το λέει τέλεια: «Τα μεγαλώσαμε για να φύγουν από κοντά μας και μετά απορούμε όταν το κάνουν». Αλλά είναι κάτι παραπάνω από το να φύγουν, έτσι δεν είναι; Είναι η πλήρης απουσία ανάγκης. Δεν χρειάζονται πια την έγκρισή μου, δεν χρειάζονται την καθοδήγησή μου, ούτε καν τις συνταγές μου. Έχουν βρει καλύτερους τρόπους, ευκολότερους, πιο αποδοτικούς για όλα όσα τους δίδαξα.

Βλέπω τον γιο μου να μεγαλώνει τα παιδιά του με τεχνικές που έμαθε από βιβλία γραμμένα από ανθρώπους με τα μισά μου χρόνια. Αναφέρει μελέτες για την ανάπτυξη των παιδιών, χρησιμοποιεί όρους όπως «attachment parenting» και «θετική πειθαρχία». Όταν είπα ότι κι εκείνος μεγάλωσε μια χαρά με πιο απλές μεθόδους, μου έριξε εκείνο το βλέμμα. Εκείνο που λέει ότι είμαι γλυκιά αλλά ξεπερασμένη, σαν ένα παλιό τηλέφωνο ή ένα χειρόγραφο γράμμα.

Βρίσκοντας νόημα στα περιθώρια

Πού με αφήνει λοιπόν αυτό; Στα περιθώρια της ζωής τους, υποθέτω. Στις υποσημειώσεις. Στη σελίδα αφιέρωσης που προσπερνούν για να φτάσουν στην «πραγματική» ιστορία.

Έχω αρχίσει να χτίζω μια ζωή μέσα σε αυτά τα περιθώρια. Κάνω εθελοντισμό σε ένα κέντρο αλφαβητισμού, διδάσκοντας ενήλικες να διαβάζουν. Αυτοί οι μαθητές θέλουν αυτό που έχω να προσφέρω. Γέρνουν μπροστά όταν εξηγώ κάτι, τα πρόσωπά τους φωτίζονται όταν καταλαβαίνουν. Δεν έχουν οδηγούς στο YouTube για ό,τι τους διδάσκω. Χρειάζονται την υπομονή μου, την εμπειρία μου, την ικανότητά μου να εξηγώ το ίδιο πράγμα δεκαεπτά διαφορετικούς τρόπους μέχρι να «κουμπώσει».

Γράφω πλέον δοκίμια, προσπαθώντας να αποτυπώσω όχι μόνο τι συνέβη αλλά γιατί είχε σημασία. Σήμερα το πρωί, στις 5:30, έγραψα για τη χρονιά που με άφησε ο πρώτος μου σύζυγος, πώς έμαθα να φτιάχνω μια βρύση που έσταζε από ένα βιβλίο της βιβλιοθήκης επειδή δεν είχα χρήματα για υδραυλικό και αρνήθηκα να ζητήσω βοήθεια. Τα παιδιά μου δεν θέλουν αυτές τις ιστορίες, αλλά ίσως μια μέρα τα παιδιά τους να τις θέλουν. Ίσως κάποτε κάποιος να αναρωτηθεί ποια ήμουν πριν γίνω γιαγιά, μητέρα, υποσημείωση.

Μαθαίνω ιταλικά μέσω ενός διαδικτυακού προγράμματος. Η κόρη μου φάνηκε μπερδεμένη όταν της το είπα. «Γιατί;» ρώτησε, σαν να είναι η μάθηση στα εβδομήντα μια ιδιόρρυθμη ασχολία αντί για δήλωση ότι ακόμα εξελίσσομαι. Δεν της είπα για το όνειρό μου να περπατήσω μόνη στη Ρώμη, να παραγγείλω καφέ σε άπταιστα ιταλικά, να είμαι κάποια άλλη πέρα από «η μαμά κάποιου» για λίγες εβδομάδες.

Η μακρά ηχώ της αγάπης

Ίσως αυτό να είναι απλώς η φυσική τάξη των πραγμάτων. Σκέφτομαι τη δική μου μητέρα, που έχει φύγει εδώ και δεκαέξι χρόνια. Πόσες φορές προσπάθησε να μου πει κάτι σημαντικό ενώ εγώ την άκουγα μισά, ήδη σχεδιάζοντας πώς θα φύγω; Πόσες ιστορίες της τις απέρριψα ως επαναλαμβανόμενες, χωρίς να καταλαβαίνω ότι προσπαθούσε να μου δώσει κομμάτια του εαυτού της πριν να είναι πολύ αργά;

Ήμουν καλή κόρη, νόμιζα. Αλλά ήμουν καλή κόρη όπως τα παιδιά μου είναι καλά παιδιά: τυπική, συνεπής, αλλά τελικά απούσα από την πιο βαθιά συζήτηση. Αγαπούσα τη μητέρα μου, αλλά δεν τη γνώριζα. Γνώριζα τα «μητρικά» κομμάτια, τα «γιαγιαδίστικα» κομμάτια, αλλά όχι τη γυναίκα που υπήρχε πριν και πέρα από αυτούς τους ρόλους.

Τώρα καταλαβαίνω τη συγκεκριμένη μοναξιά που πρέπει να ένιωθε—να σε αγαπούν αλλά να μη σε γνωρίζουν, να σε χρειάζονται αλλά να μη σε θέλουν, να σε θυμούνται αλλά να μη σε βλέπουν πραγματικά. Είναι μια θλίψη χωρίς κηδεία, μια απώλεια χωρίς τέλος.

Τελικές σκέψεις

Αύριο θα ξυπνήσω στις 5:30 και θα γράψω στο ημερολόγιό μου. Θα φροντίσω τον κήπο μου όπου το κοτσύφι πλέον ξέρει να με περιμένει. Θα στείλω μήνυμα στα παιδιά μου καλημέρα και θα δεχτώ όποια ψίχουλα σύνδεσης μου προσφέρουν. Όχι επειδή είναι αρκετά, αλλά επειδή η αγάπη δεν έρχεται με όρους, ακόμα κι όταν συνοδεύεται από απόσταση.

Το πιο δύσκολο πράγμα που χρειάστηκε να αποδεχτώ είναι ότι το να τους μάθω να περπατούν σήμαινε να τους μάθω να απομακρύνονται. Αλλά ίσως αυτός να ήταν πάντα ο σκοπός. Ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία της αγάπης να είναι να κάνεις τον εαυτό σου περιττό. Και ίσως, απλώς ίσως, το να μάθω να ζω με αυτή την αλήθεια είναι το τελευταίο μάθημα που έπρεπε να μάθω—όχι για εκείνους, αλλά για μένα

Από vegoutmag

Οικογένεια, Σχέσεις Χωρίς σχόλια »
Ιούν
6

Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ Η ΑΚΑΤΑΣΤΑΣΙΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 6 Ιουνίου 2026

 

Τι λέει η επιστήμη για την ακαταστασία
Σύμφωνα με ειδικούς ο εγκέφαλος καταγράφει κάθε αντικείμενο που δε βρίσκεται στη θέση του ως εκκρεμότητα. Μελέτη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον έδειξε ότι η ακαταστασία επηρεάζει τη νευρωνική επικοινωνία και αυξάνει τα επίπεδα στρες. Παρόμοια ήταν τα ευρήματα έρευνας της Ιατρικής Σχολής του Γέιλ, όπου επιστήμονες ανακάλυψαν πως η ακαταστασία μειώνει την αποτελεσματικότητα της νευρωνικής επικοινωνίας. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες πιο αργά όταν περιβάλλεται από οπτικό χάος, οδηγώντας σε μειωμένη παραγωγικότητα και ψυχική κόπωση.

Ταυτόχρονα έκθεση του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια UCLA εστίασε στα επίπεδα στρες και πώς αυτά επηρεάζονται από ένα ακατάστατο οικιακό περιβάλλον και έδειξε ότι αυτά αυξάνονται σημαντικά, μειώνοντας τη συνολική ευεξία. Παρόμοια, όμως, είναι τα συμπεράσματα και σε εργασιακούς χώρους, με έκθεση του Χάρβαρντ να αναφέρει ότι όσοι εργάζονται σε ακατάστατα γραφεία είναι λιγότερο αποτελεσματικοί και τείνουν περισσότερο στην απογοήτευση και την κόπωση, σε σύγκριση με όσους διατηρούν καθαρό και τακτοποιημένο χώρο. To δίκτυο υγειονομικής περίθαλψης, Northwell Health, στη Νέα Υόρκη αναφέρει πως η οπτική ακαταστασία κατακλύζει τον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου, καθιστώντας πιο δύσκολη τη συγκέντρωση και την ιεράρχηση των πληροφοριών. Αυτή η υπερφόρτωση μπορεί να οδηγήσει σε αναποτελεσματικότητα, καθώς ο εγκέφαλος εργάζεται πιο σκληρά για να ξεχωρίσει τις περιττές λεπτομέρειες αντί να επικεντρωθεί σε ό,τι είναι σημαντικό. Επιπλέον, ένα τέτοιο περιβάλλον μπορεί να κάνει την εργασία να μοιάζει πιο δύσκολη, εντείνοντας το άγχος. Αντιθέτως, ένας οργανωμένος χώρος επιτρέπει στον εγκέφαλο να επεξεργάζεται τις πληροφορίες πιο ομαλά, ενισχύοντας την παραγωγικότητα.

Ενας ακατάστατος χώρος καταγράφεται από τον εγκέφαλο ως «εκκρεμότητα». Ο εγκέφαλος υπερφορτώνεται, η κούραση αυξάνεται η συγκέντρωση μειώνεται.

Πώς τα καταφέρνουν
Ποιο το μυστικό, όμως, όσων διατηρούν πάντα το σπίτι τους καθαρό; Η συνήθεια αυτή δε συνδέεται τόσο με την πειθαρχία όσο με μια ριζική αλλαγή στον τρόπο σκέψης. Οι άνθρωποι που τακτοποιούν καθημερινά δεν αναγκάζουν τον εαυτό τους να το κάνουν. Έχουν σταματήσει να σκέφτονται ότι πρέπει να καθαρίσουν. Αντιθέτως αποφασίζουν ότι θέλουν να ζουν σε καθαρό χώρο.
Κάθε βρώμικο πιάτο, κάθε πεταμένη κάλτσα στο πάτωμα καταγράφεται από τον εγκέφαλο ως «εκκρεμότητα». Ο εγκέφαλος υπερφορτώνεται, η κούραση αυξάνεται η συγκέντρωση μειώνεται. Ένας τακτοποιημένος χώρος στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στο νευρικό σύστημα: είσαι ασφαλής.
Αυτή η αίσθηση ασφάλειας και ηρεμίας αποτελούν το μυστικό για την αλλαγή. Όταν είμαστε νευρικοί και παραμένουμε στο ίδιο σημείο ακίνητοι, ολόκληρο το σύστημά μας ακινητοποιείται. Όταν, όμως, κινούμαστε και ξεκινάμε να ασχολούμαστε με κάτι που έχει αρχή, μέση και τέλος, όπως το πλύσιμο των πιάτων, το δίπλωμα των ρούχων, το ξεσκόνισμα, μας βοηθά να ηρεμούμε. Στέλνουμε μήνυμα στο νευρικό σύστημα ότι «αυτό τακτοποιήθηκε. Το τακτοποίησα εγώ». Ο εξωτερικός κόσμος μπαίνει σε τάξη και, με κάποιον τρόπο, ακολουθεί και ο εσωτερικός.

Πιο πρακτικά
Οι άνθρωποι που διατηρούν το σπίτι τους συνεχώς τακτοποιημένο δεν κάνουν απαραίτητα περισσότερη δουλειά, απλώς σκέφτονται διαφορετικά. Δε βλέπουν το συμμάζεμα ως ξεχωριστή υποχρέωση, αλλά το ενσωματώνουν σε κάθε δραστηριότητα. Για παράδειγμα, το μαγείρεμα δεν τελειώνει όταν ολοκληρωθεί το γεύμα, αλλά όταν τακτοποιηθεί η κουζίνα. Δεν αναβάλλουν τις μικρές δουλειές, γιατί γνωρίζουν ότι συνήθως διαρκούν μόνο λίγα λεπτά. Έτσι, αντί να αφήσουν το ποτήρι μέσα στο νεροχύτη, το πλένουν. Πολλοί εκτιμούν ότι θα δαπανήσουν πολύ περισσότερο χρόνο από τον πραγματικό και απλές εργασίες, με αποτέλεσμα να τις αποφεύγουν χωρίς λόγο.

Ταυτόχρονα, εκμεταλλεύονται λίγες στιγμές μέσα στη μέρα, χωρίς να περιμένουν το Σαββατοκύριακο για να καθαρίσουν. Τακτοποιούν όποτε βρουν χρόνο καθημερινά. Έχουν τη συνήθεια να επιστρέφουν τα αντικείμενα αμέσως στη θέση τους, αντί να τα αφήνουν όπου βρουν, έτσι αποτρέπεται η ακαταστασία από την αρχή. Τέλος, φροντίζουν να έχουν λιγότερα πράγματα καθώς έτσι διευκολύνεται η τάξη και η διατήρησή της .

Η Ζωή μας σήμερα Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ Η ΑΚΑΤΑΣΤΑΣΙΑ
Ιούν
4

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ…

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 4 Ιουνίου 2026

Σε έναν κόσμο που έχει μάθει να μιλά για αυτοβελτίωση, προσωπική ελευθερία και ατομική επιτυχία, μια έκθεση στο Νόριτς της Αγγλίας προτείνει μια διαφορετική αφετηρία: να κοιτάξουμε πίσω, στον 6ο αιώνα, την περίοδο που ο «Κανόνας» ενός μοναχού που πίστευε ότι το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται στην απομόνωση του ατόμου, αλλά στην κοινότητα, στο μέτρο και στη συνειδητή καθημερινή πειθαρχία

Η έκθεση Living by the Rule: Contemporary Meets Medieval, που αποτελεί το κεντρικό γεγονός των θερινών εκθέσεων του Sainsbury Centre στο Νόριτς, φέρνει σε διάλογο τις σύγχρονες συνήθειες με τον μεσαιωνικό μοναχισμό και ειδικότερα με τον Κανόνα του Αγίου Βενεδίκτου, που γράφτηκε στην Ιταλία τον 6ο αιώνα.

Ο Κανόνας – Το παλαιότερο αντίγραφο του Κανόνα του Αγίου Βενεδίκτου, από τον 8ο αιώνα (Οξφόρδη, Βιβλιοθήκη Μπόντλιαν.

Ο Άγιος Βενέδικτος γεννήθηκε γύρω στο 480, λίγο μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, σε αριστοκρατική ρωμαϊκή οικογένεια. Ήταν μια περίοδος μεγάλης αβεβαιότητας: οι πολιτικές και οικονομικές δομές που είχαν στηρίξει την κοινωνία για αιώνες διαλύονταν.

Ως νέος, εγκατέλειψε τις σπουδές του και επέλεξε να ζήσει αλλιώς. Πειραματίστηκε με μορφές απομάκρυνσης από την κοινωνία, έζησε για χρόνια ως ερημίτης σε σπηλιά και τελικά ίδρυσε μια μεγάλη θρησκευτική κοινότητα στο Μόντε Κασίνο, ανάμεσα στη Ρώμη και τη Νάπολη.

Προς το τέλος της ζωής του διατύπωσε τον Κανόνα του, ένα κείμενο που γεννήθηκε από την εμπειρία και τον στοχασμό του. Δεν ήταν απλώς ένα θρησκευτικό εγχειρίδιο, αλλά μια πρόταση για έναν ριζικά διαφορετικό τρόπο ζωής, μακριά από τις κοινωνικές ιεραρχίες και τις οικονομικές επιταγές του έξω κόσμου.

Ο Βενέδικτος οραματιζόταν μια ζωή σταθερότητας, κοινότητας και μέτρου, αφιερωμένη στη φροντίδα των ψυχών και τελικά στη σωτηρία. Γι’ αυτό και ο Κανόνας του δεν περιοριζόταν σε υψηλές πνευματικές αρχές. Αντίθετα, έμπαινε στις πιο πρακτικές λεπτομέρειες της καθημερινότητας.

Ποιος θα σερβιριστεί πρώτος στο δείπνο; Πώς θα ξυπνούν όλοι εγκαίρως για τις νυχτερινές προσευχές; Πότε θα προγραμματίζονται ακόμη και τα διαλείμματα για την τουαλέτα; Αυτές οι λεπτομέρειες δεν ήταν δευτερεύουσες. Για τον Βενέδικτο, η σωστή λειτουργία της κοινότητας δημιουργούσε τον χώρο ώστε οι άνθρωποι να στραφούν σε κάτι πέρα από το άγχος της καθημερινότητας: στο νόημα της ζωής.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ “ΚΑΝΟΝΑΣ” ΣΗΜΕΡΑ

Οι επιμελητές της έκθεσης γνώριζαν ότι η ιδέα του να «ζει κανείς σύμφωνα με τον κανόνα» μπορεί να ακούγεται σήμερα απωθητική. Σε μια εποχή έντονου ατομικισμού, όπου το νόημα συνδέεται συχνά με την προσωπική ολοκλήρωση ή ακόμη και με τη διαρκή «βελτιστοποίηση» του εαυτού, οι κανόνες μοιάζουν με περιορισμό.

Όμως ο Κανόνας του Βενεδίκτου δεν πρέπει να συγχέεται με τους σύγχρονους νόμους ή κανονισμούς. Η λέξη προέρχεται από το ελληνικό «κανών», μέσω του λατινικού «regula», και σημαίνει μέτρο, πρότυπο, υπόδειγμα: κάτι που καθοδηγεί την κρίση, όχι κάτι που επιβάλλει μηχανικά τη συμπεριφορά.

Αυτό είναι και το ενδιαφέρον στοιχείο της βενεδικτίνης σκέψης: παρά την αυστηρότητα που μπορεί να φαντάζεται κανείς, ο Κανόνας είναι ευέλικτος.

Τίποτα δεν θεωρείται τόσο άκαμπτο ώστε να μην μπορεί να προσαρμοστεί, ή ακόμη και να παραμεριστεί, ανάλογα με τους ανθρώπους και τις περιστάσεις

 

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΥΓΨΡΟΝΑ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΧΩΡΟ

Η μεταφορά αυτών των ιδεών σε μια έκθεση δεν ήταν απλή υπόθεση, σημειώνουν οι καθηγητές Ιστορίας Εντ Κρτσμά και Τζέσικα Μπάρκερ σε σχετικό άρθρο τους στο The Conversation . Στον πυρήνα της επιμελητικής προσέγγισης βρισκόταν η ιδέα ότι κάτι ουσιαστικό προκύπτει όταν μεσαιωνικά αντικείμενα συναντούν έργα σύγχρονης τέχνης.

Η έκθεση δεν οργανώνεται γύρω από ένα μόνο θέμα. Αντίθετα, εξετάζει κάτι βαθύτερο: τη σχέση της τέχνης με τη βιωμένη εμπειρία και τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη διαμορφώνει —αλλά και διαμορφώνεται από— τις μορφές ζωής που την περιβάλλουν.

Αυτό σημαίνει ότι η έκθεση δεν προσπαθεί να εξισώσει απλοϊκά τον Μεσαίωνα με το σήμερα. Παίρνει στα σοβαρά τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει τον μεσαιωνικό από τον σύγχρονο κόσμο. Υπάρχουν πράγματι σημεία επαφής, όπως ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται οι θεσμοί ή ο χρόνος. Όμως οι σύγχρονες μαζικές κοινωνίες έχουν δημιουργήσει συνθήκες που κάνουν αδύνατη μια απλή μεταφορά του Κανόνα του Βενεδίκτου στη σημερινή κοινωνική ζωή.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι μοναχοί δεν ακολουθούσαν απλώς κανόνες. Πειραματίζονταν με έναν άλλο τρόπο ζωής και συμβίωσης. Όπως το έθετε ο Βενέδικτος, αυτός ο τρόπος έπρεπε να διαφέρει από τον τρόπο του κόσμου.

Κάτι αντίστοιχο, με διαφορετικούς όρους, έχει επιχειρήσει συχνά και η σύγχρονη τέχνη. Πολλοί καλλιτέχνες προσπάθησαν να σταθούν σε απόσταση από τον κόσμο, από τις προτεραιότητες, τις συνήθειες και τους τρόπους θέασής του.

Για μεγάλο διάστημα, η τέχνη δεν είχε πια έναν σαφώς κοινό κοινωνικό ρόλο ή έναν συμφωνημένο σκοπό. Άρχισε να υπάρχει σε απόσταση από την καθημερινότητα. Αυτό έφερε απώλειες, όπως την απώλεια ενός σταθερού σκοπού και σταθερής προστασίας ή χορηγίας, αλλά και κέρδη: νέες δημιουργικές και επιχειρηματικές ελευθερίες.

Με αυτή την έννοια, η σύγχρονη τέχνη γίνεται κι εκείνη ένα πείραμα για έναν διαφορετικό τρόπο να γίνονται τα πράγματα, έστω κι αν παραμένει δεμένη με τον ίδιο κόσμο στον οποίο συχνά δείχνει να αντιστέκεται.

Τι συμβαίνει λοιπόν όταν το μεσαιωνικό μοναστήρι συναντά τη σύγχρονη τέχνη; Οι ενότητες της έκθεσης και το συνοδευτικό βιβλίο εξετάζουν αρχές που σήμερα μπορούν να φανούν ταυτόχρονα γοητευτικές και άβολες.

Ανάμεσά τους βρίσκεται η stabilitas, δηλαδή η προσδοκία ότι οι μοναχοί θα παραμείνουν στο μοναστήρι τους για όλη τους τη ζωή. Υπάρχει επίσης η υπακοή, που εκφράζεται μέσα από την υποταγή στην εξουσία του ηγουμένου. Υπάρχει η εγκατάλειψη της ιδιωτικής ιδιοκτησίας υπέρ μιας κοινής χρήσης, βασισμένης στην ανάγκη. Και υπάρχει, πάνω απ’ όλα, μια ζωή προσανατολισμένη στην προσευχή.

Αυτές οι αρχές είναι απαιτητικές, αλλά και εντυπωσιακά ανθεκτικές στον χρόνο. Η αξία τους σήμερα δεν βρίσκεται στο να αντιγραφούν, αλλά στο ότι μας αναγκάζουν να κοιτάξουμε αλλιώς το παρόν. Να αναρωτηθούμε πώς οργανώνεται η ζωή μας, ποιες παραδοχές θεωρούμε αυτονόητες και τι σκοπό πιστεύουμε ότι υπηρετεί τελικά η καθημερινότητά μας.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΟ ΜΕΤΑ ΚΑΙ ΠΙΣΩ

Η έκθεση καλεί τους επισκέπτες να κινηθούν από το μεσαιωνικό στο σύγχρονο και ξανά πίσω, χωρίς να γνωρίζουν εξαρχής τι θα ανακαλύψουν. Στόχος δεν είναι να δοθούν έτοιμες απαντήσεις, αλλά να προκύψουν ερωτήματα, απρόσμενες συνδέσεις και τροφή για σκέψη.

Οι κανόνες με τους οποίους ζούμε σήμερα —είτε τους έχουμε επιλέξει είτε τους έχουμε κληρονομήσει— δεν είναι φυσικοί ούτε αμετάβλητοι. Είναι προϊόν ιστορικών δυνάμεων. Και η τέχνη, φέρνοντας δίπλα δίπλα το μεσαιωνικό μοναστήρι και τη σύγχρονη δημιουργία, θυμίζει ακριβώς αυτό: ότι η ζωή δεν είναι ποτέ οριστικά δεδομένη. Μπορεί πάντα να οργανωθεί διαφορετικά.

Εικαστικά, Η Ζωή μας σήμερα, Νέα από όλον τον Κόσμο Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ…
Μαΐ
24

WIKIPEDIA, Η ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Μαΐου 2026

Η Wikipedia έκλεισε τα 25 και ο ιδρυτής της, ένας αθεράπευτα αισιόδοξος οραματιστής του διαδικτύου, μιλά στο NEWS 24/7 για το μυστικό της επιτυχίας της πολύτιμης, ψηφιακής εγκυκλοπαίδειας που άλλαξε τον κόσμο.

Είκοσι πέντε χρόνια μετά το λανσάρισμα της Wikipedia, ο ιδρυτής της, καθώς και του ιδρύματος Wikipedia, Τζίμι Γουέιλς, στο πρώτο του -και απότοκο της πανδημίας, οπότε και αποφάσισε να διοχετεύσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την παραπανίσια του ενέργεια- βιβλίο «Οι επτά κανόνες της εμπιστοσύνης» (μτφρ.: Χρήστος Μπαρουξής, εκδ. Ψυχογιός), προτείνει στους αναγνώστες να δοκιμάσουν το παρακάτω νοητικό πείραμα:

Φανταστείτε έναν κόσμο όπου δεν είχα δημιουργήσει τη Wikipedia. Ίσως είχα βρει μια εξαιρετικά απαιτητική δουλειά που με κρατούσε διαρκώς απασχολημένο. Ίσως είχα κερδίσει το λαχείο και περνούσα τον καιρό μου μαζεύοντας κοχύλια στην Ταϊτή. Όποιος κι αν ήταν ο λόγος, δεν ξεκίνησα τη Wikipedia και δε δημιουργήθηκε τίποτα παρόμοιο.

Και τώρα βρισκόμαστε πάλι στο παρόν και κάποιος άγνωστος προσπαθεί να κάνει τους άλλους να ενδιαφερθούν για την ιδέα του: «Πρέπει να φτιάξουμε μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που οποιοσδήποτε στον κόσμο να μπορεί να επεξεργαστεί» τους λέει με ενθουσιασμό.

Τι θα σκεφτούν οι περισσότεροι; Ότι είναι γελοίο. Ένα αστείο. Δε θα πετύχει ποτέ.

Και το γνωρίζουμε γιατί έτσι ακριβώς αντέδρασαν οι περισσότεροι το 2001, όταν ένας άγνωστος τύπος, εγώ, ξεκίνησε τη Wikipedia. Ουσιαστικά, στις μέρες μας οι άνθρωποι είναι ακόμα πιο κυνικοί με την τεχνολογία, οπότε η αντίδραση μάλλον θα ήταν χειρότερη.

Και όμως εσείς κι εγώ γνωρίζουμε πώς κάνουν λάθος. Είναι υπέροχη ιδέα!

Πώς το γνωρίζουμε; Γιατί το 2001 δεν έτυχε να κερδίσω το λαχείο. Και δημιούργησα τη Wikipedia. Και μια χούφτα εθελοντές εμφανίστηκαν και της έδωσαν φτερά. Και πραγματικά άλλαξε τον κόσμο.

Το συγγραφικό του ύφος είναι ενδεικτικό του κατά δική του παραδοχή δομικού στοιχείου της προσωπικότητας του: Ο Τζίμι Γουέιλς είναι αθεράπευτα αισιόδοξος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραβλέπει την κρισιμότητα της εποχής μας όσον αφορά τη Wikipedia. Αφενός περισσότεροι από ποτέ επισκέπτονται, επεξεργάζονται και διαβάζουν το διαρκώς διογκούμενο υλικό της εγκυκλοπαίδειας. Αφετέρου βάλλεται, με την κατηγορία της αριστερόστροφης προκατάληψης, από φίλα προσκείμενους στον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρηματικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους, με τον προεξάρχοντα Ίλον Μασκ να εκφράζει δημόσια το ενδιαφέρον του να την εξαγοράσει και κατόπιν να λανσάρει τη Grokipedia, τη δική του, γραμμένη όμως από την τεχνητή νοημοσύνη, online εγκυκλοπαίδεια.

Ο ίδιος ο Τζίμι Γουέιλς επιμένει -και συχνά έρχεται σε αντιπαράθεση επ’ αυτού με τα χιλιάδες μέλη της κοινότητας των «Wikipedians»- για την αδιαπραγμάτευτη σημασία της ουδετερότητας. «Όταν υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις, η σωστή στάση για εμάς δεν θα έπρεπε να είναι η επιλογή πλευράς αλλά η παρουσίαση όλων των επιχειρημάτων και πληροφοριών», λέει στο NEWS 24/7, επιμένοντας ότι αυτός είναι ο πυρήνας του μυστικού της επιτυχίας της Wikipedia.

Της δικής του μάλλον είναι και το ότι δεν θέλησε ποτέ να γίνει δισεκατομμυριούχος.

«Αν αφήσουμε τα τρολ να μπουν στο παιχνίδι, αν καταλάβουν τα τρολ τη Wikipedia, θα οδηγηθούμε στην καταστροφή». Ανδρέας Σιμόπουλος

Είναι σήμερα η Wikipedia όσο καλή θα θέλατε ή έστω όσο θα μπορούσε; Αν όχι, ποιος είναι ο στόχος σας και πώς δουλεύετε προς αυτή την κατεύθυνση;

Ποτέ δεν υπήρξαμε αυτάρεσκοι. Η φιλοδοξία μας είναι να κάνουμε τη Wikipedia διαρκώς καλύτερη με όσους περισσότερους τρόπους μπορούμε. Μεγάλο κομμάτι αυτής της φιλοδοξίας αφορά την ανάπτυξή μας σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Για παράδειγμα συμβαίνουν ήδη πολλά και συναρπαστικά πράγματα που αφορούν τη Wikipedia στην Αφρική και την Ινδία. Πάνω απ’ όλα πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι στη διατήρηση μιας παγκόσμιας, υγιούς και ευτυχισμένης κοινότητας που δουλεύει με ένα κοινό σκοπό.

Ειδικά τα πρώτα χρόνια η κυρίαρχη αντίληψη ήταν ότι ναι μεν στη Wikipedia μπορεί να βρει κανείς πάρα πολλές πληροφορίες, ίσως όμως να μην πρέπει να τις παίρνει τοις μετρητοίς, ακριβώς γιατί ο καθένας μπορεί ανά πάσα στιγμή να μπει και να επεξεργαστεί ένα λήμμα. Πόσο απέχει όλο αυτό από την πραγματικότητα σε πρακτικό επίπεδο; Αν για παράδειγμα αποφασίσω εγώ σήμερα να γράψω ότι ο Τζίμι Γουέιλς έχει μακριά μαλλιά, πόσο γρήγορα θα διορθωθεί η λάθος πληροφορία;

Η ταχύτητα με την οποία διορθώνεται ένα λάθος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αν είναι κάτι «ελαφρύ» αλλά σε ένα δημοφιλές άρθρο, θα διορθωθεί πολύ γρήγορα. Αν το σφάλμα είναι περίπλοκο και δυσδιάκριτο, κάτι που θα εγείρει την επιχειρηματολογία από αντικρουόμενες πλευρές, θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος. Αυτό που λέω πάντα για τη Wikipedia είναι ότι ποτέ δεν ήμασταν τόσο κακοί όσο νόμιζαν, ούτε όμως είμαστε τώρα τόσο καλοί όσο νομίζουν. Υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να βελτιωθούν. Αυτή τη διαδικασία απολαμβάνουμε.

Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον κάτι που δηλώσατε πρόσφατα στους New York Times σχετικά με την απόφασή σας να μετατρέψετε τη Wikipedia σε μη κερδοσκοπική εταιρία: «Θα ήθελα να φανταστώ τον εαυτό μου ως το άτομο που θα έλεγε στον Ίλον Μασκ, αν μου ανήκε η εταιρεία: “Όχι, ευχαριστώ για την προσφορά”. Αλλά θα το έκανα πραγματικά; Aυτό όμως δεν πρόκειται να συμβεί γιατί είμαστε είμαστε μη κερδοσκοπική εταιρία και εγώ δεν αμείβομαι, ούτε και το διοικητικό συμβούλιο. Είναι σημαντικό για την ανεξαρτησία μας. Δεν σκεφτόμαστε με αυτούς τους όρους». Και το βρίσκω ενδιαφέρον γιατί αν και στο βιβλίο σας δηλώνετε αθεράπευτα αισιόδοξος και πιστός στο όραμά σας, φαίνεται να διατηρείτε κάποιες επιφυλάξεις ακόμη και για τον ίδιο σας τον εαυτό.

Εδώ που τα λέμε, μπορεί να είναι κανείς απολύτως βέβαιος για τον εαυτό του; Πιστεύω ότι στις εταιρίες είναι καλό να δημιουργούμε δομές τις οποίες σέβονται όλοι και έχουν νόημα για όλους. Αν αυτές οι δομές είναι και κουλ, όπως συμβαίνει με τη Wikipedia, με αποτέλεσμα να τις εκτιμάει και ο κόσμος που καταναλώνει αυτά που του παρέχεις, ακόμη καλύτερα. Και τι έγινε που δεν έβγαλα λεφτά; Χαίρομαι που όλοι αγαπάνε τη Wikipedia.

Δεν έχετε σκεφτεί δηλαδή ποτέ στα σοβαρά όλα αυτά τα χρόνια αν πήρατε όντως τη σωστή απόφαση;

Αναγκάζομαι να το κάνω συχνά γιατί με ρωτάτε οι δημοσιογράφοι. Δεν με πειράζει. Καταλαβαίνω γιατί το κάνετε. Όχι, δεν έχω μετανιώσει. Ζω στο Λονδίνο. Ο αριθμός των τραπεζιτών που ζουν εκεί και βγάζουν πολύ περισσότερα λεφτά από μένα, είναι πολύ μεγάλος. Η ζωή μου όμως είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τη δική τους.

Από 24/7

Διαβάσαμε, Η Ζωή μας σήμερα Χωρίς σχόλια »