Διαχειριστής στις 4 Φεβρουαρίου 2020

Είμαστε οι Φίλοι της Ανέλιξης. Και… συναντηθήκαμε λίγα χρόνια πριν με όραμα τη δημιουργία ενός ιστότοπου… Ενός χώρου όπου όλοι θα βρισκόμαστε για να επικοινωνούμε και να μοιραζόμαστε αυτά που νιώθουμε, ακούμε, βλέπουμε, διαβάζουμε, κουβεντιάζουμε και αγαπάμε…

 

Η μικρή παρέα μεγάλωσε… και έγινε μια οικογένεια με ανοιχτή την αγκαλιά που σας προσκαλεί να γίνετε κι εσείς μέλη της.

 

Ελάτε, λοιπόν, να ταξιδέψετε μαζί μας διαβάζοντας τα άρθρα που δημοσιεύουμε ή αποστέλλοντάς μας κι εσείς τα κείμενα που αγαπάτε.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 13 Αυγούστου 2026

Οι μετακινήσεις αυτές, ωστόσο, δεν είχαν τον χαρακτήρα της μαζικής φυγής, αλλά της αριστοκρατικής απομόνωσης. Με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την επικράτηση του Μεσαίωνα, η συνήθεια αυτή χάθηκε εντελώς. Η μετακίνηση ήταν επικίνδυνη, οι δρόμοι κακοσυντηρημένοι και τα ταξίδια συνδέονταν σχεδόν αποκλειστικά με το θρησκευτικό προσκύνημα, το εμπόριο ή τις στρατιωτικές εκστρατείες. Ο απλός λαός ζούσε και πέθαινε στον τόπο όπου γεννιόταν, με την έννοια της «αναψυχής» να περιορίζεται στις τοπικές θρησκευτικές πανηγύρεις.

Κατά τον 17ο και 18ο αιώνα, η ιδέα της ταξιδιωτικής μετακίνησης επανήλθε μέσα από το λεγόμενο Grand Tour (Μεγάλη Περιήγηση). Νέοι αριστοκράτες, κυρίως από τη Βρετανία, ταξίδευαν στην ηπειρωτική Ευρώπη – Ιταλία, Γαλλία, Ελβετία, Ελλάδα – για να ολοκληρώσουν τη μόρφωσή τους, να γνωρίσουν τις τέχνες και να καλλιεργήσουν το πνεύμα τους.

Φυσικά, για να απολαύσουν και το ήπιο μεσογειακό κλίμα. Παρ’ όλα αυτά, το ταξίδι αυτό δεν ήταν «διακοπές» με τη σημερινή έννοια: διαρκούσε συχνά μήνες ή και χρόνια, απαιτούσε τεράστια κεφάλαια και αποτελούσε μια «τελετή ενηλικίωσης» για την ανώτερη τάξη.

Η ουσιαστική καμπή για τη γέννηση των θαλασσινών διακοπών τοποθετείται στα μέσα του 18ου αιώνα στην Αγγλία. Μέχρι τότε ο ωκεανός θεωρούνταν εχθρικός, σκοτεινός και κατοικημένος από μυθικά τέρατα. Οι παραθαλάσσιες περιοχές ήταν τόποι φτώχειας, ψαράδων και πειρατών, ενώ ο θαλασσινός αέρας θεωρούνταν «ύποπτος» για ασθένειες.

Η αλλαγή της νοοτροπίας δεν ξεκίνησε από την αναζήτηση της διασκέδασης, αλλά από την ίδια την ιατρική επιστήμη. Οπως επισημαίνεται στο «Sister Magazine» («A Day at the Seaside: A Cultural History of the Beach Holiday»), το παραθαλάσσιο θέρετρο και οι διακοπές στη θάλασσα εμφανίστηκαν ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης ανησυχίας των ανώτερων τάξεων της αγγλικής κοινωνίας για την υγεία τους. Οι πόλεις με θερμά λουτρά και ιαματικά ύδατα (spa towns) υπήρξαν οι πρώτοι πρόδρομοι των παραθαλάσσιων θερέτρων στις αρχές του 18ου αιώνα, όταν γιατροί – επιχειρηματίες υποστήριξαν για πρώτη φορά τις θεραπευτικές ιδιότητες του νερού.

Το σημείο καμπής, λοιπόν, ήρθε το 1750 με τον δρα Ρίτσαρντ Ράσελ (Dr Richard Russell) στο Μπράιτον. Ο Ράσελ εξέδωσε μια επαναστατική διατριβή στην οποία υποστήριζε ότι το θαλασσινό νερό, η εισπνοή του θαλασσινού αέρα αλλά και η κατάποση θαλασσινού νερού μπορούσαν να θεραπεύσουν σοβαρές παθήσεις, όπως η φυματίωση, οι ρευματισμοί, οι δερματοπάθειες, ακόμη και αυτή η «μελαγχολία».

Ακόμη και σ’ εκείνη τη συγκυρία, πάντως, το μπάνιο στη θάλασσα δεν θεωρούνταν ψυχαγωγική δραστηριότητα, αλλά στοχευμένη ιατρική συνταγή. Οι ασθενείς βουτούσαν στα παγωμένα νερά της Μάγχης χειμώνα – καλοκαίρι, συχνά με τη βοήθεια επαγγελματιών «βουτηχτών». Για τη διατήρηση της αιδούς, χρησιμοποιούνταν οι περίφημες bathing machines (ξύλινες άμαξες που σύρονταν από άλογα μέσα στο νερό), επιτρέποντας στους λουομένους να μπουν στη θάλασσα μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα, φορώντας βαριά, ολόσωμα, υφασμάτινα ενδύματα.

Η παρουσία του πρίγκιπα της Ουαλίας (μετέπειτα βασιλιά Γεώργιου Δ΄) στο Μπράιτον στα τέλη του 18ου αιώνα μετέτρεψε την ιατρική αυτή ανάγκη σε κοσμική μόδα. Η αριστοκρατία άρχισε να συρρέει στα παραθαλάσσια μέρη, εγκαινιάζοντας την κουλτούρα των πρώτων παραθαλάσσιων θερέτρων, όπου το ιατρικό πρωτόκολλο σταδιακά παραχωρούσε τη θέση του στην κοινωνική δικτύωση, τους περιπάτους στις προβλήτες και τους χορούς στις αίθουσες υποδοχής.

Αν ο 18ος αιώνας γέννησε την ιδέα του παραθερισμού για την ελίτ, ο 19ος αιώνας ήταν εκείνος που την κατέστησε προσβάσιμη σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Δύο ήταν οι βασικοί καταλύτες αυτής της τεράστιας αλλαγής: η Βιομηχανική Επανάσταση και η ραγδαία ανάπτυξη του σιδηροδρόμου, όπως διαβάζουμε σε σχετικό σημείωμα της ιταλικής «Repubblica». Η βιομηχανοποίηση άλλαξε ριζικά την αντίληψη του χρόνου. Για πρώτη φορά, η ζωή των ανθρώπων χωρίστηκε αυστηρά σε «χρόνο εργασίας» μέσα στο εργοστάσιο και «χρόνο εκτός εργασίας». Ταυτόχρονα, η ατμόσφαιρα των βιομηχανικών πόλεων έγινε αποπνικτική, γεμάτη αιθαλομίχλη, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για καθαρό αέρα. Με την εξάπλωση του σιδηροδρομικού δικτύου στη Βρετανία και την ηπειρωτική Ευρώπη, οι αποστάσεις μειώθηκαν δραστικά. Οι εργαζόμενοι των αστικών κέντρων (όπως το Μάντσεστερ, το Λίβερπουλ ή το Λονδίνο) μπορούσαν πλέον μέσα σε λίγες ώρες και με χαμηλό κόστος να φτάσουν στις ακτές.

Την ίδια περίοδο αναλαμβάνει δράση ο Τόμας Κουκ (Thomas Cook), ο οποίος θεωρείται ο «πατέρας του οργανωμένου τουρισμού». Το 1841 διοργάνωσε το πρώτο ομαδικό ταξίδι με τρένο στην Αγγλία για 570 επιβάτες, εγκαινιάζοντας την έννοια του ταξιδιωτικού πακέτου. Λίγο αργότερα, επέκτεινε τις δραστηριότητές του στην ηπειρωτική Ευρώπη, την Ελβετία και την Αίγυπτο, αποδεικνύοντας ότι το ταξίδι μπορούσε να οργανωθεί κεντρικά, να περιλαμβάνει εισιτήρια, διαμονή και φαγητό, και να προσφερθεί σε προσιτή τιμή στη νεοσύστατη μεσαία τάξη.

Παράλληλα, κατά τον 19ο αιώνα εμφανίζεται η διεκδίκηση του «ελεύθερου χρόνου». Σύμφωνα επίσης με τη «Repubblica», η έννοια της άδειας μετ’ αποδοχών υπήρξε το αποτέλεσμα σκληρών, πολυετών αγώνων του εργατικού κινήματος. Οι εργάτες, που μέχρι τότε δούλευαν 6 ή 7 ημέρες την εβδομάδα με εξαντλητικά δωδεκάωρα ωράρια, άρχισαν να διεκδικούν ημέρες ανάπαυσης και με τη βούλα. Στην Αγγλία, η θέσπιση των επίσημων αργιών το 1871 επέτρεψε στις μάζες να κατακλύσουν τις παραλίες για μονοήμερες ή διήμερες αποδράσεις, δημιουργώντας τις πρώτες λαϊκές παραθαλάσσιες λουτροπόλεις, όπως το Μπλάκπουλ.

Ο 20ός αιώνας ήταν ο τελευταίος σταθμός σ’ αυτή τη μεγάλη διαδρομή μετατρέποντας τις διακοπρς από πολυτέλεια σε θεσμοθετημένο κοινωνικό δικαίωμα. Το σημείο-σταθμός για τη σύγχρονη μορφή των καλοκαιρινών διακοπών ήρθε το 1936 στη Γαλλία, με την εκλογή της κυβέρνησης του Λαϊκού Μετώπου υπό τον Λεόν Μπλουμ. Για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία θεσμοθετήθηκαν διά νόμου δύο εβδομάδες άδειας μετ’ αποδοχών για όλους τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.

Το καλοκαίρι του 1936 έμεινε στην ιστορία ως το «καλοκαίρι της ελπίδας»: χιλιάδες γάλλοι εργάτες, που δεν είχαν δει ποτέ στη ζωή τους τη θάλασσα, φόρτωσαν τα ποδήλατά τους, ανέβηκαν στα τρένα με μειωμένο εισιτήριο και κατέκλυσαν τις παραλίες της Νορμανδίας και της Κυανής Ακτής. Η εικόνα του εργάτη που ξαπλώνει στην άμμο και κοιτάζει το κύμα έγινε το διαχρονικό σύμβολο μιας νέας κοινωνικής κατάκτησης.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια της ταχείας οικονομικής ανάπτυξης των δεκαετιών του 1950 και του 1960 (τα λεγόμενα «ένδοξα χρόνια» της Ευρώπης), ο τουρισμός μετατράπηκε σε μια γιγαντιαία βιομηχανία. Η εξάπλωση του ιδιωτικού αυτοκινήτου, οι φθηνές ναυλωμένες αεροπορικές πτήσεις (charters) και η ραγδαία ανάπτυξη μεγάλων ξενοδοχειακών συγκροτημάτων μετέτρεψαν τη Μεσόγειο – την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλική Ριβιέρα και την Ελλάδα – στον απόλυτο θερινό προορισμό για εκατομμύρια Ευρωπαίους.

Σε αυτή την περίοδο αλλάζει και η αισθητική του σώματος. Το λευκό δέρμα, που κάποτε ήταν σύμβολο πλούτου και αποχής από τη χειρωνακτική εργασία στο υπαίθριο φως, παραχωρεί τη θέση του στο ηλιοκαμένο δέρμα. Χάρη σε ανθρώπους της μόδας, όπως η Κοκό Σανέλ, το μαύρισμα μετατρέπεται σε σύμβολο υγείας, ευεξίας, ευημερίας και ταξιδιωτικής εμπειρίας. Είχε περάσει προ πολλού η εποχή που η θάλασσα ήταν ιατρικό «φάρμακο» και προνόμιο της αριστοκρατίας. Τώρα γινόταν πλέον ο χώρος της απόλυτης ελευθερίας, του ηλιοβασιλέματος, της χαλάρωσης και της κατανάλωσης.

Στον 21ο αιώνα, οι καλοκαιρινές διακοπές έχουν εξελιχθεί σε μια πολυδιάστατη εμπειρία, που αφορά την οικονομία, την οικολογία και την κλιματική αλλαγή. Από τον κλασικό μαζικό τουρισμό του «ήλιος, θάλασσα και άμμος», ο οποίος κυριάρχησε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα, περάσαμε σταδιακά στην εποχή της απόλυτης εξατομίκευσης. Οι σύγχρονοι ταξιδιώτες αναζητούν εναλλακτικές μορφές παραθερισμού: από τον οικοτουρισμό και τον πολιτιστικό τουρισμό, μέχρι τον αγροτουρισμό και τις αποδράσεις νομάδων.

Παράλληλα, η τεχνολογική επανάσταση και η εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων άλλαξαν εκ νέου τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τις διακοπές. Η εικόνα της παραλίας δεν είναι πλέον μόνο μια προσωπική ανάμνηση, αλλά ένα προϊόν για ποσταρίσματα στο ψηφιακό κοινό. Την ίδια στιγμή, η άνοδος της τηλεεργασίας έχει αρχίσει να θολώνει ξανά τα όρια μεταξύ εργασίας και ανάπαυλας, γεννώντας την τάση των workations (συνδυασμός εργασίας και διακοπών).

Ωστόσο, παρά τις τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές, η ανάγκη του ανθρώπου παραμένει η ίδια με εκείνη που διέγνωσε ο δρ Ράσελ το 1750 και διεκδίκησαν οι εργάτες το 1936: η ανάγκη για αποσύνδεση από την πιεστική καθημερινότητα, η σωματική επαφή με το φυσικό στοιχείο και η αναζήτηση της πνευματικής ευεξίας. Τελικά, οι καλοκαιρινές διακοπές δεν ήταν ποτέ ένα αυτονόητο δώρο της φύσης, αλλά μια πολιτισμική και κοινωνική εφεύρεση, η οποία διαμορφώθηκε μέσα από την εξέλιξη της ιατρικής, την τεχνολογική πρόοδο και τους αγώνες αιώνων για το δικαίωμα στον ελεύθερο χρόνο

Από ΤΑ ΝΕΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 8 Αυγούστου 2026

Οι άνθρωποι που ξαναβλέπουν τις ίδιες ταινίες για να νιώσουν παρηγοριά έχουν δημιουργήσει ένα μικρό και ασφαλές «καταφύγιο» μέσα στην εβδομάδα.

Γιατί βλέπουμε ξανά και ξανά τις ίδιες ταινίες; Την απάντηση επιχειρεί να δώσει ο Daniel Moran με άρθρο του στο Silicon Canals.

Όπως αναφέρει, υπάρχει μία ταινία που την έχει δει τόσες φορές, ώστε μπορεί να απαγγείλει τους διαλόγους της ακόμη και την ώρα που πλένει τα πιάτα, ενώ θυμάται κάθε λεπτομέρεια και το τέλος σχεδόν καρέ-καρέ.

Για μεγάλο διάστημα θεωρούσε αυτή τη συνήθεια προσωπική αποτυχία, καθώς, παρά τις αμέτρητες ταινίες που είναι διαθέσιμες, επέστρεφε διαρκώς στην ίδια. Ωστόσο, όπως μεταφέρει, η συμπεριφορά αυτή έχει μελετηθεί. Δύο ερευνητές, η Cristel Russell και ο Sidney Levy, σε μελέτη το 2012 στο Journal of Consumer Research της έδωσαν την ονομασία ηθελημένη επανακατανάλωση (volitional reconsumption). Ο όρος αφορά στην εκούσια επαναβίωση μιας εμπειρίας που έχουμε ήδη ζήσει, όπως η επανάγνωση ενός βιβλίου ή η επαναπροβολή μιας ταινίας.

Αυτό που αποκάλυψαν οι συνεντεύξεις τους ήταν ότι οι άνθρωποι δεν επιστρέφουν σε αυτές τις εμπειρίες απλώς από συνήθεια. Επιλέγουν συνειδητά το συναίσθημα που θέλουν να ξαναζήσουν, γνωρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ταινία θα τους το προσφέρει. Οι Russell και Levy το ονομάζουν συναισθηματική αποτελεσματικότητα, ενώ Moran «κράτηση δωματίου».

Η ψυχολογία λέει ότι οι άνθρωποι που τους ενοχλεί και το παραμικρό δεν είναι απαραίτητα «μονίμως θυμωμένοι»: Δείτε τι μπορεί να σημαίνει η συμπεριφορά τους
Μάλιστα, το γεγονός ότι γνωρίζουμε το τέλος δεν καταστρέφει απαραίτητα την εμπειρία. Έρευνα ψυχολόγων από το UC San Diego το 2011 έδειξε ότι οι αναγνώστες μπορούσαν να απολαμβάνουν ακόμη περισσότερο ιστορίες όταν γνώριζαν εκ των προτέρων την ανατροπή. Η εξήγηση βρίσκεται στη λεγόμενη «ευχέρεια» επεξεργασίας: όταν ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται να καταναλώνει ενέργεια προσπαθώντας να προβλέψει τι θα συμβεί και μπορεί να επικεντρωθεί περισσότερο σε άλλα στοιχεία της εμπειρίας.

Οι γνώριμες ταινίες μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως ένα είδος κοινωνικής υποκατάστασης. Μελέτη του 2009 της Jaye Derrick έδειξε ότι οι άνθρωποι στρέφονται στις αγαπημένες τους σειρές όταν νιώθουν μοναξιά και στη συνέχεια αισθάνονται λιγότερο μόνοι. Σύμφωνα με τον Moran πρόκειται για την «υπόθεση της κοινωνικής υποκατάστασης» (social surrogacy hypothesis), την ιδέα δηλαδή ότι μια αγαπημένη τηλεοπτική σειρά μπορεί, ως έναν βαθμό, να λειτουργήσει ως υποκατάστατο της πραγματικής ανθρώπινης συντροφιάς. Η επίδραση αυτή ωστόσο συνδέεται με συγκεκριμένους, γνώριμους χαρακτήρες και όχι απλώς με το γεγονός ότι υπάρχει μια

Βλέπουμε τις ίδιες ταινίες και σειρές όταν έχουμε κακές μέρες
Σύμφωνα με το άρθρο, η ανάγκη να δει κανείς μία ταινία που ξέρει καλά γίνεται ακόμη εντονότερη μετά από ημέρες που απαιτούν μεγάλη αυτοσυγκράτηση. Επικαλούμενο σχετική έρευνα του 2013 αναφέρει ότι οι συμμετέχοντες, αφού είχαν καταναλώσει σημαντικά αποθέματα αυτοελέγχου, προτιμούσαν γνώριμους φανταστικούς κόσμους και στη συνέχεια ανταποκρίνονταν καλύτερα σε νέα καθήκοντα που απαιτούσαν πειθαρχία.

Και σε αυτή την περίπτωση, ο αρθρογράφος ταυτίστηκε. Όπως αναφέρει, στο παρελθόν μετά από μία εξαντλητική μέρα στη δουλειά όπου έπρεπε να αντιδρά με ηρεμία σε κάθε απαίτηση και συμπεριφορά, γυρνώντας στο σπίτι δεν αναζητούσε μια απαιτητική ταινία αλλά εκείνη της οποίας γνώριζε ήδη το τέλος. Ήθελε απλώς να περάσει την τελευταία ώρα της ημέρας σε έναν κόσμο όπου κανείς δεν χρειαζόταν τίποτα από εκείνον.

Τι πρέπει να προσέξει κανείς
Ωστόσο, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να έχει και κάποια μειονεκτήματα. Σύμφωνα με τον Moran, η ίδια η Derrick έχει επισημάνει κάτι αντίστοιχο: όταν απομακρυνόμαστε από τους πραγματικούς ανθρώπους και αναζητούμε παρηγοριά στην τηλεόραση, μπορεί με τον καιρό να διαθέτουμε λιγότερα ψυχικά και κοινωνικά αποθέματα για να αντιμετωπίσουμε την καθημερινότητα. Το ερώτημα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, είναι αν κάποιος επισκέπτεται απλώς αυτό το «δωμάτιο» ή αν έχει εγκατασταθεί εκεί. Η επανάληψη μετά από μια δύσκολη εβδομάδα μπορεί να λειτουργεί αποκαταστατικά, ενώ η χρήση της για να αποφεύγεται μια συζήτηση ή μια κατάσταση μπορεί να έχει διαφορετική λειτουργία.

Συμβουλές
Τέλος, ο αρθρογράφος προτείνει να επιλέγεται εκ των προτέρων η ταινία ή η σειρά, πριν επέλθει η κόπωση, να παραμένει η παρακολούθηση περιορισμένη και να αποφεύγεται το ατελείωτο autoplay.

Παράλληλα, σημειώνει πως αξίζει να προσέχουμε τι επιλέγουμε να ξαναδούμε, καθώς αυτό μπορεί να αποκαλύπτει τι μας λείπει περισσότερο: τάξη, φροντίδα ή ανθρώπους που κάνουν τη ζωή πιο διασκεδαστική. Όπως, λέει, «ένα μικρό, ασφαλές και προβλέψιμο “καταφύγιο” δεν σημαίνει ότι έχεις παραιτηθεί από τον κόσμο. Για κάποιους από εμάς, είναι ακριβώς αυτό που κάνει τον κόσμο αρκετά υποφερτό, ώστε να μπορούμε να ξαναβγούμε σε αυτόν.

Από iefimerida

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 26 Ιουλίου 2026

Η Gen Z εισέρχεται στο εργατικό δυναμικό σε μια εποχή που όλα αλλάζουν ραγδαία.

Η Tεχνητή Nοημοσύνη αντικαθιστά τους εργαζόμενους σε ορισμένους κλάδους και τα πτυχία πανεπιστημίοθ δεν εγγυώνται πλέον εργασία. Ωστόσο, πολλοί από τη Γενιά Z εξακολουθούν να ακολουθούν τις ίδιες ξεπερασμένες συμβουλές που τους έδωσαν οι γονείς, οι δάσκαλοι και οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας τους.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι συμβουλές δεν συμβαδίζουν με τη σημερινή οικονομία και θα μπορούσαν να αφήνουν τους νέους απροετοίμαστους και να αγωνίζονται να βρουν τις θέσεις εργασίας που θέλουν.

Το γνωστό «ακολούθησε τα όνειρά σου» ίσως τελικά να μην είναι η ιδανική λύση. Αντ’ αυτού, το «ακολούθησε τα πάθη σου» μπορεί να αποδειχθεί πιο έξυπνο και πιο προσοδοφόρο.

Η στιγμή που ένας φοιτητής παίρνει πτυχίο εκτός από το ότι είναι ιδιαίτερα έντονη, είναι εξίσου ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Ωστόσο, δεν μπορεί κάθε απόφοιτος να ακολουθήσει το επάγγελμα στο οποίο αναφέρεται το πτυχίο του.

ΗΤεχνητή Νοημοσύνη κάνει τη μετάβαση ακόμη πιο δύσκολη, αυτοματοποιώντας θέσεις εργασίας εισαγωγικού επιπέδου και υπόσχεται να εξαφανίσει ολόκληρες καριέρες.

Στις 13 Ιουλίου, περισσότεροι από 200 οικονομολόγοι και διακεκριμένοι ειδήμονες της τεχνολογίας προειδοποίησαν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να προκαλέσει «μεγάλης κλίμακας μετατόπιση θέσεων εργασίας». Η εύρεση της δουλειάς της ζωής σας δεν ήταν ποτέ τόσο δύσκολη.

Καθώς ψάχνουν στο LinkedIn, οι απόφοιτοι μπορεί να αναρωτιούνται γιατί ασχολήθηκαν εξ’ αρχής με το να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο. Μεταξύ των πρόσφατων Αμερικανών αποφοίτων, το 40% απασχολείται σε ρόλους που δεν απαιτούν πτυχίο πανεπιστημίου, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Fed της Νέας Υόρκης.

Οι επαγγελματικές προκλήσεις της Γενιάς Ζ έχουν προκαλέσει μια πληθώρα βιβλίων με συμβουλές.

Ο Μπιλ Γκέρλεϊ, πρώην επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων από τη Σίλικον Βάλεϊ, εξηγεί «πώς να ευδοκιμήσετε σε μια καριέρα που πραγματικά αγαπάτε».

Η Τζόντι Κάντορ, δημοσιογράφος που βοήθησε στην αποκάλυψη των εγκλημάτων του Χάρβεϊ Γουάινσταϊν, δημοσίευσε μια συνοπτική ενθαρρυντική ομιλία για φοιτητές που χαρακτηρίζεται ως «μια επιστολή από έναν παλαιότερο σύμμαχο».

Η καριέρα σου είναι η πιο σημαντική σου απόφαση. Ειδικά για την επίδρασή σου. Αλλά οι περισσότερες συμβουλές για την καριέρα σου είναι χάλια, οπότε εκατομμύρια άνθρωποι τις σπαταλούν… λέει ο Μπέντζαμιν Τοντ, συγγραφέας του βιβλίου «80.000 Ώρες» το οποίο αναφέρεται στις ώρες εργασίας που δουλεύει ένας άνθρωπος

Ο Μπέντζαμιν Τοντ, ιδρυτής ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ονομάζεται «80.000 Ώρες», έχει γράψει ένα βιβλίο με το ίδιο όνομα (80.000 ώρες είναι ο χρόνος που μπορείτε να περιμένετε να αφιερώσετε στην εργασία, αν εργάζεστε 40 ώρες την εβδομάδα, 50 εβδομάδες το χρόνο, για 40 χρόνια).

Οι γονείς και οι δάσκαλοι ώθησαν τους μαθητές σε μαθήματα όπως η πληροφορική και η νομική. Τώρα, αυτοί οι τομείς είναι από τους πιο ευάλωτους στις αναταραχές από την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Όπως το θέτει ο κ. Γκέρλεϊ, ο καθησυχαστικός ιμάντας μεταφοράς του πανεπιστημίου οδηγεί σε μια αγορά εργασίας που μοιάζει με αυτοκινητόδρομο οκτώ λωρίδων.

Αυτός και η κ. Κάντορ ενθαρρύνουν τους φοιτητές να ακολουθήσουν τα πάθη τους.

«Τίποτα δεν θα σας κάνει πιο επιτυχημένους από το να αγαπάτε αυτό που κάνετε για να ζήσετε», υποστηρίζει ο κ. Γκέρλεϊ, μιλώντας στον Economist ο οποίος ερωτεύτηκε τους υπολογιστές όταν έπαιξε για πρώτη φορά «Pong» σε ένα Atari.

Πολλοί απόφοιτοι βλέπουν μια επιλογή ανάμεσα σε μια εργασία που τους ικανοποιεί και μια εργασία που αμείβεται καλά. Στην πραγματικότητα, μπορεί να είναι και τα δύο, υποστηρίζει η κ. Κάντορ, επικαλούμενη δικηγόρους που γνώρισε κατά τη διάρκεια των ερευνών της για το #MeToo. «Όταν με καλούν από τα εξοχικά τους, διαπιστώνω πόσο επικερδής μπορεί να είναι αυτή η μορφή φεμινισμού», σημειώνει.

Ωστόσο, και οι δύο συγγραφείς καταδεικνύουν γιατί οι επιτυχημένοι άνθρωποι γίνονται κακοί σύμβουλοι σταδιοδρομίας.

«Ασχολήθηκα με έναν τομέα που όλοι μου έλεγαν ότι ήταν μια καταστροφή και βίωσα δύναμη και ένα μέτρο επιχειρηματικής επιτυχίας», γράφει η Κάντορ, της οποίας η δημοσιογραφική καριέρα -οι New York Times , ένα βραβείο Πούλιτζερ και ένα βιβλίο, το «She Said», που μετατράπηκε σε ταινία- είναι άτυπη. Η προκατάληψη της επιβίωσης διαπερνά τις αναλύσεις της ίδιας και του κ. Γκέρλεϊ.

Και οι δύο παρουσιάζουν ανθρώπους που τα κατάφεραν στον επιρρεπή στην πτώχευση κλάδο της εστίασης, προφανώς χάρη στη σκληρή δουλειά και το πάθος. Ο κ. Γκέρλεϊ αναφέρει δύο διάσημους podcasters που «κατάλαβαν τι αγαπούσαν και μετά βρήκαν έναν τρόπο να βγάλουν χρήματα». Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς καλύτερο παράδειγμα από το podcasting για να δείξει πώς το να κάνεις αυτό που αγαπάς δεν οδηγεί πάντα σε μια βιώσιμη δουλειά.

Η Μάγια Αγγέλου ήταν μαγείρισσα πριν γίνει μεγάλη και διάσημη συγγραφέας

Το βιβλίο του κ. Τοντ, το πιο πρωτότυπο και χρήσιμο από τα τρία, υιοθετεί την αντίθετη προσέγγιση.

Βασιζόμενο σε 15 χρόνια παροχής συμβουλών σε ανθρώπους στην αρχή της εργασιακής τους ζωής, το «80.000 Ώρες» εξετάζει την επαγγελματική σταδιοδρομία όχι από πάνω προς τα κάτω αλλά από κάτω προς τα πάνω — με εκπληκτικά συμπεράσματα.

Από το μπεστ σέλερ «Τι χρώμα είναι το αλεξίπτωτό σας;» (1970), τα βιβλία σταδιοδρομίας λένε στους ανθρώπους να σκεφτούν τι τους αρέσει και στη συνέχεια να αναζητήσουν δουλειές που τους ταιριάζουν.

Αλλά πολλοί άνθρωποι δεν είναι σίγουροι τι θέλουν. Και ακόμα κι αν έχουν ένα ισχυρό ενδιαφέρον, μπορεί να μην οδηγήσει σε μια δουλειά.

Σε μια έρευνα του 2003, σχεδόν το 90% των Καναδών φοιτητών δήλωσαν ότι αγαπούσαν τη μουσική, την τέχνη ή τον αθλητισμό – τομείς που αντιπροσώπευαν μόνο το 3% των θέσεων εργασίας στον Καναδά.

«Το «ακολουθήστε το πάθος σας» το πάει ανάποδα», γράφει ο κ. Τοντ. Αντί να κοιτάτε μέσα σας, «γίνετε καλοί σε κάτι που βοηθάει τους άλλους και το πάθος θα ακολουθήσει». Το να βοηθάτε τους άλλους αυξάνει την ικανοποίηση από τη ζωή.

Η κατάκτηση μιας δεξιότητας είναι από μόνη της ικανοποιητική. Αν είστε καλοί στη δουλειά σας, θα έχετε μεγαλύτερο πλεονέκτημα για να κάνετε ευχάριστη δουλειά από ό,τι αν επιδιώκετε ένα πάθος και είστε μέτριοι σε αυτό (σκεφτείτε τους μουσικούς που καταλήγουν να παίζουν σε αίθουσες διδασκαλίας αντί για αρένες).

Για να δώσει συμβουλές σχετικά με το πώς να κάνει κανείς το καλό, ο κ. Τοντ βασίζεται στον «αποτελεσματικό αλτρουισμό», μια ωφελιμιστική φιλοσοφία την οποία το «80.000 Ώρες» βοήθησε να ξεκινήσει πριν από 15 χρόνια. Η δωρεά είναι μια επιλογή (υπολογίζει ότι η παροχή του 10% του τυπικού μισθού ενός Αμερικανού αποφοίτου, ύψους 77.000 δολαρίων, σε ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα για την ελονοσία θα σώσει περίπου 20 φορές περισσότερες ζωές από την εργασία πλήρους απασχόλησης ως γιατρός).

Μια άλλη επιλογή είναι η εργασία σε έναν τομέα φιλανθρωπίας: η ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και η αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων είναι μεταξύ των τομέων που, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσαν να έχουν τον πιο θετικό αντίκτυπο.

Σχετικά με το δίλημμα των κερδών, ο κ. Τοντ υποστηρίζει ότι τα περισσότερα χρήματα είναι απίθανο να σας κάνουν πολύ πιο ευτυχισμένους: η αυτοαναφερόμενη ευτυχία μειώνεται όταν το εισόδημα των νοικοκυριών φτάσει περίπου τα 75.000 δολάρια ετησίως.

Το «80.000 Hours» έχει επίσης αντιφατικές ιδέες σχετικά με το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να διαταράξει τις σταδιοδρομίες.

Ο αυτοματισμός τελικά καταστρέφει θέσεις εργασίας. Αρχικά, όμως, αυξάνει τη ζήτηση για ορισμένες δεξιότητες.

Οι τράπεζες απασχολούσαν περισσότερους υπαλλήλους μετά την εφεύρεση των ΑΤΜ, επειδή έκαναν φθηνότερη τη λειτουργία υποκαταστημάτων, άρα άνοιξαν περισσότερα.

Μόνο με την ηλεκτρονική τραπεζική αντικαταστάθηκαν πλήρως οι υπάλληλοι. «Ο στόχος δεν είναι να βρεθεί ούτε μία θέση εργασίας που δεν θα αυτοματοποιηθεί ποτέ, αλλά μάλλον να καβαλήσουμε το κύμα, μεταβαίνοντας στις δεξιότητες που γίνονται πιο πολύτιμες κάθε φορά».

Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει θέσεις εργασίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη που σχετίζονται με την εκπαίδευση μοντέλων ή την κυβερνοασφάλεια ή σε υπηρεσίες όπου η ζήτηση θα αυξηθεί καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μειώνει το κόστος, όπως η υγειονομική περίθαλψη.

Όσοι αναζητούν εργασία μπορούν να βεβαιωθούν ότι πολλοί άνθρωποι χρειάζονται χρόνο για να βρουν την εργασία της ζωής τους.

Ο Σερ Τόνι Μπλερ ήταν υποστηρικτής της ροκ μουσικής πριν γίνει πρωθυπουργός της Βρετανίας.

Η Μάγια Αγγέλου ήταν μαγείρισσα πριν γίνει διάσημη συγγραφέας.

Ο Συνταγματάρχης Σάντερς ίδρυσε το Kentucky Fried Chicken σε ηλικία 62 ετών. Το να γίνει σωστά απαιτεί χρόνο. Όποιος ανησυχεί για το πώς θα ξοδέψει τις 80.000 ώρες του μπορεί να ξεκινήσει επενδύοντας μερικές στο βιβλίο του κ. Τοντ

Aπό in.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 25 Ιουλίου 2026

Σύμφωνα με το Λεξικό της Οξφόρδης λέξη της χρονιάς είναι το BRAIN ROT, που δείχνει πώς τα social media επηρεάζουν τη σκέψη μας. 
Η επιλογή αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα αντανάκλαση του τρόπου με τον οποίο τα social media και η ψηφιακή κουλτούρα επηρεάζουν την καθημερινότητά μας. Η φράση αυτή περιγράφει μια αίσθηση πνευματικής κόπωσης λόγω της υπερβολικής κατανάλωσης περιεχομένου από τις ψηφιακές πλατφόρμες. Τι επιπτώσεις υπάρχουν; Υπερφόρτωση πληροφοριών από έκθεση σε ειδήσεις, βίντεο και αναρτήσεις, με αποτέλεσμα τη μείωση της ικανότητας επεξεργασίας δεδομένων.

Μια άλλη επίπτωση είναι η μείωση της συγκέντρωσης επειδή το περιεχόμενο παρουσιάζεται και εναλλάσσεται γρήγορα με αποτέλεσμα τη μείωση της ικανότητας να διατηρούμε την προσοχή μας. Μπορούμε να αναφέρουμε και την έλλειψη της κριτικής σκέψης, όπως και τις ψυχολογικές επιπτώσεις όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η κατάθλιψη. Η επιλογή αυτής μας καλεί να αναλογιστούμε τον τρόπο που χρησιμοποιούμε την τεχνολογία και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε την ψυχική μας υγεία σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα και απαιτεί την προσοχή μας συνεχώς.

«Το ατελείωτο scrolling μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στον εγκέφαλο, στην ψυχική υγεία και στη γενική ευεξία».

Μέσα από αυτό αναδεικνύεται ο αντίκτυπος του ατελείωτου scrolling που μουδιάζει το μυαλό.
Το ατελείωτο scrolling μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στον εγκέφαλο, στην ψυχική υγεία και στη γενική ευεξία: μείωση της συγκέντρωσης, αίσθηση «πληροφοριακού θορύβου» λόγω υπερβολικών πληροφοριών που δυσκολευόμαστε να επεξεργαστούμε, κατάθλιψη από την απομόνωση λόγω της υπερβολικής χρήσης των social media. Επίσης, προκαλείται διαταραχή του ύπνου λόγω της παρατεταμένης χρήσης και του μπλε φωτός από τις οθόνες. Επειδή το ατελείωτο scrolling δημιουργεί μια αίσθηση αποξένωσης από τον πραγματικό κόσμο, μπορούμε με μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά μας να μειώσουμε τον αντίκτυπο και να αποκαταστήσουμε την ισορροπία στη ζωή μας

 Υπάρχουν λύσεις σήμερα σε μια εποχή που κατακλυζόμαστε από μικροσυσκευές;
Οι μικροσυσκεύες ήρθαν αρχικά για να κάνουν τη ζωή μας πιο εύκολη και σίγουρα είναι δύσκολο να τις αποφύγουμε. Ως ψυχολόγος θα προτείνω λύσεις που μπορούν να μας βοηθήσουν να επανακτήσουμε τον έλεγχο και να χρησιμοποιούμε τις μικροσυσκευές με τρόπο που εξυπηρετεί την ψυχική μας υγεία. Το πρώτο βήμα είναι η διαμόρφωση συνειδητών συνηθειών όπως η δημιουργία χώρων χωρίς συσκευές (π.χ. κρεβατοκάμαρα), ο χρονικός περιορισμός στη χρήση τους μέσα στην ημέρα, η προτεραιότητα στην ανθρώπινη επικοινωνία όπως μια βόλτα ή καφές με παρέα, η συμμετοχή σε ομάδες για την ενίσχυση της κοινωνικότητας, η ανάγνωση βιβλίων και τα χόμπι.

Όσον αφορά τα παιδιά, θα πρέπει να τεθούν κανόνες (π.χ. «τρώμε χωρίς κινητό»), να αντικατασταθούν τα ψηφιακά μέσα με παραδοσιακές πηγές γνώσης και ψυχαγωγίας και να ενισχυθούν οι εξωτερικές δραστηριότητες. Έτσι θα υπάρχει διπλό όφελος: κοινωνικοποίηση και την απομάκρυνση από τα ψηφιακά μέσα. Οι μικροσυσκευές είναι χρήσιμα εργαλεία, αλλά χρειάζεται να τους κάνουμε συνειδητή διαχείριση για να αποφύγουμε τις αρνητικές συνέπειες στην ψυχική και φυσική μας υγεία.

 Η Αυστραλία απαγορεύει με νόμο τα social media στα παιδιά κάτω των 16 ετών. Είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αυτή η ενέργεια;
Το γεγονός ότι ένα κράτος θεσμοθετεί τον συγκεκριμένο νόμο δείχνει το μέγεθος του προβλήματος στα παιδιά, το ότι δεν λαμβάνονται μέτρα από τις οικογένειες αλλά και τον φόβο του κράτους για την εξέλιξη αυτών των ανθρώπων. Η απαγόρευση από μόνη της μπορεί να είναι μια προσωρινή λύση, αλλά δεν αντιμετωπίζει τη ρίζα του προβλήματος: την έλλειψη ψηφιακής παιδείας και την ανάγκη για ασφαλέστερες πλατφόρμες.

Θεωρώ ότι για να είναι το μέτρο πραγματικά αποτελεσματικό θα πρέπει να εκπαιδευτούν από την πολιτεία τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς, να ενταχθεί κάποιο αντίστοιχο μάθημα στα σχολεία. Μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά θα βρουν τον τρόπο να χρησιμοποιήσουν τις πλατφόρμες, δηλώνοντας ψεύτικα στοιχεία. Η απαγόρευση μπορεί να είναι ένα μέτρο προστασίας, αλλά από μόνη της δεν είναι αρκετή. Μέτρα προς τη σωστή κατεύθυνση περιλαμβάνουν έναν συνδυασμό ρυθμίσεων, εκπαίδευσης και καλλιέργειας ψηφιακής υπευθυνότητας τόσο από τις οικογένειες όσο και από την κοινωνία συνολικά.

Στον διεθνή Τύπο υπάρχουν πολλές αναλύσεις που μιλούν για το τέλος των dating apps. Αναφέρουν ότι τους λείπει η μαγεία, η φροντίδα, το νοιάξιμο, καθώς και ότι όλα είναι σχεδιασμένα για να είσαι ένας διαρκής χρήστης χωρίς συναίσθημα.
Τα dating apps δεν είναι εγγενώς κακά, είναι απλώς εργαλεία. Το πρόβλημα έγκειται στον τρόπο χρήσης τους. Πολλές θεωρίες αναφέρουν ότι έχουν ως στόχο να είναι οι χρήστες μονίμως στις πλατφόρμες, αναζητώντας το ιδανικό το οποίο και δεν θα βρουν ποτέ. Όσο οι χρήστες αναζητούν περισσότερη μαγεία, φροντίδα και συναισθηματική σύνδεση, η αγορά και οι πλατφόρμες αναγκαστικά θα προσαρμόζονται ή θα συρρικνώνονται.

Οι πλατφόρμες από μόνες τους δεν έχουν καμία δύναμη, τη δύναμη τους τη δίνουν οι χρήστες. Αντί να απορρίψουμε τελείως τα dating apps, ίσως χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουμε τη χρήση τους, δίνοντας έμφαση στην αυθεντικότητα και τη δημιουργία μιας κουλτούρας στο πλαίσιο της οποία οι άνθρωποι θα επενδύουν πραγματικά στους άλλους.

Από LIFO

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Ιουλίου 2026

Οι άνθρωποι με έντονη διαίσθηση και παρατηρητικότητα αντιλαμβάνονται λεπτομέρειες που περνούν απαρατήρητες στους περισσότερους.

Δείτε ποια είναι τα επτά χαρακτηριστικά που τους ξεχωρίζουν, σύμφωνα με ειδικούς.

1. Αντιλαμβάνονται όταν τα λόγια δεν συμβαδίζουν με τη γλώσσα του σώματος
Οι ιδιαίτερα παρατηρητικοί άνθρωποι δεν βασίζονται αποκλειστικά σε όσα ακούνε. Παρακολουθούν τις εκφράσεις του προσώπου, τον τόνο της φωνής, τη στάση του σώματος και την οπτική επαφή.

Αν κάποιος δηλώνει ότι είναι καλά, αλλά αποφεύγει να κοιτάξει στα μάτια ή χαμογελά αμήχανα, αντιλαμβάνονται ότι ίσως κρύβει κάτι περισσότερο. Αντί να πιέσουν, προτιμούν να ακούσουν προσεκτικά ή να δώσουν χρόνο στον συνομιλητή τους.

2. «Διαβάζουν» τα κρυμμένα συναισθήματα
Οι άνθρωποι με υψηλή κοινωνική αντίληψη μπορούν να εντοπίσουν συναισθήματα όπως απογοήτευση, άγχος, θυμό ή απογοήτευση, ακόμη και όταν κάποιος προσπαθεί να τα αποκρύψει.

Δεν θεωρούν όμως δεδομένο ότι έχουν δίκιο. Χρησιμοποιούν τις παρατηρήσεις τους ως αφορμή για να ακούσουν περισσότερο και να δείξουν κατανόηση και ενσυναίσθηση.

3. Προσαρμόζουν τον τρόπο επικοινωνίας τους
Δεν επικοινωνούν με όλους με τον ίδιο τρόπο. Αντιλαμβάνονται γρήγορα αν κάποιος προτιμά μια άμεση συζήτηση ή μια πιο ήπια και προσεκτική προσέγγιση.

Ανάλογα με την περίσταση, αλλάζουν τον τόνο, τον ρυθμό και τον τρόπο έκφρασής τους, ώστε ο συνομιλητής να αισθάνεται άνετα και ασφαλής, χωρίς να αλλοιώνουν τη δική τους προσωπικότητα.

4. Θυμούνται μικρές, αλλά σημαντικές λεπτομέρειες
Οι παρατηρητικοί άνθρωποι συγκρατούν πληροφορίες που οι περισσότεροι ξεχνούν. Μπορεί να θυμούνται το όνομα ενός μέλους της οικογένειας, ένα σημαντικό γεγονός ή ένα ταξίδι που είχε αναφέρει κάποιος σε προηγούμενη συζήτηση.

Αυτό δείχνει ότι άκουγαν πραγματικά και δεν περίμεναν απλώς τη σειρά τους να μιλήσουν, κάνοντας τον συνομιλητή τους να αισθάνεται ότι τον εκτιμούν.

5. Ξέρουν πότε πρέπει να σιωπήσουν
Δεν αισθάνονται την ανάγκη να γεμίζουν κάθε στιγμή με λόγια. Αντίθετα, γνωρίζουν ότι μια σύντομη παύση μπορεί να δώσει στον άλλον τον χρόνο να οργανώσει τις σκέψεις του ή να μοιραστεί κάτι πιο προσωπικό.

Συχνά, οι πιο ειλικρινείς εξομολογήσεις έρχονται μετά από λίγα δευτερόλεπτα σιωπής, όταν δεν υπάρχει πίεση στη συζήτηση.

6. Καταλαβαίνουν πότε πρέπει να αλλάξει θέμα η συζήτηση
Οι άνθρωποι με ανεπτυγμένη διαίσθηση αντιλαμβάνονται πότε κάποιος αισθάνεται άβολα ή δεν επιθυμεί να συνεχίσει ένα συγκεκριμένο θέμα.

Χωρίς να φέρνουν τον συνομιλητή τους σε δύσκολη θέση, αλλάζουν φυσικά τη ροή της συζήτησης, σεβόμενοι τα προσωπικά του όρια και αποφεύγοντας να τον πιέσουν.

7. Κάνουν ουσιαστικές ερωτήσεις
Αντί να μένουν σε επιφανειακές συζητήσεις, κάνουν ερωτήσεις που δείχνουν πραγματικό ενδιαφέρον και ενθαρρύνουν τον άλλον να μιλήσει για τις εμπειρίες και τις σκέψεις του. Οι ερωτήσεις τους βασίζονται σε όσα έχουν ήδη ακούσει και παρατηρήσει, δημιουργώντας ένα κλίμα εμπιστοσύνης που επιτρέπει πιο ουσιαστικές και ειλικρινείς συζητήσεις.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έντονη παρατηρητικότητα και η διαίσθηση δεν αποτελούν κάποια «έκτη αίσθηση», αλλά δεξιότητες που βασίζονται στην προσεκτική ακρόαση, την ενσυναίσθηση και την ικανότητα κατανόησης των μη λεκτικών μηνυμάτων.

Οι άνθρωποι που διαθέτουν αυτά τα χαρακτηριστικά συμβάλλουν στη δημιουργία βαθύτερων σχέσεων, καθώς κάνουν τους γύρω τους να αισθάνονται ότι πραγματικά ακούγονται, κατανοούνται και γίνονται αποδεκτοί.

Από iefimerida

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 13 Ιουλίου 2026

Τα τελευταία χρόνια η σκανδιναβική φιλοσοφία ζωής έχει αποκτήσει φανατικούς υποστηρικτές σε όλο τον κόσμο. Από το hygge (η αίσθηση θαλπωρής και άνεσης) έως το το friluftsliv (ζωή στη φύση), η ευεξία των χωρών του Βορρά μοιάζει να αποτελεί πηγή έμπνευσης για όσους αναζητούν μια πιο ισορροπημένη καθημερινότητα.

Είναι όμως πράγματι μια νέα τάση ή πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο; Ο Ιωάννης Σταματέλος, ψυχολόγος υγείας που ζει και εργάζεται στη Νορβηγία, εξηγεί στη Vogue Greece ότι η σκανδιναβική ευεξία προϋπήρχε πολύ πριν η βιομηχανία του wellness την ανακαλύψει. «Η σκανδιναβική ευεξία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας των Σκανδιναβών. Στον πυρήνα της βρίσκεται η βαθιά σύνδεση και η αγάπη του ανθρώπου για τη φύση. Η σχέση αυτή βασίζεται στον σεβασμό και την αμοιβαιότητα, καθώς και οι δύο πλευρές ωφελούνται από αυτήν. Πάνω σε αυτή την ώριμη σχέση οικοδομείται η ευεξία των ανθρώπων στη Βόρεια Ευρώπη.

Όπως εξηγεί, στη Νορβηγία υπάρχει μια χαρακτηριστική φράση που συνοψίζει ολόκληρη αυτή τη φιλοσοφία. Η φράση αυτή είναι η “Ut på tur, aldri sur” που σημαίνει «Έξω στη φύση, ποτέ κακόκεφος».

«Η φράση αυτή εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ρυθμίζουν την ψυχική τους κατάσταση μέσα από την άσκηση και την επαφή με τα φιόρδ, τα βουνά, τα ποτάμια και τον καθαρό αέρα. Η ευεξία στη Σκανδιναβία, λοιπόν, είναι ένας διαχρονικός τρόπος ζωής μέσα από τον οποίο οι άνθρωποι διατηρούν την υγεία και την ισορροπία τους». αναφέρει.

Παρότι η Ελλάδα και οι σκανδιναβικές χώρες μοιράζονται έναν πλούσιο φυσικό πλούτο, η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι τον εντάσσουν στην καθημερινότητά τους. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο, στον Βορρά η επαφή με τη φύση δεν αποτελεί δραστηριότητα του Σαββατοκύριακου αλλά μέρος της καθημερινής ζωής. «Στις βόρειες χώρες η καθημερινότητα είναι οργανωμένη γύρω από τη φύση. Μετά την εργασία, είναι συνηθισμένο οι άνθρωποι να αφιερώνουν αρκετές ώρες σε δραστηριότητες όπως ο περίπατος, η πεζοπορία, το σκι, το ψάρεμα ή ακόμη και το κυνήγι», εξηγεί ο ίδιος.

Πέρα όμως από αυτή τη μικρή διαφορά, η υιοθέτηση αυτής της φιλοσοφίας των ανθρώπων του Βορρά κατά τον κ. Σταματέλο δεν απαιτεί θεαματικές αλλαγές. «Θα πρότεινα σε οποιον θέλει να υιοθετήσει την σκανδιναβική ευεξία να ξεκινήσει κανείς με μικρές καθημερινές αλλαγές. Να αφιερώνει χρόνο στον εαυτό του μετά την εργασία, συνδυάζοντας μια βόλτα σε ένα πάρκο, μια παραλία, ένα ποτάμι, ένα δάσος ή οποιονδήποτε χώρο πρασίνου. Ακόμη καλύτερα, να επιλέξει μια μορφή άσκησης στη φύση που πραγματικά του ταιριάζει».

Μιλώντας ως ψυχολόγος που έχει ζήσει χρόνια στη Νορβηγία και έχει εργαστεί σε δομές υγείας εκεί, ο κ. Σταματέλος δεν μπορεί να μην αναφέρει αυτό το στοιχείο που η ελληνική κουλτούρα διαθέτει σε μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με τη Σκανδιναβία. «Η φιλοξενία και το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο αποτελούν διαχρονικά στοιχεία της ελληνικής κουλτούρας, παρότι σήμερα δοκιμάζονται από τις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής», εξηγεί προσθέτοντας πως σε αρκετές χώρες καταβάλλονται προσπάθειες για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, καθώς είναι πλέον σαφές ότι το αίσθημα του ανήκειν, η εμπιστοσύνη και η αλληλεγγύη αποτελούν βασικούς πυλώνες της ευεξίας.

Εκτός από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που κάνει κάθε κουλτούρα ξεχωριστή, η ιδανική εκδοχή ευεξίας κατά τον ειδικό δεν βρίσκεται αποκλειστικά ούτε στον Βορρά ούτε στον Νότο. «Η σκανδιναβική κουλτούρα μάς διδάσκει τη συστηματική επαφή με τη φύση, τη σωματική δραστηριότητα και την αξία της καθημερινής ισορροπίας. Η μεσογειακή κουλτούρα μάς υπενθυμίζει τη σημασία της ανθρώπινης επαφής, της φιλοξενίας, της συλλογικότητας και της φροντίδας του άλλου.» Και ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο σύγχρονη εκδοχή της ευεξίας, η ισορροπία ανάμεσα στη φροντίδα του εαυτού μας και στη φροντίδα της κοινότητας, καθώς και μια καθημερινή, ουσιαστική σχέση με τη φύση

Από vogue

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 11 Ιουλίου 2026

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και αναζητούμε πληροφορίες. Ωστόσο, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή. Ο επόμενος μεγάλος σταθμός ονομάζεται AGI (Artificial General Intelligence) και πολλοί από τους σημαντικότερους ανθρώπους του χώρου εκτιμούν ότι μπορεί να βρίσκεται μόλις λίγα χρόνια μακριά. Τι ακριβώς είναι όμως η AGI, γιατί θεωρείται τόσο σημαντική και πόσο θα αλλάξει την καθημερινότητα πολιτών, επιχειρήσεων και ασφαλιστικής αγοράς;

Μέχρι σήμερα, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούμε –όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Claude– είναι ιδιαίτερα ικανά σε συγκεκριμένες εργασίες. Μπορούν να γράψουν ένα κείμενο, να μεταφράσουν, να δημιουργήσουν εικόνες, να αναλύσουν δεδομένα ή να βοηθήσουν στον προγραμματισμό. Παρόλα αυτά, παραμένουν εξειδικευμένα εργαλεία. Δεν διαθέτουν πραγματική γενική νοημοσύνη.

Η AGI, δηλαδή η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη, αποτελεί κάτι εντελώς διαφορετικό. Πρόκειται για ένα σύστημα που θα μπορεί να μαθαίνει, να κατανοεί, να σχεδιάζει, να λύνει προβλήματα και να προσαρμόζεται σε οποιαδήποτε εργασία, όπως ακριβώς κάνει ένας άνθρωπος – ή ακόμη καλύτερα. Δεν θα χρειάζεται να έχει εκπαιδευτεί ειδικά για κάθε νέα αποστολή. Θα μπορεί να μεταφέρει γνώσεις από έναν τομέα σε έναν άλλο, να αποκτά νέες δεξιότητες μόνο του και να λαμβάνει σύνθετες αποφάσεις.

Με απλά λόγια, αν η σημερινή τεχνητή νοημοσύνη μοιάζει με έναν εξαιρετικό ειδικό συνεργάτη, η AGI θα μοιάζει περισσότερο με έναν άνθρωπο υψηλής εκπαίδευσης, ο οποίος μπορεί να αναλάβει σχεδόν οποιοδήποτε πνευματικό έργο.

Σε τι θα διαφέρει από το σημερινό ChatGPT;

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη διαφορά. Το ChatGPT, όσο εντυπωσιακό κι αν είναι, λειτουργεί κυρίως ως ένας εξαιρετικά ικανός «βοηθός». Απαντά σε ερωτήσεις, γράφει κείμενα, αναλύει δεδομένα και μπορεί να εκτελέσει πολλές διαφορετικές εργασίες, αλλά πάντα κατόπιν εντολής του χρήστη και συνήθως μία κάθε φορά. Δεν διαθέτει πραγματική αυτονομία, δεν έχει μακροχρόνια μνήμη, δεν θέτει μόνο του στόχους ούτε μπορεί να αναλάβει μια σύνθετη αποστολή από την αρχή έως το τέλος χωρίς συνεχή ανθρώπινη καθοδήγηση.

Η AGI, αντίθετα, θα λειτουργεί περισσότερο ως ένας ανεξάρτητος συνεργάτης. Αντί να της ζητήσεις να γράψει μια έκθεση, θα μπορείς να της αναθέσεις, για παράδειγμα, «βρες την καλύτερη ασφαλιστική στρατηγική για την επιχείρησή μου τα επόμενα πέντε χρόνια». Εκείνη θα αναζητήσει τις απαραίτητες πληροφορίες, θα αναλύσει την αγορά, θα επικοινωνήσει με άλλες εφαρμογές, θα συγκρίνει προϊόντα, θα αξιολογήσει κινδύνους, θα συντάξει την τελική πρόταση και θα την αναθεωρεί κάθε φορά που αλλάζουν οι συνθήκες, χωρίς να χρειάζεται να της υποδεικνύεις κάθε επιμέρους βήμα. Με άλλα λόγια, το ChatGPT εκτελεί εργασίες. Η AGI θα αναλαμβάνει ολόκληρα έργα.

Πόσο κοντά βρισκόμαστε;

Εδώ αρχίζουν οι διαφωνίες. Ορισμένοι από τους κορυφαίους ανθρώπους της τεχνολογίας πιστεύουν ότι η AGI βρίσκεται πολύ πιο κοντά απ’ όσο φανταζόμαστε. Ο Demis Hassabis (CEO Deep Mind) εκτιμά ότι η ανθρωπότητα διαθέτει μόλις λίγα χρόνια για να προετοιμαστεί και τοποθετεί την άφιξη της AGI περίπου στο 2030, με απόκλιση ενός έτους, χαρακτηρίζοντάς την «την αρχή μιας νέας ανθρώπινης εποχής».  Ακόμη πιο αισιόδοξος εμφανίζεται ο Dario Amodei (CEO Anthropic), ο οποίος θεωρεί ότι εξαιρετικά ισχυρά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να εμφανιστούν ήδη μέσα στο 2026 ή το 2027.

Από την άλλη πλευρά, αρκετοί ερευνητές επισημαίνουν ότι η πραγματική AGI είναι πολύ δυσκολότερη απ’ όσο παρουσιάζεται και ότι ενδέχεται να χρειαστούν αρκετές ακόμη δεκαετίες. Ακόμη και ο ίδιος ο Hassabis αναγνωρίζει ότι τα σημερινά συστήματα υστερούν ακόμη σε βασικές ανθρώπινες ικανότητες, όπως η συνεχής μάθηση, ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και η σταθερότητα στη λήψη αποφάσεων.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι σχεδόν κανείς πλέον δεν αντιμετωπίζει την AGI ως επιστημονική φαντασία. Το ερώτημα δεν είναι αν θα έρθει, αλλά πότε.

Πώς θα αλλάξει τη ζωή μας;

Οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι αντίστοιχες –ή και μεγαλύτερες– από εκείνες που προκάλεσε η εμφάνιση του Διαδικτύου. Οι προσωπικοί μας υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα θα μετατραπούν σε πραγματικούς ψηφιακούς συνεργάτες. Αντί να ανοίγουμε δεκάδες εφαρμογές, θα δίνουμε έναν στόχο και η AGI θα οργανώνει μόνη της τα βήματα για να τον πετύχει.

Θα μπορεί να διαχειρίζεται το ηλεκτρονικό μας ταχυδρομείο, να οργανώνει ταξίδια, να συντάσσει συμβάσεις, να διαπραγματεύεται προσφορές, να αναλύει οικονομικά στοιχεία, να προγραμματίζει επενδύσεις, ακόμη και να λειτουργεί ως προσωπικός γιατρός πρώτης αξιολόγησης ή οικονομικός σύμβουλος.

Στην επιστήμη, η επίδραση ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Ο Hassabis έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η AGI μπορεί να επιταχύνει θεαματικά την ανακάλυψη νέων φαρμάκων, θεραπειών και υλικών, συμπιέζοντας σε λίγα χρόνια ερευνητική πρόοδο που σήμερα απαιτεί δεκαετίες

Θα είναι προσιτή στον μέσο πολίτη;

Η απάντηση είναι πιθανότατα «ναι». Αν δούμε την ιστορία της τεχνολογίας, σχεδόν κάθε μεγάλη καινοτομία ξεκίνησε ως ακριβή και εξειδικευμένη υπηρεσία πριν γίνει καθημερινό αγαθό. Το ίδιο συνέβη με το Διαδίκτυο, τα smartphones αλλά και με τη σημερινή τεχνητή νοημοσύνη. Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, εργαλεία που αρχικά απευθύνονταν σε λίγους επαγγελματίες χρησιμοποιούνται πλέον δωρεάν από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η AGI δεν θα αποτελεί προϊόν μόνο για μεγάλες επιχειρήσεις. Αντίθετα, θα ενσωματωθεί σταδιακά σε κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, αυτοκίνητα και καθημερινές ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε να είναι διαθέσιμη ακόμη και σε χρήστες χωρίς ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις

Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα που συγκεντρώνει ολοένα μεγαλύτερη συναίνεση, είναι ότι η AGI δεν θα αποτελέσει απλώς μια ακόμη τεχνολογική εξέλιξη. Αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, παράγουμε πλούτο, λαμβάνουμε αποφάσεις και οργανώνουμε τις κοινωνίες μας.

Είναι πολύ πιθανό ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα αρχίσουμε να βλέπουμε τις πρώτες ουσιαστικές επιπτώσεις της στην οικονομία. Αν όμως οι πιο αισιόδοξες προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η δεκαετία που διανύουμε ίσως καταγραφεί στην ιστορία ως η περίοδος κατά την οποία οι υπολογιστές έπαψαν να είναι απλώς εργαλεία και άρχισαν να λειτουργούν ως πραγματικοί συνεργάτες του ανθρώπου

Από underwriter.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 11 Ιουλίου 2026

Πολλοί άνθρωποι υποστηρίζουν ότι δεν έχουν συγκεκριμένο «τύπο» όταν πρόκειται για τις ερωτικές τους σχέσεις και ότι κάθε σύντροφός τους είναι εντελώς διαφορετικός από τους προηγούμενους.

Ωστόσο, νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν πως, ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιούμε, τείνουμε να επιλέγουμε άτομα με κοινά χαρακτηριστικά, τόσο στην προσωπικότητα όσο και στην εμφάνιση.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι ερωτικές μας επιλογές παρουσιάζουν μεγαλύτερη συνέπεια απ’ ό,τι πιστεύαμε και ότι οι προηγούμενες σχέσεις μας μπορούν να αποκαλύψουν πολλά για τις μελλοντικές μας προτιμήσεις.

Στην εν λόγω έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, αναλύθηκαν στοιχεία από εννέα χρόνια παρακολούθησης ενηλίκων στη Γερμανία.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε 332 άτομα που είχαν δύο διαφορετικούς συντρόφους κατά τη διάρκεια της μελέτης. Όλοι οι συμμετέχοντες, καθώς και οι σύντροφοί τους, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια προσωπικότητας βασισμένα στο μοντέλο των «Πέντε Μεγάλων Χαρακτηριστικών», τα οποία αξιολογούν την εξωστρέφεια, τη δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες, τη συνεργατικότητα, την ευσυνειδησία και τον νευρωτισμό.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι πρώην και οι νυν σύντροφοι ενός ατόμου είχαν αξιοσημείωτα παρόμοια προφίλ προσωπικότητας.

Οι επιστήμονες, επίσης, διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να επιλέγουν συντρόφους με προσωπικότητα παρόμοια με τη δική τους. Ωστόσο, οι ομοιότητες μεταξύ των συντρόφων παρέμεναν ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη τα χαρακτηριστικά του ίδιου του ατόμου. Αυτό σημαίνει ότι δεν αναζητούμε απλώς κάποιον που μας μοιάζει, αλλά φαίνεται πως έχουμε μια συγκεκριμένη εικόνα ή «τύπο» που μας ελκύει .

Η έρευνα αποκάλυψε και μια ενδιαφέρουσα εξαίρεση. Τα άτομα με υψηλή εξωστρέφεια και μεγάλη δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες εμφανίζονταν λιγότερο σταθερά στις επιλογές των συντρόφων τους.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι εξωστρεφείς γνωρίζουν περισσότερους ανθρώπους και έχουν μεγαλύτερο εύρος κοινωνικών επαφών, ενώ όσοι αγαπούν τις νέες εμπειρίες είναι πιο πρόθυμοι να δοκιμάσουν διαφορετικούς τύπους σχέσεων.

Η προσωπικότητα δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που επαναλαμβάνεται στις σχέσεις μας. Άλλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, εξέτασε τα φυσικά χαρακτηριστικά των πρώην συντρόφων πολλών ανθρώπων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πρώην σύντροφοι ενός ατόμου έμοιαζαν μεταξύ τους περισσότερο απ’ όσο θα περίμενε κανείς τυχαία, όσον αφορά στα χαρακτηριστικά όπως η ελκυστικότητα, η αρρενωπότητα ή άλλα στοιχεία της εξωτερικής εμφάνισης. Με άλλα λόγια, φαίνεται ότι οι περισσότεροι άνθρωποι διαθέτουν τόσο έναν «τύπο» προσωπικότητας όσο και έναν «τύπο» εμφάνισης που τους ελκύει.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου «τύπου» είναι τελικά ωφέλιμη ή περιοριστική. Από τη μία πλευρά, μπορεί να βοηθά στην επιλογή συντρόφων που ταιριάζουν καλύτερα στις προσωπικές μας ανάγκες και αξίες. Από την άλλη, ίσως μας οδηγεί στο να αγνοούμε ανθρώπους με εξαιρετικά θετικά χαρακτηριστικά μόνο και μόνο επειδή δεν ανταποκρίνονται στην εικόνα που έχουμε δημιουργήσει.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ερωτική έλξη δεν είναι τόσο τυχαία όσο πιστεύουμε. Οι προηγούμενες σχέσεις μας φαίνεται να αποκαλύπτουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα στις επιλογές μας.

Παρότι η αγάπη εξακολουθεί να κρύβει πολλά απρόβλεπτα στοιχεία, η επιστήμη δείχνει ότι οι προτιμήσεις μας ίσως ακολουθούν ένα μοτίβο που δύσκολα αντιλαμβανόμαστε οι ίδιοι.

Από vita

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 11 Ιουλίου 2026

Σε έναν κόσμο που μας ωθεί καθημερινά να είμαστε πιο επιτυχημένοι και πιο «τέλειοι» σε όλα, η αποδοχή των ατελειών μοιάζει σχεδόν αδύνατη. Από τις φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τις υψηλές απαιτήσεις της εργασίας και της προσωπικής ζωής, η τελειότητα συχνά παρουσιάζεται ως ο μοναδικός δρόμος προς τηνευτυχία . Κι όμως, μια παραδοσιακή ιαπωνική φιλοσοφία έρχεται να υπενθυμίσει ότι ίσως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Πρόκειται για το “Kintsugi”, μια τέχνη αιώνων που δεν επισκευάζει απλώς ένα σπασμένο αντικείμενο, αλλά μετατρέπει τις ρωγμές του στο πιο όμορφο χαρακτηριστικό του. Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που μπορούμε να εφαρμόσουμε και στη δική μας ζωή.

Kintsugi:Όταν κάτι που σπάει αποκτά νέα ζωή

Το Kintsugi γεννήθηκε στην Ιαπωνία πριν από εκατοντάδες χρόνια. Όταν ένα κεραμικό έσπαγε, αντί να πεταχτεί ή να κρυφτούν τα σημάδια του, τα κομμάτια ενώνονταν ξανά με ειδική λάκα αναμεμειγμένη με χρυσό. Έτσι, οι ρωγμές δεν εξαφανίζονταν. Αντίθετα, γίνονταν το πιο εντυπωσιακό σημείο του αντικειμένου. Η φιλοσοφία πίσω από αυτή την τεχνική είναι απλή αλλά βαθιά: οι δυσκολίες, οι απώλειες και οι αλλαγές δεν μειώνουν την αξία μας. Είναι μέρος της ιστορίας μας και μπορούν να μας κάνουν πιο δυνατούς, πιο σοφούς και πιο αυθεντικούς.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλοί άνθρωποι συνδέουν την προσωπική τους αξία με την επιτυχία και την αποδοχή των άλλων. Όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως το είχαμε σχεδιάσει ή όταν κάνουμε ένα λάθος, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι αποτύχαμε ως άνθρωποι. Η εσωτερική αυτοκριτική γίνεται έντονη και πολλές φορές ξεχνάμε ότι τα λάθη αποτελούν φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Η τελειομανία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως όταν γίνεται τρόπος ζωής, συχνά οδηγεί σε άγχος, εξουθένωση και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Η δύναμη τως αυτοσυμπόνιας

Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα του Kintsugi είναι η αυτοσυμπόνια. Αυτό δεν σημαίνει να δικαιολογούμε κάθε λάθος ή να σταματήσουμε να προσπαθούμε να εξελιχθούμε. Σημαίνει να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με την ίδια κατανόηση που θα δείχναμε σε έναν αγαπημένο φίλο που περνά μια δύσκολη περίοδο.

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι όταν σταματάμε να βλέπουμε τις δυσκολίες ως προσωπικές αποτυχίες και αρχίζουμε να τις αντιμετωπίζουμε ως εμπειρίες που μας διαμορφώνουν, αυξάνεται η ψυχική ανθεκτικότητα και μειώνεται το άγχος. Η αυτοαποδοχή δεν μας κάνει πιο αδύναμους. Αντίθετα, μας βοηθά να συνεχίσουμε με μεγαλύτερη δύναμη.

Τι κάνουν τα πραγματικά ευτυχισμένα ζευγάρια;

Επίσης, ένα ακόμη σημαντικό μάθημα του Kintsugi είναι ότι η επούλωση δεν σημαίνει επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση. Μετά από μια δύσκολη περίοδο, μια απώλεια, μια ασθένεια ή μια μεγάλη αλλαγή, οι άνθρωποι συχνά πιέζουν τον εαυτό τους να γίνουν «όπως παλιά». Όμως αυτό δεν είναι πάντα εφικτό, ίσως όμως να μην είναι και απαραίτητο.

Οι εμπειρίες μάς αλλάζουν. Μας διδάσκουν νέους τρόπους σκέψης, μας κάνουν πιο ώριμους και πολλές φορές μας οδηγούν σε επιλογές που διαφορετικά δεν θα κάναμε ποτέ. Όπως ένα κεραμικό που επισκευάζεται με χρυσό δεν είναι ίδιο με πριν, έτσι κι εμείς δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε στην παλιά μας εκδοχή για να είμαστε ολοκληρωμένοι.

Πώς να εφαρμόσετε τη φιλοσοφία του Kintsugi

  • Αντί να επικρίνετε τον εαυτό σας για κάθε λάθος, δοκιμάστε να αναρωτηθείτε τι μάθατε από αυτή την εμπειρία.
  • Όταν μια κατάσταση δεν εξελιχθεί όπως περιμένατε, δώστε χρόνο στον εαυτό σας πριν τη χαρακτηρίσετε αποτυχία.
  • Και όταν κοιτάζετε τις δυσκολίες που έχετε περάσει, προσπαθήστε να αναγνωρίσετε όχι μόνο τον πόνο, αλλά και τη δύναμη που αποκτήσατε μέσα από αυτές.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 10 Ιουλίου 2026

Χτες το βράδυ, εκεί που καθόμασταν με τον Κ., γυρίζει και μου λέει: «Πιες νερό, δεν ήπιες όλη μέρα». Και μέσα σε αυτή την ατάκα συνόψισα τα πάντα… Διόλου πια δεν με ενδιέφερε αν θα μου φέρει ποτέ λουλούδια και τσάντα από κροκόδειλο ή από πλαστικό – το ίδιο κάνει. Διόλου δεν με ενδιέφερε οποιαδήποτε άλλη κουβέντα επρόκειτο να χαριστεί χτες βράδυ στο σπίτι μου. Μόνο εκείνο το «δεν ήπιες νερό όλη μέρα» . Ήρθε και ακούμπησε πάνω στην άλλη του κουβέντα «Σήμερα πρέπει να σε βγάλω στον ήλιο» – και καταλήγω: Αυτά είναι τα μόνα αληθινά δώρα και άντρας είναι αυτός που δεν θα σ’ αφήνει να ξεραθείς… Να μαραθείς, είπα.

Μαλβίνα Κάραλη

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 1 Ιουλίου 2026

Η διεθνής έρευνα δείχνει σταθερά ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν στην Ολλανδία είναι από τα πιο ευτυχισμένα και υγιή του κόσμου.

Κάθε χρόνο, λίγο πριν από το τέλος της σχολικής χρονιάς, χιλιάδες παιδιά στην Ολλανδία συμμετέχουν σε μια ξεχωριστή δράση που αποτελεί πλέον μέρος της εθνικής τους παράδοσης. Πρόκειται για το Avondvierdaagse, τον «Τετραήμερο Απογευματινό Περίπατο» όπου για τέσσερα διαδοχικά απογεύματα μεγάλοι και μικροί, γονείς και εκπαιδευτικοί βγαίνουν στους δρόμους και στα πάρκα και περπατούν μαζί διανύοντας αποστάσεις αρκετών χιλιομέτρων. Η παράδοση δεν προβλέπει νικητές, χαμένους ή χρονόμετρο. Αξία έχει η χαρά της συμμετοχής, η εμπειρία κι η ολοκλήρωση των 5, 10 ή 15 χλμ. μέσα από γραφικούς δρόμους, καταπράσινα πάρκα και γοητευτικές συνοικίες.

Η εμπειρία καλλιεργεί την επιμονή, την ανθεκτικότητα και την αυτοπεποίθηση χωρίς την πίεση του ανταγωνισμού.

Περισσότερο από μια σχολική εκδήλωση
Το Avondvierdaagse μετρά πολλές δεκαετίες, καθώς ξεκίνησε ως θεσμός στις αρχές του 1900 έπειτα από πρωτοβουλία της Ολλανδικής Ένωσης Φυσικής Αγωγής (NBLO) που διοργάνωσε πεζοπορίες, οι οποίες ωστόσο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου απαγορεύθηκαν. Σχολεία, οικογένειες, αθλητικοί σύλλογοι, ομάδες πεζοπορίας, άνθρωποι με αναπηρία, άνθρωποι με τους σκύλους τους, όλοι μπορούν να λάβουν μέρος στην εκδήλωση που αποτυπώνει με τον πιο απλό τρόπο την αρχή της ολλανδικής νοοτροπίας: η δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας.

Με μια πρώτη ματιά, το Avondvierdaagse θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς μια οργανωμένη πεζοπορία για παιδιά. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελεί μια κοινωνική εμπειρία με πολλαπλές διαστάσεις. Τα παιδιά περπατούν με τους φίλους τους, συζητούν, γελούν, γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά τους και νιώθουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα. Οι γονείς συμμετέχουν ενεργά, ενώ οι εκπαιδευτικοί και οι εθελοντές υποστηρίζουν τη διοργάνωση. Το περπάτημα μετατρέπεται έτσι σε αφορμή για επικοινωνία, συνεργασία και αναμνήσεις. Επιπλέον, τα παιδιά μαθαίνουν να ολοκληρώνουν μια προσπάθεια. Ακόμη κι όταν κουραστούν ή όταν ο καιρός δεν είναι ιδανικός, συνεχίζουν μέχρι το τέλος. Η εμπειρία αυτή καλλιεργεί την επιμονή, την ανθεκτικότητα και την αυτοπεποίθηση χωρίς την πίεση του ανταγωνισμού.

Τα παιδιά περπατούν, τρέχουν, συζητούν με τους φίλους τους, γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά τους και νιώθουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και εκδηλώσεις ποδηλασίας και κολύμβησης, ενώ σύμφωνα με τη Βασιλική Ολλανδική Ένωση Πεζοπορίας (KWbN), η οποία συμμετέχει στον συντονισμό των εκδηλώσεων, ετησίως συμμετέχουν τουλάχιστον μισό εκατομμύριο άνθρωποι, σε 700 διαφορετικά σημεία σε όλη τη χώρα, με τη βοήθεια δεκάδων χιλιάδων εθελοντών. Η παράδοση δε, περνάει από γενιά σε γενιά, αφού γονείς περπατούν με τα παιδιά τους ακριβώς όπως έκαναν όταν εκείνοι ήταν μικροί με τους δικούς τους. Οι περισσότεροι, μάλιστα, βλέπουν τη δράση ως εθνικό γεγονός, τόσο σημαντικό όσο άλλες εκδηλώσεις όπως η Ημέρα του Βασιλιά, η εθνική εορτή για τον εορτασμό των γενεθλίων του Ολλανδού μονάρχη.

Γιατί τα παιδιά της Ολλανδίας ξεχωρίζουν
Σύμφωνα με έρευνες τα παιδιά που μεγαλώνουν στην Ολλανδία καταγράφουν πολύ υψηλές επιδόσεις σε δείκτες ψυχικής ευεξίας, κοινωνικών σχέσεων και ικανοποίησης από τη ζωή. Συγκεκριμένα έκθεση της UNICEF τα κατέταξε στην πρώτη θέση ανάμεσα στα παιδιά 44 δυτικών χωρών για τη συνολική ευημερία και ευεξία. Με λίγα λόγια, τα παιδιά στην Ολλανδία είναι τα πιο ευτυχισμένα. Βασικός παράγοντας αναδεικνύονται οι κοινωνικές σχέσεις, καθώς τα παιδιά των Κάτω Χωρών διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με συνομήλικούς τους, περνούν περισσότερο ποιοτικό χρόνο με τους γονείς τους, έχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία, κινούνται ελεύθερα συνήθως με ποδήλατο από και προς το σχολείο, είναι εξοικειωμένα με την άσκηση, αναλαμβάνουν νωρίς ευθύνες και να λειτουργούν με μεγαλύτερη αυτονομία. Οι περίπατοι αυτοί αποτελούν μια ακόμα ευκαιρία για τα παιδιά να περάσουν χρόνο όχι μόνο με τους γονείς τους, αλλά και με τους φίλους τους, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την αίσθηση της κοινότητας, του ανήκειν καθώς και της εμπιστοσύνης, της ασφάλειας και της αλληλεγγύης. Έτσι, ενισχύεται η αίσθηση ζεστασιάς, παρέας, χαλάρωσης και σύνδεσης που ένας εμβληματικός όρος για την ολλανδική κουλτούρα συμπυκνώνει: gezellig.

Η παράδοση περνάει από γενιά σε γενιά, αφού γονείς περπατούν με τα παιδιά τους ακριβώς όπως έκαναν όταν εκείνοι ήταν μικροί.

Τι μπορούμε να μάθουμε από αυτήν τη δράση
Η χαρά της συμμετοχής είναι σημαντικότερη από την επίδοση, ενώ παράλληλα ενθαρρύνεται η κίνηση ως καθημερινή συνήθεια. Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός ή εγκαταστάσεις. Άλλωστε, το περπάτημα είναι μια από τις πιο προσιτές και εύκολες μορφές άσκησης για όλες τις ηλικίες. Οι κοινές διαδρομές και οι δράσεις τέτοιου τύπου φέρνουν πιο κοντά παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. Καλλιεργείται η αίσθηση της κοινότητας και έτσι τα παιδιά νιώθουν ότι αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Την ίδια στιγμή, είναι πολύ πιθανό τα παιδιά να παραμείνουν δραστήρια και στην ενήλικη ζωή τους αφού συνδέουν την κίνηση με ευχάριστες αναμνήσεις και παιχνίδι κι όχι με πίεση ή καταναγκασμό.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Ιουνίου 2026

Πολλοί από εμάς θα αναγνωρίζαμε εύκολα αυτά τα «στραγγιστήρια». Είναι οι άνθρωποι που μετά από μία συνάντηση ή ένα τηλεφώνημα μάς αφήνουν εξαντλημένους, εκνευρισμένους και «άδειους». Το παράδοξο είναι ότι συνήθως δεν πρόκειται για ανθρώπους που μπορούμε να διαγράψουμε από τη ζωή μας. Οι επιπτώσεις αυτών των σχέσεων δεν σταματούν στην ψυχολογία μας. Μπορεί να επηρεάζουν και τη σωματική μας υγεία.

Για πολλά χρόνια το ενδιαφέρον στρεφόταν κυρίως στα οφέλη των σχέσεων. Ωστόσο, όσο οι σχέσεις μάς οφελούν άλλο τόσο μάς βλάπτουν. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences αναλύθηκαν στοιχεία από χιλιάδες ανθρώπους σχετικά με τα πρόσωπα που τους δημιουργούν συχνά προβλήματα ή κάνουν τη ζωή τους δύσκολη. Περίπου ένας στους τρεις συμμετέχοντες ανέφερε ότι είχε τουλάχιστον έναν τέτοιο άνθρωπο στη ζωή του.

Οι άνθρωποι-στραγγιστήρια δεν είναι συνήθως άγνωστοι ή περαστικοί από τη ζωή μας. Συχνά πρόκειται για συγγενείς, συναδέλφους ή άλλους ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε την καθημερινότητά μας. Οι οικογενειακές σχέσεις φαίνεται να είναι από τις συχνότερες πηγές έντασης. Ίσως επειδή είναι πολύ συναισθηματικές, διαρκούν πολλά χρόνια και συχνά νιώθουμε ότι έχουμε υποχρέωση να τις διατηρούμε ακόμη και όταν μας δυσκολεύουν.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άνθρωποι περιγράφουν τους γονείς τους ως δύσκολες σχέσεις. Μπορεί να μην προσφέρουν στήριξη όταν τη χρειαζόμαστε. Μπορεί να είναι υπερβολικά επικριτικοί, να παρεμβαίνουν συνεχώς ή να δυσκολεύονται να σεβαστούν τα όρια των άλλων. Κι όμως, δεν είναι εύκολο να απομακρυνθούμε από αυτούς τους ανθρώπους. Συχνά πρόκροται για άτομα που παρά τια δυσκολίες, εξακολουθολυν να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ζωή μας .

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι-στραγγιστήρια μπορεί ακόμη και να υπονομεύουν τις προσπάθειές μας. Να μας πιέζουν να πιούμε αλκοόλ ενώ προσπαθούμε να το κόψουμε ή να μας παρακινούν να φάμε γλυκά ενώ προσπαθούμε να περιορίσουμε τη ζάχαρη.

Οι επιπτώσεις αυτών των σχέσεων δεν περιορίζονται στην ενόχληση ή στη στενοχώρια. Η παρουσία τους στη ζωή μας συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης , αλλά και με χειρότερη ψυχική και σωματική υγεία.

Μάλιστα, η μελέτη έδειξε ότι κάθε επιπλέον άνθρωπος-στραγγιστήρι στη ζωή ενός ατόμου συνδεόταν με ταχύτερη βιολογική γήρανση, περίπου κατά εννέα μήνες.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η διαρκής ένταση που προκαλούν αυτές οι σχέσεις οδηγεί τον οργανισμό στην παραγωγή ορμονών του στρες. Με την πάροδο του χρόνου, οι ορμόνες αυτές ενισχύουν τις φλεγμονές, επηρεάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και φθείρουν συνολικά τον οργανισμό.

Ίσως αυτό συμβαίνει επειδή δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στις δυσάρεστες εμπειρίες απ’ ό,τι στις ευχάριστες. Μια αρνητική αλληλεπίδραση μπορεί να μας επηρεάσει περισσότερο από πολλές θετικές.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να απομακρύνουμε από τη ζωή μας κάθε άνθρωπο που μάς εκνευρίζει ή μάς δυσκολεύει.

Οι σχέσεις είναι περίπλοκες. Και συχνά οι άνθρωποι που μας κουράζουν είναι οι ίδιοι που μας στηρίζουν, μας φροντίζουν ή βρίσκονται δίπλα μας όταν τους χρειαζόμαστε.

Εάν κάποιος βρίσκεται στη ζωή μας για αρκετό καιρό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα μας εκνευρίσει. Και το ίδιο πιθανό είναι να τον εκνευρίσουμε κι εμείς.

Οι γυναίκες φαίνεται να βρίσκονται συχνότερα και στις δύο πλευρές αυτών των σχέσεων. Είναι πιθανότερο να έχουν στη ζωή τους ανθρώπους-στραγγιστήρια, αλλά και να θεωρούνται οι ίδιες τέτοιοι άνθρωποι από τους άλλους. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι συχνά αναλαμβάνουν τον ρόλο του ανθρώπου που κρατά ενωμένη την οικογένεια. Είναι εκείνες που φροντίζουν τους συγγενείς, οργανώνουν οικογενειακές υποχρεώσεις, θυμούνται γιορτές και γενέθλια και σπεύδουν να βοηθήσουν όταν υπάρχει ανάγκη. Μαζί με αυτή τη φροντίδα, όμως, μπορεί να έρχονται και συμβουλές που δεν ζητήθηκαν, σχόλια για την ανατροφή των παιδιών ή παρατηρήσεις για την καθημερινότητα. Με άλλα λόγια, μερικές φορές ενοχλούν περισσότερο επειδή συμμετέχουν περισσότερο.

Υπάρχει μια φράση που περιγράφει εύστοχα αυτή την πραγματικότητα: η τριβή είναι το τίμημα που πληρώνουμε για να ανήκουμε σε μια κοινότητα

Οι συγκάτοικοι που αφήνουν τα πιάτα στον νεροχύτη ή τα ξαδέλφια με απόψεις που απέχουν πολύ από τις δικές μας, μπορεί πράγματι να μας εκνευρίζουν. Είναι όμως και οι ίδιοι άνθρωποι που ίσως μας φέρουν ένα πιάτο φαγητό όταν αρρωστήσουμε ή που θα κρατήσουν το παιδί μας σε μια δύσκολη στιγμή.

Όταν λοιπόν σκεφτόμαστε πόσο μας κουράζει ή μας δυσκολεύει κάποιος, ίσως αξίζει να αναλογιστούμε και όσα προσφέρει στη ζωή μας.

Ίσως, τελικά, το να μην υπάρχει κανένας άνθρωπος-στραγγιστήρι στη ζωή μας να μην είναι το μέτρο μιας πλήρους ζωής.

Γιατί για κάποιους η μοναξιά μπορεί να είναι πιο βαριά από τις τριβές της συνύπαρξης.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 22 Ιουνίου 2026

Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη ιεροτελεστία που σηματοδοτεί την έναρξη του καλοκαιριού. Είναι εκείνη η στιγμή που στέκεσαι πάνω από την ανοιχτή βαλίτσα και, πριν ακόμη διαλέξεις ρούχα και μαγιό, διαλέγεις «συντροφιά».

Η ψυχολογία της ανάγνωσης των διακοπών δεν είναι μια απλή υπόθεση. Είναι μια πράξη συναισθηματικής ανακωχής με την καθημερινότητα, μια γέφυρα ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που αναζητούμε, ελπίζουμε ή ονειρευόμαστε.

Κοιτάζοντας πίσω, στα 64 μου χρόνια, βλέπω τη ζωή μου να ξετυλίγεται μέσα από σελίδες που μύριζαν αλμύρα, καρπούζι και αντηλιακό. Κάθε εποχή είχε το δικό της άρωμα, τις δικές της αγωνίες και τα δικά της βιβλία.

Η παιδική ηλικία: Η γέννηση του εξερευνητή

Όλα ξεκίνησαν τότε που το καλοκαίρι κρατούσε τρεις αιώνες και τα μεσημέρια στο εξοχικό της γιαγιάς είχαν τη μυρωδιά του κλειστού παντζουριού που κρατούσε έξω τη ζέστη. Εκεί, στο ντιβάνι, ανάμεσα στη Σούπερ Κατερίνα και τον Αστερίξ, η Πηνελόπη Δέλτα με έμαθε τι σημαίνει να συγκινείσαι για τη φιλία και την περιπέτεια μέσα από τον «Τρελαντώνη», ενώ ο Ιούλιος Βερν άνοιγε διάπλατα τις πόρτες του κόσμου με το «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης» και τον «Γύρο του Κόσμου σε 80 Ημέρες».

Η ψυχολογία αυτής της ηλικίας ήταν καθαρή περιπέτεια. Διαβάζαμε για να ανακαλύψουμε τον κόσμο, για να νιώσουμε ήρωες πριν ακόμη μάθουμε να κολυμπάμε στα βαθιά. Κάθε βιβλίο ήταν ένας χάρτης θησαυρού και κάθε καλοκαίρι μια νέα αποστολή.

Η εφηβεία και τα πρώτα νεανικά χρόνια: Η αναζήτηση του εαυτού

Μετά ήρθαν τα καλοκαίρια της υπαρξιακής αναζήτησης, όταν το μυαλό αναζητούσε απαντήσεις. Ο Έρμαν Έσσε, με τον «Ντέμιαν» και τον «Σιντάρτα», έγιναν το άτυπο μανιφέστο εκείνων των χρόνων. Έψαχνα την ταυτότητά μου ανάμεσα στις βουτιές, στις πρώτες φιλίες που έμοιαζαν αιώνιες και στους πρώτους έρωτες που έμοιαζαν καθοριστικοί.

Και κάπου ανάμεσα στην αναζήτηση και στο όνειρο εμφανίστηκε ο «Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλιο. Ήταν από εκείνα τα βιβλία που περνούσαν από χέρι σε χέρι στις παραλίες, συνοδευόμενα από την αίσθηση ότι ο καθένας μας έχει ένα προσωπικό πεπρωμένο που περιμένει να ανακαλύψει.

Λίγο αργότερα, το φως του Αιγαίου συναντούσε τον μαγικό ρεαλισμό της Ιζαμπέλ Αλιέντε. «Το Σπίτι των Πνευμάτων» διαβαζόταν στην παραλία, με τους κόκκους της άμμου να κρύβονται ανάμεσα στις σελίδες, μεταφέροντάς με από το κυκλαδίτικο λευκό στο πολύχρωμο και παθιασμένο Σαντιάγο της Χιλής.

Η πρώτη ωριμότητα: Μυστήριο, λογοτεχνία και νοσταλγία

Μεγαλώνοντας, οι απαιτήσεις της ανάγνωσης άλλαξαν. Ζητούσαμε βιβλία-λαβυρίνθους, ιστορίες που δεν αρκούνταν να ψυχαγωγήσουν αλλά ήθελαν να προκαλέσουν τη σκέψη.

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το καλοκαίρι που «κάηκε» παρέα με τον Ουμπέρτο Έκο και το «Όνομα του Ρόδου»; Ένα μεσαιωνικό μοναστήρι μέσα στην καρδιά του αυγουστιάτικου λιοπυριού κι όμως η πνευματική πρόκληση μάς κρατούσε καθηλωμένους στην ξαπλώστρα.

Εκείνη περίπου την εποχή ήρθε και το «Άρωμα» του Πάτρικ Ζίσκιντ. Ένα βιβλίο σκοτεινό, ιδιοφυές και αισθησιακό, που απέδειξε ότι η λογοτεχνία μπορεί να ξυπνήσει όλες τις αισθήσεις. Ακόμη θυμάμαι να το διαβάζω δίπλα στη θάλασσα και να νιώθω πως οι μυρωδιές του Παρισιού έφταναν μέχρι την ελληνική ακτή.

Και αργότερα ήρθε η «Σκιά του Ανέμου» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, ένα μυθιστόρημα που θύμισε σε πολλούς από εμάς γιατί αγαπήσαμε τα βιβλία εξαρχής. Ήταν σαν ένας έρωτας με την ίδια την ανάγνωση.

Παράλληλα, υπήρχε και η απόλυτη ελληνική καλοκαιρινή μαγεία. Οι «Μάγισσες της Σμύρνης» της Μάρας Μεϊμαρίδη, με τα αρώματα της Ανατολής, τις οικογενειακές ιστορίες και τη μυστηριακή ατμόσφαιρα, αναμειγνύονταν με το ιώδιο της θάλασσας. Και βέβαια ο Γιάννης Ξανθούλης, με την ειρωνεία, την τρυφερότητα και τη γλυκιά μελαγχολία του, που μας θύμιζε πόσο εύθραυστη είναι η μνήμη.

Η φάση της οικογένειας, των παιδιών και του… δημιουργικού ψυχαναγκασμού

Κάπου εκεί η ζωή σοβάρεψε. Ήρθαν τα χρόνια της οικογένειας, των παιδιών που έτρεχαν στην παραλία, των μεγάλων ευθυνών και της επαγγελματικής πίεσης.

Η ψυχολογία της ανάγνωσης μεταλλάχθηκε σε κάτι σχεδόν ενοχικό. Ένιωθα ότι τίποτα δεν το έκανα αρκετά καλά και έτσι η χαλάρωση αντικαταστάθηκε από έναν δημιουργικό ψυχαναγκασμό.

Στις βαλίτσες των διακοπών άρχισαν να μπαίνουν βιβλία για business, management, οικονομικά και επαγγελματική εξέλιξη. Δίπλα τους, βιβλία αυτοβελτίωσης, ανατροφής παιδιών και θετικής ψυχολογίας.

Διαβάζαμε κάτω από την ομπρέλα – ανάμεσα σε ένα «πρόσεχε το κύμα» και ένα «βάλε αντηλιακό» – προσπαθώντας να ξεκλειδώσουμε τα μυστικά της συναισθηματικής ωριμότητας, να γίνουμε καλύτεροι γονείς, καλύτεροι επαγγελματίες, καλύτεροι άνθρωποι.

Κι όμως, ακόμη και τότε, υπήρχαν κάποια μυθιστορήματα που λειτουργούσαν σαν μικρές αποδράσεις. Βιβλία που μας θύμιζαν ότι η ψυχή δεν ζει μόνο με στόχους, λίστες και υποχρεώσεις. Ότι εξακολουθεί να διψά για ιστορίες, ταξίδια και συγκίνηση.

Ήταν τα χρόνια που το βιβλίο ήταν εργαλείο, σύμβουλος, παρηγοριά και οδηγός επιβίωσης μαζί.

Το σήμερα: Η ελευθερία του «ό,τι θέλω»

Στα 64 μου, η ψυχολογία της ανάγνωσης έχει κάνει τον πιο όμορφο κύκλο.

Ο ψυχαναγκασμός του «πρέπει να μάθω» έδωσε τη θέση του στην πολυτέλεια του «θέλω να απολαύσω». Δεν έχω να αποδείξω τίποτα σε κανέναν. Τα παιδιά μεγάλωσαν, η δουλειά έπαψε να είναι το κέντρο του κόσμου και η συναισθηματική ωριμότητα κατακτήθηκε στον βαθμό που επιτρέπει η ανθρώπινη φύση.

Τώρα το διάβασμα των διακοπών είναι μια πράξη καθαρής ελευθερίας.

Μπορώ να διαβάσω ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο, αλλά μπορώ εξίσου να απολαύσω χωρίς καμία ενοχή τα σύγχρονα best sellers που γεμίζουν τις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Φέτος, στη βαλίτσα μου χωράει η απόλυτη ποικιλία:

Ένα feel-good μυθιστόρημα -που ακόμη το ψάχνω- από εκείνα που σου θυμίζουν τη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής και την ομορφιά των μικρών πραγμάτων. Μάλλον θα ρωτήσω το βιβλιοφάγο φίλο μου το Ζαφείρη …

Ένα καλό ψυχολογικό θρίλερ, όπως αυτά της Freida McFadden ή της Lucy Foley. Γιατί η αδρεναλίνη ενός καλογραμμένου μυστηρίου ταιριάζει υπέροχα με μια απογευματινή βουτιά.

Ένα σύγχρονο ελληνικό αστυνομικό, όπως τα βιβλία του Βαγγέλη Γιαννίση, ιδανικό συνοδευτικό για τον απογευματινό καφέ στο μπαλκόνι των Κυθήρων με θέα το ηλιοβασίλεμα.

Ίσως το «Μάθημα Χημείας» ή το «Όπου Τραγουδούν οι Καραβίδες», από εκείνα τα βιβλία που αποδεικνύουν ότι ένα best seller μπορεί να είναι ταυτόχρονα προσιτό, συγκινητικό και ουσιαστικό.

Γιατί πλέον δεν διαβάζω για να αποδείξω κάτι. Διαβάζω για τη χαρά της ιστορίας.

Γιατί, τελικά, διαβάζουμε;

Μετά από τόσες δεκαετίες και τόσες χιλιάδες σελίδες, έχω καταλήξει ότι τα βιβλία των διακοπών δεν είναι ποτέ τυχαία. Είναι οι σιωπηλοί βιογράφοι μας.

Αν κάποιος άνοιγε τις βαλίτσες όλων των καλοκαιριών της ζωής μου, ίσως να διάβαζε την ιστορία μου καλύτερα κι από ένα ημερολόγιο.

Σήμερα, όταν ανοίγω ένα βιβλίο στο μπαλκόνι, στο κρεβάτι ή κάτω από την ομπρέλα, νιώθω να κάθονται δίπλα μου όλοι οι προηγούμενοι εαυτοί μου: Το παιδί του Βερν, ο έφηβος του Έσσε, ο νεαρός που μαγεύτηκε από το «Άρωμα», ο γονιός που αναζητούσε απαντήσεις στα βιβλία αυτοβελτίωσης.

Τους χαμογελώ, ακούω το κύμα και γυρίζω την επόμενη σελίδα.

Από την Αναστασία Σιδέρη

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Ιουνίου 2026

Η θαλασσα υπακουη στον ανεμο
σα μαγεμενη τον ακολουθει
μα αυτος πανω στα βραχια
θα τη ριξει
θα παρει τα βουνα
και θα χαθει

Θ’ αφησει πισω τα κουρελια
του αφρου της
θα ρθουν οι γλαροι να της πουν
να μην πιστευεις στους ανεμους
γιατι δεν ξερουν ν αγαπουν

– ο ανεμος με διδαξε τα κυματα
να κανω το γαλαζιο μου λευκο
κι ακομα αν δεν ξερει ν αγαπαει φτανει που εγω τον αγαπω.»

Λουδοβίκος των Ανωγείων

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 20 Ιουνίου 2026

Μετά από δέκα ημέρες στο απόλυτο σκοτάδι του διαστήματος και έχοντας φτάσει πιο μακριά από κάθε άλλον άνθρωπο στην ιστορία, η Κριστίνα Κοχ του Artemis II επέστρεψε στη Γη με ένα μήνυμα που υπερβαίνει τα όρια της επιστήμης.

Η πρώτη γυναίκα που συμμετείχε σε σεληνιακη αποστολή μιλώντας στο Χιούστον λίγες ώρες μετά την προσθαλάσσωσή της, κάλεσε την ανθρωπότητα να συνειδητοποιήσει πως όλοι αποτελούμε ένα ενιαίο πλήρωμα πάνω στην ίδια «διαστημική λέμβο».

Στην πρώτη της δημόσια εμφάνιση μετά την ιστορική πτήση του Αrtemis II, η Κριστίνα Κοχ παραδέχθηκε πως η έννοια που είχε για τη λέξη «πλήρωμα» άλλαξε ριζικά.

«Ένα πλήρωμα είναι μια ομάδα που βρίσκεται πάντα μαζί, ό,τι κι αν συμβεί, πουαγωνίζεται ενωμένη κάθε λεπτό για τον ίδιο σκοπό, που τα μέλη της είναι πρόθυμα να θυσιαστούν σιωπηλά ο ένας για τον άλλον η μία για την άλλη, που δείχνει ευγένεια, που απαιτεί λογοδοσία», είπε η Κοχ.

«Ένα πλήρωμα έχει τις ίδιες ανησυχίες και τις ίδιες ανάγκες, και τα μέλη του πληρώματος είναι αναπόφευκτα, υπέροχα και με αφοσίωση συνδεδεμένα μεταξύ τους», συνέχισε, κοιτάζοντας τους συναδέλφους της.

«Ένα πλήρωμα είναι μια ομάδα που βρίσκεται πάντα μαζί, ό,τι κι αν συμβεί, που αγωνίζεται ενωμένη κάθε λεπτό για τον ίδιο σκοπό, που είναι πρόθυμη να θυσιαστεί σιωπηλά ο ένας για τον άλλον η μία για την άλλη, που δείχνει ευγένεια, που απαιτεί λογοδοσία

«Όταν είδαμε τη μικροσκοπική Γη, οι άνθρωποι ρώτησαν το πλήρωμά μας ποιες εντυπώσεις αποκομίσαμε. Και ειλικρινά, αυτό που με εντυπωσίασε δεν ήταν απαραίτητα μόνο η Γη, αλλά και όλο το σκοτάδι που την περιβάλλει» είπε.

Αυτό το απόλυτο σκοτάδι που περιβάλλει τον πλανήτη μας υπενθύμισε στην Kοχ ένα σπουδαίο μάθημα ζωής. Όλοι ζούμε σε μια «σωσίβια λέμβο που αιωρείται αδιατάρακτα στο σύμπαν».

«Ξέρω ότι δεν έχω μάθει ακόμα όλα όσα έχει να μου διδάξει αυτό το ταξίδι, αλλά υπάρχει ένα καινούργιο πράγμα που ξέρω», κατέληξε. «Και αυτό είναι: πλανήτη Γη, είσαι ένα πλήρωμα».

Πριν από την επιστροφή τους στη Γη, το πλήρωμα της αποστολής Artemis II μοιράστηκε μια ακόμη συγκινητική στιγμή, όταν έφτασαν σε μέγιστη απόσταση 252.756 μιλίων από τη Γη όταν αποφάσισαν να ονομάσουν έναν από τους δύο νεοανακαλυφθέντες κρατήρες της Σελήνης προς τιμήν της εκλιπούσας συζύγου του διοικητή Ριντ Γουάιζμαν, Κάρολ, η οποία πέθανε από καρκίνο το 2020.

«Πριν από αρκετά χρόνια, ξεκινήσαμε αυτό το ταξίδι ως μια στενά δεμένη οικογένεια αστροναυτών, και χάσαμε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο. Και υπάρχει ένα πραγματικά χαρακτηριστικό, υπέροχο σημείο της Σελήνης», είπε ο Τζέρεμι Χάνσεν στο κέντρο ελέγχου της αποστολής, σύμφωνα με το Space. «Κάποιες στιγμές… θα είναι ορατό από τη Γη».

«Χάσαμε λοιπόν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο, το όνομά της είναι Κάρολ, σύζυγος του Ριντ, μητέρα της Κέιτι και της Έλι», συνέχισε ο Χάνσεν, καθώς το πλήρωμα άρχισε να δακρύζει. «Και είναι ένα φωτεινό σημείο στη Σελήνη — και θα θέλαμε να το ονομάσουμε Κάρολ».

«Ξέρω ότι δεν έχω μάθει ακόμα όλα όσα έχει να μου διδάξει αυτό το ταξίδι, αλλά υπάρχει ένα καινούργιο πράγμα που ξέρω. Και αυτό είναι: πλανήτη Γη, είσαι ένα πλήρωμα»

Η επιστροφή των τεσσάρων αστροναυτών —Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κοχ και Τζέρεμι Χάνσεν— την 10η Απριλίου 2026, σήμανε την ολοκλήρωση της πιο φιλόδοξης πτήσης των τελευταίων δεκαετιών.

Η Κοχ στάθηκε ιδιαίτερα στις «ανθρώπινες στιγμές» που πλαισίωσαν το τεχνικό επίτευγμα: από τον ψίθυρο του διευθυντή της αποστολής πριν την εκτόξευση μέχρι την αγκαλιά μιας νοσοκόμας στο πλοίο περισυλλογής μετά την προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Αυτές οι στιγμές, όπως τόνισε, υπενθυμίζουν ότι παρά την τεχνολογική πρόοδο, η καρδιά κάθε αποστολής παραμένει ο άνθρωπος.