2o ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΕΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Το Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο Ανέλιξης του Ανθρώπου, ξεκινά καινούρια ομάδα, ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΓΕΝΕΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ.

Το Γενεόγραμμα ή Γενεαλογικό διάγραμμα, είναι το οικογενειακό (δηλ. γενεαλογικό) δένδρο, το οποίο καταγράφει πληροφορίες για τα μέλη της οικογένειας και τις μεταξύ τους σχέσεις, τουλάχιστον για τρεις γενεές.

Η Οικογενειακή Ιστορία Επαναλαμβάνεται. Ότι συμβαίνει στα άτομα της μίας γενιάς, συχνά επαναλαμβάνεται στα άτομα της επόμενης. Υπάρχει δηλαδή η τάση να ξαναπαίζεται το ίδιο έργο από γενιά σε γενιά, αν και η πραγματική (ταυτόσημη) συμπεριφορά, μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορες μορφές.

Το Γενεόγραμμα είναι ένα θεραπευτικό εργαλείο, το οποίο συμβάλει στην ολοκλήρωση του παζλ της προσωπικής μας ιστορίας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της καταγραφής προσωπικών ιστοριών και αφηγήσεων, όπως αυτές τις αφηγούνται τα μέλη της οικογένειας και όπως αυτές ανιχνεύονται μέσα από την ιστορία της.

Τα μέλη της ομάδας γενεογράμματος, καθώς ανοίγουν τα οικογενειακά τους σεντούκια και μοιράζονται τα οικογενειακά τους μυστικά, βιώνουν βαθιές συγκινήσεις και αναδύονται από τη μνήμη, συναισθηματικά φορτισμένες εμπειρίες ζωής ( γεννήσεις – θάνατοι – μεταναστεύσεις – δικαστικές διαμάχες ).

Η διαδικασία αυτή οδηγεί τους ανθρώπους σε καινούριες επιλογές, που θα επηρεάσουν και τις επόμενες γενεές, ώστε η ζωή των ατόμων να βρίσκεται σε συνεχή ΑΝΕΛΙΞΗ.

Πληροφορίες: Ψ.Κ. ΑΝΕΛΙΞΗ: 210 8842234.

Πάνος στις 28 Οκτωβρίου 2014

Ομάδες για Παιδιά!

Το ψυχοθεραπευτικό κέντρο Ανέλιξης του Ανθρώπου, σύμφωνα με τις αρχές της συστημικής προσέγγισης, δημιουργεί ομάδες για εμάς τα παιδιά.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Γιάννα στις 2 Δεκεμβρίου 2018

Κάθε στιγμή της ζωής μας κρέμεται από λέξεις. Η ευτυχία και η δυστυχία μας εξαρτάται από τις λέξεις των άλλων κι από αυτές που θα πούμε. Πολλές φορές μία λέξη είναι αρκετή για ν’ ανατρέψει τα πάντα. Μία λέξη που ειπώθηκε την κατάλληλη στιγμή, μια λέξη που δεν ειπώθηκε ποτέ όταν θέλαμε να την ακούσουμε. Ναι, ακόμη και οι λέξεις που δεν βρίσκουν ποτέ το δρόμο τους από το μυαλό στο στόμα μας, πληγώνουν ή λυτρώνουν.

Nα λέμε αυθόρμητα ό,τι νιώθουμε ή να φιλτράρουμε τις σκέψεις μας προτού τις εκφράσουμε; Ποιο είναι τελικά το σωστό; Έχει σημασία τι είναι σωστό ή τι είναι αληθινό; Κι αν ο τρόπος που εκφραζόμαστε είναι λάθος; Αν δεν έχουμε την ευχέρεια του λόγου; Αν δεν ξέρουμε να βρούμε τις σωστές λέξεις για να τις βάλουμε στη σωστή σειρά; Τότε αυτά που θέλουμε να πούμε δε βγαίνουν ποτέ σωστά από μέσα μας. Τότε καλύτερα είναι να σκεφτόμαστε καλά πριν μιλήσουμε.

Οι λέξεις προηγούνται των πράξεων ή τις συνοδεύουν. Κάποιες απ’ αυτές έχουν μεγάλη επιρροή από εμάς, γιατί μας μένουν καρφωμένες στο μυαλό. Άλλες μας βασανίζουν κι άλλες μας κάνουν να γελάμε. Οι αναμνήσεις μας είναι έντονα συνδεδεμένες με τα αισθήματα που μας προκάλεσαν οι λέξεις που ανταλλάξαμε με άλλα πρόσωπα. Οι λέξεις ντύνουν τα αισθήματά μας, κάποτε όμορφα κάποτε άσχημα. Έχουν σημασία και βαρύτητα. Μπορούν να μας σώσουν από μία δύσκολη κατάσταση αλλά και να μας καταστρέψουν.

Με τους ανθρώπους που εκφραζόμαστε ελεύθερα, χωρίς ν’ αγχωνόμαστε για την κάθε λέξη που θα πούμε, μ’ αυτούς ανήκουμε. Μ’ αυτούς που δεν παρεξηγούμαστε. Μ’ αυτούς που ο διάλογος παίρνει μία όμορφη διάσταση. Που μας εξιτάρει ν’ ακούμε και ν’ ανταλλάζουμε απόψεις. Που γινόμαστε χαζά παιδιά λέγοντας βλακείες, που βρίζουμε χωρίς να φοβόμαστε. Με τους ανθρώπους που νιώθουμε ότι έχουμε απόλυτη ελευθερία λόγου και έκφρασης, μ’ αυτούς ανήκουμε.

Τις αγαπάω τις λέξεις. Γι’ αυτό και τις γράφω, δεν τις λέω. Δεν τις χαραμίζω. Προτιμώ να τις γράφω γιατί είναι ένα υπέροχο παιχνίδι που δε βαριέμαι ποτέ. Γιατί οι λέξεις έχουν χιλιάδες συνδυασμούς που μπορεί να γραφτούν. Υπάρχουν λέξεις ακόμη και μετά από τόσα χρόνια που κανείς δεν σκέφτηκε να βάλει δίπλα.

Υπάρχουν ακόμη χιλιάδες ιστορίες και χιλιάδες σκέψεις που περιμένουν να ειπωθούν. Υπάρχουν ακόμη λέξεις που περιμένω να πεις και δεν είπες. Κι άλλες που τόλμησες να πεις μια φορά και μετά τις ξέχασες. Κρέμομαι από τα χείλη σου κάθε φορά, όχι μόνο γιατί με ηρεμεί απόλυτα το να μου μιλάς, αλλά και γιατί περιμένω ν’ ακούσω από σένα αυτές τις λυτρωτικές λέξεις που κάθε τρελά ερωτευμένος δε χορταίνει ν’ ακούει.

Μια φορά μου είπες να μην έχω ανάγκη τις λέξεις. Μου είπες να μην εξαρτώμαι απ’ αυτές. Μου είπες ότι είναι μεγάλη αδυναμία να θέλει κανείς ν’ ακούει τα αυτονόητα. Κι εγώ που έχω τόση ανάγκη ν’ ακούω να λες ότι μ’ αγαπάς πρέπει ν’ αρκεστώ στις πράξεις. Οι πράξεις θα ‘πρεπε να μου ήταν αρκετές. Όμως, εγώ αγαπώ τις λέξεις περισσότερο από τις πράξεις. Ίσως γιατί είμαι τεμπέλα και οκνηρή. Προτιμώ να γράφω παρά να αθλούμαι ή να ξαπλώνω στο κρεβάτι και να σ’ ακούω να μιλάς, παρά να κάνουμε έρωτα.

Υπάρχουν ακόμη λέξεις που υπάρχουν μέσα σου και με ψάχνουν. Που αν τις πεις, θα απελευθερωθείς και θα ξαλαφρώσεις. Να είσαι σίγουρος πως μαζί μου οι λέξεις σου θα είναι ασφαλείς. Έχω φυλάξει γι’ αυτές την πιο όμορφη και ζεστή γωνιά του μυαλού μου. Μη μου θυμώνεις που πάντα προσπαθώ να βρω τρόπους να στις κλέψω. Είναι κι αυτό ένα παιχνίδι του έρωτα. Έτσι να το βλέπεις. Ένα παιχνίδι που θέλω να κερδίσω γιατί έτσι θα κερδίσουμε κι οι δυο. Στον έρωτα όταν και οι δύο αγαπούν το ίδιο, κανείς δεν βγαίνει χαμένος.

Από enallktikidrasi

Γιάννα στις 22 Νοεμβρίου 2018
Άλλη μία αποκαθήλωση πέρασε στην ιστορία: Το «αληθινό» κιλό, ένας κύλινδρος από κράμα πλατίνας και ιριδίου, που εδώ και 130 χρόνια ήταν το παγκόσμιο πρότυπο για τη μέτρηση της μάζας, έπαψε πια να αποτελεί το σημείο αναφοράς για τον ορισμό του κιλού.

Οι αντιπρόσωποι από τα 60 κράτη-μέλη του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών (ΒΙΡΜ), που συνήλθαν αυτήν την εβδομάδα στις Βερσαλλίες της Γαλλίας, στο πλαίσιο της 26ης Γενικής Συνδιάσκεψης για τα Μέτρα και τα Σταθμά (CGPM), αναθεώρησαν ξανά το Διεθνές Σύστημα Μονάδων (SI) και ενέκριναν σήμερα -διά ψηφοφορίας- την αναθεώρηση του ορισμού του κιλού, σύμφωνα με το BBC και τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης».

H αναθεώρηση -που θα τεθεί επίσημα σε ισχύ στις 20 Μαΐου του 2019- είχε ως στόχο τέσσερις από τις βασικές μονάδες του συστήματος -το χιλιόγραμμο ή κιλό (μονάδα μέτρησης της μάζας), το αμπέρ (μονάδα μέτρησης της έντασης του ηλεκτρικού ρεύματος), το κέλβιν (μονάδα μέτρησης της θερμοκρασίας) και το γραμμομόριο (μονάδα μέτρησης για την ποσότητα ύλης ενός σώματος)- έτσι ώστε να ορίζονται πλέον έμμεσα, με όρους κάποιας φυσικής σταθεράς.

Συγκεκριμένα, το κιλό θα ορίζεται πλέον με βάση την κβαντική Σταθερά Πλανκ, τη μικρότερη δυνατή μονάδα ενέργειας που δεν αλλάζει ποτέ και από την οποία μπορεί να προκύψει η μάζα σύμφωνα με τη θεωρία του Αϊνστάιν για τη σχέση μάζας-ενέργειας.

Το αμπέρ θα ορίζεται με βάση το φορτίο τού ηλεκτρονίου, το κέλβιν με βάση τη Σταθερά Μπόλτζμαν και το γραμμομόριο με βάση τη Σταθερά Αβογκάντρο.

Είχε προηγηθεί τα προηγούμενα χρόνια μία ανάλογη αναθεώρηση για τις άλλες τρεις βασικές μονάδες του συστήματος SI: Το μέτρο (μονάδα μέτρησης της απόστασης), το δευτερόλεπτο (μονάδα μέτρησης του χρόνου) και το κηρίο ή καντέλα (μονάδα μέτρησης της έντασης μίας φωτεινής πηγής).

Μέχρι σήμερα το πρότυπο του κιλού, το λεγόμενο και μόνο «αληθινό» κιλό ή «Το Μεγάλο Κ» (Le Grand K), που χρησιμοποιείται από το 1889, φυλάσσεται σε ένα εργαστήριο στο κτίριο του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών (το οποίο είχε ιδρυθεί το 1875), στις Σέβρες της Γαλλίας.

Ο εν λόγω εμβληματικός λαμπερός κύλινδρος -που διεκδικούσε το δικαίωμα να αποκαλείται το μοναδικό αληθινό κιλό στον κόσμο- αποτελεί το τελευταίο υλικό κατασκεύασμα που ακόμη χρησιμοποιείτο για τον ορισμό μίας μονάδας του συστήματος SI.

Η αναθεώρηση έχει ως στόχο να κάνει τις μονάδες μέτρησης πιο σταθερές και αξιόπιστες σε βάθος χρόνου, συνδέοντας τις μετρήσεις στο μικροσκοπικό επίπεδο (ατομικό και κβαντικό) με τις μετρήσεις στο μακροσκοπικό επίπεδο.

 

Γιάννα στις 10 Νοεμβρίου 2018

«Σκέψου η ζωή να τραβάει το δρόμο της, και συ να λείπεις, να “ ρχονται οι Άνοιξες με πολλά διάπλατα παράθυρα, και συ να λείπεις, να “ ρχονται τα κορίτσια στα παγκάκια του κήπου με χρωματιστά φορέματα, και συ να λείπεις, οι νέοι να κολυμπάνε το μεσημέρι, και συ να λείπεις. Ένα ανθισμένο δέντρο να σκύβει στο νερό, πολλές σημαίες ν” ανεμίζουν στα μπαλκόνια, και συ να λείπεις. Κι ύστερα ένα κλειδί να στρίβει, η κάμαρα να “ ναι σκοτεινή, δυο στόματα να φιλιούνται στον ίσκιο, και συ να λείπεις. Σκέψου δυο χέρια να σφίγγονται, και σένανε να σου λείπουν τα χέρια, δυο κορμιά να παίρνονται, και συ να κοιμάσαι κάτου απ” το χώμα, και τα κουμπιά του σακακιού σου ν΄ αντέχουν πιότερο από σένα κάτου απ” το χώμα, κι η σφαίρα η σφηνωμένη στην καρδιά σου να μη λιώνει. Όταν η καρδιά σου, που τόσο αγάπησε τον κόσμο, θα’χει λιώσει. Να λείπεις- δεν είναι τίποτα να λείπεις. Αν έχεις λείψει για ό,τι πρέπει, θα “σαι για πάντα μέσα σ” όλα εκείνα που γι αυτά έχεις λείψει, θα “σαι για πάντα μέσα σ” όλο τον κόσμο…»

Γιάννα στις 9 Νοεμβρίου 2018

Με την πρώτη ματιά μοιάζει με ένα μικρό δάσος από 1.000 έλατα. Βρίσκεται σε απόσταση μόλις μίας ώρας από το Οσλο. Και πιθανότατα θα περνούσε απαρατήρητο αν δεν είχε ημερομηνία λήξης. Θα πεθάνει σε 96 χρόνια, το 2114. Τα δέντρα του θα κοπούν, θα πολτοποιηθούν και θα μετατραπούν σε χαρτί για να τυπωθούν στην επιφάνειά του 100 ανέκδοτα βιβλία που αποτελούν και τον κορμό της Βιβλιοθήκης του Μέλλοντος.

Πίσω από αυτή την αμφιλεγόμενη, κατά ορισμένους, ιδέα βρίσκεται η σκωτσέζα καλλιτέχνις Κέιτι Πάτερσον, η οποία μεταξύ άλλων στο παρελθόν είχε συντάξει έναν χάρτη με 27.000 νεκρά αστέρια. Το ιδιαίτερο αυτό εγχείρημα ξεκίνησε το 2014 και στόχος είναι να προστίθεται στη βιβλιοθήκη ένα βιβλίο κάθε χρόνο, ενώ η επιλογή των συγγραφέων που θα δωρίσουν το ανέκδοτο χειρόγραφό τους στη Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος επιλέγεται από το διοικητικό συμβούλιο διορισμένο από τη δημοτική Αρχή του Οσλο.
ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ. Ο αριθμός εισαγωγής τέσσερα δόθηκε το καλοκαίρι που μας πέρασε στο βιβλίο της τουρκάλας συγγραφέως Ελίφ Σαφάκ (η οποία έχει γράψει ήδη 10 μυθιστορήματα, είναι φεμινίστρια και ασκεί κριτική στον τουρκικό εθνικισμό), το οποίο πήρε τη θέση του στο ράφι πλάι στα έργα των Μάργκαρετ Ατγουντ, Ντέιβιντ Μίτσελ και Σον.
Η συγγραφή ενός βιβλίου για τη Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος περιγράφεται από τη Σαφάκ ως «μια κοσμική πράξη πίστης» σε έναν κόσμο που μοιάζει να έχει τρελαθεί, έναν κόσμο που εντείνει βίαια τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων. «Οταν γράφεις ένα βιβλίο», λέει, «έχεις την πίστη ότι θα φτάσει σε κάποιον άλλο, σε κάποιον που είναι διαφορετικός από σένα και θα συνδεθείτε μέσω αυτού. Οτι θα μπορέσεις να ξεπεράσεις τα όρια του εαυτού σου, αυτά που σου δόθηκαν όταν γεννήθηκες, ότι θα είσαι σε θέση να αγγίξεις την πραγματικότητα κάποιου άλλου». Αν και σε 96 χρόνια, όταν τα φιντάνια θα έχουν γίνει δέντρα και τα δέντρα θα θυσιαστούν στον βωμό του γραπτού λόγου, είναι αδύνατον να γνωρίζουμε ποιων ανθρώπων την πραγματικότητα θα αγγίξουν αυτά τα βιβλία.
Για την υποδοχή του κάθε νέου συγγραφικού πονήματος στη Βιβλιοθήκη γίνεται ειδική τελετή στο δασάκι, παρουσία λίγων καλεσμένων και υπό τους ήχους μουσικών οργάνων και τραγουδιστών παραδοσιακών τραγουδιών που υμνούν τη γη για τις προσφορές της. Εν συνεχεία το νέο χειρόγραφο τοποθετείται σε ένα ωραίο γκρίζο κουτί, το οποίο δένεται με μια μοβ κορδέλα. «Μην το ανοίξετε και μην μιλήσετε για το περιεχόμενο του» προειδοποιεί η πρόεδρος του ΔΣ Αν Μπεάτε Χόβιντ τη συγγραφέα, στην οποία επιτρέπεται να αποκαλύψει μόνο τον τίτλο του βιβλίου που δώρισε: «Το τελευταίο ταμπού». Τίτλος που σχολιάστηκε ως εύστοχο σχόλιο για το προφίλ της Βιβλιοθήκης του Μέλλοντος, η οποία μπολιάζει ένα περιβαλλοντικό ταμπού με ένα καλλιτεχνικό: δέντρα που φυτεύονται με προοπτική να κοπούν. Βιβλία που γράφονται για να μη διαβαστούν.
«ΣΙΩΠΗΛΟ ΔΩΜΑΤΙΟ». Το εγχείρημα ωστόσο δεν θα περιοριστεί σε ετήσιες τελετές στο δασάκι και σε ανακοινώσεις των επόμενων συγγραφέων που θα αφήσουν το χειρόγραφό τους παρακαταθήκη στη βιβλιοθήκη-χρονοκάψουλα. Παρεμπιπτόντως ο επόμενος συγγραφέας που θα αφήσει το βιβλίο του αδιάβαστο για σχεδόν έναν αιώνα είναι η νικήτρια του Μπούκερ 2016, Χαν Κανγκ (για τον «Χορτοφάγο»). Το 2020 τα βιβλία που θα έχουν ώς τότε συγκεντρωθεί θα μεταφερθούν στην υπό ανέγερση νέα βιβλιοθήκη του Οσλο και θα εκτεθούν στο «Σιωπηλό Δωμάτιο»: μια αίθουσα επενδεδυμένη με ξύλο σε σχήμα μήτρας και θέα στο δάσος. Οι επισκέπτες θα μπαίνουν κατά μόνας ή ανά δυάδες και θα παρατηρούν τα χειρόγραφα τα οποία μέσα στις προστατευτικές γυάλινες προθήκες θα περιμένουν τον χρόνο να περάσει.
Και μόνο η περιγραφή του συγκεκριμένου χώρου καθιστά σαφές ότι πρόθεση της Κέιτι Πάτερσον δεν είναι να διαβαστούν αυτά τα βιβλία ούτε στην εποχή μας, αλλά ούτε και στο μέλλον. Γράφτηκαν για να γίνουν αντικείμενα λατρείας και πόθου. Και όλα δείχνουν πως και η Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος επιδιώκει να αποκτήσει έναν χαρακτήρα Κιβωτού του Νώε, σε μια εποχή μάλιστα που το βιβλίο ως αντικείμενο μοιάζει να εντάσσεται στα απειλούμενα είδη λόγω των νέων δυνατοτήτων της τεχνολογίας και των οικολογικών ανησυχιών και παρά το ότι τα πραγματικά δεδομένα θέλουν στην εποχή μας τυπώνονται περισσότερα βιβλία παρά ποτέ. Η δημιουργία της ενδέχεται να εντάσσεται στο πνεύμα της εποχής που δεν κρύβει το άγχος της να διασώσει το παρόν και να του εξασφαλίσει το μέλλον.
ΚΙΒΩΤΟΣ ΣΠΟΡΩΝ. Στη Νορβηγία άλλωστε βρίσκεται και μια άλλη κιβωτός στην οποία φυλάσσονται 4,5 εκατ. διαφορετικοί τύποι σπόρων (500 ανά είδος) από όλον τον κόσμο, ώστε σε περίπτωση πυρηνικής καταστροφής, επί παραδείγματι, να υπάρχει μαγιά για τη διατροφή του ανθρώπινου είδους, ενώ μόλις πέρυσι πολωνοί επιστήμονες έθαψαν ένα κουτί από ανοξείδωτο ατσάλι κάτω από τους πάγους στο ακριτικό νησί Σβάλμπαρντ στο οποίο είχαν τοποθετήσει μεταξύ άλλων μια πιστωτική κάρτα, ένα κινητό τηλέφωνο, μια πυξίδα, αλλά και τα δακτυλικά τους αποτυπώματα.
«Η Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος είναι από μόνη της κάτι πολύ ελπιδοφόρο επειδή, πρώτον, προϋποθέτει ότι θα υπάρχουν άνθρωποι σε εκατό χρόνια από τώρα» έλεγε η Μάργκαρετ Ατγουντ πριν από τρία χρόνια. «Δεύτερον, επειδή προϋποθέτει ότι το δάσος θα μεγαλώσει. Και επιπλέον θεωρεί ως δεδομένο ότι οι άνθρωποι θα εξακολουθούν να διαβάζουν και ότι θα ενδιαφέρονται για την ανάγνωση». Ωστόσο δεν είναι πλέον λίγοι εκείνοι που δεν αμφισβητούν το ρεαλιστικό μέρος του εγχειρήματος – την ύπαρξη των βιβλίων και του δάσους -, αλλά κρίνουν ως ανεδαφικό το ιδεολογικό του αφήγημα
Γιάννα στις 4 Νοεμβρίου 2018

 

**Πώς ο Χου Γι έριξε ένα βέλος στον ήλιο

Σύμφωνα με την κινεζική μυθολογία, ο ουρανός είχε δέκα ήλιους. Κάθε μέρα, η θεά του ήλιου Σίχο επέλεγε έναν από τους ήλιους (που ήταν και γιοι της) και τον έστελνε να διατρέξει τον ουράνιο θόλο με το άρμα της. Εν τω μεταξύ, οι υπόλοιποι εννιά έπαιζαν.

Το σύστημα αυτό λειτουργούσε μια χαρά έως ότου οι ήλιοι βαρέθηκαν. Αποφάσισαν να διατρέξουν τον ουρανό όλοι μαζί, προκειμένου να παραγάγουν τόσο φως και ζέστη ώστε να πάρουν ρεπό μερικές μέρες. Όμως, αυτό ξέρανε τους ποταμούς, έκαψε τη γη και οδήγησε σε ξηρασία.

Ο θεός του ήλιου Ντιτζούν λυπήθηκε τους θνητούς και κάλεσε τον μεγάλο τοξότη Χου Γι. Ο θρύλος λέει ότι ο Χου Γι τόξευσε τους εννέα αλλά δεν σκότωσε τον δέκατο, σώζοντας τη γη από το αιώνιο σκότος. Οι αρχαίοι κινεζικοί θρύλοι λένε ότι ένας δαίμονας έτρωγε τον ήλιο (έκλειψη), κι έτσι ο λαός χτυπούσε τύμπανα για να διώξει τον… ηλιοφάγο. Βέβαια, οι Κινέζοι αστρονόμοι είχαν κατανοήσει απόλυτα τις εκλείψεις από το …720 π.Χ!

**Κυνηγημένος από λύκους

Στην αρχαία νορβηγική μυθολογία, η ηλιακή θεά Σολ ταξιδεύει στον ουρανό κυνηγημένη από το λύκο Σκόελ που θέλει να την καταβροχθίσει (και ο αδερφός του, ο Χάτι, κυνηγά το φεγγάρι τη νύχτα). Λεγόταν ότι οι εκλείψεις ήταν σημάδι πως ο Σκόελ πλησίαζε επικίνδυνα τη Σολ. Για την ακρίβεια, οι Νορβηγοί πίστευαν ότι κάποια μέρα ο ήλιος θα καταβροχθισθεί. Η μυθολογία προέβλεπε μια τεράστια μάχη, το Ράγκναροκ, όπου οι μεγάλοι θεοί θα πέθαιναν και η γη θα πλημμύριζε. Αυτή η αποκαλυπτική σύγκρουση θα σάρωνε τη γη, η οποία θα επανακατοικούταν από ένα ζευγάρι ανθρώπων που θα επιζούσαν από την καταστροφή.

**Ταξιδεύοντας με την ηλιακή βάρκα

Ο Ρα, ο θεός με το κεφάλι γερακιού, είναι μια από τις σημαντικότερες θεότητες στο αιγυπτιακό πάνθεον. Ο θρύλος λέει ότι ο Ρα πλοηγούσε μια βάρκα κατά μήκος του ουρανού κάθε μέρα. Η βάρκα ονομαζόταν Μαντζέτ, που σημαίνει “η βάρκα των εκατομμυρίων ετών”.

Τη νύχτα, ο Ρα επέστρεφε στον κάτω κόσμο, δίνοντας φως στους νεκρούς. Όμως, ήταν ένα επικίνδυνο ταξίδι: ο Απέπ, ο κακός θεός-ερπετό, προσπαθούσε να εμποδίσει τον Ρα, τρώγοντάς τον. Οι ηλιακές εκλείψεις θεωρούνταν επιτυχημένες απόπειρες του Απέπ, όμως ο Ρα πάντα του ξέφευγε..

** Μη βιάζεσαι, Ήλιε!

Ο λαός των Μαορί της Νέας Ζηλανδίας διηγείται μια ιστορία για μια εποχή όπου οι μέρες ήταν πολύ μικρότερες. Ο ήρωας Μάουι συχνά άκουγε τους αδερφούς του να παραπονιούνται για την έλλειψη φωτός, οπότε αποφάσισε να δαμάσει τον ήλιο. Τα αδέρφια του, για να τον βοηθήσουν, του έδωσαν ένα δίχτυ από λινάρι. Τότε, ο Μάουι και τα αδέρφια του ξεκίνησαν για την ανατολή για να βρουν το σπίτι του ήλιου. Κάλυψαν την είσοδο της σπηλιάς του με τα δίχτυα και αλείφτηκαν με πηλό για να προστατευτούν από τη θερμότητά του. Όταν ο ήλιος βγήκε, πιάστηκε στα δίχτυα. Ο Μάουι ξεκίνησε να τον χτυπά, και ο ήλιος κουράστηκε τόσο πολύ που δεν μπορούσε πια να τρέχει στον ουρανό. Έτσι, οι μέρες έγιναν μεγαλύτερες.

** Ζηλιάρης ήλιος

Σύμφωνα με ένα μύθο των ινδιάνων Τσερόκι, ο ήλιος ζήλεψε τον αδερφό του το φεγγάρι επειδή οι άνθρωποι μισόκλειναν τα μάτια κοιτώντας τον ίδιο, ενώ έβλεπαν το φεγγάρι με χαρά και ηρεμία. Ο ήλιος, οργισμένος για τους μορφασμούς που έκαναν οι άνθρωποι όταν τον κοιτούσαν, έμεινε στο κέντρο του ουρανού (όπου ζούσε μια κόρη του) και εξαπέλυσε κύματα ζέστης που σκότωναν τους ανθρώπους.

Τότε, οι άνθρωποι στράφηκαν στους Μικρούς Ανθρώπους, που, σύμφωνα με τη μυθολογία των Τσερόκι, ήταν μικρόσωμα πλάσματα που ζούσαν στα δάση. Οι Μικροί Άνθρωποι είπαν πως ο ήλιος πρέπει να πεθάνει, οπότε μεταμόρφωσαν έναν άνθρωπο σε κροταλία κι έναν άλλον σε ένα τρομακτικό ερπετό, το Ουκτένα.

Ο κροταλίας έφτασε στο σπίτι της κόρης του ήλιου για να περιμένει το άστρο. Όμως, καθώς περίμενε, η κόρη του ήλιου άνοιξε την πόρτα της. Ο κροταλίας δάγκωσε κατά λάθος αυτήν, σκοτώνοντάς την. Όταν ο ήλιος ήρθε να δει την κόρη του, ανακάλυψε το πτώμα της και άρχισε να κλαίει, πλημμυρίζοντας τη γη.

Οι άνθρωποι, απελπισμένοι στην προσπάθειά τους να ευχαριστήσουν τον ήλιο για να μην κλαίει, προσπάθησαν να φέρουν την κόρη του από τη χώρα των νεκρών, αλλά φυσικά απέτυχαν· ξεκίνησαν λοιπόν να χορεύουν και να παίζουν μουσική – και ο ήλιος ήταν ξανά ευχαριστημένος

Γιάννα στις 4 Νοεμβρίου 2018

ΟΙ ΔΥΟ ΛΥΚΟΙ

Ένα βράδυ ένας γέρος ινδιάνος της φυλής Τσερόκι, μίλησε στον εγγονό του για τη μάχη που γίνεται μέσα στην ψυχή των ανθρώπων και του είπε:

“Γιε μου, η μάχη γίνεται ανάμεσα σε δύο λύκους που έχουμε όλοι μέσα μας.

Ο ένας είναι το Κακό. Είναι ο θυμός, η ζήλια, η θλίψη, η απογοήτευση, η απληστία, η αλαζονεία, η ενοχή, η προσβολή, τα ψέματα, η ματαιοδοξία, η υπεροψία, και το εγώ.

Ο άλλος είναι το Καλό. Είναι η χαρά, η ειρήνη, η αγάπη, η ελπίδα, η ηρεμία, η ταπεινοφροσύνη, η ευγένεια, η φιλανθρωπία, η συμπόνια, η γενναιοδωρία, η αλήθεια, η ευσπλαχνία.”

Ο εγγονός το σκέφτηκε για ένα λεπτό και μετά ρώτησε τον παππού του:

“Και ποιος λύκος νικάει;”

Ο γέρος Ινδιάνος Τσερόκι απάντησε απλά:

“Αυτός που ταΐζεις.”

 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ

Ένας πανάρχαιος μύθος των ινδιάνων Σιου, λέει πως ήρθαν κάποτε στη σκηνή του γέρου μάγου της φυλής, πιασμένοι χέρι χέρι, ο Άγριος Ταύρος, ο πιο γενναίος και τιμημένος νέος πολεμιστής, και το Ψηλό Σύννεφο, η κόρη του αρχηγού, μια από τις ωραιότερες γυναίκες της φυλής.«Αγαπιόμαστε» αρχίζει ο νέος.
«Και θα παντρευτούμε» λέει εκείνη.
«Και αγαπιόμαστε τόσο που φοβόμαστε…»
«Θα θέλαμε κάποιο μαγικό, ένα χαϊμαλί, ένα φυλαχτό…»
«Κάτι που θα μας εγγυάται ότι θα είμαστε για πάντα μαζί.»
«Που θα μας εξασφαλίσει ότι θα είμαστε ο ένας στο πλευρό του άλλου, ώσπου να συναντήσουμε τον Μανιτού, την ημέρα του θανάτου».«Σε παρακαλούμε» ικετεύουν, «πες μας τί μπορούμε να κάνουμε…»
Ο μάγος τους κοιτάζει και συγκινείται που τους βλέπει τόσο νέους, τόσο ερωτευμένους, να λαχταρούν τόσο μια του λέξη.
«Υπάρχει κάτι …» λέει τελικά ο σοφός μάγος μετά από αρκετή ώρα. «Αλλά δεν ξέρω…είναι ένα έργο πολύ δύσκολο και απαιτεί θυσίες.»
«Δεν μας πειράζει» λένε και οι δύο.
«Ό,τι και να’ ναι» επιβεβαιώνει ο Άγριος Ταύρος.«Ωραία» λέει ο μάγος. «Ψηλό Σύννεφο, βλέπεις το βουνό που είναι βόρεια από το χωριό μας ; Πρέπει να το ανέβεις μόνη σου, χωρίς τίποτα άλλο εκτός από ένα δίχτυ και τα χέρια σου, και να κηνυγήσεις το πιο όμορφο και δυνατό γεράκι του βουνού. Αν το πιάσεις, πρέπει να το φέρεις εδώ ζωντανό την τρίτη μέρα μετά την πανσέληνο. Κατάλαβες;»Η νεαρή κοπέλα συγκατανεύει σιωπηλά.
«Κι εσύ Άγριε Ταύρε» συνεχίζει ο μάγος, «πρέπει να ανέβεις το βουνό του κεραυνού, κι όταν φτάσεις στην κορυφή, τον πιο άγριο απ’ όλους τους αετούς, και με τα χέρια σου μόνο κι ένα δίχτυ να τον πιάσεις χωρίς να τον τραυματίσεις και να τον φέρεις μπροστά μου, ζωντανό, την ίδια μέρα που θα έρθει και το Ψηλό Σύννεφο….Πηγαίνετε τώρα.»Οι δυο νέοι κοίτάζονται με τρυφερότητα, κι ύστερα από ένα φευγαλέο χαμόγελο φεύγουν για να εκπληρώσουν την αποστολή που τους ανατέθηκε. Εκείνη πάει προς το βορρά, εκείνος προς το νότο…
Την καθορισμένη ημέρα, μπροστά στη σκηνή του μάγου, περιμένουν οι δυο νέοι, ο καθένας με μια πάνινη τσάντα, που περιέχει το πουλί που του ζητήθηκε.Ο μάγος τους λέει να βγάλουν τα πουλιά από τις τσάντες με μεγάλη προσοχή. Οι νέοι κάνουν αυτό που τους λέει, και παρουσιάζουν στο γέρο για να τα εγκρίνει τα πουλιά που έπιασαν Είναι πανέμορφα, χωρίς αμφιβολία, τα καλύτερα του είδους τους.
«Πετούσαν ψηλά;» ρωτάει ο μάγος.
«Ναι, βέβαια. Κι εμείς, όπως μας ζητήσατε….Και τώρα;» ρωτάει ο νέος. «Θα τα σκοτώσουμε και θα πιούμε την τιμή από το αίμα τους;»
«Όχι» λέει ο γέρος.«Να τα μαγειρέψουμε και να φάμε τη γενναιότητα από το κρέας τους;» προτείνει η νεαρή.
«Όχι» ξαναλέει ο γέρος. «Κάντε ότι σας λέω. Πάρτε τα πουλιά και δέστε τα μεταξύ τους από τα πόδια μ’ αυτές τις δερμάτινες λωρίδες…Αφού τα δέσετε, αφήστε τα να φύγουν, να πετάξουν ελεύθερα.»Ο πολεμιστής και η νεαρή κοπέλα κάνουν ό,τι ακριβώς τους έχει πει ο μάγος, και στο τέλος ελευθερώνουν τα πουλιά.
Ο αετός και το γεράκι προσπαθούν να πετάξουν, αλλά το μόνο που καταφέρνουν είναι να στριφογυρίζουν και να ξαναπέφτουν κάτω. Σε λίγα λεπτά, εκνευρισμένα που δεν καταφέρνουν να πετάξουν, τα πουλιά επιτίθενται με τσιμπήματα το ένα εναντίον του άλλου, μέχρι που πληγώνονται.«Αυτό είναι το μαγικό. Μην ξεχάσετε ποτέ αυτό που είδατε σήμερα. Τώρα, είστε κι εσείς ένας αετός κι ένα γεράκι. Αν δεθείτε ο ένας με τον άλλον, ακόμα κι αν το κάνετε από αγάπη, όχι μόνο θα σέρνεστε στη ζωή σας, αλλά επιπλέον, αργά ή γρήγορα, θα αρχίσετε να πληγώνετε ο ένας τον άλλον. Αν θέλετε η αγάπη σας να κρατήσει για πάντα, να πετάτε μαζί, αλλά ποτέ δεμένοι.»

Ο ΑΝΕΜΟΣ

Πριν πάρα πολλά χρόνια, δε θυμάμαι πόσα ακριβώς, σε μια μακρινή χώρα, ζούσε μια φυλή ινδιάνων. Ο αρχηγός της φυλής είχε μια πανέμορφη και νέα κόρη που όλοι θαύμαζαν αλλά κανένας δεν είχε αγγίξει ακόμα. Μια μέρα όπως καθόταν έξω από τη σκηνή του ο μεγάλος αρχηγός, τον επισκέφτηκε ο Άνεμος και του είπε:

Μεγάλε αρχηγέ, αγαπάω την κόρη σου και με αγαπά και εκείνη. Θα μου τη δώσεις να γίνει γυναίκα μου;

Όχι…

…του απάντησε απότομα ο αρχηγός χωρίς να δεχτεί δεύτερη κουβέντα. Την επόμενη μέρα η όμορφη κόρη, προσπάθησε να μιλήσει στον πατέρα της.

Πατέρα, αγαπάω τον Άνεμο. Θα μου επιτρέψεις να πάω μαζί του στο κατάλυμά του και να γίνω γυναίκα του;

Όχι…

…της απάντησε αυστηρά ο αρχηγός.

Δεν σου το επιτρέπω. Όταν ο Άνεμος ήταν παιδί, συνήθιζε να έρχεται στη σκηνήμου μέσα από μικρές χαραμάδες και έσβηνε πάντοτε τη φωτιά που προσπαθούσα με τόσο κόπο να ανάψω. Δε γνωρίζει ούτε να πολεμάει, ούτε να κυνηγάει και δε σου επιτρέπω να γίνεις γυναίκα του.

Και λέγοντας αυτά, ο αρχηγός άρπαξε την κόρη του από το χέρι και την οδήγησε σε ένα πυκνό δάσος από μαύρα έλατα για να την κρύψει από τον Άνεμο.

«Ο Άνεμος ίσως να την έβλεπε αν την έκρυβα μέσα σε ένα πευκοδάσος, όμως δε θα μπορέσει ποτέ να την διακρίνει μέσα σε ένα τόσο πυκνό δάσος από μαύρα έλατα», σκέφτηκε δυνατά.

Όμως ο Άνεμος είχε ήδη γίνει αόρατος και όλη την ώρα που ο αρχηγός μονολογούσε έστεκε εκεί κοντά και άκουγε προσεκτικά κάθε του λέξη. Έτσι όταν ήρθε η επόμενη νύχτα, ο Άνεμος άρχισε να τρέχει γύρω γύρω από το πυκνό μαύρο δάσος μέχρι που βρήκε ένα μικρό κενό και μπόρεσε να εισχωρήσει ανάμεσα από τα δέντρα. Έψαξε αρκετά και παρ’ όλες τις δυσκολίες, στο τέλος κατάφερε να βρει τη νεαρή κοπέλα και να τη βγάλει από το πυκνό δάσος. Δεν επέστρεψαν όμως στον καταυλισμό γιατί φοβήθηκαν ότι οι ινδιάνοι θα έπαιρναν την κόρη και θα την οδηγούσαν στον αρχηγό της φυλής και πατέρα της.

Έτσι, ταξίδεψαν μέσα στο σκοτάδι της νύχτας με κατεύθυνση προς το βορρά και πάνω που άρχισε να χαράζει, βρήκαν μια πολύ όμορφη περιοχή. Εκεί, αποφάσισαν να στήσουν το κατάλυμα που θα στέγαζε τον έρωτα τους. Την ίδια κιόλας νύχτα την πήρε στην αγκαλιά του και την έκανε γυναίκα του. Οι μέρες περνούσαν και το αγαπημένο ζευγάρι απολάμβανε τον έρωτα τους ευτυχισμένοι και κανένας απο τους δύο δε μπορούσε να σκεφτεί πως ο αρχηγός θα μπορούσε να τους εντοπίσει. Όμως ο πατέρας της κοπέλας τους έψαχνε σα μανιασμένος μέχρι που στο τέλος ανακάλυψε το κατάλυμά τους.

Τότε ο Άνεμος έκρυψε τη νεαρή γυναίκα του και έγινε αόρατος, όμως ο μεγάλος Αρχηγός άρχισε να καταστρέφει τα πάντα γύρω του με τα όπλα που είχε φέρει μαζί του και χωρίς να το γνωρίζει κατάφερε ένα δυνατό χτύπημα στο κεφάλι του Άνεμου που τον άφησε αναίσθητο. Όταν μετά από ώρες ο άνεμος ξαναβρήκε τις αισθήσεις του ανακάλυψε πως η γυναίκα του είχε εξαφανιστεί και άρχισε να την ψάχνει. Περιπλανήθηκε σαν τρελός στα δάση της περιοχής και στο τέλος την είδε μέσα σε ένα κανό που οδηγούσε ο πατέρας της στο Μεγάλο-Νερό.

Έλα μαζί μου…

…άρχισε να της φωνάζει με απελπισία. Η κοπέλα κατατρόμαξε και το πρόσωπο της έγινε λευκό σαν το χιόνι, γιατί δεν έβλεπε τίποτα γύρω της, ενώ άκουγε την φωνή του αγαπημένου της να την καλεί απελπισμένα. Ο Άνεμος, μετά το χτύπημα που είχε δεχτεί στο κεφάλι από τον πατέρα της, είχε ξεχάσει πως να μεταμορφώνεται και είχε παραμείνει αόρατος. Ο Άνεμος θύμωσε τόσο πολύ τότε με τον αρχηγό, που φύσηξε με όλη του τη δύναμη πάνω στο κανό.

«Ας αναποδογυρίσει»…σκέφτηκε. «Μπορώ να μεταφέρω τη γυναίκα μου ασφαλή στην ξηρά».

Έτσι το κανό αναποδογύρισε με το φύσημα του ανέμου και ο αρχηγός με την κόρη του πέσανε μέσα στο νερό.

Έλα αγαπημένη μου, πιάσε το χέρι μου

…φώναζε ο άνεμος στην κοπέλα. Μα δε θυμόταν πως ήταν αόρατος και ότι η κοπέλα δε θα μπορούσε να δει το χέρι του. Κι έτσι η κοπέλα άρχισε να βουλιάζει, να βουλιάζει, μέχρι που έφτασε στον πάτο της λίμνης.Και μαζί με αυτήν, πνίγηκε κι ο αρχηγός της φυλής και πατέρας της. Όταν ο Άνεμος κατάλαβε πως η αγαπημένη του έχασε τη ζωή της εξαιτίας του, γέμισε θλίψη και άρχισε να αγριεύει.

Ο άνεμος ποτέ δε φυσούσε τόσο δυνατά και θλιμμένα!

…έλεγαν οι ινδιάνοι μεταξύ τους ενώ προσπαθούσαν να προφυλαχτούν μέσα στις σκηνές τους. Το Μεγάλο Πνεύμα λυπήθηκε την κοπέλα που έχασε τη ζωή της τόσο άδικα πέφτωντας στο νερό και την επόμενη νύχτα την μετέφερε ψηλά στα αστέρια και της έδωσε ένα σπίτι στο φεγγάρι. Η κοπέλα ζει ακόμα εκεί, όμως το πρόσωπό της έμεινε κατάλευκο, όπως ήταν τη στιγμή που τρομαγμένη έπεσε από το κανό. Έτσι τις νύχτες, στο σεληνόφως, κοιτάζει κάτω στη γη, προσπαθώντας να βρει τον αγαπημένο της Άνεμο αλλά δεν ξέρει πως είναι αόρατος. Ο Άνεμος πάλι, δε γνωρίζει πως εκεί ψηλά στο φεγγάρι βρίσκεται η αγαπημένη του γυναίκα που χάθηκε και έτσι περιπλανιέται στα δάση και ψάχνει ανάμεσα στα βράχια των βουνών να τη βρει, όμως ποτέ δε σκέφτεται να κοιτάξει ψηλά στο φεγγάρι …

ΤΟ ΚΑΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΟ

Μια μέρα, ένα φίδι γλιστρούσε στο δάσος, όταν ξαφνικά ένα δέντρο έπεσε πάνω του και το πλάκωσε. Μάταια το φίδι πάλευε για να ελευθερωθεί. Όσο κι αν προσπάθησε δεν το κατάφερε. Μετά από ώρες που ήταν εκεί εγκλωβισμένο, έτυχε να περνάει ένας ξυλοκόπος που έμενε παραδίπλα σε μια καλύβα και είχε βγει για να κόψει ξύλα. Το φίδι του φώναξε:

Σε παρακαλώ καλέ μου άνθρωπε. Βοήθησέ με να ελευθερωθώ από το δέντρο που με έχει πλακώσει.

Όχι. Δεν έχω σκοπό να σε βοηθήσω γιατί πολύ απλά, μετά θα με φας.

Δεν θα σε φάω, πίστεψέ με. Απλά βοήθησέ με να απελευθερωθώ.

Δεν σε πιστεύω…

…απάντησε ο άνθρωπος, αλλά το φίδι συνέχισε να τον παρακαλάει και με πολύ ευγενικό τρόπο κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του ανθρώπου, ο οποίος έβαλε όλη του την δύναμη και μετακίνσε το δέντρο. Όταν το φίδι ελευθερώθηκε, γύρισε και του είπε:

Καλέ μου άνθρωπε, σε ευχαριστώ για την βοήθεια, αλλά είμαι τόσες ώρες εδώ εγκλωβισμένο και έχω πεθάνει στην πείνα. Δεν αντέχω άλλο, οπότε δεν έχω κι άλλη επιλογή…πρέπει να σε φάω.

Μα τι μου λες; Εγώ σε βοήθησα να ελευθερωθείς κι εσύ μου λες ότι θα με φας; Εξάλλου μου το υποσχέθηκες.

Με βοήθησες και σε ευχαριστώ γι’ αυτό. Δεν ξέρεις όμως ότι το καλό μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό;

Τι ανοησίες είναι αυτά που λες;

Φώναξε απελπισμένος ο άνθρωπος και το φίδι του απάντησε:

Κι όμως έχω δίκιο. Αν δεν με πιστεύεις, φώναξε τέσσερα ζώα να ρωτήσουμε την γνώμη τους.

Ο άνθρωπος, χωρίς να χάσει χρόνο έψαξε και βρήκε ένα πούμα, ένα άλογο, ένα ελάφι κι έναν λύκο και τα οδήγησε μπροστά στο φίδι, το οποίο τα ρώτησε ένα-ένα:

Αδερφέ πούμα, νομίζεις πως το καλό μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό;

Και βέβαια…

…απάντησε το πούμα!

Αδέρφι άλογο, νομίζεις πως το καλό μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό;

Και βέβαια…

Αδέρφι ελάφι, νομίζεις πως το καλό μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό;

Και βέβαια…

Ο άνθρωπος, ακούγοντας τις απαντήσεις των πρώτων τριών ζώων, άρχισε να φοβάται. Τελευταίος μίλησε ο λύκος.

Αδερφέ λύκε, νομίζεις πως το καλό μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό;

Εγώ δεν ξέρω τι ακριβώς έγινε, οπότε δεν μπορώ να πω αν έχεις δίκιο ή όχι. Άρα και δεν μπορώ να πω αν πρέπει να τον φας. Θα μπορούσα να έχω άποψη αν ήξερα πως ήσουνα πριν. Νομίζω ότι πρέπει να πάρεις την αρχική θέση που είχες ώστε να αποφασίσουμε.

Με τον λύκο συμφώνησαν και τα άλλα ζωά κι έτσι το φίδι ξάπλωσε στο χώμα ενώ ο άνθρωπος κύλησε και πάλι πάνω του το δέντρο. Τότε ο λύκος είπε:

Και τώρα φίδι, μπορείς να μείνεις εδώ. Εμείς φεύγουμε.

Αφού τα ζώα απομακρύνθηκαν με τον άνθρωπο αφήνωντας το φίδι και πάλι εγκλωβισμένο, ο άνθρωπος γύρισε και είπε στον λύκο.

Σε ευχαριστώ αδερφέ μου λύκε. Για να στο ξεπληρώσω, θέλω να έρθεις από το σπίτι μου για να σου δώσω ένα ζευγάρι κοτόπουλα, ως ανταμοιβή.

Όχι φίλε μου. Δεν θα έρθω σπίτι σου. Αν θέλεις, φέρε μου τα κοτόπουλα αύριο το μεσημέρι στο δάσος.

Ο ξυλοκόπος συμφώνησε και γύρισε σπίτι του όπου και διηγήθηκε στην γυναίκα του, τι ακριβώς είχε συμβεί.

Δεν θα δώσεις τίποτα στον λύκο…

…φώναξε έξαλλη  η γυναίκα του.

Μα γυναίκα, ο λύκος με βοήθησε. Μου έσωσε την ζωή κι εξάλλου του υποσχέθηκα τα κοτόπουλα.

Σου λέω να μην δώσεις τίποτα στον λύκο. Και μάλιστα, αντί για κοτόπουλα, να βάλεις στον άσκο τα μεγάλα σκυλιά που έχεις, αυτά που ορμάνε και δαγκώνουν τα αφτιά. Αυτά ξέρουν τι να τον κάνουν τον λύκο.

Κι επειδή ο ξυλοκόπος δεν ήθελε να μαλώσει με την γυναίκα του, έκανε ότι του είπε. Την άλλη μέρα, κατά το μεσημέρι, έβαλε στο σάκο τα δύο μεγάλα σκυλιά που είχε, αυτά που δαγκώνουν τα αφτιά και πήγε στο δάσος να συναντήσει τον λύκο. Όταν έφτασε εκεί του είπε:

Αδερφέ λύκε, σου έφερα τα κοτόπουλα.

Ευχαριστώ!

…του απάντησε ο λύκος. Ο άνθρωπος έλυσε τον σάκο και πήδησαν έξω τα σκυλιά, αυτά που δαγκώνουν τα αφτιά και όρμησαν στον λύκο. Μετά από πολή μάχη, ο λύκος κατάφερε να τα ξεφύγει κι ενώ αποιμακρύνονταν φώναξε στον ξυλοκόπο:

Τελικά είχε δίκιο το φίδι. Το καλό, μπορεί να ξεπληρωθεί με κακό!

 

ΞΙΠΑΣΜΕΝΗ ΝΥΚΤΕΡΙΔΑ

Μια φορά πριν πολλά χρόνια, κάποιο φθινόπωρο, μια νυχτερίδα πετούσε από εδώ κι από εκεί, από κλαδί σε κλαδί, κάνοντας μεγάλη φασαρία γιατί κρύωνε. Ο βασιλιάς των πουλιών, ο αετός, την άκουσε και της φώναξε…

Γιατί κάνεις τόση φασαρία νυχτερίδα μου;

Γιατί κρυώνω!

Γιατί τα υπόλοιπα πουλιά δεν κάνουν τόση φασαρία;

Γιατί αυτά δεν κρυώνουν τόσο πολύ επειδή έχουν πούπουλα. Εγώ δεν έχω ούτε ένα.

Ο αετός αφού σκέφτηκε για λίγο, στην συνέχεια κάλεσε όλα τα πουλιά μπροστά του και τα πρόσταξε να δώσουν στην νυχτερίδα από ένα πούπουλο το καθένα. Όταν η νυχτερίδα στολίστηκε με τα πούπουλα των άλλων πουλιών, έγινε πραγματικά ένα πανέμορφο πουλί. Κάθε πούπουλο είχε διαφορετικό χρώμα κι όταν η νυχτερίδα άπλωνε τα φτερά της, το θέαμα ήταν καταπληκτικό. Η νυχτερίδα το πήρε πολύ πάνω της. Δεν ξαναμίλησε στα άλλα πουλιά και περνούσε την μέρα της θαυμάζοντας την ομορφιά της.

Τα πουλιά πήγαν στον αετό και του παραπονέθηκαν για τη νυχτερίδα που κορδωνότανε συνέχεια για την ομορφιά της, ενώ στην πραγματικότητα οφειλόταν στα πούπουλα των άλλων. Ο αετός τότε έστειλε να φωνάξουνε την νυχτερίδα.

Νυχτερίδα μου, όλα τα πουλιά μου κάνουνε παράπονα για σένα. Λένε πως κορδώνεσαι για τα φτερά, που στην πραγματικότητα είναι δικά τους και δεν μιλάς πια σε κανέναν από καθαρή ξιπασιά. Είναι αλήθεια;

Το λένε από ζήλια γιατί είμαι πολύ πιο ωραία από αυτά. Κοίταξέ με και βγάλε συμπέρασμα και μόνος σου.

…απάντησε η νυχτερίδα ενώ ταυτόχρονα άνοιξε τα φτερά της. Ήταν πράγματι υπέροχη.

Εντάξει…

…είπε ο αετός και συνέχισε λέγοντας…

Τώρα, κάθε πουλί θα πάρει πίσω το πούπουλο που σου χάρισε. Αν στα αλήθεια είσαι όμορφη, τότε δεν τα έχεις ανάγκη όλα αυτά τα πούπουλα.

Τα πουλιά ρίχτηκαν στην νυχτερίδα και καθένα άρπαξε το πούπουλο που της είχε δώσει, μέχρι που στο τέλος η νυχτερίδα έμεινε γυμνή όπως και πριν. Η ντροπή της ήταν τόσο μεγάλη που πέταξε μακριά. Κι από τότε πετάει μόνο τη νύχτα!

 

 

Γιάννα στις 3 Νοεμβρίου 2018

Κάποτε όταν ζούσα στην καρδιά μιας ροδιάς , άκουσα ένα σπόρο να της λέει :

« Κάποια μέρα θα γίνω δέντρο κι ο αγέρας θα τραγουδάει ανάμεσα στα κλωνιά μου. Ο ήλιος θα χορεύει πάνω στα φύλλα μου και θα΄μαι δυνατό δέντρο  κι όμορφο , στις εποχές όλες μέσα.. ».

Ύστερα μίλησε κι άλλος ένας σπόρος και είπε:

«Όταν ήμουν νιος σαν εσένα είχα κι εγώ τέτοιες απόψεις, μα τώρα που μπορώ να μετρώ και να ζυγίζω τα πράγματα, βλέπω ότι οι ελπίδες μου τρέφονται του κάκου. »

Κι ένας τρίτος σπόρος μίλησε κι αυτός: « Δεν βλέπω τίποτα που να προμαντεύει, για εμάς, ένα τόσο μεγαλειώδες μέλλον .»

Κι ένας τέταρτος είπε :

« Όμως τι φενάκη θα΄ταν η ζωή μας χωρίς προοπτικές μεγαλοσύνης ».

Είπε ένας πέμπτος :

« Γιατί να διαφωνούμε για το τι θα γίνουμε, αφού το τι είμαστε δεν ακούμε καν…»

Μα ένας έκτος απάντησε  : « Εκείνο που είμαστε αυτό θα εξακολουθήσουμε να είμαστε…»

Κι ένας έβδομος είπε  :

« Έχω τόσο ξεκάθαρη ιδέα για το καθετί πως θα γίνει, μα και να μην μπορώ να τη ντύσω με λέξεις !»

Κι ύστερα ένας όγδοος μίλησε κι ένας ένατος και δέκατος  και μια σειρά από άλλους και δεν μπορούσα να βγάλω άκρη πια, από τις φωνές τους.

Κι έτσι την ίδια μέρα μετακόμισα στην καρδιά μιας κυδωνιάς , εκεί όπου οι σπόροι είναι λιγοστοί και δεν μιλάνε σχεδόν καθόλου…

Γιάννα στις 3 Νοεμβρίου 2018

Είναι άνοιξη. Αφέγγαρη η νύχτα στη μικρή πόλη, χωρίς αστέρια, βιβλικά μαύρη. Πέτρινοι σιωπηλοί δρόμοι και το δάσος καμπούρικο με τους ερωτευμένους, τους λαγούς, αθέατο κατεβαίνει κούτσα-κούτσα ως τη μαύρη-κορόμηλο, μαύρη-κοράκι, την ελαφροκυματούσα θάλασσα με τις ψαρόβαρκες.

ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΥΦΛΑ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΤΥΦΛΟΠΟΝΤΙΚΕΣ (αν κι αυτοί βλέπουν καλά τη νύχτα μεσ” απ” τις βελούδινες τρύπες τους, ξεμυτίζοντας), τυφλά σαν τον Καπετάν Γάτο εκεί στη μέση, κοντά στη βρύση και στο ρολόι της πόλης, τα κατάκλειστα μαγαζιά, το Ίδρυμα Κοινής Ωφελείας μαυροφορεμένο στο σκοτάδι. Η νανουρισμένη, βουβαμένη πολιτεία με τους ανθρώπους της κοιμάται τώρα.

Σ…Σ…Σ… ΤΑ ΜΩΡΑ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ, ΟΙ ΓΕΩΡΓΟΙ, ΟΙ ΨΑΡΑΔΕΣ, οι έμποροι, οι συνταξιούχοι, ο τσαγκάρης κοιμάται, ο δάσκαλος, ο ταχυδρόμος, ο ταβερνιάρης, ο νεκροθάφτης, και η ζωηρή του χωριού, ο μέθυσος, η ράφτρα, ο παπάς, ο αστυνόμος, η γυναίκα με τα μύδια και τα παπίσια πόδια και οι ταχτικές νοικοκυρές.

ΤΑ ΝΕΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΣΤΑ ΜΑΛΑΚΑ ΚΡΕΒΑΤΙΑ γλιστρούν στ” όνειρό τους ως το δάσος που αντηχεί σαν εκκλησιαστικό όργανο, γλιστρούν με δαχτυλίδια και προικιά κι είναι οι πυγολαμπίδες που κρατούν την ουρά της νύφης.

Τ” ΑΓΟΡΙΑ ΚΑΝΟΥΝ ΠΟΝΗΡΑ ΟΝΕΙΡΑ, καβαλικεύουν τ” αδάμαστα άτια της νύχτας ή αλωνίζουν κουρσεμένες θάλασσες. Ανθρακίτης τα σώματα των αλόγων κοιμισμένα στα λιβάδια, οι αγελάδες στους σταύλους, οι σκύλοι στις αυλές μ” υγρές μουσούδες.

ΚΙ ΟΙ ΓΑΤΕΣ ΛΑΓΟΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΩΝΙΕΣ ή με πονηρές δρασκελιές, σαν αστραπή, χώνονται στο σύννεφο το μοναδικό της στέγης. Μπορείς ν” ακούσεις τη δροσούλα να πέφτει και την πόλη σε σιγή ν” ανασαίνει.

ΜΟΝΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΟΥ ΜΑΤΙΑ ΜΕΝΟΥΝ ΑΝΟΙΧΤΑ και βλέπουν τη μαύρη πολιτεία βυθισμένη, τυλιγμένη σε ύπνο αργό. Και μόνο εσύ μπορείς ν” ακούσεις την αόρατη πτώση των άστρων, τη θάλασσα στην πιο σκοτεινή της στιγμή, την πριν απ” την αυγή.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Ντίλαν Τόμας Κάτω από το γαλατόδασος, εκδόσεις [Πηγή: www.doctv.gr]

Ποιες τεχνολογίες αιχμής ξεχώρισαν φέτος και έχουν μεγάλες πιθανότητες να αλλάξουν τις καθημερινές ζωές μας στο κοντινό μέλλον; Οι επιστήμονες και άλλοι ειδικοί του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) έδωσαν στη δημοσιότητα ένα Top 10 για την ενημέρωση των επενδυτών και των

Ποιες τεχνολογίες αιχμής ξεχώρισαν φέτος και έχουν μεγάλες πιθανότητες να αλλάξουν τις καθημερινές ζωές μας στο κοντινό μέλλον; Οι επιστήμονες και άλλοι ειδικοί του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) έδωσαν στη δημοσιότητα ένα Top 10 για την ενημέρωση των επενδυτών και των πολιτών.

Καθεμία από αυτές τις τεχνολογίες έχει το δυναμικό -μέσα σε ένα χρονικό ορίζοντα τριών έως πέντε ετών- να λειτουργήσει ως καταλύτης για να μεταβάλει καθιερωμένες επί χρόνια πρακτικές και συνήθειες ή να «ταρακουνήσει» ολόκληρους κλάδους της οικονομίας.

Οι τεχνολογίες αυτές είναι οι εξής:

• Επαυξημένη πραγματικότητα: Η υπέρθεση και η ανάμιξη δεδομένων και γραφικών με τις εικόνες του πραγματικού κόσμου σύντομα θα γίνει κυρίαρχη τάση, ξεφεύγοντας από τις τωρινές περιορισμένες χρήσεις όπως το παιγνίδι PokemonGo. Στο μέλλον η τεχνολογία επαυξημένης (augmented) πραγματικότητας -που αποτελεί ‘ξαδερφάκι’ της εικονικής (virtual) πραγματικότητας- θα βοηθά τους χειρουργούς να κάνουν ασφαλέστερες επεμβάσεις ή θα επιτρέπει να υπάρχουν ολογραφικοί «ξεναγοί» στα μουσεία.

• Εξατομικευμένη ιατρική: Η ιατρική σταδιακά δεν θα παρέχει πια «ένα κοστούμι για όλους», αλλά «θα κόβει και θα ράβει» διαγνώσεις και θεραπείες (φαρμακευτικές, γονιδιακές και άλλες), εστιασμένες στις ανάγκες και ιδιαιτερότητες κάθε ξεχωριστού ασθενούς. Ήδη αυτό γίνεται σε ένα βαθμό στον καρκίνο, ενώ μελλοντικά θα επεκταθεί σε πολλές άλλες διαταραχές, π.χ. του εγκεφάλου (Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον, αυτισμός κ.α.).

• «Έξυπνα» φάρμακα και υλικά: Ολοένα συχνότερα η ανάπτυξη νέων φαρμάκων και υλικών θα καθοδηγείται από αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης, που θα προβλέπουν -πολύ καλύτερα από ό,τι οι άνθρωποι σήμερα- ποιό νέο μόριο θα «δουλέψει» σε μια ασθένεια και ποιό όχι. Αντί για δαπανηρά, χρονοβόρα και αβέβαιου αποτελέσματος πειράματα, η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλαμβάνει να αναλύει όλα τα γνωστά τεστ και τις διαθέσιμες πληροφορίες, επιταχύνοντας την όλη διαδικασία κατά πολύ. Αυτό θα επιτρέψει στη φαρμακευτική και στη χημική βιομηχανία να γλυτώσουν πολλά χρήματα και να βγάζουν ταχύτερα νέα και καλύτερα προϊόντα.

• Νέοι προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί: Η Siri και η Alexa είναι μόνο μια πρόγευση αυτού που ακολουθεί. Η «έξυπνη» φωνή μέσα στο χώρο κάθε ανθρώπου θα δέχεται φωνητικές εντολές, θα του απαντά, θα συζητά μαζί του και θα τον βοηθά σε μια μεγάλη γκάμα πραγμάτων, από το ακούσει τη μουσική που θέλει μέχρι να μάθει για τον καιρό και να ψωνίσει στο διαδίκτυο. Αλλά και οι επαγγελματίες, π.χ. οι γιατροί ή οι δικηγόροι, θα βρουν ένα πολύτιμο συμπαραστάτη, όταν θέλουν να βρουν μια πληροφορία χωρίς να ψάξουν οι ίδιοι.

• Κυτταρικά εμφυτεύματα παραγωγής φαρμάκων: Γιατί να παίρνεις ένα φάρμακο από το στόμα ή με ένεση -ιδίως εφόσον πρέπει να το παίρνεις συχνά- αν μπορείς να έχεις μέσα στο σώμα σου εμφυτευμένο ένα μικροσκοπικό κυτταρικό «εργοστάσιο» που θα παράγει το φάρμακο; Τα φαρμακευτικά εμφυτεύματα θα γνωρίσουν μεγάλη εξάπλωση στο μέλλον και θα αφορούν θεραπείες για διάφορες παθήσεις όπως καρδιαγγειακές, φυματίωση, διαβήτη, καρκίνους, χρόνιους πόνους κ.α. Ό,τι πρέπει για αφηρημένους που ξεχνάνε να παίρνουν το χάπι τους.

• Μαζική γονιδιακή τροποποίηση: Η σκόπιμη και στοχευμένη τροποποίηση γονιδίων θα περάσει από το επίπεδο του ατόμου στο επίπεδο του πληθυσμού. Μέσω της λεγόμενης «γονιδιακής καθοδήγησης» (gene drive), μια επιθυμητή γονιδιακή μετάλλαξη (π.χ. στείρωση) θα εξαπλώνεται μαζικά σε ένα είδος (π.χ. κουνούπια) για να μπει φρένο στην εξάπλωση νόσων όπως η ελονοσία.

• Αλγόριθμοι για κβαντικούς υπολογιστές: Ολοένα πιο κοντά στην υλοποίησή τους έρχονται οι υπολογιστές οι οποίοι θα χρησιμοποιούν την κβαντομηχανική για να εκτελούν υπολογισμούς που θα λύνουν πολύ ταχύτερα μια σειρά από προβλήματα σε σχέση με ένα συμβατικό υπολογιστή. Ήδη, εκτός από τις προόδους στο υλικό (hardware), εμφανίζονται συνεχώς νέα προγράμματα κβαντικού λογισμικού (software).

• Πλασμονικά (μετα)υλικά: Μια τεχνολογία που μπορεί να κάνει πραγματικότητα τον μανδύα αορατότητας του Χάρι Πότερ – και πολλά άλλα μαγικά. Μέχρι αυτό να συμβεί, οι πλασμονικές συσκευές θα «χειραγωγούν» κατάλληλα σε επίπεδο νανοκλίμακας τα νέφη ηλεκτρονίων και το φως, πετυχαίνοντας την αύξηση της αποθηκευτικής δυνατότητας στις μαγνητικές μνήμες, την μεγαλύτερη ευαισθησία των βιολογικών αισθητήρων (ώστε π.χ. να διακρίνουν εύκολα τις βακτηριακές από τις ιογενείς λοιμώξεις) ή τη δημιουργία ιατρικών νανοσωματιδίων που θα ενεργοποιούνται από το φως και θα καταπολεμούν τον καρκίνο χωρίς να κάνουν ζημιά στον περιβάλλοντα υγιή ιστό.

• Κρέας εργαστηρίου: Θα τρώγατε χάμπουργκερ που έχει φτιαχτεί από εργαστηριακό κρέας; Μάλλον δεν θα αργήσετε να έχετε αυτή την επιλογή. Το κρέας που έχει «καλλιεργηθεί» από κύτταρα, υπόσχεται μικρότερα περιβαλλοντικά κόστη και λιγότερες θυσίες ζώων (κάτι που θα χαροποιήσει τους ζωόφιλους). Εταιρείες start-ups όπως οι Mosa Meat, Memphis Meats και SuperMeat έχουν ήδη προσελκύσει επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων δολαρίων. Προς το παρόν πάντως, οι γευστικές δοκιμές του κρέατος εργαστηρίου έχουν μάλλον ανάμικτα αποτελέσματα. Αλλά η τεχνολογία βελτιώνεται συνεχώς και τελικά ο καταναλωτής μάλλον δεν θα μπορεί να καταλάβει αν αυτό που τρώει είναι μοσχαράκι κτηνοτροφίας ή εργαστηριακής καλλιέργειας.

• Ηλεκτροφάρμακα: Στο μέλλον, ως εναλλακτική λύση στα παραδοσιακά φάρμακα, θα κερδίζουν έδαφος τα «ηλεκτροφάρμακα» (electroceuticals), συσκευές που θα χρησιμοποιούν ηλεκτρικούς παλμούς για να στέλνουν σήματα από τον εγκέφαλο στα όργανα του σώματος, π.χ. μέσω κατάλληλου ερεθισμού του πνευμονογαστρικού νεύρου. Ήδη τέτοιες ηλεκτροθεραπευτικές τεχνικές έχουν δοκιμασθεί για την επιληψία και την κατάθλιψη και σύντομα θα επεκταθούν στις ημικρανίες, την παχυσαρκία, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα

Από in.gr

Γιάννα στις 24 Οκτωβρίου 2018
Οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει αυτό που πιστεύεται ότι είναι το αρχαιότερο άθικτο ναυάγιο που έχει βρεθεί στον κόσμο ενώ όπως ανακοίνωσαν είναι αρχαιοελληνικό.
Τα ναυάγιο βρέθηκε στο βυθό της Μαύρης Θάλασσας και φαίνεται να βρίσκεται εκεί για περισσότερα από 2.400 χρόνια.

Το πλοίο, του οποίου το σκαρί έχει μήκος 23 μέτρων, θεωρείται αρχαίο ελληνικό και ανακαλύφθηκε με το κατάρτι, τα πηδάλια και τα κουπιά του να είναι σχεδόν ανέπαφα σε βάθος σχεδόν 2000 μέτρων κάτω από την επιφάνεια. Η έλλειψη οξυγόνου σε αυτό το βάθος το διατήρησε σε τόσο καλή κατάσταση, σύμφωνα με τους ερευνητές.
 «Ένα πλοίο που επιβιώνει άθικτο από τον κλασικό κόσμο και βρίσκεται σε βάθος δύο χιλιομέτρων είναι κάτι που ποτέ δεν θα πίστευα ότι είναι εφικτό να βρούμε», δήλωσε ο καθηγητής Jon Adams, ο επικεφαλής ερευνητής της ομάδας θαλάσσιας αρχαιολογίας της Μαύρης Θάλασσας (MAP). «Αυτό θα αλλάξει όσα γνωρίζουμε για τη ναυπηγική και τη ναυτιλία στον αρχαίο κόσμο», πρόσθεσε.
Το πλοίο πιστεύεται ότι ήταν εμπορικό και ο τύπος του θυμίζει μόνο αντίστοιχα που έχουμε δει σε κεραμικά αγγεία, όπως αυτό που είναι γνωστό ως το «Βάζο των Σειρήνων» που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο.
Το αγγείο αυτό, το οποίο χρονολογείται από περίπου την ίδια περίοδο, απεικονίζει ένα παρόμοιο πλοίο και απεικονίζει τον Οδυσσέα δεμένο στο κατάρτι να αντιστέκεται στα τραγούδια των Σειρήνων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ερευνητές δήλωσαν ότι σκόπευαν να εγκαταλείψουν το σκάφος στο σημείο όπου βρέθηκε, αλλά ένα μικρό τμήμα του είχε χρονολογηθεί με τη μέθοδο του άνθρακα από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον και τα αποτελέσματα «επιβεβαίωσαν ότι είναι το παλαιότερο άθικτο ναυάγιο».
Η ομάδα δήλωσε ότι αναλυτικά τα στοιχεία θα δημοσιευθούν στη διάσκεψη MAP της Μαύρης Θάλασσας στο Λονδίνο αργότερα αυτή την εβδομάδα.
Κοντά στο σημείο, βρέθηκαν περισσότερα από 60 ναυάγια από τη διεθνή ομάδα αρχαιολόγων και επιστημόνων μετά από τριετή αποστολή εξερεύνησης της Μαύρης Θάλασσας.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα ευρήματα ποικίλουν σε ηλικία ενώ ένα ντοκιμαντέρ για το ναυάγιο πρόκειται να προβληθεί στο Βρετανικό Μουσείο.

 

Γιάννα στις 22 Οκτωβρίου 2018

Ποτέ μη λες “καλή επιτυχία”

Η φράση “break a leg” (μτφ. “σπάσε ένα πόδι’) που σήμερα είναι ένα πολύ διαδεδομένο υποκατάστατο των ευχών για καλή τύχη ή καλή επιτυχία, επινοήθηκε στο θέατρο γιατί εδώ και αιώνες οι ηθοποιοί όλου του κόσμου θεωρούν πολύ μεγάλη γκαντεμιά το να τους ευχηθείς κάτι καλό πριν από μια παράσταση (και ειδικά πριν από κάποια πρεμιέρα).

Καθολικά αποδεκτή θεωρία για την καταγωγή της φράσης δεν υπάρχει, αλλά οι μελετητές της ιστορίας του θεάτρου έχουν καταλήξει σε δύο – τρία επικρατέστερα σενάρια. Το πρώτο μας γυρίζει πίσω στα ελισαβετιανά χρόνια (η εποχή του Σέξπιρ), όταν το κοινό δεν χειροκροτούσε τους ηθοποιούς, αλλά έδειχνε την ευαρέσκειά του για την παράσταση κοπανώντας τις καρέκλες στο έδαφος. Όσο πιο ενθουσιώδης ήταν ο κόσμος, τόσα περισσότερα καρεκλοπόδαρα έσπαγαν.

Μια λιγότερο καταστροφική θεωρία μεταφέρει τη γένεση του “break a leg” στις πρώτες θεατρικές σκηνές που εξοπλίστηκαν με αυλαία. Στο τέλος της παράστασης, η αυλαία ανεβοκατέβαινε ανάλογα με το πόσο παρατεταμένο ήταν το χειροκρότημα του κοινού. Σε κάθε ανκόρ, η αυλαία ξανασηκωνόταν και οι ηθοποιοί υποκλίνονταν με σεμνότητα, “σπάζοντας” ελαφρώς το πόδι τους για να γείρουν προς το κόσμο που τους τιμούσε με το χειροκρότημά του. Η πιο πειστική ιστορία εντοπίζει ως λίκνο του “break a leg” τις σκηνές του βοντβίλ. Εκεί οι κωμικοί, οι μουσικοί, οι γελωτοποιοί και οι κάθε είδους performers σχημάτιζαν ουρές πίσω το “πόδι’, τη γραμμή που χώριζε το ορατό κομμάτι της σκηνής από το αόρατο. Όσοι προλάβαιναν να “σπάσουν το πόδι’, να περάσουν, δηλαδή, τη γραμμή και να βγουν στη σκηνή, πληρώνονταν. Οι υπόλοιποι γύριζαν στα σπίτια τους χωρίς μεροκάματο.

Στην Ελλάδα, το καλύτερο που μπορείς να ευχηθείς σε έναν ηθοποιό πριν ανέβει στη σκηνή είναι το “σκατά’. Λιγότερο οδυνηρό από το να σπάσεις ένα πόδι και αντίστοιχο του “merde” που ανταλλάζουν μεταξύ τους εδώ και αιώνες οι χορευτές των ευρωπαϊκών μπαλέτων. Τα σκατά πιθανότατα προκαλούσαν θετικούς συνειρμούς από την εποχή που οι θεατές κατέφθαναν στα θέατρα με τα άλογά τους, τα οποία όσο περίμεναν δεμένα, έκαναν την ανάγκη τους στο προαύλιο. Πολλή κοπριά=πολλοί πελάτες=πολλά λεφτάκια στο ταμείο.

Ποτέ μη σβήνεις όλα τα φώτα

Σε όλα τα θέατρα του κόσμου, αυτός που φεύγει τελευταίος και κλείνει την πόρτα, φροντίζει να αφήσει ένα φωτάκι αναμμένο. Κάποτε άφηναν ένα κερί ή ένα φαναράκι, σήμερα τα περισσότερα θέατρα είναι υποχρεωμένα να έχουν ένα φως ασφαλείας (το γνωστό LED φωτάκι που υπάρχει πλέον υποχρεωτικά σε όλους τους δημόσιους χώρους).

Η συγκεκριμένη συνήθεια πιθανότατα υιοθετήθηκε όντως για λόγους ασφαλείας, αφού οι περισσότερες θεατρικές αίθουσες είναι σκοτεινές (επίτηδες, για να αποδίδει καλύτερα ο σκηνικός φωτισμός) και κρύβουν παγίδες: τροχαλίες και άλλους μηχανισμούς στα παρασκήνια, σκαλοπατάκια και καταπακτές που οδηγούν στη σκηνή κλπ. Ο άνθρωπος που άνοιγε το θέατρο έπρεπε να έχει έναν αχνό μπούσουλα για να ξέρει πού πατάει μέχρι να ανάψει τα κανονικά φώτα.

Σύμφωνα με τη μυθολογία του θεάτρου, πάντως, το φωτάκι μένει αναμμένο γιατί σε κάθε θέατρο κατοικεί τουλάχιστον ένα φάντασμα που τις νύχτες, όταν φεύγουν όλοι θέλει να ανεβαίνει στη σκηνή και να δίνει τη δική του παράσταση. Εννοείται ότι δεν θα παίξει χωρίς φώτα και εννοείται ότι αν δεν παίξει θα καταραστεί τους ανθρώπους που στερούν τη δυνατότητα να εξασκήσει την τέχνη του και όλα μετά θα πάνε στραβά.

Σε κάποια παραδοσιακά θέατρα, στην Αγγλία, στη Γαλλία και σε κάποιες χώρες της κεντρικής Ευρώπης, μια θέση μένει πάντα κενή, συνήθως σε ένα από τα πλαϊνά θεωρεία, για να κάθεται το φάντασμα και να απολαμβάνει την εκάστοτε παράσταση με την άνεσή του. Η συγκεκριμένη αιτία είναι και ο λόγος που πάντα τα θέατρα έμεναν κλειστά μια μέρα της εβδομάδας (τη Δευτέρα, συνήθως): για να έχει το φάντασμα όλη τη σκηνή για πάρτη του και να μην γκρινιάζει.

Μη σφυρίξεις ποτέ

Ακόμα και σήμερα, πολλοί ηθοποιοί θεωρούν πολύ μεγάλη γκαντεμιά το να ακουστεί ένα σφύριγμα όσο βρίσκονται στη σκηνή. Είναι μια από τις πολλές δεισιδαιμονίες του θεατρικού κόσμου, που -όμως- έχει μια εύλογη εξήγηση.

Από τον 15ο αιώνα, όταν άρχισαν να δημιουργούνται στις ευρωπαϊκές πόλεις μεγάλα θέατρα, που φιλοξενούσαν επαγγελματικούς θιάσους κι ανέβαζαν παραστάσεις μεγάλης κλίμακας, οι θεατρώνηδες προσελάμβαναν ξέμπαρκους ναυτικούς ως τεχνικούς σκηνής. Αυτό, γιατί το σύστημα των σχοινιών που κινούσε τα πάντα στα παρασκήνια (τους τεράστιους πολυελαίους, τα έπιπλα, τα βαριά σκηνικά κλπ) δημιουργήθηκε με βάση το σύστημα των σχοινιών που μανουβράριζαν τα πανιά στις φρεγάτες, στις καραβέλες και στα ποντοπόρα ιστιοφόρα. Οι ναύτες μετέφεραν στα θεατρικά παρασκήνια την εμπειρία τους στον χειρισμό των σχοινιών και των τροχαλιών, αλλά και την τυπική μέθοδο συνεννόησης και επικοινωνίας στα πλοία: τον κώδικα των σφυριγμάτων. Ένα άσχετο σφύριγμα που θα ακουγόταν από τη σκηνή ή από την πλατεία, θα μπορούσε να μπερδέψει τον φροντιστή, να τον οδηγήσει σε ένα λάθος χειρισμό και να προκληθεί κάποιο σοβαρό ατύχημα. Στα πρακτικά αρκετών θεάτρων έχουν καταγραφεί αρκετά τέτοια περιστατικά, ανάμεσά τους και κάποιοι πολύ σπλάτερ θάνατοι.

Μη φορέσεις ποτέ κίτρινα

Απ” όλα τα χρώματα που κατά καιρούς θεωρήθηκαν γρουσούζικα από τους ανθρώπους του θεάτρου, την πιο χοντρή ρετσινιά την είχε το κίτρινο, που στα θρησκευτικά θεάματα του Μεσαίωνα συμβόλιζε τον διάβολο. Οι ηθοποιοί άρχισαν να το αποφεύγουν, θεωρώντας ότι μεταφέρει στη σκηνή αρνητική ενέργεια και κακοτυχία σ” αυτόν που το φοράει. Από ένα σημείο και μετά η κίτρινες φορεσιές καθιερώθηκαν ως στεροτυπικές ενδυμασίες των “κακών’, των διεφθαρμένων και των αμαρτωλών χαρακτήρων.

Σήμερα, πιο γρουσούζικο για τους ηθοποιούς θεωρείται το πράσινο, το χρώμα που φορούσε ο Μολιέρος στην τελευταία του παράσταση. Ο σπουδαίος Γάλλος δραματουργός κατέρρευσε στη σκηνή ενώ υποδυόταν τον υποχόνδριο Αργκάν, τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα του “Κατά φαντασίαν ασθενή’. Παρότι ήταν βαριά άρρωστος με φυματίωση, επέλεξε το τελευταίο βράδυ της ζωής του να πάει στο θέατρο και να παρουσιάσει το έργο του κανονικά. Μετά από δύο αιμοπτύσεις και την δραματική του κατάρρευση, κατάφερε όντως να ολοκλήρωσει την παράσταση, αλλά πέθανε μερικές ώρες αργότερα στο σπίτι του.

Ποτέ -μα ποτέ- μην προφέρεις το όνομα του Μακμπέθ

Είναι το πιο σύντομο, το πιο αιματηρό και το πιο δημοφιλές έργο του Ουίλιαμ Σέξπιρ, αλλά και το πιο “καταραμένο” έργο της παγκόσμιας δραματουργίας. Η κυρίαρχη δεισιδαιμονία που σχετίζεται με τον Μακμπέθ είναι ότι δεν πρέπει να τον κατονομάσεις, εκτός και αν το κάνεις στην πρόβα ή στη ροή της παράστασης. Αν ακουστεί σε οποιαδήποτε άλλη περίσταση, ο Μακμπέθ θα προκαλέσει κάποια φοβερή καταστροφή. Μέχρι και σήμερα, οι αγγλόφωνοι χρησιμοποιούν τη φράση “The Scottish Play” (μτφ. Το σκωτσέζικο έργο) όταν αναφέρονται στο έργο που όντως διαδραματίζεται στη Σκωτία και τις φράσεις “Scottish King” και “Scottish Lady” για να προσφωνήσουν τον ίδιο τον Μακμπέθ και τη γυναίκα του.

Η κατάρα του Μακμπέθ εδράζεται στην παρουσία των μαγισσών στο έργο. Την εποχή που γράφτηκε και πρωτοπαίχτηκε το έργο, οι συμπατριώτες του Σέξπιρ κυνηγούσαν ακόμα και έκαιγαν τις μάγισσες. Η εμφάνισή τους στη σκηνή προσέδισε στο έτσι κι αλλιώς σκοτεινό έργο μια απόκοσμη, τρομακτική ενέργεια. Πολύ γρήγορα εξαπλώθηκαν εξωφρενικές φήμες. Ότι τα ξόρκια που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας ήταν αληθινά, οπότε το έργο ήταν καταραμένο από γραφής. Ή ότι στην πρώτη του παράσταση, ένα μέλος του θιάσου έκλεψε ένα καζάνι από μια πραγματική μάγισσα και το χρησιμοποίησε ως σκηνικό αντικείμενο. Ή -ακόμα χειρότερα- ότι ο ίδιος ο Σέξπιρ καταράστηκε το έργο του, προκειμένου να μην τολμήσει ποτέ κανείς άλλος να το ανεβάσει.

Συμπτωματικά (ή όχι και τόσο συμπτωματικά), οι παραστάσεις του Μακμπέθ συνδέθηκαν με φοβερές καταστροφές. Σε ένα από τα πρώτα του ανεβάσματα από τον θίασο του Σέξπιρ, το έργο στιγματίστηκε από τον θάνατο ενός ηθοποιού που ξεψύχησε επί σκηνής όταν ένας συμπρωταγωνιστής του τον κάρφωσε με ένα αληθινό στιλέτο που βρέθηκε κατά λάθος ανάμεσα στον ψεύτικο οπλισμό της σκευής του θεάτρου. Πολλά θέατρα έχουν καεί ολοσχερώς σε περιόδους που ανέβαζαν τον Μακμπέθ, ενώ πολλοί διάσημοι ηθοποιοί -ακόμα και σύγχρονοι- όπως ο Λόρενς Ολίβιε και ο Τσάρλον Ίστον έχουν τραυματιστεί σοβαρά υποδυόμενοι τον καταραμένο Σκωτσέζο πολέμαρχο.

Οι πιο ορθολογιστές προτιμούν να πιστεύουν ότι επειδή το έργο έχει περισσότερη δράση, περισσότερες μάχες και περισσότερους φόνους απ” όλα τα υπόλοιπα έργα του Σέξπηρ, είναι λογικό στις παραστάσεις του να σημειώνονται και περισσότερα σκηνικά ατυχήματα. Οι σκέτοι λογιστές έχουν αποφανθεί ότι η δημοφιλία του έργου το μετέτρεψε σε “σωσίβιο” για τους θιάσους που λίγο πριν χρεωκοπήσουν ανέβαζαν έναν Μακμπέθ με την ελπίδα ότι θα κόψουν περισσότερα εισιτήρια και θα σώσουν τη σεζόν. Πολλοί δεν τα κατάφερναν, οπότε μοιραία το έργο συνδέθηκε με μία ακόμα κακοδαιμονία. Αυτοί, πάντως, που βλέπουν μακριά, διαισθάνονται ότι κάθε φορά που ο Μακμπέθ έρχεται στο προσκήνιο, φέρνει μαζί του και κάτι άλλο, που δεν είναι του κόσμου τούτου. Something wicked this way comes…

ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΥ, ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ «ΓΙΑΤΙ Η ΕΛΛΑΔΑ»
Κατ’ αρχήν κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε ότι ο άνθρωπος που εξύμνησαν οι Έλληνες ήταν ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος. Αγαπούσε τη ζωή και τις γιορτές, τα συμπόσια, τον έρωτα, τη δόξα.
Μερικοί συγγραφείς μίλησαν γι’ αυτό περισσότερο από άλλους: ό­πως ο Ησίοδος, οι λυρικοί, ο Αριστοφάνης. Από τον Όμηρο όμως ως τα χορικά των τραγωδιών, αυτή η πλευρά δεν λείπει ποτέ. Πρέπει να το θυμίσουμε έντονα -διότι κατ’ αρχήν αυτό είναι η εκπληκτική γοητεία της ελληνικής λογοτεχνίας, ύστερα διότι μια τέ­τοια αγάπη για τη ζωή ανυψώνει περισσότερο το τίμημα του πάθους για να την εννοήσουμε, να την κατακτήσουμε και να υψωθούμε από τα συγκεκριμένα αυτά θέλγητρα προς μία σκέψη αρμονική προς αυτά. Η μίξη αυτών των δύο καθιστά την Ελλάδα μοναδική.
Επιπλέον, ακόμα και αν αποκαταστήσουμε αυτή τη διάσταση – που ηθελημένα αφήσαμε κατά μέρος σε μία μελέτη αφιερωμένη σε ένα μόνο θέμα – διακινδυνεύουμε πάλι να ξεχάσουμε ότι η ανάλυση που περιέχεται στα κείμενα αντιπροσωπεύει μία μόνο όψη της ελληνικής κουλτούρας και του ελληνικού πολιτισμού.
Βεβαίως, η άποψη αυτή είναι η πιο αυθεντική. Διότι κανένας άλλος πολιτισμός δεν είχε τόσο πάθος για την τέχνη του λόγου, της απόδειξης και της ανάλυσης: και αυτό, χωρίς αμφιβολία, παραμένει το πιο αξιοσημείωτο γεγονός του ελληνισμού. Η επιδίωξη όμως της καθολικότητας που μαρτυρούν τα κείμενα, αν είναι τόσο χαρακτηριστική, θα πρέπει να ξαναβρεθεί επίσης στην τέχνη, στη θρησκεία, στη ζωή και στα ήθη.
Θα χρειάζονταν ακόμη πολλά βιβλία για να αποδειχθεί ότι έ­τσι είναι, αν χρησιμοποιήσουμε αναλύσεις πιο αόριστες από αυ­τές που προσφέρουν τα κείμενα: μόνο τα κείμενα μας δείχνουν αυτό που έχουν να πουν χωρίς διφορούμενα. Και όμως μπορούμε να θυμίσουμε ότι, ως προς την τέχνη και τη θρησκεία, έχουν δοθεί σύντομες ενδείξεις όταν το απαιτούσε η ανάπτυξη του θέ­ματος. Και επιβεβαιώνουν το αποτέλεσμα της έρευνας που έγινε εδώ.
Η ελληνική τέχνη είναι κατ’ αρχήν ιδιαίτερα ανθρώπινη. Αρκεί να σκεφτούμε την Αίγυπτο ή την Ινδία για να μετρήσουμε τη δια­φορά. Ακόμα και όταν παριστάνει γίγαντες και τέρατα, πλησιάζει όλο και περισσότερο την ανθρώπινη μορφή. Στις μάχες μεταξύ θεών και γιγάντων μόλις διακρίνουμε τους μεν από τους δε: όλοι μοιάζουν με ανθρώπους (όπως στο διάζωμα του θησαυρού των Σιφνίων στους Δελφούς). Και όταν ένας θεός και ένας άνθρωπος βρίσκονται ο ένας απέναντι στον άλλον, μόλις διακρίνουμε αν ο θεός είναι μεγαλύτερος από τον άνθρωπο: όπως στο διάζωμα του θησαυρού των Αθηναίων, πάντα στους Δελφούς. Η σκέψη μας πηγαίνει στις σχέσεις που έχουν οι ήρωες και οι θεοί στον Όμηρο…
Εξάλλου, η απεικόνιση ανθρώπινων μορφών, ιδιαίτερα κατά την αρχαϊκή εποχή, περιβάλλεται -όπως είδαμε- από μια γενίκευση και από μια συγκράτηση που αποκλείουν τα ατομικά χαρακτηριστικά και τα τονισμένα συναισθήματα. Αν αυτό συμβαίνει από έλλειψη πείρας ή από συνειδητή επιθυμία, δεν έχει σημασία: τα αγάλματα που μας υποδέχονται στα μουσεία έχουν την αγέ­ρωχη περίσκεψη του εξωπραγματικού και μας συγκινούν πολύ περισσότερο.
Τέλος, ο ελληνικός ναός είναι από μόνος του ένα μνημείο με α­πέριττες γραμμές, στο οποίο η γλυπτική κατέχει μια πολύ οριοθετημένη θέση. Βρίσκεται στα μέτρα του ανθρώπου. Δεν έχει ούτε την έπαρση των πυραμίδων ούτε την πληθώρα των γλυπτών του Ανγκόρ. Είναι ίσως η ιδέα, παραπλανητική από πρώτη άποψη, που εκφράζει ο Περικλής στο Θουκυδίδη όταν δηλώνει: «Φιλοκαλούμεν γαρ μετ’ ευτελείας».
Έτσι, η ίδια επιδίωξη προς το γενικό, το ανθρώπινο, το καθολικό εκφράζεται και στην τέχνη όπως και στη λογοτεχνία.
Όσο για τη θρησκεία, δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε άλλη πιο κοντά στον άνθρωπο. Ο ανθρωπομορφισμός είναι ο κανόνας. Και εάν στις απαρχές υπήρξαν ζώα που ταυτίστηκαν με τους θεούς, από το έπος του Ομήρου έγιναν απλά ευνοούμενα αυτών των θεών. Επιπλέον, οι θεοί είναι ποικίλοι και, εξαιτίας των συνεχών συγκρούσεων μεταξύ τους, ο άνθρωπος καταφεύγει στον ένα ή στον άλλον. Σίγουρα, οι θεοί μπορούν να χτυπούν, και ιδίως ο Δίας, ο βασιλιάς τους. Αλλά οι άνθρωποι, παρ’ ότι το ξέ­ρουν, δεν ζουν μέσα στον τρόμο ούτε στην υποταγή. Οι ποιητές κοροϊδεύουν τους θεούς όταν βρουν την ευκαιρία: εν τούτοις δεν καταποντίζονται στις καταστροφές. Οι άνθρωποι φοβούνται λι­γότερο τους θεούς όσο πιο ελεύθερα επικοινωνούν μαζί τους, ε­φόσον δεν έχουν ούτε δόγμα ούτε κλήρο. Και επιπλέον υπάρχουν οι ενδιάμεσοι και οι δυνατότητες επικοινωνίας -με τους ήρωες, που είναι σχεδόν ημίθεοι, και με τους χρησμούς από τους οποίους μπορούν να ζητήσουν συμβουλή. Αν προσθέσουμε ότι οι θεοί είναι πρόγονοι πολλών οικογενειών και οι προστάτες της μιας ή της άλ­λης πόλης, εκτιμούμε πόσο μειώνεται η απόσταση ανάμεσα στο θείο και στο ανθρώπινο. Το είδαμε όταν μιλήσαμε για τον Όμη­ρο. Αργότερα, οι δοξασίες επέτρεψαν πολύ πιο προσωπικές σχέ­σεις με τη θεότητα. Αυτό παρέμεινε αληθινό ως το τέλος του ελ­ληνισμού και διευκόλυνε, μερικές φορές, τις μεταλλαγές με το χρι­στιανισμό.
Επίσης, αυτοί οι πολλαπλοί θεοί, με τις αρκετά ελαστικές δι­καιοδοσίες, μπερδεύτηκαν στην Ελλάδα με πολλές προσφιλείς δραστηριότητες. Έτσι έγιναν και αυτοί ένα είδος συμβόλων με κα­θολική αξία. Για έναν Έλληνα της κλασικής εποχής, η Αφροδίτη εί­ναι η εικόνα του έρωτα, η Άρτεμις εικόνα της αγνότητας, ο Άρης του πολέμου. Έτσι ξαναβρίσκουμε, όπως αλλού, τη γλώσσα των συμβόλων, κατά την οποία κάθε οντότητα που ανήκει στο μύθο περιέχει μια σημασία πολύ γενική για τον άνθρωπο.
Αυτό ήταν, χωρίς αμφιβολία, ένας από τους λόγους που εξελί­χθηκαν τόσο άνετα οι ανταλλαγές και οι αφομοιώσεις με τις άλλες θρησκείες. Οπωσδήποτε η ελληνική θρησκεία δεν ήταν εθνική. Οι θεοί μπορούσαν να έχουν προνομιακούς δεσμούς με μία πόλη (ό­πως η Αθηνά με την Αθήνα): αυτό δεν τους εμπόδιζε να αναγνω­ρίζονται και να τιμώνται και αλλού -ενδεχομένως και στους βαρ­βάρους. Όταν είχαν άλλα ονόματα, οι Έλληνες έκριναν ότι υπήρ­χε κάποια παραλλαγή και η απόδειξη βρίσκεται στον Ηρόδοτο. Ήταν, γενικά, μία θρησκεία που αποδεχόταν και συγχρόνως γινό­ταν εύκολα αποδεκτή. Ξέρουμε πως ο απόστολος Παύλος βασί­στηκε, όταν βρέθηκε στην Αθήνα, στην ύπαρξη της λατρείας «τω Αγνώστω θεώ». Αλλά, χωρίς να φτάσει ως το Χριστιανισμό, ο Glen Bowersock επέμεινε πρόσφατα στο ρόλο που είχε η ελληνική θρησκεία στην ενοποίηση του όψιμου παγανισμού. Αυτή η κουλ­τούρα, γράφει, «πρόσφερε στη γλώσσα το μύθο και την εικόνα, το μέσον να εκφραστούν οι τοπικές παραδόσεις με τρόπο εύληπτο και πιο καθολικά κατανοητό». Όπως πάντοτε, η άνοδος προς το καθολικό, στο διανοητικό πεδίο, διευκολύνει, πράγματι, το άνοιγ­μα προς το καθολικό, στο επίπεδο των ανθρωπίνων σχέσεων.
Αλλά οι ίδιες αυτές λέξεις τραβούν την προσοχή σε ένα τρίτο κενό, σοβαρότερο, στην ανάπτυξη που παρουσιάζουμε σε τούτο το βιβλίο. Και όμως είχαμε απομακρυθεί για καλά από τις ανθρώ­πινες σχέσεις! Από τις πρώτες σελίδες, με τον Όμηρο, είχαμε επι­σημάνει μία απίθανη διάθεση στην αποδοχή των άλλων -μια έλ­λειψη εθνοκεντρισμού, μια κατανόηση, μια εξαιρετική φιλοφροσύνη όχι μόνο κατά την αρχαϊκή εποχή αλλά σε όλες τις εποχές. Εί­δαμε στη συνέχεια ν’ ανατέλλει με τον Ηρόδοτο μια σπάνια ανε­κτικότητα. Και στις δύο περιπτώσεις υπήρξε ερώτημα επειδή οι συγγραφείς μιλούσαν γι’ αυτό και μάλιστα με επιμονή. Αλλά, στο σύνολο, η έκταση της πνευματικής προσπάθειας που επιτελέ­σθηκε σε έναν αιώνα, έσβησε λίγο πολύ για μας τις ανθρώπινες α­ξίες. Και πώς να μιλήσουμε για έναν πολιτισμό χωρίς ν’ αναφέρουμε εκείνο που πρόσφερε σε αυτόν τον τομέα;
Καθένας γνωρίζει ότι η Ελλάδα πρόσφερε στον κόσμο την τέ­λεια και ιδανική έκφραση της δικαιοσύνης και της ελευθερίας. Και δεν είναι λίγο! Αυτές οι δύο μεγάλες ιδέες προσήλκυσαν και άλλες κατά τη ροή τους. Προκάλεσαν σίγουρα το σεβασμό στους νό­μους (που συναντήσαμε μιλώντας για τη δημοκρατία), καθώς και τη φιλοπατρία και την έννοια της γενναιότητας. Αλλά προκάλε­σαν επίσης την επιθυμία να υποστηρίξουν τους καταπιεζόμενους, να απελευθερώσουν τα θύματα, ακόμα και να ριψοκινδυνεύσουν για την υπεράσπισή τους: είναι ένας από τους τίτλους τιμής που η Αθήνα δεν έπαψε ποτέ να διεκδικεί. Οι δύο αυτές ιδέ­ες συνυφασμένες αποδείχθηκαν ζωογόνες και ευρύτατες. Ήταν ήδη άνοιγμα προς τους άλλους.
Το λαμπρό όμως αυτό ξεκίνημα δεν πρέπει να μας κάνει να ξε­χνάμε εκείνο που, πέρα από το νόμο και τους κανόνες του, προ­χωρούσε προς την ίδια κατεύθυνση πιο διακριτικά.
Ο νόμος, γιατί; Τον συναντήσαμε εδώ στο πολιτικό πλαίσιο της δημοκρατίας: είναι καιρός ν’ ανατρέξουμε λίγο πιο πίσω. Με τους Έλληνες πρέπει πάντα να γίνει αυτή η κίνηση. Τότε εκτιμάμε ότι ο νόμος εσήμαινε  γι’ αυτούς, πριν απ’ όλα, το αντίθετο της βίας.
Οι Έλληνες δεν έπαψαν να ορθώνονται εναντίον της βίας. Εμίσησαν τον πόλεμο, την αυθαιρεσία, την αταξία.
Για τον πόλεμο αυτό είναι γνωστό. Ήδη στον Όμηρο, ο πόλε­μος είναι χώρος του ηρωισμού, αλλά επίσης της οδύνης και του θανάτου. Ο Άρης, ο θεός του πολέμου, προκαλεί φρίκη ακόμα και στο Δία: «Είναι για μένα ο πιο μισητός από όλους τους θεούς, που μένουν στον Όλυμπο, γιατί πάντα του αρέσουν τα μαλώματα και οι πόλεμοι και οι μάχες».
Η καταδίκη του πολέμου διαπερνά πράγματι όλα τα ελληνικά κείμενα. Υπάρχει στον Ηρόδοτο, στον οποίον εμπνέει τη διάσημη φράση: «Διότι κανένας δεν είναι τόσον ανόητος, ώστε να προτι­μά τον πόλεμον από την ειρήνην, αφού κατ’ αυτήν μεν τα παιδιά θάπτουν τον πατέρα, ενώ κατά τον πόλεμον οι πατέρες τα παι­διά». Υπάρχει στον Αισχύλο, στα μεγάλα χορικά της οδύνης και στην εικόνα τη σχετική με τον πόλεμο της Τροίας: «Κι ο Άρης σω­μάτων αργυραμοιβός και ζυγιαστής των κονταριών στη μάχη, στέλνει από την Τροία στους δικούς βαρεία και πικροθρήνητη α­πό την πυρά μονάχη αντίς τον άντρα – βολικά γεμίζοντας ένα λεβέτι με μια φούχτα στάχτη». Βρίσκεται ιδιαίτερα στον Ευριπί­δη με τους φοβερούς μονόλογους των Ικέτιδων όπου ο κήρυκας λέει ότι οι άνθρωποι μέσα στην τρέλα τους «κυνηγάμε πολέμους και σκλαβώνουμε όποιους βρούμε πιο αδύνατους, άντρας τον ά­ντρα, η πόλη την άλλη πόλη». Υπάρχει επίσης στον Αριστο­φάνη. Υπάρχει παντού.
Εξάλλου, το κείμενο του Ευριπίδη που αναφέραμε δείχνει κα­θαρά ότι, πίσω από την καταδίκη του πολέμου για τα δεινά που προκαλεί, οι Έλληνες διέκριναν καθαρά ότι αυτός καθ’ εαυτός ο πόλεμος ήταν απαράδεκτος. Προϋπόθεση του ήταν αποκλειστι­κά η δύναμη. Το σκάνδαλο όμως της κυριαρχίας της δύναμης το εί­χαν αντιληφθεί από τις απαρχές. Ήδη ο Ησίοδος το απεικόνισε στο θαυμάσιο απόλογο με το γεράκι και το αηδόνι που αναφέρ­θηκε στο κεφάλαιο το σχετικό με τον Πίνδαρο.
Η ίδια διαμαρτυρία εμπνέει τον Προμηθέα του Αισχύλου όπου η αυθαιρεσία του Δία εκπροσωπείται από το Κράτος και τη Βία. Ξαναβρίσκεται σε όλες τις αναλύσεις τις σχετικές με την τυραννία και ιδιαίτερα με την τυραννία μεταξύ πόλεων, που είναι ο ιμπε­ριαλισμός: το να κυβερνάς με τη βία σημαίνει να κυβερνάς με εξα­ναγκασμό, αντίθετα προς τη θέληση των ανθρώπων. Ξαναβρί­σκεται στις θεωρητικές και ανελέητες αναλύσεις του Θουκυδίδη (στο διάλογο των Μηλίων, στο 5ο βιβλίο) και στον Πλάτωνα (με τον Καλλικλή στο Γοργία).
Η Ελλάδα ήταν σαν να είχε κινητοποιηθεί εναντίον της βίας και τούτο ενέπνευσε το φλογερό σεβασμό της προς το νόμο. Το συ­ναίσθημα όμως αυτό ερμηνεύτηκε επίσης με ευρύτερες μορφές διότι στη βία αντιτίθεται επίσης η πειθώ.
Με τις αναφορές που είναι συγκεντρωμένες σε τούτο το κε­φάλαιο του συμπεράσματος, ίσως εκπλαγούμε βλέποντας το κεί­μενο να αλλάζει ύφος, ενώ θα περιμέναμε γενικές ιδέες και περι­λήψεις, σχόλια και αναφορές. Είναι σχεδόν αδύνατο να κάνουμε διαφορετικά. Εάν θέλουμε να τονίσουμε, διατρέχοντας έστω βια­στικά, τη σημασία των αξιών που καθόρισε η Ελλάδα και κληρο­δότησε στο δυτικό κόσμο, πρέπει να προσφέρουμε στον ανα­γνώστη κάτι σαν ανθοδέσμη από αυτά τα κείμενα που έθρεψαν τον κόσμο επί αιώνες. Οι αξίες δηλώνουν ότι η απόδειξη είναι δυ­νατή και ότι οι επαληθεύσεις δεν είναι αδικαιολόγητες. Ιδίως με την πληθώρα τους αποδεικνύουν καθαρά ότι πρόκειται για αξίες πολύτιμες για όλους τους ανθρώπους εκείνης της εποχής, ανεξάρτητα από διαφορετικές νοοτροπίες ή λογοτεχνικά είδη. Ίσως αφήσουν στο πέρασμα τους -ποιος ξέρει;- το θάμβος που προ­καλεί ένας ενθουσιασμός φωτεινός, και πάντα λίγο πολύ μεταδο­τικός. Και τέλος μια ανθοδέσμη: τι ωραιότερο να προσφέρει κα­νείς για να αποχωρήσει;
Κλείνοντας αυτή την παρένθεση, πρέπει να σπεύσουμε να συνδέσουμε το νόμο με την πειθώ, η οποία παρεμβαίνει παντού, όπου δεν κυβερνά ο νόμος. Διέπει τις συμφωνίες. Δεν κουράζεται να αντιτίθεται στη βία. Πώς να μη θυμηθούμε ότι όλα τα φονικά και όλες οι εκδικήσεις, που αποτελούν την Ορέστεια του Αισχύ­λου, συντρίβονται πάνω στη δίκαιη ανώτατη εξουσία ενός δικα­στηρίου, και ότι η Αθηνά, τότε, αναλαμβάνει να πείσει τις Ερινύες παρά να τις εξαναγκάσει, θα λέγαμε ότι πρόκειται για ομολογία πίστης του ελληνισμού στο αποκορύφωμα του, όταν η Αθηνά ε­πικαλείται «τη θεία Πειθώ» που δίνει στο λόγο της «τη μαγική γλυκύτητα» (Ευμενίδες 885-886). Και για ν’ απαντήσουμε με αν­θρώπινη γλώσσα στα λόγια της θεάς, θα μπορούσαμε ν’ αναφέ­ρουμε το νεαρό Νεοπτόλεμο του Σοφοκλή που επεδίωκε να πεί­σει το Φιλοκτήτη παρά να τον εξαπατήσει επωφελούμενος από την πλεονεκτική του θέση. Να πείθεις: ήταν το κίνητρο αυτής της δημοκρατίας για την οποία ήταν τόσο υπερήφανοι οι Αθηναίοι, α­φήνοντας τον εξαναγκασμό στους τυράννους.
Θα έλεγε κανείς ότι τα λόγια αυτά δεν ταιριάζουν με τον ιμπε­ριαλισμό, που ήταν μια τυραννία. Αλλά ποιος μας το είπε, αν όχι οι Αθηναίοι, που είχαν συνείδηση αυτής της κατάστασης και ήταν ικανοί να την ελέγχουν με οξυδέρκεια. Ο Θουκυδίδης είπε και ο Ισοκράτης υπερθεμάτισε ότι ο τύραννος και το Κράτος-τύραννος είναι καταδικασμένα να καταστραφούν. Από αυτά τα δύο, απο­κάλυψαν το σχήμα αυτής της «ασθένειας» περιγράφοντας την με μία μορφή γενική που ισχύει για πάντα.
Πρέπει όμως να προσθέσουμε ότι μετά από μια τέτοια εμπει­ρία και τη σαφή αντίληψη του κακού, οι Έλληνες διέδωσαν επίσης την ιδέα όλων των δυνατών συμφωνιών μεταξύ Κρατών. Και, όπως η Αθήνα ήξερε να τα ξεχάσει όλα μετά τον εμφύλιο πόλεμο και να βρει για τη συμφιλίωση των πολιτών ένα υπόδειγμα που δεν ξεπεράστηκε ποτέ, το ίδιο οι Έλληνες ανακάλυψαν τη βασική αρχή για συμφωνίες, διαιτησίες, συνθήκες, συμμαχίες, ομοσπον­δίες και συνομοσπονδίες. Δεν κατάφεραν μεν να ενωθούν αλλά έ­θεσαν τις αρχές, υπέδειξαν τι έπρεπε να αποφευχθεί και ποιοι ή­ταν οι όροι που έπρεπε να τηρηθούν. Κι εδώ επίσης ζούμε από την κληρονομιά τους και από εκείνο που αυτή παρήγαγε.
Όλα αυτά όμως ανήκουν στην κατηγορία των διακανονισμών και του δικαίου. Οι Έλληνες δεν προχώρησαν πέρα από αυτά; Δεν είχαν τίποτα που να τους ωθήσει προς τους άλλους, προς εκείνους με τους οποίους δεν τους συνέδεε καμιά συνθήκη και καμιά γραπτή υποχρέωση; Η Αθήνα μιλούσε για ανοχή στις ιδιωτικές σχέσεις. Αλλά δεν υπήρχε τίποτα που να ξεπερνά αυτό το πλαίσιο;
Και εδώ είναι το θαύμα: Γιατί ο λαός αυτός, που χαιρόταν τη γραπτή διατύπωση και τις σταθερές βάσεις που πρόσφερε σε ό­λους,ανακάλυψε εν τούτοις την ιδέα των άγραφων νόμων για όλα όσα υπήρχαν πέρα από τη δικαιοδοσία των νόμων. Οι άγραφοι αυτοί νόμοι είναι γνωστοί από το εγκώμιο του Σοφοκλή στην Αντιγόνη και στον Οιδίποδα Τύραννο. Επιβάλλουν, λόγου χάριν, το σεβασμό προς τους ικέτες και τους κήρυκες, την ταφή των νε­κρών και τη βοήθεια στους καταπιεζόμενους. Αντίθετα όμως με τους γραπτούς νόμους, το σημαντικό είναι ότι αυτοί οι νόμοι είναι παγκόσμιοι. Συχνά τους αποκαλούσαν«κοινούς νόμους των Ελλή­νων». Σε άλλα κείμενα υπάρχει η ιδέα ότι ισχύουν για όλους. Δια­βάζουμε γι’ αυτούς στον Ξενοφώντα ότι «εις κάθε τόπον δια τα ί­δια πράγματα τους παραδέχονται» και καλύτερα στον Ισοκράτη ότι είναι «ένας πατροπαράδοτος νόμος, που όλοι οι άνθρωποι τον τηρούν ανέκαθεν, γιατί νομίζουν, ότι δεν τον εθέσπισαν άνθρωποι παρά τον επέβαλε κάποια ανωτέρα δύναμις». Και ο Αριστο­τέλης προσδιορίζει ότι οι άγραφοι νόμοι αναγνωρίζονται από την κοινή αποδοχή.
Η ελληνική αυτή επινόηση έγινε παγκόσμια: με αυτήν αρχί­ζουν καλύτερες σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Είναι η ώρα που ο ίδιος ο Αριστοτέλης δίνει ξεχωριστή θέση στην ευθύτητα, μία εσωτερική διάθεση αρκετά ευέλικτη, δίπλα στη δικαιοσύνη, και στην οποία εκδηλώνονται σχεδόν παντού οι ιδέες της πραότητας, της κατανόησης και της επιείκειας.
Το άνοιγμα προς τους άλλους, που ξεκινούσε με τον αγώνα ε­ναντίον της βίας, ολοκληρώνεται εδώ για να ξεπεράσει όλο μαζί και το πλαίσιο της πόλης, ακόμα και της ίδιας της Ελλάδας και την αυστηρότητα των βασικών απαιτήσεων.
Η Ελλάδα της εποχής εκείνης δεν επινόησε τίποτα το τόσο ά­μεσο και συναισθηματικό όσο η χριστιανική αγάπη που αγκαλιά­ζει όλα τα πλάσματα στο όνομα του χριστιανικού μηνύματος. Αλλά η επιδίωξη της για την καθολικότητα την έκανε να βρει, μέ­σα στην κοινή ιδιότητα των ανθρώπων, την πηγή μιας αδελφικής επικοινωνίας. Όταν ο καθένας συνειδητοποιεί ότι είναι άνθρω­πος, τότε «μπαίνει στη θέση» των άλλων ανθρώπων. Και όπως η παγκοσμιότητα των ιδεών στον Πλάτωνα γίνεται πόλος έλξης και αντικείμενο χαράς ή επιθυμίας, κατά τον ίδιον τρόπο, η παγκο­σμιότητα των ανθρωπίνων καταστάσεων, στην οποία παραπέ­μπει πάντοτε η ελληνική σκέψη, γίνεται πηγή συμπάθειας και α­νεκτικότητας ως προς τους άλλους ανθρώπους.
Αυτό γίνεται αισθητό ήδη από τον 5ο αιώνα. Και μας συγκινεί όταν βλέπουμε στον Αίαντα του Σοφοκλή, τον Οδυσσέα να αρνείται να περιγελάσει τον εχθρό του, ακριβώς επειδή συνειδητά συμ­μερίζεται την κατάσταση του. Το λέει στην Αθηνά χωρίς έμφαση αλλά με πεποίθηση:
«Κανένα εγώ δεν ξέρω. Όμως με πιάνει θλίψη γι’ αυτόν τον έρμο, ας είναι εχθρός μου, που συμφορά φριχτή τον έ­χει ζώσει. Γιατί δε συλλογιέμαι τη δική του μόνο την τύχη, μα και τη δικιά μου, μια και το βλέπω ξάστερα πως άλλο τίπο­τα οι ζωντανοί δεν είμαστε, μονάχα κούφιες σκιές, φαντά­σματα κι αγέρας».
Λίγο αργότερα, ο Μένανδρος θα υπερθεματίσει και σε αυτόν πρέπει να αποδοθεί η ωραία φράση του Τερέντιου: «Είμαι άνθρω­πος και τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο».
Η αναφορά αυτή σε μια κοινή ανθρώπινη μοίρα δεν ήταν ήδη λανθάνουσα στον τρόπο με τον οποίον ο Όμηρος μιλούσε πάντα για τους «θνητούς»; Οπωσδήποτε, συνετέλεσε, κατά την κλασική εποχή, στην εμ­φάνιση μιας καινούργιας λέξης για μια καινούργια αρετή. Η λέξη φιλανθρωπία, που δεν είχε πάρει ακόμα την έννοια της σημερινής «φιλανθρωπίας», ήταν η αγάπη για τους ανθρώπους, θα μπο­ρούσαμε να πούμε «ανθρωπισμός».
Φτάνουμε, πράγματι, σε μία τελείως διαφορετική σημασία του όρου αυτού. Γιατί έχει πολλές, που όλες προέρχονται από την Ελλάδα. Η λέξη «ανθρωπισμός» σημαίνει προφανώς την ανθρώπι­νη μοίρα, αυτήν που όλοι οι συγγραφείς θέλησαν να προσδιορί­σουν στο έπος, στην τραγωδία, στην ιστορία. Εξάλλου, επειδή η κατάσταση αυτή είναι κοινή σε όλους, η λέξη αποκτά αθροιστική έννοια που σημαίνει το σύνολο των ανθρώπων οι οποίοι συμμετέ­χουν σε αυτή την κατάσταση. Τέλος, επειδή η έννοια αυτής της συλλογικότητας προκαλεί την αλληλεγγύη, η λέξη γίνεται συνώνυ­μη της καλωσύνης για τους ανθρώπους. Ο όρος «απόδειξη αν­θρωπισμού» θυμίζει την αλληλεγγύη και την εφαρμογή της.
Θα θέλαμε να πούμε ότι οι σημασίες αυτές που μεταβιβάστη­καν με τα αρχαία κείμενα είναι παρούσες στην ονομασία που εί­χαν κάποτε οι κλασικές σπουδές όταν τις αποκαλούσαν «ανθρω­πιστικές».
Μπορούμε να πούμε ότι οι Έλληνες τις εφάρμοσαν περισσό­τερο από άλλους λαούς; Ασφαλώς όχι. Παραβίαζαν τους γρα­πτούς και άγραφους νόμους, κατά περίσταση, όπως όλος ο κό­σμος. Είχαν σκλάβους που υπέταξαν με τη βία. Η Αθήνα υπήρξε μία αυτοκρατορία-τυραννία. Και η δημοκρατία ακόμα μετετράπη κάποτε -το λέει ο Αριστοτέλης- σε οχλοκρατία. Η έλλειψη ανοχής πολλαπλασίασε στην πόλη τις δίκες για ασέβεια, θανάτωσαν το Σωκράτη. Υπήρξαν περίοδοι εθνικών αντιθέσεων και εμφυλίων πολέμων όπως και σε μας. Οι Έλληνες όμως ήξεραν τουλάχιστον να πουν τι θα έπρεπε να είναι, να προσδιορίσουν αξίες και καμιά φορά να πεθάνουν γι’ αυτές.
Οπωσδήποτε δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ήταν οι μόνοι που το έκαναν. Οι αξίες που περιγράψαμε εδώ υπήρξαν χωρίς αμφι­βολία και αλλού. Ίσως μια μέρα το μάθουμε, ίσως όχι… Και εδώ α­κόμα, οι Έλληνες είχαν τη μοναδική αυτή τιμή -που απεικονίζει θαυμάσια την κυρίαρχη ιδέα του βιβλίου- να διατυπώσουν τις διάφορες αυτές αξίες, να τις ορίσουν, να προβάλλουν, από αόρι­στες εμπνεύσεις ή παραδόσεις, στις οποίες παραμένουν οι άλλοι, μια εικόνα σαφή, φωτεινή, παγκόσμια, η οποία, ζώντας μέσα στα κείμενα, μπορούσε να επικοινωνεί με τις άλλες ή ακόμα να ενι­σχύεται από αυτές, όταν εκείνες ήταν μόνο συγκεχυμένες και λαν­θάνουσες. Ασφαλώς, πολλοί λαοί θα είχαν παραδεχθεί ότι μια α­δελφή οφείλει να θάψει τον αδελφό της. Οι λαοί όμως αυτοί δεν έ­γραψαν μια Αντιγόνη. Τα αισθήματα αναπτύσσονται σε επαφή με τις λέξεις και τα παραδείγματα, όπως ένα φυτό που δέχεται το φως του ήλιου.
Και το αποτέλεσμα είναι ότι οι λέξεις και αυτά τα παραδείγ­ματα ογκώθηκαν και αυξήθηκαν σε όλους τους λαούς που βρέθη­καν σε άμεση ή έμμεση επαφή με την αρχαία Ελλάδα. Παρά τα μέ­τρα αποκλεισμού των τελευταίων δεκαετιών, η επιρροή συνεχίζε­ται. Μπορεί να μην αναγνωρίζουμε την προέλευση αλλά δεν μπο­ρούμε ν’ αρνηθούμε ότι υπήρξε και ότι έχει συμβάλει σε αυτό που είμαστε.
Είναι περίεργο να διαπιστώνουμε, στη σημερινή εποχή της άρ­νησης των ελληνικών σπουδών, ότι η επιρροή αυτή εκδηλώνεται με δύο μορφές πολύ διαφορετικές και άνισης σημασίας. Η πρώτη είναι ορατή και φαινομενικά τουλάχιστον πολύ επιφανειακή. Εκφράζεται με τη συνήθεια, με την προσφυγή σε κύρια ονόματα και σε αόριστους μυθολογικούς υπαινιγμούς. Ο μίτος της Αριάδνης, το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα είναι αναμνήσεις ελληνικές. Το ίδιο και οι Ολυμπιακοί αγώνες και ο Μαραθώνιος δρόμος. Η Ευρώπη που σφυρηλατούμε με γρήγορους ρυθμούς έχει ελληνικό όνομα και επικαλείται πρόθυμα μία ηρωίδα που απήγαγε ο Δίας, που ί­σως να μην είναι η σωστή. Όλοι οι θεατές της τηλεόρασης συνεχί­ζουν ν’ ακούν φράσεις όπως: «Η Αριάδνη 5 θα συναντήσει τον Ερμή». Και οι πιο αμαθείς από τους νέους διανοούμενους χρησι­μοποιούν την ελληνική λέξη έρως με περισσότερη διάθεση από την αντίστοιχη γαλλική.
Η συνήθεια αυτή με διασκεδάζει. Δεν βασίζεται σε καμιά σο­βαρή γνώση αλλά παρόλα αυτά είναι αποκαλυπτική. Προϋποθέ­τει, σε μερικές περιπτώσεις, το γεγονός ότι οι ελληνικές λέξεις διατηρούν τη δύναμη και τη λάμψη τους: ο έρως δεν είναι ούτε η φιλία ούτε η αγάπη: ο έρως είναι πραγματικά σαφέστερη έν­νοια από την αγάπη. Συχνότερα, αυτές οι χρήσεις προϋποθέτουν την ακτινοβολία των συμβόλων ακόμα και όταν έχουν απομα­κρυνθεί από το αρχικό τους νόημα και έχουν αποκοπεί από τις ρί­ζες τους: το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα και ο Μαραθώνιος δεν θα ε­πιβίωναν εάν πάρα πολλές γενιές δεν είχαν ακούσει να γίνεται λό­γος γι’ αυτές τις οριακές σκηνές του φονικού και του κατορθώμα­τος. Και τέλος, θα διαπιστώσουμε ότι οι χρήσεις αυτές συνδέονται με την εξέλιξη της διεθνούς ζωής: τα ελληνικά σύμβολα ανήκουν σε όλους ή σε κανένα. Και, όπως σε πολλούς άλλους χώρους, η αρχαία Ελλάδα μας προσφέρει μια γλώσσα για την οποία θα πω, ακόμα μια φορά, ότι είναι οικουμενική.
Αλλά, εάν αυτές οι επιβιώσεις με διασκεδάζουν -μικρά παγό­βουνα που επιπλέουν χωρίς προορισμό, χωρίς να γνωρίζει πια κανείς γιατί βρίσκονται εκεί- υπάρχει μια άλλη επιβίωση πολύ πιο βαθειά και αγνοημένη σχεδόν από όλους. Είτε το θέλουμε είτε όχι, δημιουργήθηκε από ιδέες που βιώνουν μέσα μας χωρίς να το ξέ­ρουμε -σαν την καρδιά και το αίμα μας- και οι οποίες, μέσα από ποικίλα ενδιάμεσα προέρχονται από την αρχαία Ελλάδα. Πράγμα­τι, η ελληνική κληρονομιά, εδραιωμένη στην επιδίωξη του καθολι­κού, έγινε το ίδιο το πνεύμα του δικού μας δυτικού πολιτισμού. Η καταδίκη της βίας, η ανεκτικότητα, ο σεβασμός προς τη δικαιοσύ­νη, η αγάπη για την ελευθερία, είναι λίγο πολύ τα συνθήματα αυ­τών που επικαλούνται τη δημοκρατία. Και πίσω από τα συνθή­ματα κρύβονται ολοζώντανες δυνάμεις στις οποίες είναι επικίνδυ­νο σήμερα ν’ αντισταθούμε. Αντίθετα, την εποχή που δημιουργείται η Ευρώπη, νομίζουμε ότι δεν στερείται ενδιαφέροντος ν’ αναγνωρίσουμε αυτή την οφειλή που έχουμε την τάση να την ξεχνά­με.
Όταν βλέπουμε Τσέχους διαφωνούντες να επικαλούνται τα μαθήματα του Θουκυδίδη κατά της τυραννίας, υπάρχει ασφαλώς εκεί μια συμπύκνωση. Και οι περισσότεροι από αυτούς αγνοούν σίγουρα το Θουκυδίδη. Η στάση τους όμως είναι απόλυτα σύμ­φωνη με το δίδαγμα της Ελλάδας και δεν θα ήταν ίσως κατανοητή χωρίς την πρώτη ώθηση που δόθηκε εκεί πριν 25 αιώνες.
Και εδώ μιλάμε για πολιτική. Η ευαισθησία όμως στις χώρες μας, ο τρόπος της σκέψης, η προσπάθεια για διαύγεια, η επιστή­μη, η φιλοσοφία -αυτός ο αγώνας που σχεδόν δεν σταμάτησε πο­τέ από τότε- επαναφέρουν στα πρώτα τολμηρά βήματα της Ελλάδας στους διάφορους αυτούς τομείς.
Αλλά έστω και αν φτάνουνε σήμερα στο σημείο να κόβουμε την επαφή με εκείνη την προνομιακή στιγμή στην ιστορία της αν­θρωπότητας, δεν θα καταστρέψουμε αυτή τη μακρά ωρίμανση, η οποία στην πορεία της μας πρόσφερε τους καρπούς της.
Μια τέτοια αποκοπή θα ήταν όμως παράλογη, ένοχη και επι­κίνδυνη. Προσπαθώντας ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα «Γιατί η Ελλάδα;»,απαντάμε πάντα λίγο στην πιο πεζή και συνηθισμένη ε­ρώτηση: «Γιατί τα ελληνικά;»
Και σε τελική ανάλυση και σ’ αυτό ακόμα οι Αθηναίοι εκείνης της εποχής είχαν πλήρη συνείδηση του τι έπρατταν και του ρόλου που ήταν άξιοι να διαδραματίσουν. Ο Θουκυδίδης μας λέει, μέσω του Περικλή, ότι η Αθήνα είναι για την Ελλάδα ένα «ζωντανό δί­δαγμα», μία «αγωγή», μία «παίδευσις». Η Αθήνα υπήρξε για τους Έλληνες και οι Έλληνες για όλους εμάς: το γεγονός ότι είχε τόσο έ­ντονη την προαίσθηση, με ενθαρρύνει και με μαγεύει…….

Παιδεία δεν είναι τα πτυχία μας, αλλά η αισθητική μας. Ο τρόπος με τον οποίο συνομιλούμε, φλερτάρουμε, περπατάμε στο δρόμο, κρατάμε την πόρτα να περάσει ο άγνωστος στο ασανσέρ.

Παιδεία είναι οι λέξεις μας, η διακριτικότητά μας, η ελευθερία μας, τα όρια της ελευθερίας μας, η μουσική που ακούμε, η γλώσσα του σώματός μας, το πόσο αγαπάμε να μαθαίνουμε, να αλλάζουμε, να διαβάζουμε σαν να είμαστε κάθε φορά άγραφα χαρτιά.

Παιδεία είναι η ταπεινότητα αλλά και η επιμονή στις αξίες μας, το ότι δεν είμαστε προς πώληση, το ότι σεβόμαστε τον άνθρωπο, το παιδί του άλλου, την κυρία που καθαρίζει το γραφείο μας, τον κύριο που καθαρίζει το πάρκο στο οποίο βγάζουμε βόλτα το σκύλο μας, την κοπέλα στο ταμείο. Παιδεία είναι η μεγαλοψυχία μας, το να ποτίσουμε μια άγνωστη γλάστρα, το να φροντίζουμε την πίσω όψη του σπιτιού μας.

Παιδεία είναι το να προστατεύουν τα χέρια μας τον αδύναμο, να τα βάζουν με το θηρίο. Παιδεία είναι το πόσο μπορούμε να έρθουμε απέναντι στο σύστημα και στους συστημικούς, παιδεία είναι η γενναιότητα και η ευθύνη.

Παιδεία είναι το να διαλέγεις τον δύσκολο δρόμο της αξιοπρέπειας, της μοναξιάς και συνάμα να καίγεται  το μέσα σου για το κοινό καλό. Για το ωραίο και τη σωτηρία του.

Από την Δώρα Μαργέλη

Γιάννα στις 20 Οκτωβρίου 2018

 » Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ, ΟΠΟΙΑ ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ  Η ΕΡΩΤΗΣΗ»

André Breton

Μετά από χρόνια επιστημονικής έρευνας έχει αποδειχθεί πως το I.Q. (ο γνωστός Δείκτης Νοημοσύνης), καθώς και η υψηλή Ακαδημαϊκή Επίδοση έχουν μικρή σχέση με την ισορροπία, ευτυχία και αργότερα επιτυχία του παιδιού/ατόμου στη ζωή του. Άτομα με υψηλό IQ και υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις στο σχολείο, αργότερα στη ζωή τους δεν είχαν την αναμενόμενη επαγγελματική, προσωπική και διαπροσωπική επιτυχία. Αντίθετα, αντιμετώπιζαν αρκετά προβλήματα κοινωνικοποίησηςκαι δυσκολίες Προσαρμογής στο επαγγελματικό και διαπροσωπικό επίπεδο, καθώς και στο κτίσιμο της Προσωπικής, Διαπροσωπικής Ευτυχίας Ισορροπίας.

Σύμφωνα με την έρευνα του Dr. Daniel Goleman, Ψυχολόγου, Καθηγητή και Συγγραφέα του πολυσυζητημένου bestseller: «Συναισθηματική Νοημοσύνη» E.Q. – Γιατί μετράει πιο πολύ από το IQ; (Emotional Intelligence -Why it matters more than IQ?)-, οι ψυχολόγοι, ερευνητές και εκπαιδευτικοί σήμερα πια έχουν πειστεί ότι το IQ συνεισφέρει μόνο κατά 20% στη μελλοντική επιτυχία και ισορροπία του ατόμου, ενώ το 80% βασίζεται στην ανάπτυξη της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (EQ).

Ο Goleman αναφέρει ότι: Με τον όρο Συναισθηματική Νοημοσύνη, E.Q. χαρακτηρίζουμε την ικανότητα του ανθρώπου:

  • να ενεργοποιεί τον εαυτό του
  • να επιμένε
  • να επιβιώνει παρ” όλες τις αντιξοότητες δυσκολίες
  • να ελέγχει τις παρορμήσεις του
  • να καθυστερεί την ικανοποίηση των αναγκών του.

 

Επίσης, σημαίνει το άτομο να έχει τις ικανότητες:

 

  • να ρυθμίζει τη Διάθεσή του
  • να ελέγχει τις Ψυχολογικές Διακυμάνσεις του, ώστε να μην επηρεάζουν την κρίση του
  • να έχει την ικανότητα να Συμπάσχει
  • να έχει Ενσυναίσθηση
  • να Συναισθάνεται με τους Συνανθρώπους του
  • να έχει Θετική Αισιόδοξη Σκέψη και να ελπίζει θετικά σε κάτι καλύτερο (Daniel Goleman, 1995).

 

Αυτοί οι Παράγοντες είναι Καθοριστικοί για την Καλλιέργεια και Ανάπτυξη της Συναισθηματικής Νοημοσύνης.

 

Οι γονείς των παιδιών οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι τα παιδιά με E.Q. μπορεί να έχουν και υψηλό I.Q., αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο. Ο δείκτης της νοημοσύνης τους, μπορεί να είναι στα φυσιολογικά επίπεδα, αλλά για να πετύχουν μελλοντικά πρέπει να καλλιεργήσουν χαρακτηριστικά του EQ, όπως: Aυτοπεποίθηση, Aυτογνωσία, Πίστη στον εαυτό και ικανότητές τους, Τόλμη, Ευελιξία, Ενσυναισθηση,  Επιμονή και Υπομονή, Θετική Σκέψη, καθώς και ικανότητα Έκφρασης του εαυτού με άνεση και ειλικρίνεια. Επιπλέον πρέπει να έχουν Υγιή Φιλοδοξία και να μη φοβούνται να αναλαμβάνουν Υπευθυνότητες. Τέλος, η Συναισθηματική τους Ζωή να είναι πλούσια και πολυποίκιλη, να τη χειρίζονται έτσι, ώστε τα συναισθήματά τους να μην τους παρασύρουν αλλά να τα καθοδηγούν αυτοί.

 

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι οι παλιότερες εκπαιδευτικές και ψυχολογικές θεωρίες πίστευαν πως το παιδί γεννιέται με ένα συγκεκριμένο, (fixed) IQ, το οποίο είναι προκαθορισμένο και δεν μπορούσε να εξελιχτεί ιδιαίτερα στη διάρκεια της ζωής του. Σήμερα οι θεωρίες αυτές έχουν αλλάξει με τη συμβολή της Θεωρίας της «Συναισθηματικής Ευφυΐας» και έχει αποδειχθεί ότι ακόμα και το IQ ενός ατόμου μπορεί να να αναπτυχθεί, αλλά ιδιαίτερα μπορεί να καλιεργηθεί το ΕQ του, με κατάλληλους χειρισμούς και συνθήκες.

Σπουδαίο ρόλο στην κατανόησή του E.Q., παίζει και η Θεωρία της «Πολλαπλής Νοημοσύνης» του καθηγητή  του HARVARD, Dr. Howard Gardner, ο οποίος με το βιβλίο του «Frames of Mind» απέδειξε ότι υπάρχουν επτά (7) Διαφορετικές Νοημοσύνες, όλες εξίσου σημαντικές. Αυτές είναι:

1. Λεκτική Νοημοσύνη (Linguistic Ιntelligence) Ικανότητα Αποτελεσματικού χειρισμού της Γλώσσας.

2. Λογικομαθηματική (Logical/ Mathematical Intelligence) Ικανότητα Αναλυτικής Σκέψης.

3. Χωροταξική (Spatial Intelligence) Ικανότητα καλής Αντίληψης, Αίσθησης και Αισθητικής του χώρου.

4. Κιναισθητική (Body- Kinesthetic Intelligence) Ικανότητα εκτέλεσης, εκτίμησης και συντονισμού των σωματικών κινήσεων.

5. Μουσική (Musical Intelligence) Ικανότητα κατανόησης, εκτίμησης και παραγωγής μουσικής.

6. Δια-προσωπική (Inter-personal Intelligence) Ικανότητα να κατανοεί τους άλλους ανθρώπους, να συνεργάζεται καλά μαζί τους, να συμπάσχει, να τους κινητοποιεί.

7. Ενδο-προσωπική, (Intra-personal Intelligence) Ικανότητα να κατανοεί και να αναλύει τα εσωτερικά συναισθήματα και σκέψεις. Η αυτογνωσία και η αυτοπεποίθηση είναι κλειδιά για την αυτή την ευφυΐα.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό, έχει μοναδικές ικανότητες ανάπτυξης, γνώσης, αντίληψης και εξέλιξης. Επομένως δεν μπορούμε να απαιτούμε από όλους να γίνουν το ίδιο, να έχουν την ίδια νοημοσύνη και να καλλιεργούν τις ίδιες ικανότητες.

Για παράδειγμα, μπορεί ένα άτομο να έχει υψηλή διαπροσωπική και λεκτική νοημοσύνη αλλά χαμηλή σωματική/κινητική και μαθηματική. Αυτό το στοιχείο δεν κάνει το άτομο «καλό» ή «κακό», «εξυπνότερο» ή πιο «επιτυχημένο», απλά διαφορετικό και μοναδικό.

Παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του E.Q.

α. Προσωπική Προδιάθεση  (περίπου 40%)

β. Οικογενειακή Επιρροή (περίπου 40%)

γ. Κοινωνικές / Οικονομικές συνθήκες (Σχολική μόρφωση , Εκπαιδευτική επιρροή, Κοινωνικές Συνθήκες  κτλ) (περίπου 20%)

Οι γονείς με τη σωστή διαπαιδαγώγηση, με χρήση αγάπης με όρια, μπορούν να γίνουν «Μοναδικοί «Καταλύτες» της καλλιέργειας της Συναισθηματικής Νοημοσύνης στη ζωή των παιδιών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, εφόσον οι γονείς πιστέψουν στις Ικανότητες, Ταλέντα Μοναδικότητα του παιδιού τους και του εμφυτεύσουν πίστη στον εαυτό τους, καλλιέργεια υψηλών ηθικών αξιών, αλλά και αισιόδοξη άποψη και στάση για τη ζωή.

 

Ουσιαστικός είναι και ορόλος του Σχολείου, όπου οι Εκπαιδευτικοί και οι Σχολικοί Ψυχολόγοι μπορούν να εμπνεύσουν στα παιδιά την αγάπη για Μάθηση, Έρευνα και Εξέλιξη. Έτσι τα παιδιά θα ανακαλύψουντη Μοναδική τους Ευφυΐα και θα εκφράσουν τον αληθινό τους εαυτό.

 

Σαν συμπέρασμα βλέπουμε καθαρά, ότι το «παιδοκεντρικό» Σχολείο και Γονείς με ανοιχτή νοοτροπία και κατανόηση μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας υγιούς, ισορροπημένης προσωπικότητας των παιδιών, αλλά και να καλλιεργήσουν τη συναισθηματική τους νοημοσύνη και τη μελλοντική τους επιτυχία, εξέλιξη και ευτυχία.