Διαβάσαμε

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 15 Νοεμβρίου 2026
ΜΕΘΑ

Αν κάποτε στα σκαλιά ενός παλατιού, στο πράσινο γρασίδι
μιας τάφρου, στη μουντή μοναξιά του δωματίου σου,
ξυπνήσεις ξεμέθυστος πια, ρώτα τον άνεμο, ρώτα το κύμα,
το πουλί, το ρολόι, κάθε τι που φεύγει,
κάθε τι που στενάζει, κάθε τι που κυλάει, που τραγουδάει,
που μιλάει· ρώτα τί ώρα είναι;
Κι ο άνεμος, το κύμα, το άστρο, το πουλί, το ρολόι,
θα σου απαντήσουν: Είναι η ώρα της μέθης!
Για να γίνεις ο μαρτυρικός  σκλάβος του χρόνου,
μέθα· μέθα αδιάκοπα!
Αλλά με τι; Με ρακή, με κρασί, με ποίηση, με αρετή…
-Με ό,τι θέλεις, αλλά μέθα!…

ΑΛΜΠΑΤΡΟΣ

Πολλές φορές οι ναυτικοί, την ώρα να περνάνε,
πιάνουν τους άλμπατρους -πουλιά της θάλασσας τρανά-
που ράθυμα, σα σύντροφοι του ταξιδιού, ακολουθάνε
το πλοίο που μες στα βάραθρα γλυστράει, τα πικρά.

Μα μόλις σκλαβωμένα κει στη κουπαστή τα δέσουν,
οι βασιλιάδες τ᾿ ουρανού, σκυφτοί κι άχαροι πια,
τ᾿ άσπρα μεγάλα τους φτερά τ᾿ αφήνουνε να πέσουν,
και στα πλευρά τους θλιβερά  να σέρνουνται κουπιά.

Αυτοί που ῾ν᾿ τόσον όμορφοι, τα σύννεφα σα σκίζουν,
πως είναι τώρα κωμικοί κι άσκημοι και δειλοί!
Άλλοι με πίπες αναφτές τα ράμφη τους κεντρίζουν,
κι άλλοι, για να τους μιμηθούν, πηδάνε σα κουτσοί.

Μ᾿ αυτούς τους νεφοπρίγκηπες κι ο Ποιητής πως μοιάζει!
δε σκιάζεται τις σαϊτιές, τις θύελλες αψηφά·
μα ξένος μες στον κόσμο αυτό που γύρω του χουγιάζει,σκοντάφτει απ᾿ τα γιγάντιά του φτερά σα περπατά.

ΣΤΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ἡ ἀνοησία, τ᾿ ἁμάρτημα, ἡ ἀπληστία κι ἡ πλάνη
κυριεύουνε τὴ σκέψη μας καὶ φθείρουν τὸ κορμί μας,
κι εὐχάριστα τὶς τύψεις μας θρέφουμε στὴν ψυχή μας,
καθὼς ποὺ θρέφουν πάνω τους τὶς ψεῖρες οἱ ζητιάνοι.

Στὰ μετανιώματα ἄναντροι κι ἁμαρτωλοὶ ὡς τὴν ἄκρια,
ζητᾶμε πληρωμὴ ἀκριβὴ γιὰ κάθε μυστικό μας
καὶ ξαναμπαίνουμε εὔκολα στὸ βοῦρκο τὸν παλιό μας,
θαρρώντας πὼς ξεπλένεται μὲ τὰ δειλά μας δάκρυα.

Πάνω ἀπ᾿ τὸ προσκεφάλι μας ὁ Σατανᾶς γερμένος
πάντα στὰ μάγια τοῦ κακοῦ τὸ νοῦ μας νανουρίζει,
τὴ πιὸ ἀτσαλένια θέληση μεμιᾶς τὴν ἐξατμίζει,
αὐτὸς ὁ Μέγας χημικός, ὁ Τετραπερασμένος.

Ὁ Διάολος, τὸ νῆμα αὐτὸς κρατᾶ ποὺ μᾶς κουνᾶ!
Τὰ πράματα τὰ βρωμερὰ πιότερο τ᾿ ἀγαπᾶμε,
κι ὅλο καὶ πρὸς τὴ Κόλαση κάθε στιγμὴ τραβᾶμε,
μὲ δίχως φρίκη, ἀνάμεσα στὸ σκότος ποὺ βρωμᾶ.

Σὰν τὸ φτωχὸ ξεφαντωτὴ ποὺ πιπιλᾶ μὲ ζάλη
μιᾶς παλιᾶς πόρνης ἀγκαλιὰ πολιομαρτυρισμένη,
κλεφτάτα ἁρπάζουμε κι ἐμεῖς καμιὰ ἡδονὴ θλιμμένη,
ποὺ τήνε ξεζουμίζουμε σὰ σάπιο πορτοκάλι.

Σὰν ἕνα ἑκατομμύριο σκουλήκια, μυρμηγκώντας,
μὲς στὸ μυαλό μας κραιπαλοῦν τοῦ Δαίμονα τὰ πλήθη,
κι ὅταν ἀνάσα παίρνουμε, ὁ Θάνατος στὰ στήθη
σὰν ἄϋλος ποταμὸς κυλᾶ, σιωπηλὰ θρηνώντας.

Ἂν τὸ φαρμάκι κι ἡ φωτιὰ κι ἡ βιὰ καὶ τὸ μαχαίρι
δὲν ἔχουνε τὰ φανταχτὰ κεντίδια ἀκόμα κάνει
στὸ πρόστυχο τῆς μοίρας μας ἄθλιο καραβοπάνι,
εἶναι ποὺ λείπει ἀπ᾿ τὴ ψυχὴ τὸ θάρρος κι ἀπ᾿ τὸ χέρι.

Μὰ μὲς στὶς σκύλες, τοὺς σκορπιούς, τὰ φίδια, τὰ τσακάλια,
τοὺς πάνθηρες, τοὺς πίθηκους, τοὺς γύπες, τὰ θηρία
ποὺ γρούζουν, σέρνουνται, ἀλυχτοῦν κι οὐρλιάζουν μὲ μανία
μέσ᾿ στῶν παθῶν μας τὸ κλουβί, προβαίνει ἀγάλια,
θεριὸ πιὸ βρώμικο, κακό, τὴν ἀσκημιὰ νὰ δείξει!

Κι ἂ δὲ σαλεύει κι οὔτε ἀκούει κανένας τὸ οὐρλιαχτό του,
ὅλη γῆς θὰ ρήμαζε, καὶ στὸ χασμουρητό του
θὰ ῾θελε νὰ κατάπινε τὸν κόσμο -αὐτὸ ῾ναι ἡ πλήξη!-
πού, μ᾿ ἕνα δάκρυ ἀθέλητο στὰ μάτια τῆς κοιτάζεις,
καθὼς καπνίζει τὸν οὐκᾶ, κρεμάλες νὰ στυλώνει.

Καὶ ξέρεις, ἀναγνώστη, αὐτὸ τὸ τέρας πῶς δαγκώνει!
Ὦ ἀναγνώστη ὑποκριτή, ἀδέρφι ποὺ μοῦ μοιάζεις

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 2 Νοεμβρίου 2026

Μια πόλη φυτρώνει μέσα στην πληγή μου!

Στην πλάτη μου υπάρχει ένα απόστημα.
Όχι, δεν μοιάζει με σάπια σάρκα
ούτε με στάλα πύον.
Είναι παράθυρο
αντίκρυ σε πόλη
που κατατρώει ο χρόνος
σαν πεινασμένος δίχως δόντια.

Όταν ο γιατρός το πιέζει
στο κεφάλι μου εκρήγνυται φως.
Βλέπω στέγες που γέρνουν
κρεβάτια αναποδογυρισμένα
μάτια που κοιτάζουν κάτω απ’ τα χαλάσματα
και ρωτούν:
Ήσουν εσύ η κραυγή;

Το απόστημα
ένα χαλί από θραύσματα.
Κάθε κόμπος του ένα παιδί
που δεν πρόλαβε να γελάσει.
Μια γυναίκα που άφησε το στήθος της
για να το κάνει κράνος
για του γιου της το κεφάλι.

Σε κάθε σουβλιά
ξυπνά μια γειτονιά
απ’ τον λήθαργο της σκόνης.
Και σε κάθε στάλα πύον
ξεπλένεται το όνομα ενός δρόμου
που δεν απέμεινε απ’ αυτόν
παρά μονάχα ένα όνομα
σ’ έναν τοίχο που γέρνει.

Η πόλη δεν είναι όνομα.
Είναι ο ήχος μιας μπουλντόζας
που καταβροχθίζει τον ορίζοντα.
Είναι η μυρωδιά του ψωμιού
που πνίγηκε στον φούρνο
κι ένα δωμάτιο με καθρέφτη
που καθρεφτίζει τον ουρανό,
όχι για να σου δώσει ελπίδα,
αλλά για να σου πει
πως η καταστροφή δεν έχει ταβάνι!

Τη νύχτα,
όταν καταλαγιάζουν μέσα μου τα κύματα,
έρχεται η θάλασσα
με το γαλανό της αλάτι.
Σκύβει πάνω στην πληγή της πόλης
σαν γέρος πατέρας
που προσπαθεί να πλύνει της κόρης του
το αίμα.
Πλένει
και ξαναπλένει
μα το αίμα
είναι πιο βαθύ απ’ την επιθυμία του για γιατρειά.

Η θάλασσα
δεν τραγουδά πια,
ψιθυρίζει,
έπειτα σωπαίνει,
λες κι έχει καταλάβει
πως τίποτα δεν γιατρεύεται μ’ αλάτι.
Πως η πόλη
είναι πιο δυνατή απ’ το νερό
και πιο βαριά απ’ το πένθος.

Στην πλάτη μου
ένα απόστημα.
Στο βάθος του
ένας χάρτης αιμορραγίας δίχως τέλος.
Στο πλευρό μου
λόφοι από πληγές
που πολλαπλασιάζονται σαν ορφανά.
Κάθε φορά που αγκαλιάζω μία,
μια άλλη ουρλιάζει.
Μην πείτε:
Ήταν κάτι περαστικό.
Γιατί περαστικός είναι εκείνος που άφησε τον τόπο δίχως τραύματα.
Όμως εγώ,
κουβάλησα τα ερείπια στο αίμα μου.
Τα πλευρά μου έγιναν πέρασμα για ασθενοφόρα
κι η φωνή μου
πρόχειρο μητρώο νεκρών.

Στην πλάτη μου υπάρχει ένα απόστημα
κι εκεί κατοικεί ένας δρόμος
που δεν φυτεύει δέντρα πια,
παρά μονάχα νάρκες.

Ένα απόστημα.
Κάθε φορά που κοιτάζω των εαυτό μου στον καθρέφτη
βλέπω το πρόσωπο της πόλης
να μου λέει:
Σταυρώνομαι ακόμα κάθε αυγή,
κι όμως, κανείς δε γράφει τ’ όνομά μου
στην πέτρα της σωτηρίας.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 10 Οκτωβρίου 2026

Το παράπονο του ποιητή

Ένα παλιό αισθηματικό κερί έκαιγε πάνω στο τραπέζι

τα φθαρμένα έπιπλα μού είχαν διδάξει την υπομονή

μόνο ένα, Θέε μου — δεν έζησα: έχοντας να μεριμνήσω

για τόσα φύλλα την άνοιξη.

Αγνωστοι Ομηρικοί στίχοι

Κι αυτοί που αγάπησαν τη δόξα τώρα κλαίνε

κ’ οι άλλοι που πόθησαν το θάνατο φοβούνται

κι εκείνοι που μερίμνησαν δεν έχουν

αλλά αυτοί που ταπεινώθηκαν γνωρίζουν

κι εκείνοι που κρατήθηκαν μακριά θα ξεκινήσουν

σαν τις ωραίες εποχές να ξαναρθούνε.

Το ρόδο

Οι ανταύγειες του φεγγαριού στα τζάμια σαν τα μικρά

αποσπάσματα ενός ονείρου

που κυνηγάμε χρόνια. Έρωτες για πράγματα μακρινά, φιλίες με

δρόμους, ή άστρα

κ’ η παιδικότητα που σε ό,τι καλύτερο είχε, έμεινε για πάντα

άγνωστη.

Ώσπου μια νύχτα παραμέρισα τη ζωή μου και βρήκα το ωραίο

ρόδο που μου είχαν υποσχεθεί.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 4 Οκτωβρίου 2026

Σοῦ εἶπα:
– Λύγισα.
Καὶ εἶπες:
– Μὴ θλίβεσαι.
Ἀπογοητεύσου ἥσυχα.
Ἤρεμα δέξου νὰ κοιτᾷς
σταματημένο τὸ ρολόι.
Λογικὰ ἀπελπίσου
πῶς δὲν εἶναι ξεκούρδιστο,
ὅτι ἔτσι δουλεύει ὁ δικός σου χρόνος.
Κι ἂν αἴφνης τύχει
νὰ σαλέψει κάποιος λεπτοδείκτης,
μὴ ριψοκινδυνέψεις νὰ χαρεῖς.
Ἡ κίνηση αὐτὴ δὲν θά ῾ναι χρόνος.
Θά ῾ναι κάποιων ἐλπίδων ψευδορκίες.
Κατέβα σοβαρή,
νηφάλια αὐτοεκθρονίσου
ἀπὸ τὰ χίλια σου παράθυρα..
Γιὰ ἕνα μήπως τ᾿ ἄνοιξες.
Κι αὐτοξεχάσου εὔχαρις.
Ὅ,τι εἶχες νὰ πεῖς,
γιὰ τὰ φθινόπωρα, τὰ κύκνεια,
τὶς μνῆμες, ὑδροροὲς τῶν ἐρώτων,
τὴν ἀλληλοκτονία τῶν ὠρῶν,
τῶν ἀγαλμάτων τὴν φερεγγυότητα,
ὅ,τι εἶχες νὰ πεῖς
γι᾿ ἀνθώπους ποὺ σιγὰ-σιγὰ λυγίζουν,
τὸ εἶπες.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 4 Οκτωβρίου 2026

Σε ένα δημοφιλές βίντεο που κυκλοφορεί στο YouTube, 100 τυχαίοι άνθρωποι καλούνται να σφυρίξουν μπροστά στην κάμερα. Σχεδόν οι μισοί αποτυγχάνουν παταγωδώς. Κι όμως, όσοι το καταφέρνουν, φαίνεται να μοιράζονται ένα πολύ συγκεκριμένο, σχεδόν πανομοιότυπο μοτίβο.

Τελικά, είναι θέμα ταλέντου, τύχης ή μήπως κάτι άλλο; Η επιστήμη έχει την απάντηση, και είναι μάλλον ανακουφιστική: αν δεν μπορείτε να σφυρίξετε, δεν φταίει η αδεξιότητά σας.

Φταίει η γεωμετρία του στόματος.

Όταν τραγουδάμε ή μιλάμε, ο ήχος παράγεται από τις φωνητικές χορδές στο λαιμό μας. Στο σφύριγμα όμως, οι φωνητικές χορδές παραμένουν εντελώς σιωπηλές και αδρανείς. Το βάρος μετατοπίζεται εξ ολοκλήρου στην κοιλότητα του στόματος, η οποία μετατρέπεται σε αυτό που οι φυσικοί ονομάζουν «αντηχητή Helmholtz».

Είναι ακριβώς ο ίδιος μηχανισμός που ενεργοποιείται όταν φυσάμε διαγώνια πάνω από το στόμιο ενός άδειου γυάλινου μπουκαλιού. Για να παραχθεί ηχητικό κύμα, το στόμα πρέπει να δημιουργήσει δύο πολύ συγκεκριμένα περάσματα: ένα στα χείλη και ένα δεύτερο στο πίσω μέρος της γλώσσας, η οποία ανασηκώνεται προς τον ουρανίσκο. Ο αέρας που ταξιδεύει ανάμεσα σε αυτά τα δύο σημεία δημιουργεί έναν ταχύτατο βρόχο ακουστικής ανατροφοδότησης, αναπηδώντας εκατοντάδες φορές το δευτερόλεπτο μέχρι να συντονιστεί σε μια καθαρή νότα.

Για να συμβεί όμως αυτό το «θαύμα» της φυσικής, απαιτείται απόλυτη ακρίβεια. Τα χείλη δεν πρέπει να σχηματίζουν ένα μεγάλο, χαλαρό «Ο», αλλά να τραβιούνται ελαφρώς στις γωνίες, αφήνοντας στο κέντρο μια κυκλική οπή με διάμετρο περίπου όσο ένα μολύβι. Παράλληλα, η πίεση της αναπνοής πρέπει να βρει το λεγόμενο «sweet spot».

Αν φυσήξετε πολύ σιγά, δεν δημιουργείται συντονισμός. Αν φυσήξετε πολύ δυνατά, ο αέρας «σπάει» και ο ήχος εξαφανίζεται.

Γιατί είναι πιο δύσκολο για τους ενηλίκους;

Εκτός από σπάνιες ανατομικές περιπτώσεις η αδυναμία σφυρίγματος είναι σχεδόν πάντα θέμα μυϊκού συντονισμού. Και εδώ υπεισέρχεται ο παράγοντας της ηλικίας.

Οι γλωσσολόγοι και οι επιστήμονες της ομιλίας παρομοιάζουν την εκμάθηση του σφυρίγματος στην ενηλικίωση με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας. Ένα μικρό παιδί απορροφά τους φθόγγους και προσαρμόζει τους μυς του στόματος χωρίς προσπάθεια. Μετά την εφηβεία όμως, η μυϊκή ευπλασία της γλώσσας και των χειλιών μειώνεται αισθητά. Αν δεν έχετε αποκωδικοποιήσει τη «γεωμετρία» του σφυρίγματος στα παιδικά σας χρόνια, το να το πετύχετε στα τριάντα ή τα σαράντα απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια και εξάσκηση.

Τα ευχάριστα νέα είναι ότι, για την πλειονότητα των ανθρώπων, το σφύριγμα δεν είναι μια έμφυτη ικανότητα με την οποία είτε γεννιέσαι είτε όχι. Μοιάζει περισσότερο με το ποδήλατο: πέφτεις πολλές φορές, δοκιμάζεις διαφορετικές γωνίες, μέχρι ο εγκέφαλος να «κλειδώσει» τη σωστή κίνηση.

Σύμφωνα με τον Francisco Ruiz, καθηγητή μηχανολογίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ιλινόις, ο οποίος μελετά την ακουστική του σφυρίγματος, η πραγματική ανατομική αδυναμία είναι σπάνια. Για τους περισσότερους ανθρώπους, λέει, είναι απλώς θέμα εξάσκησης. «Είναι σαν να μαθαίνεις να κάνεις ποδήλατο», λέει. «Πέφτεις πολλές φορές, και τελικά το καταφέρνεις»

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα προσπαθήσετε να σφυρίξετε και θα βγει μόνο αέρας, μην απογοητευτείτε. Δεν στερείστε ταλέντου, απλώς το στόμα σας ψάχνει ακόμα τις σωστές μοίρες στη γεωμετρία του.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 4 Οκτωβρίου 2026

ΠΩΣ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΕΤΣΙ

Πώς με κοιτάζει έτσι
Πώς με κοιτάζει έτσι
αυτό το άσπρο κομμάτι χαρτί
πώς με κοιτάζει έτσι το φεγγάρι…
Πώς θροΐζει μέσα μου
αυτό τον παγωμένο χάρτη στο βυθό
πώς με κοιτάει έτσι το φεγγάρι…
Ποιανού καιρού το λυπημένο δάχτυλο
κρυμμένο πίσω από δάση και βουνά
δείχνει παντού και πουθενά
τι θέλει το φεγγάρι…
Ποιανού αλόγου τρελαμένου το χλιμίντρισμα
κάνει τόση αντήχηση μέσα μου
μου διογκώνει το Εγώ μου…
Ποιανής σελήνης έκλειψη
ποιου φεγγαριού η χάση
μαζί σηκώνει μέσα μου
άμπωτη και παλίρροια δίδυμες αδερφές μου…
πώς με κοιτά…
Πώς σκύβει έτσι πάνω στο στόμα μου να δει
αν ανασαίνω ο Καρυωτάκης

ΕΜΕΝΑ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΑΥΡΑ ΠΟΥΛΙΑ

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά
πού κάνουν τραμπάλα στις ταράτσες ετοιμόρροπων σπιτιών
Εξάρχεια Πατήσια Μεταξουργείο Μέτς.
Κάνουν ότι λάχει.
Πλασιέ τσελεμεντέδων και εγκυκλοπαιδειών
φτιάχνουν δρόμους και ενώνουν ερήμους
διερμηνείς σε καμπαρέ τής Ζήνωνος
επαγγελματίες επαναστάτες
παλιά τούς στρίμωξαν και τά κατέβασαν
τώρα παίρνουν χάπια και οινόπνευμα να κοιμηθούν
αλλά βλέπουν όνειρα και δέν κοιμούνται.
‘Εμένα οι φίλες μου είναι σύρματα τεντωμένα
στις ταράτσες παλιών σπιτιών
Εξάρχεια Βικτώρια Κουκάκι Γκύζη.
πάνω τους έχετε καρφώσει εκατομμύρια σιδερένια
μανταλάκια
τις ενοχές σας αποφάσεις συνεδρίων δανεικά φουστάνια
σημάδια από καύτρες περίεργες ημικρανίες
απειλητικές σιωπές κολπίτιδες
ερωτεύονται ομοφυλόφιλους
τριχομονάδες καθυστέρηση
το τηλέφωνο το τηλέφωνο το τηλέφωνο
σπασμένα γυαλιά το ασθενοφόρο κανείς.
Κάνουν ό,τι λάχει.
Ολο ταξιδεύουν οι φίλοι μου
γιατί δεν τούς αφήσατε σπιθαμή για σπιθαμή.
“Όλοι οι φίλοι μου ζωγραφίζουνε με μαύρο χρώμα
γιατί τούς ρημάξατε το κόκκινο
γράφουνε σε συνθηματική γλώσσα
γιατί ή δική σας μόνο για γλείψιμο κάνει.
Οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά και σύρματα
στα χέρια σας. Στο λαιμό σας.
Οι φίλοι μου.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 20 Σεπτεμβρίου 2026

Ο Γερμανός σκηνοθέτης Βένερ είχε πει κάποτε ότι, «αυτοί που διαβάζουν βιβλία έχουν τον κόσμο κι αυτοί που βλέπουν τηλεόραση τον χάνουν».

Σε μια εποχή λοιπόν που, το doomscrolling και η ανάγκη για γρήγορη, αμάσητη είδηση κυριαρχούν (ακόμη και ιστορικές εφημερίδες αναφέρουν στο πάνω μέρος του εκάστοτε άρθρου πόσο διαρκεί η ανάγνωσή του) μια χώρα της Ασίας μας δείχνει τον δρόμο.

ΟΙ.ΜΙΚΡΕΣ ΔΤΙΓΜΕΔ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ.ΜΕΓΑΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Σιγκαπούρη ενθαρρύνει τους πολίτες της να διαβάζουν καθημερινά ένα βιβλίο για 15 λεπτά, στο πλαίσιο ενός νέου εθνικού προγράμματος με στόχο την ενίσχυση της κουλτούρας της ανάγνωσης στη χώρα.

Η κυβέρνηση αναφέρει ότι οι πολίτες μπορούν να καταγράφουν τον καθημερινό χρόνο ανάγνωσής τους και να κερδίζουν ψηφιακά χρήματα (τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν με διάφορους τρόπους) στο πλαίσιο της εκστρατείας «ReadSG» που ξεκίνησε η Εθνική Βιβλιοθήκη.

«Αρκούν 15 λεπτά την ημέρα για να αποκτήσετε τη συνήθεια της ανάγνωσης. Είναι περίπου ο χρόνος που διαρκεί η διαδρομή μεταξύ τριών στάσεων του MRT [τρένο], η αναμονή για το λεωφορείο ή η απόλαυση του πρωινού σας καφέ», αναφέρει η ιστοσελίδα της εκστρατείας.

«Οι μικρές στιγμές συνθέτουν μεγάλες ιστορίες», προστίθεται.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ

Η Μελίσα Ταμ, επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, δήλωσε ότι η εκστρατεία αποτελεί μια προσπάθεια να αποκτήσουν οι αναγνώστες δεξιότητες που σχετίζονται με την κριτική σκέψη.

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 13 Σεπτεμβρίου 2026

Πάντα έβρισκα την επιλογή των βιβλίων πριν από ένα ταξίδι ως μεγάλη υπόθεση. Συχνά ήταν μια επιλογή εξίσου σημαντική με την επιλογή του τόπου του ταξιδιού. Πέρσι ήμουν κουρασμένος. Πραγματικά κουρασμένος. Ετσι πήρα μια ριζική απόφαση. Πήρα μαζί μου αποκλειστικά βιβλία που είχα διαβάσει. Βιβλία που ίσως δεν θυμόμουν τόσο καλά, αλλά θυμόμουν με βεβαιότητα πως μου άρεσαν. Δίπλα στη θάλασσα, σε έναν χρόνο που συντονιζόταν με τις επιταγές του καλοκαιριού, ένιωσα πως η έντασή μου ημερεύει. Ενώ επαναλάμβανα αναγνωστικές διαδρομές που δεν θυμόμουν, αλλά καθετί επιβεβαίωνε πως είχα περάσει από εδώ. Μια παλιά τσάκιση της σελίδας, σποραδικές υπογραμμίσεις, η ίδια η κατάσταση του βιβλίου. Κανένα άγχος να τελειώσει κάτι. Δεν υπήρχε εδώ αποστολή. Ούτε καν πλάνο. Το αποτέλεσμα θα ήταν πάντοτε το ίδιο. Μια στοίβα από διαβασμένα βιβλία. Ακόμα και αν αυτή τη φορά δεν τα τελείωνα καν.

Πολλές φορές η απουσία στόχων -και ιδανικά αυτό είναι διακοπές- γεννάει νέους στόχους. Υποσχέσεις που θα αντικαταστήσουν τα χρονοδιαγράμματα της ρουτίνας, μη ομολογημένες προσδοκίες και απαιτήσεις από τον εαυτό σου. Πόση ώρα θα κολυμπήσεις, πόσες φορές θα φας φρούτα αντί για παγωτά, πόσα βιβλία θα διαβάσεις. Και με λίγη κακή διαχείριση κάθε τι μπορεί να γίνει εξίσου πιεστικό με μια πραγματική δουλειά.

Φέτος δεν ξέρω τι βιβλία θα πάρω μαζί μου (την ώρα που διαβάζεται αυτό το άρθρο εγώ μάλλον θα τα διαβάζω). Σκέφτομαι να πάρω μαζί μου μόνο βιβλία που θα αφήσω στη μέση. Λόγω αριθμού σελίδων, λόγω έλλειψης συγκέντρωσης, λόγω μια κρυφής αγάπης για το ανολοκλήρωτο. Η σχέση μας με τα βιβλία που δεν τελειώσαμε πολλές φορές είναι η πιο έντονη σχέση. Πιο έντονη από αυτά που τελειώσαμε και σιγά σιγά ξεχνάμε, πιο έντονη από αυτά που θέλουμε να διαβάσουμε, αλλά δεν μας δόθηκε η ευκαιρία. Είναι μια σχέση που διακόπηκε, αλλά δεν τελείωσε. Μια σχέση σταθερά δυναμική. Ολο και πιο συχνά προσπαθούμε να επαναφέρουμε στο μυαλό μας όσα διαβάσαμε, το πώς ξεκινούσε, το σημείο στο οποίο τα αφήσαμε. Και μαζί τις υποθέσεις μας για την εξέλιξή του, τα όσα καταλάβαμε και τα όσα υποθέσαμε. Ολο και πιο συχνά προσπαθούμε να επαναφέρουμε την αίσθηση της ανάγνωσης του συγκεκριμένου βιβλίου από το παρελθόν στο παρόν, να συντηρήσουμε την αίσθηση αυτή όχι ως μια στιγμή του παρελθόντος, αλλά ως μια υπόσχεση για το μέλλον που κάποια στιγμή θα επαναληφθεί. Με τον τρόπο αυτό τα βιβλία που δεν τελειώσαμε μένουν μαζί μας περισσότερο. Μέσα σε μια διαρκή συνομιλία που μας επηρεάζει περισσότερο από οτιδήποτε ολοκληρώσαμε.

Ο πολιτισμός μας έχει εμμονή με το σχήμα αρχή – μέση – τέλος. Σαν να έχει διδαχτεί γεωμετρία αποκλειστικά από χολιγουντιανές ταινίες. Ολα οφείλουν να τελειώνουν με την ίδια ακρίβεια που ξεκινάνε. Θυμάμαι την εμμονή του Φελίνι να μη γράφει ποτέ «τέλος» όταν μια ταινία του τελείωνε. Οπως έλεγε ο ίδιος, καμία ταινία δεν τελειώνει (τουλάχιστον καμία καλή ταινία). Ο θεατής την κουβαλάει μαζί και τη συνεχίζει. Η απουσία της μικρής αυτή λέξης στην πραγματικότητα του επιβεβαιώνει αυτό το δικαίωμα. Γιατί τελικά κανένα έργο τέχνης δεν τελειώνει. Ούτε για τον δημιουργό του, ούτε για τον δέκτη του. Οπως έλεγε ο Πολ Βαλερί, δεν υπάρχουν ολοκληρωμένα ποιήματα, μόνο ποιήματα που έχεις παρατήσει. Το ίδιο μάλλον ισχύει και για την ανάγνωση. Αυτό αποδεικνύεται άλλωστε άμα διαβάσεις ένα μυθιστόρημα για δεύτερη φορά ή ένα ποίημα για εικοστή φορά. Η επιστροφή και η νέα ανάγνωση κάνουν την αρχική ανάγνωση να μοιάζει με μια ερασιτεχνική, επιδερμική εμπειρία. Οταν τελειώνουμε ένα βιβλίο έχουμε την ψευδαίσθηση πως ξεμπερδέψαμε μαζί του. Αντίθετα όταν το αφήνουμε ανολοκλήρωτο, κάτι πάλλεται κάθε φορά που το επαναφέρουμε στη μνήμη μας. Μαζί μας επανέρχεται και η λαχτάρα για συνέχεια, η πείνα για ανάγνωση. Κάτι από την πρωταρχική ανάγκη που γεννάει την κάθε ειλικρινή ανάγνωση.

Τα βιβλία που δεν τελειώσαμε είναι οι πιο ολοκληρωμένες αναγνώσεις μας.

Από efsyn.gr
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 23 Αυγούστου 2026

Γιατί προσπερνάμε τα καινούργια βιβλία για να διαβάσουμε για πολλοστή φορά το ίδιο; Η ψυχολογία πίσω από την πιο «παρήγορη» αναγνωστική μας συνήθεια.

Η στοίβα στο κομοδίνο μεγαλώνει, ενώ στη βιβλιοθήκη ο ψίθυρος άρχισε να ακούγεται σαν κραυγή απελπισίας. Τα νέα βιβλία έπειτα από συνεννόηση με το συνδικαλιστικό τους όργανο, αποφάσισαν να διαμαρτυρηθούν ανοιχτά: «Πότε θα μας διαβάσεις επιτέλους;» και «Δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο αυτή η κατάσταση!». Αυτές οι φωνές πλημμυρίζουν καθημερινά τα σπίτια των συστηματικών αναγνωστών.

Νέες ιστορίες, γυαλιστερά εξώφυλλα, καλές μεταφράσεις, συγγραφείς με μέλλον, συγγραφείς με ιδιαιτερότητες και κρυμμένα «διαμαντάκια». Τα βιβλία που αγοράστηκαν με τόσο ενθουσιασμό, τελικά ξεχάστηκαν σαν ροδάκινα στη φρουτιέρα. Μοιάζουν φρέσκα, από την κάτω πλευρά όμως έχουν σαπίσει – να τι μύριζε άσχημα τόσες μέρες! Δυστυχώς, θα περιμένουν. Τα ήδη δοκιμασμένα έχουν σειρά προτεραιότητας. Πάντα θα έχουν, ειδικά σε περιόδους εσωτερικής κρίσης και αποπροσανατολισμού.

Το ίδιο συμβαίνει και με τις σειρές, τις αγαπημένες μας ταινίες ή τα βιντεοπσιχνίδια. Δεν είναι τυχαίο που γυρίζουμε στα σίγουρα μόλις αισθανθούμε πίεση. Την πρώτη φορά που διαβάζεις κάτι, ο εγκέφαλός σου βρίσκεται σε λειτουργία επιβίωσης: επεξεργάζεται την πλοκή, παρακολουθεί τους χαρακτήρες, χτίζει τον κόσμο, διαχειρίζεται την αγωνία. Ο προμετωπιαίος φλοιός είναι πλήρως ενεργοποιημένος, ταξινομώντας πληροφορίες, κάνοντας προβλέψεις και ενημερώνοντας τις προσδοκίες σου κάθε λίγες σελίδες.

Τη δεύτερη φορά, αυτή η δουλειά έχει ήδη γίνει. Ο εγκέφαλός σου ξέρει τον χάρτη, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να σταματήσει να πλοηγείται και να αρχίσει να παρατηρεί. Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν αυτό «fluency». Πρόκειται για την ευκολία επεξεργασίας οικείων δεδομένων. Ο εγκέφαλος, αυτόματα, ερμηνεύει αυτή την ευκολία ως σήμα ότι κάτι είναι αληθινό, ασφαλές και πολύτιμο.

Είναι η σταθερά, λοιπόν, αυτή που μας λείπει, και το βιβλίο που διαβάζουμε για δεύτερη ή τρίτη φορά μάς την προσφέρει απλόχερα. Ο  Σάτρι (τυχαίο το παράδειγμα) κατεβαίνει και πάλι στο ποτάμι και δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με αυτό. Αντίθετα, η παρατήρηση των λεπτομερειών ή των λέξεων που χρησιμοποιεί, για παράδειγμα, ο  Κόρμακ Μακάρθ, κάνει την ανάγνωση ακόμα καλύτερη. Η ιστορία που ήδη γνωρίζεις διανθίζεται, γίνεται πιο πλούσια και σου επιτρέπει να δεις πιο καθαρά τους μηχανισμούς της.

Υπάρχει επίσης κάτι που ονομάζεται «εμπλουτισμός σχήματος». Όταν γνωρίζεις ήδη τη δομή της ιστορίας, ο εγκέφαλός σου είναι ελεύθερος να χτίσει ένα πλουσιότερο, πιο λεπτομερές νοητικό μοντέλο στις επόμενες αναγνώσεις. Παρατηρείς την προοικονομία, εντοπίζεις αυτό που είπε ένας χαρακτήρας στο τρίτο κεφάλαιο και το οποίο αποκτά πλήρες νόημα στο ένατο.

Σε περιόδους άγχους ή αλλαγής, αυτή η γνωστή κατάληξη μετατρέπεται σε καταφύγιο, μιας και το βιβλίο δεν μπορεί να σε αιφνιδιάσει. Ξέρεις πού θα χτυπήσει η συναισθηματική κορύφωση, ξέρεις πότε θα κλάψεις, ξέρεις πότε θα σε αφήσει να αναπνεύσεις. Αυτή η προβλεψιμότητα, αν και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από πολλούς ως βαρετή, μοιάζει κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης θεραπευτική. Το νευρικό σύστημα βρίσκει έναν αξιόπιστα ασφαλή χώρο για να ξεκουραστεί. Έρευνες δείχνουν ότι η νοσταλγία που προκαλείται από οικείες εμπειρίες – όπως η επανανάγνωση – ενισχύει τη συναισθηματική ευεξία και μειώνει τον «κοινωνικό πόνο», δηλαδή τη συναισθηματική δυσφορία που προκύπτει από την απόρριψη, τον αποκλεισμό ή την απώλεια επαφής με τους άλλους.

Την ίδια στιγμή, όσο τα αδιάβαστα τσιρίζουν από αγανάκτηση, ένα παλιό βιβλίο λειτουργεί ως καθρέφτης. Βλέπεις σε αυτόν την εκδοχή του εαυτού σου όταν το διάβασες για πρώτη φορά: πόσο άλλαξες από τότε ή πόσο στάσιμος έμεινες. Τα βιβλία, άλλωστε, μένουν ίδια. Οι μόνοι που αλλάζουν είναι οι άνθρωποι και η οπτική τους. Αυτή η αντίθεση μάς βοηθά να νιώσουμε ότι η ζωή μας έχει μια συνοχή – οι ψυχολόγοι μιλούν για «self-continuity», τη συνέχεια του εαυτού μέσα στον χρόνο. Το βιβλίο που τόσα μας έδωσε, θα είναι πάντα εκεί να μας περιμένει, όπως και η ασφάλεια που μας παρέχει κάθε φορά που το ανοίγουμε.

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 8 Αυγούστου 2026

Οι άνθρωποι που ξαναβλέπουν τις ίδιες ταινίες για να νιώσουν παρηγοριά έχουν δημιουργήσει ένα μικρό και ασφαλές «καταφύγιο» μέσα στην εβδομάδα.

Γιατί βλέπουμε ξανά και ξανά τις ίδιες ταινίες; Την απάντηση επιχειρεί να δώσει ο Daniel Moran με άρθρο του στο Silicon Canals.

Όπως αναφέρει, υπάρχει μία ταινία που την έχει δει τόσες φορές, ώστε μπορεί να απαγγείλει τους διαλόγους της ακόμη και την ώρα που πλένει τα πιάτα, ενώ θυμάται κάθε λεπτομέρεια και το τέλος σχεδόν καρέ-καρέ.

Για μεγάλο διάστημα θεωρούσε αυτή τη συνήθεια προσωπική αποτυχία, καθώς, παρά τις αμέτρητες ταινίες που είναι διαθέσιμες, επέστρεφε διαρκώς στην ίδια. Ωστόσο, όπως μεταφέρει, η συμπεριφορά αυτή έχει μελετηθεί. Δύο ερευνητές, η Cristel Russell και ο Sidney Levy, σε μελέτη το 2012 στο Journal of Consumer Research της έδωσαν την ονομασία ηθελημένη επανακατανάλωση (volitional reconsumption). Ο όρος αφορά στην εκούσια επαναβίωση μιας εμπειρίας που έχουμε ήδη ζήσει, όπως η επανάγνωση ενός βιβλίου ή η επαναπροβολή μιας ταινίας.

Αυτό που αποκάλυψαν οι συνεντεύξεις τους ήταν ότι οι άνθρωποι δεν επιστρέφουν σε αυτές τις εμπειρίες απλώς από συνήθεια. Επιλέγουν συνειδητά το συναίσθημα που θέλουν να ξαναζήσουν, γνωρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ταινία θα τους το προσφέρει. Οι Russell και Levy το ονομάζουν συναισθηματική αποτελεσματικότητα, ενώ Moran «κράτηση δωματίου».

Η ψυχολογία λέει ότι οι άνθρωποι που τους ενοχλεί και το παραμικρό δεν είναι απαραίτητα «μονίμως θυμωμένοι»: Δείτε τι μπορεί να σημαίνει η συμπεριφορά τους
Μάλιστα, το γεγονός ότι γνωρίζουμε το τέλος δεν καταστρέφει απαραίτητα την εμπειρία. Έρευνα ψυχολόγων από το UC San Diego το 2011 έδειξε ότι οι αναγνώστες μπορούσαν να απολαμβάνουν ακόμη περισσότερο ιστορίες όταν γνώριζαν εκ των προτέρων την ανατροπή. Η εξήγηση βρίσκεται στη λεγόμενη «ευχέρεια» επεξεργασίας: όταν ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται να καταναλώνει ενέργεια προσπαθώντας να προβλέψει τι θα συμβεί και μπορεί να επικεντρωθεί περισσότερο σε άλλα στοιχεία της εμπειρίας.

Οι γνώριμες ταινίες μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως ένα είδος κοινωνικής υποκατάστασης. Μελέτη του 2009 της Jaye Derrick έδειξε ότι οι άνθρωποι στρέφονται στις αγαπημένες τους σειρές όταν νιώθουν μοναξιά και στη συνέχεια αισθάνονται λιγότερο μόνοι. Σύμφωνα με τον Moran πρόκειται για την «υπόθεση της κοινωνικής υποκατάστασης» (social surrogacy hypothesis), την ιδέα δηλαδή ότι μια αγαπημένη τηλεοπτική σειρά μπορεί, ως έναν βαθμό, να λειτουργήσει ως υποκατάστατο της πραγματικής ανθρώπινης συντροφιάς. Η επίδραση αυτή ωστόσο συνδέεται με συγκεκριμένους, γνώριμους χαρακτήρες και όχι απλώς με το γεγονός ότι υπάρχει μια

Βλέπουμε τις ίδιες ταινίες και σειρές όταν έχουμε κακές μέρες
Σύμφωνα με το άρθρο, η ανάγκη να δει κανείς μία ταινία που ξέρει καλά γίνεται ακόμη εντονότερη μετά από ημέρες που απαιτούν μεγάλη αυτοσυγκράτηση. Επικαλούμενο σχετική έρευνα του 2013 αναφέρει ότι οι συμμετέχοντες, αφού είχαν καταναλώσει σημαντικά αποθέματα αυτοελέγχου, προτιμούσαν γνώριμους φανταστικούς κόσμους και στη συνέχεια ανταποκρίνονταν καλύτερα σε νέα καθήκοντα που απαιτούσαν πειθαρχία.

Και σε αυτή την περίπτωση, ο αρθρογράφος ταυτίστηκε. Όπως αναφέρει, στο παρελθόν μετά από μία εξαντλητική μέρα στη δουλειά όπου έπρεπε να αντιδρά με ηρεμία σε κάθε απαίτηση και συμπεριφορά, γυρνώντας στο σπίτι δεν αναζητούσε μια απαιτητική ταινία αλλά εκείνη της οποίας γνώριζε ήδη το τέλος. Ήθελε απλώς να περάσει την τελευταία ώρα της ημέρας σε έναν κόσμο όπου κανείς δεν χρειαζόταν τίποτα από εκείνον.

Τι πρέπει να προσέξει κανείς
Ωστόσο, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να έχει και κάποια μειονεκτήματα. Σύμφωνα με τον Moran, η ίδια η Derrick έχει επισημάνει κάτι αντίστοιχο: όταν απομακρυνόμαστε από τους πραγματικούς ανθρώπους και αναζητούμε παρηγοριά στην τηλεόραση, μπορεί με τον καιρό να διαθέτουμε λιγότερα ψυχικά και κοινωνικά αποθέματα για να αντιμετωπίσουμε την καθημερινότητα. Το ερώτημα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, είναι αν κάποιος επισκέπτεται απλώς αυτό το «δωμάτιο» ή αν έχει εγκατασταθεί εκεί. Η επανάληψη μετά από μια δύσκολη εβδομάδα μπορεί να λειτουργεί αποκαταστατικά, ενώ η χρήση της για να αποφεύγεται μια συζήτηση ή μια κατάσταση μπορεί να έχει διαφορετική λειτουργία.

Συμβουλές
Τέλος, ο αρθρογράφος προτείνει να επιλέγεται εκ των προτέρων η ταινία ή η σειρά, πριν επέλθει η κόπωση, να παραμένει η παρακολούθηση περιορισμένη και να αποφεύγεται το ατελείωτο autoplay.

Παράλληλα, σημειώνει πως αξίζει να προσέχουμε τι επιλέγουμε να ξαναδούμε, καθώς αυτό μπορεί να αποκαλύπτει τι μας λείπει περισσότερο: τάξη, φροντίδα ή ανθρώπους που κάνουν τη ζωή πιο διασκεδαστική. Όπως, λέει, «ένα μικρό, ασφαλές και προβλέψιμο “καταφύγιο” δεν σημαίνει ότι έχεις παραιτηθεί από τον κόσμο. Για κάποιους από εμάς, είναι ακριβώς αυτό που κάνει τον κόσμο αρκετά υποφερτό, ώστε να μπορούμε να ξαναβγούμε σε αυτόν.

Από iefimerida

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 22 Ιουνίου 2026

Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη ιεροτελεστία που σηματοδοτεί την έναρξη του καλοκαιριού. Είναι εκείνη η στιγμή που στέκεσαι πάνω από την ανοιχτή βαλίτσα και, πριν ακόμη διαλέξεις ρούχα και μαγιό, διαλέγεις «συντροφιά».

Η ψυχολογία της ανάγνωσης των διακοπών δεν είναι μια απλή υπόθεση. Είναι μια πράξη συναισθηματικής ανακωχής με την καθημερινότητα, μια γέφυρα ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που αναζητούμε, ελπίζουμε ή ονειρευόμαστε.

Κοιτάζοντας πίσω, στα 64 μου χρόνια, βλέπω τη ζωή μου να ξετυλίγεται μέσα από σελίδες που μύριζαν αλμύρα, καρπούζι και αντηλιακό. Κάθε εποχή είχε το δικό της άρωμα, τις δικές της αγωνίες και τα δικά της βιβλία.

Η παιδική ηλικία: Η γέννηση του εξερευνητή

Όλα ξεκίνησαν τότε που το καλοκαίρι κρατούσε τρεις αιώνες και τα μεσημέρια στο εξοχικό της γιαγιάς είχαν τη μυρωδιά του κλειστού παντζουριού που κρατούσε έξω τη ζέστη. Εκεί, στο ντιβάνι, ανάμεσα στη Σούπερ Κατερίνα και τον Αστερίξ, η Πηνελόπη Δέλτα με έμαθε τι σημαίνει να συγκινείσαι για τη φιλία και την περιπέτεια μέσα από τον «Τρελαντώνη», ενώ ο Ιούλιος Βερν άνοιγε διάπλατα τις πόρτες του κόσμου με το «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης» και τον «Γύρο του Κόσμου σε 80 Ημέρες».

Η ψυχολογία αυτής της ηλικίας ήταν καθαρή περιπέτεια. Διαβάζαμε για να ανακαλύψουμε τον κόσμο, για να νιώσουμε ήρωες πριν ακόμη μάθουμε να κολυμπάμε στα βαθιά. Κάθε βιβλίο ήταν ένας χάρτης θησαυρού και κάθε καλοκαίρι μια νέα αποστολή.

Η εφηβεία και τα πρώτα νεανικά χρόνια: Η αναζήτηση του εαυτού

Μετά ήρθαν τα καλοκαίρια της υπαρξιακής αναζήτησης, όταν το μυαλό αναζητούσε απαντήσεις. Ο Έρμαν Έσσε, με τον «Ντέμιαν» και τον «Σιντάρτα», έγιναν το άτυπο μανιφέστο εκείνων των χρόνων. Έψαχνα την ταυτότητά μου ανάμεσα στις βουτιές, στις πρώτες φιλίες που έμοιαζαν αιώνιες και στους πρώτους έρωτες που έμοιαζαν καθοριστικοί.

Και κάπου ανάμεσα στην αναζήτηση και στο όνειρο εμφανίστηκε ο «Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλιο. Ήταν από εκείνα τα βιβλία που περνούσαν από χέρι σε χέρι στις παραλίες, συνοδευόμενα από την αίσθηση ότι ο καθένας μας έχει ένα προσωπικό πεπρωμένο που περιμένει να ανακαλύψει.

Λίγο αργότερα, το φως του Αιγαίου συναντούσε τον μαγικό ρεαλισμό της Ιζαμπέλ Αλιέντε. «Το Σπίτι των Πνευμάτων» διαβαζόταν στην παραλία, με τους κόκκους της άμμου να κρύβονται ανάμεσα στις σελίδες, μεταφέροντάς με από το κυκλαδίτικο λευκό στο πολύχρωμο και παθιασμένο Σαντιάγο της Χιλής.

Η πρώτη ωριμότητα: Μυστήριο, λογοτεχνία και νοσταλγία

Μεγαλώνοντας, οι απαιτήσεις της ανάγνωσης άλλαξαν. Ζητούσαμε βιβλία-λαβυρίνθους, ιστορίες που δεν αρκούνταν να ψυχαγωγήσουν αλλά ήθελαν να προκαλέσουν τη σκέψη.

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το καλοκαίρι που «κάηκε» παρέα με τον Ουμπέρτο Έκο και το «Όνομα του Ρόδου»; Ένα μεσαιωνικό μοναστήρι μέσα στην καρδιά του αυγουστιάτικου λιοπυριού κι όμως η πνευματική πρόκληση μάς κρατούσε καθηλωμένους στην ξαπλώστρα.

Εκείνη περίπου την εποχή ήρθε και το «Άρωμα» του Πάτρικ Ζίσκιντ. Ένα βιβλίο σκοτεινό, ιδιοφυές και αισθησιακό, που απέδειξε ότι η λογοτεχνία μπορεί να ξυπνήσει όλες τις αισθήσεις. Ακόμη θυμάμαι να το διαβάζω δίπλα στη θάλασσα και να νιώθω πως οι μυρωδιές του Παρισιού έφταναν μέχρι την ελληνική ακτή.

Και αργότερα ήρθε η «Σκιά του Ανέμου» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, ένα μυθιστόρημα που θύμισε σε πολλούς από εμάς γιατί αγαπήσαμε τα βιβλία εξαρχής. Ήταν σαν ένας έρωτας με την ίδια την ανάγνωση.

Παράλληλα, υπήρχε και η απόλυτη ελληνική καλοκαιρινή μαγεία. Οι «Μάγισσες της Σμύρνης» της Μάρας Μεϊμαρίδη, με τα αρώματα της Ανατολής, τις οικογενειακές ιστορίες και τη μυστηριακή ατμόσφαιρα, αναμειγνύονταν με το ιώδιο της θάλασσας. Και βέβαια ο Γιάννης Ξανθούλης, με την ειρωνεία, την τρυφερότητα και τη γλυκιά μελαγχολία του, που μας θύμιζε πόσο εύθραυστη είναι η μνήμη.

Η φάση της οικογένειας, των παιδιών και του… δημιουργικού ψυχαναγκασμού

Κάπου εκεί η ζωή σοβάρεψε. Ήρθαν τα χρόνια της οικογένειας, των παιδιών που έτρεχαν στην παραλία, των μεγάλων ευθυνών και της επαγγελματικής πίεσης.

Η ψυχολογία της ανάγνωσης μεταλλάχθηκε σε κάτι σχεδόν ενοχικό. Ένιωθα ότι τίποτα δεν το έκανα αρκετά καλά και έτσι η χαλάρωση αντικαταστάθηκε από έναν δημιουργικό ψυχαναγκασμό.

Στις βαλίτσες των διακοπών άρχισαν να μπαίνουν βιβλία για business, management, οικονομικά και επαγγελματική εξέλιξη. Δίπλα τους, βιβλία αυτοβελτίωσης, ανατροφής παιδιών και θετικής ψυχολογίας.

Διαβάζαμε κάτω από την ομπρέλα – ανάμεσα σε ένα «πρόσεχε το κύμα» και ένα «βάλε αντηλιακό» – προσπαθώντας να ξεκλειδώσουμε τα μυστικά της συναισθηματικής ωριμότητας, να γίνουμε καλύτεροι γονείς, καλύτεροι επαγγελματίες, καλύτεροι άνθρωποι.

Κι όμως, ακόμη και τότε, υπήρχαν κάποια μυθιστορήματα που λειτουργούσαν σαν μικρές αποδράσεις. Βιβλία που μας θύμιζαν ότι η ψυχή δεν ζει μόνο με στόχους, λίστες και υποχρεώσεις. Ότι εξακολουθεί να διψά για ιστορίες, ταξίδια και συγκίνηση.

Ήταν τα χρόνια που το βιβλίο ήταν εργαλείο, σύμβουλος, παρηγοριά και οδηγός επιβίωσης μαζί.

Το σήμερα: Η ελευθερία του «ό,τι θέλω»

Στα 64 μου, η ψυχολογία της ανάγνωσης έχει κάνει τον πιο όμορφο κύκλο.

Ο ψυχαναγκασμός του «πρέπει να μάθω» έδωσε τη θέση του στην πολυτέλεια του «θέλω να απολαύσω». Δεν έχω να αποδείξω τίποτα σε κανέναν. Τα παιδιά μεγάλωσαν, η δουλειά έπαψε να είναι το κέντρο του κόσμου και η συναισθηματική ωριμότητα κατακτήθηκε στον βαθμό που επιτρέπει η ανθρώπινη φύση.

Τώρα το διάβασμα των διακοπών είναι μια πράξη καθαρής ελευθερίας.

Μπορώ να διαβάσω ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο, αλλά μπορώ εξίσου να απολαύσω χωρίς καμία ενοχή τα σύγχρονα best sellers που γεμίζουν τις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Φέτος, στη βαλίτσα μου χωράει η απόλυτη ποικιλία:

Ένα feel-good μυθιστόρημα -που ακόμη το ψάχνω- από εκείνα που σου θυμίζουν τη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής και την ομορφιά των μικρών πραγμάτων. Μάλλον θα ρωτήσω το βιβλιοφάγο φίλο μου το Ζαφείρη …

Ένα καλό ψυχολογικό θρίλερ, όπως αυτά της Freida McFadden ή της Lucy Foley. Γιατί η αδρεναλίνη ενός καλογραμμένου μυστηρίου ταιριάζει υπέροχα με μια απογευματινή βουτιά.

Ένα σύγχρονο ελληνικό αστυνομικό, όπως τα βιβλία του Βαγγέλη Γιαννίση, ιδανικό συνοδευτικό για τον απογευματινό καφέ στο μπαλκόνι των Κυθήρων με θέα το ηλιοβασίλεμα.

Ίσως το «Μάθημα Χημείας» ή το «Όπου Τραγουδούν οι Καραβίδες», από εκείνα τα βιβλία που αποδεικνύουν ότι ένα best seller μπορεί να είναι ταυτόχρονα προσιτό, συγκινητικό και ουσιαστικό.

Γιατί πλέον δεν διαβάζω για να αποδείξω κάτι. Διαβάζω για τη χαρά της ιστορίας.

Γιατί, τελικά, διαβάζουμε;

Μετά από τόσες δεκαετίες και τόσες χιλιάδες σελίδες, έχω καταλήξει ότι τα βιβλία των διακοπών δεν είναι ποτέ τυχαία. Είναι οι σιωπηλοί βιογράφοι μας.

Αν κάποιος άνοιγε τις βαλίτσες όλων των καλοκαιριών της ζωής μου, ίσως να διάβαζε την ιστορία μου καλύτερα κι από ένα ημερολόγιο.

Σήμερα, όταν ανοίγω ένα βιβλίο στο μπαλκόνι, στο κρεβάτι ή κάτω από την ομπρέλα, νιώθω να κάθονται δίπλα μου όλοι οι προηγούμενοι εαυτοί μου: Το παιδί του Βερν, ο έφηβος του Έσσε, ο νεαρός που μαγεύτηκε από το «Άρωμα», ο γονιός που αναζητούσε απαντήσεις στα βιβλία αυτοβελτίωσης.

Τους χαμογελώ, ακούω το κύμα και γυρίζω την επόμενη σελίδα.

Από την Αναστασία Σιδέρη

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 21 Ιουνίου 2026

Η θαλασσα υπακουη στον ανεμο
σα μαγεμενη τον ακολουθει
μα αυτος πανω στα βραχια
θα τη ριξει
θα παρει τα βουνα
και θα χαθει

Θ’ αφησει πισω τα κουρελια
του αφρου της
θα ρθουν οι γλαροι να της πουν
να μην πιστευεις στους ανεμους
γιατι δεν ξερουν ν αγαπουν

– ο ανεμος με διδαξε τα κυματα
να κανω το γαλαζιο μου λευκο
κι ακομα αν δεν ξερει ν αγαπαει φτανει που εγω τον αγαπω.»

Λουδοβίκος των Ανωγείων

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 13 Ιουνίου 2026

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να ναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη)

Ο ομηρικός Οδυσσέας θέλει να φτάσει. Ο καβαφικός άνθρωπος καλείται να νιώσει. Εκεί όπου ο Όμηρος βλέπει την περιπέτεια ως δοκιμασία που πρέπει να ξεπεραστεί, ο Καβάφης τη βλέπει ως πλούτο της ζωής. Δεν ζητά από τον άνθρωπο να ξεχάσει την Ιθάκη. Του ζητά να μην τη φτωχύνει, μετατρέποντάς τη σε στεγνό σημείο τερματισμού μιας πορείας. Γιατί αν το μόνο που μετρά είναι η άφιξη, τότε όλη η ζωή μέχρι εκεί μοιάζει με χώρο αναμονής.

Ο Καβάφης πηγαίνει ακόμη πιο βαθιά. Οι κίνδυνοι του ταξιδιού δεν είναι μόνο εξωτερικοί. Δεν είναι μόνο τέρατα, θεοί, καταιγίδες. Είναι και όσα κουβαλά ο άνθρωπος μέσα του. «Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι, τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις, αν μέν᾽ η σκέψις σου υψηλή». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη) Εδώ ο Καβάφης απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από τον Όμηρο. Στην Οδύσσεια, οι απειλές υπάρχουν στον κόσμο. Στην Ιθάκη, οι απειλές υπάρχουν και μέσα στον άνθρωπο. Ο Κύκλωπας, ο Ποσειδώνας, οι Λαιστρυγόνες γίνονται εσωτερικά εμπόδια. Φόβοι. Εμμονές. Μικρότητες. Όλα όσα μπορεί να στήσει η ψυχή μπροστά στον ίδιο της τον δρόμο.
Και λίγο αργότερα, ο Καβάφης ανοίγει το ταξίδι προς την εμπειρία, τη γνώση, την απόλαυση, τη μνήμη. «Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι / που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά / θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη, 1911,)

. Αυτή δεν είναι πια η αγωνία του νόστου. Είναι η χαρά της ανακάλυψης. Ο ομηρικός ήρωας μετρά τις δοκιμασίες που τον χωρίζουν από την πατρίδα. Ο καβαφικός ταξιδιώτης μετρά τα πρωινά, τα λιμάνια, τις γνώσεις, τις αισθήσεις που τον κάνουν πλουσιότερο. Ο Καβάφης δεν σταματά εκεί. Επιμένει ότι η Ιθάκη πρέπει να μένει στον νου, αλλά όχι σαν άγχος άφιξης. Σαν προσανατολισμός.

«Πάντα στον νου σου να χεις την Ιθάκη. / Το φθάσιμον εκεί είν᾽ο προορισμός σου. / Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη). Αυτοί οι στίχοι κρατούν την ισορροπία όλου του ποιήματος. Η Ιθάκη δεν καταργείται. Ο προορισμός παραμένει. Αλλά η βιασύνη γίνεται ο πραγματικός κίνδυνος. Γιατί όποιος βιάζεται μόνο να φτάσει, κινδυνεύει να φτάσει φτωχότερος από όσο ξεκίνησε.

Και μετά, ο Καβάφης αποκαλύπτει πλήρως τη μετατόπιση: «Η Ιθάκη σ᾽ έδωσε τ᾽ωραίο ταξείδι. / Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο». (Κ. Π. Καβάφης, Ιθάκη). Ο Όμηρος λέει: μην ξεχάσεις πού πρέπει να φτάσεις. Ο Καβάφης λέει: μην υποτιμήσεις όσα θα ζήσεις μέχρι να φτάσεις. Ο πρώτος βλέπει την Ιθάκη ως επιστροφή. Ο δεύτερος τη βλέπει ως αφορμή. Ο πρώτος υμνεί τη μνήμη. Ο δεύτερος αναζητά τη μεταμόρφωση του ανθρώπου μέσα στον χρόνο. Και γι’ αυτό η αντιπαράθεσή τους παραμένει τόσο σύγχρονη. Η ζωή συχνά αντιμετωπίζεται σαν σχέδιο που πρέπει να ολοκληρωθεί. Σαν διαδρομή με μετρήσιμους σταθμούς και συγκεκριμένη απόδοση. Να φτάσεις. Να κατακτήσεις. Να επιβεβαιωθείς. Να πάρεις όσα περισσότερα μπορείς πριν βγάλεις ρυτίδες στα μάτια. Υπάρχει τέλος σε όλα αυτά;

Ο Όμηρος μάς θυμίζει γιατί χρειαζόμαστε την Ιθάκη. Χωρίς προορισμό, το ταξίδι μπορεί να γίνει διασπορά. Χωρίς στόχο, η αντοχή χάνει την ύπαρξή της. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάτι που να τον καλεί. Έναν τόπο, μια υπόσχεση, μια πίστη, μια επιστροφή. Κάτι που να του λέει γιατί αξίζει να συνεχίσει. Ο Καβάφης, όμως, μάς προειδοποιεί για τον κίνδυνο της άφιξης. Μπορεί να φτάσεις εκεί που ήθελες και να ανακαλύψεις ότι το σημαντικότερο δεν ήταν αυτό που κατέκτησες, αλλά αυτό που έγινες στην πορεία. Μπορεί να έχεις πετύχει τον στόχο και να έχεις χάσει την εμπειρία. Να έχεις φτάσει στην Ιθάκη και να μην έχεις καταλάβει το ταξίδι. Εκεί συναντώνται ξανά ο Όμηρος και ο Καβάφης. Ο πρώτος φοβάται το μετάνιωμα της μη επιστροφής. Ο δεύτερος, το μετάνιωμα ενός ταξιδιού που δεν έζησε.

Ανάμεσα στους δύο, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και βαθιά προσωπικό. Χρειαζόμαστε έναν προορισμό για να μη χαθούμε. Χρειαζόμαστε όμως και το ταξίδι για να μη φτάσουμε άδειοι. Ίσως τελικά η Ιθάκη να είναι το πρόσχημα που χρειάζεται ο άνθρωπος για να ξεκινήσει. Ο Όμηρος της έδωσε τη δύναμη της επιστροφής. Ο Καβάφης της έδωσε τη δύναμη της εμπειρίας. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στον νόστο και στο ταξίδι, γεννιέται το μόνο ερώτημα που μένει πραγματικά δικό μας: θέλουμε απλώς να φτάσουμε κάπου ή να έχουμε ζήσει αρκετά ώστε η άφιξη στον τελικό προορισμό να έχει περιεχόμενο;

Aπό newmoney

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 12 Ιουνίου 2026

 

Πώς με κοιτάζει έτσι

Πώς με κοιτάζει έτσι
Πώς με κοιτάζει έτσι
αυτό το άσπρο κομμάτι χαρτί
πώς με κοιτάζει έτσι το φεγγάρι…
Πώς θροΐζει μέσα μου
αυτό τον παγωμένο χάρτη στο βυθό
πώς με κοιτάει έτσι το φεγγάρι…
Ποιανού καιρού το λυπημένο δάχτυλο
κρυμμένο πίσω από δάση και βουνά
δείχνει παντού και πουθενά
τι θέλει το φεγγάρι…
Ποιανού αλόγου τρελαμένου το χλιμίντρισμα
κάνει τόση αντήχηση μέσα μου
μου διογκώνει το Εγώ μου…
Ποιανής σελήνης έκλειψη
ποιου φεγγαριού η χάση
μαζί σηκώνει μέσα μου
άμπωτη και παλίρροια δίδυμες αδερφές μου…
πώς με κοιτά…
Πώς σκύβει έτσι πάνω στο στόμα μου να δει
αν ανασαίνω ο Καρυωτάκης…

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά

Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά
πού κάνουν τραμπάλα στις ταράτσες ετοιμόρροπων σπιτιών
Εξάρχεια Πατήσια Μεταξουργείο Μέτς.
Κάνουν ότι λάχει.
Πλασιέ τσελεμεντέδων και εγκυκλοπαιδειών
φτιάχνουν δρόμους και ενώνουν ερήμους
διερμηνείς σε καμπαρέ τής Ζήνωνος
επαγγελματίες επαναστάτες
παλιά τούς στρίμωξαν και τά κατέβασαν
τώρα παίρνουν χάπια και οινόπνευμα να κοιμηθούν
αλλά βλέπουν όνειρα και δέν κοιμούνται.
‘Εμένα οι φίλες μου είναι σύρματα τεντωμένα
στις ταράτσες παλιών σπιτιών
Εξάρχεια Βικτώρια Κουκάκι Γκύζη.
πάνω τους έχετε καρφώσει εκατομμύρια σιδερένια
μανταλάκια
τις ενοχές σας αποφάσεις συνεδρίων δανεικά φουστάνια
σημάδια από καύτρες περίεργες ημικρανίες
απειλητικές σιωπές κολπίτιδες
ερωτεύονται ομοφυλόφιλους
τριχομονάδες καθυστέρηση
το τηλέφωνο το τηλέφωνο το τηλέφωνο
σπασμένα γυαλιά το ασθενοφόρο κανείς.
Κάνουν ό,τι λάχει.
Ολο ταξιδεύουν οι φίλοι μου
γιατί δεν τούς αφήσατε σπιθαμή για σπιθαμή.
“Όλοι οι φίλοι μου ζωγραφίζουνε με μαύρο χρώμα
γιατί τούς ρημάξατε το κόκκινο
γράφουνε σε συνθηματική γλώσσα
γιατί ή δική σας μόνο για γλείψιμο κάνει.
Οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά και σύρματα
στα χέρια σας. Στο λαιμό σας.
Οι φίλοι μου.

Θα ‘ρθει καιρός

Θα ‘ρθει καιρός
που θ’ αλλάξουν τα πράγματα
να το θυμάσαι Μαρία
θυμάσαι Μαρία στα διαλείμματα
εκείνο το παιχνίδι που τρέχαμε
κρατώντας τη σκυτάλη
Μη βλέπεις εμένα μην κλαις
εσύ είσαι η ελπίδα
Άκου, θα ‘ρθει καιρός
που τα παιδιά θα διαλέγουν γονιούς
δε θα βγαίνουν στην τύχη
δεν θα υπάρχουν πόρτες κλειστές
με γερμένους απ’ έξω
και τη δουλειά θα τη διαλέγουμε
δε θα ‘μαστε άλογα
να μας κοιτάνε στα δόντια
Οι άνθρωποι, σκέψου,
θα μιλάνε με χρώματα
κι άλλοι με νότες
να φυλάξεις μοναχά
σε μια μεγάλη φιάλη με νερό
λέξεις κι έννοιες σαν κι αυτές :
απροσάρμοστοι, καταπίεση,
μοναξιά, τιμή, κέρδος, εξευτελισμός
για το μάθημα της Ιστορίας
Είναι Μαρία, δε θέλω να λέω ψέματα,
δύσκολοι καιροί και θα’ ρθουνε κι άλλοι
δε ξέρω, μην περιμένεις κι από μένα πολλά
τόσα έζησα, τόσα έμαθα, τόσα λέω
κι απ’ όσα διάβασα ένα κράτησα καλά
Σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος
Θα την αλλάξουμε τη ζωή
…παρ’ όλα αυτά Μαρία

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Μαΐου 2026

Η Wikipedia έκλεισε τα 25 και ο ιδρυτής της, ένας αθεράπευτα αισιόδοξος οραματιστής του διαδικτύου, μιλά στο NEWS 24/7 για το μυστικό της επιτυχίας της πολύτιμης, ψηφιακής εγκυκλοπαίδειας που άλλαξε τον κόσμο.

Είκοσι πέντε χρόνια μετά το λανσάρισμα της Wikipedia, ο ιδρυτής της, καθώς και του ιδρύματος Wikipedia, Τζίμι Γουέιλς, στο πρώτο του -και απότοκο της πανδημίας, οπότε και αποφάσισε να διοχετεύσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την παραπανίσια του ενέργεια- βιβλίο «Οι επτά κανόνες της εμπιστοσύνης» (μτφρ.: Χρήστος Μπαρουξής, εκδ. Ψυχογιός), προτείνει στους αναγνώστες να δοκιμάσουν το παρακάτω νοητικό πείραμα:

Φανταστείτε έναν κόσμο όπου δεν είχα δημιουργήσει τη Wikipedia. Ίσως είχα βρει μια εξαιρετικά απαιτητική δουλειά που με κρατούσε διαρκώς απασχολημένο. Ίσως είχα κερδίσει το λαχείο και περνούσα τον καιρό μου μαζεύοντας κοχύλια στην Ταϊτή. Όποιος κι αν ήταν ο λόγος, δεν ξεκίνησα τη Wikipedia και δε δημιουργήθηκε τίποτα παρόμοιο.

Και τώρα βρισκόμαστε πάλι στο παρόν και κάποιος άγνωστος προσπαθεί να κάνει τους άλλους να ενδιαφερθούν για την ιδέα του: «Πρέπει να φτιάξουμε μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που οποιοσδήποτε στον κόσμο να μπορεί να επεξεργαστεί» τους λέει με ενθουσιασμό.

Τι θα σκεφτούν οι περισσότεροι; Ότι είναι γελοίο. Ένα αστείο. Δε θα πετύχει ποτέ.

Και το γνωρίζουμε γιατί έτσι ακριβώς αντέδρασαν οι περισσότεροι το 2001, όταν ένας άγνωστος τύπος, εγώ, ξεκίνησε τη Wikipedia. Ουσιαστικά, στις μέρες μας οι άνθρωποι είναι ακόμα πιο κυνικοί με την τεχνολογία, οπότε η αντίδραση μάλλον θα ήταν χειρότερη.

Και όμως εσείς κι εγώ γνωρίζουμε πώς κάνουν λάθος. Είναι υπέροχη ιδέα!

Πώς το γνωρίζουμε; Γιατί το 2001 δεν έτυχε να κερδίσω το λαχείο. Και δημιούργησα τη Wikipedia. Και μια χούφτα εθελοντές εμφανίστηκαν και της έδωσαν φτερά. Και πραγματικά άλλαξε τον κόσμο.

Το συγγραφικό του ύφος είναι ενδεικτικό του κατά δική του παραδοχή δομικού στοιχείου της προσωπικότητας του: Ο Τζίμι Γουέιλς είναι αθεράπευτα αισιόδοξος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραβλέπει την κρισιμότητα της εποχής μας όσον αφορά τη Wikipedia. Αφενός περισσότεροι από ποτέ επισκέπτονται, επεξεργάζονται και διαβάζουν το διαρκώς διογκούμενο υλικό της εγκυκλοπαίδειας. Αφετέρου βάλλεται, με την κατηγορία της αριστερόστροφης προκατάληψης, από φίλα προσκείμενους στον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρηματικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους, με τον προεξάρχοντα Ίλον Μασκ να εκφράζει δημόσια το ενδιαφέρον του να την εξαγοράσει και κατόπιν να λανσάρει τη Grokipedia, τη δική του, γραμμένη όμως από την τεχνητή νοημοσύνη, online εγκυκλοπαίδεια.

Ο ίδιος ο Τζίμι Γουέιλς επιμένει -και συχνά έρχεται σε αντιπαράθεση επ’ αυτού με τα χιλιάδες μέλη της κοινότητας των «Wikipedians»- για την αδιαπραγμάτευτη σημασία της ουδετερότητας. «Όταν υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις, η σωστή στάση για εμάς δεν θα έπρεπε να είναι η επιλογή πλευράς αλλά η παρουσίαση όλων των επιχειρημάτων και πληροφοριών», λέει στο NEWS 24/7, επιμένοντας ότι αυτός είναι ο πυρήνας του μυστικού της επιτυχίας της Wikipedia.

Της δικής του μάλλον είναι και το ότι δεν θέλησε ποτέ να γίνει δισεκατομμυριούχος.

«Αν αφήσουμε τα τρολ να μπουν στο παιχνίδι, αν καταλάβουν τα τρολ τη Wikipedia, θα οδηγηθούμε στην καταστροφή». Ανδρέας Σιμόπουλος

Είναι σήμερα η Wikipedia όσο καλή θα θέλατε ή έστω όσο θα μπορούσε; Αν όχι, ποιος είναι ο στόχος σας και πώς δουλεύετε προς αυτή την κατεύθυνση;

Ποτέ δεν υπήρξαμε αυτάρεσκοι. Η φιλοδοξία μας είναι να κάνουμε τη Wikipedia διαρκώς καλύτερη με όσους περισσότερους τρόπους μπορούμε. Μεγάλο κομμάτι αυτής της φιλοδοξίας αφορά την ανάπτυξή μας σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Για παράδειγμα συμβαίνουν ήδη πολλά και συναρπαστικά πράγματα που αφορούν τη Wikipedia στην Αφρική και την Ινδία. Πάνω απ’ όλα πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι στη διατήρηση μιας παγκόσμιας, υγιούς και ευτυχισμένης κοινότητας που δουλεύει με ένα κοινό σκοπό.

Ειδικά τα πρώτα χρόνια η κυρίαρχη αντίληψη ήταν ότι ναι μεν στη Wikipedia μπορεί να βρει κανείς πάρα πολλές πληροφορίες, ίσως όμως να μην πρέπει να τις παίρνει τοις μετρητοίς, ακριβώς γιατί ο καθένας μπορεί ανά πάσα στιγμή να μπει και να επεξεργαστεί ένα λήμμα. Πόσο απέχει όλο αυτό από την πραγματικότητα σε πρακτικό επίπεδο; Αν για παράδειγμα αποφασίσω εγώ σήμερα να γράψω ότι ο Τζίμι Γουέιλς έχει μακριά μαλλιά, πόσο γρήγορα θα διορθωθεί η λάθος πληροφορία;

Η ταχύτητα με την οποία διορθώνεται ένα λάθος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αν είναι κάτι «ελαφρύ» αλλά σε ένα δημοφιλές άρθρο, θα διορθωθεί πολύ γρήγορα. Αν το σφάλμα είναι περίπλοκο και δυσδιάκριτο, κάτι που θα εγείρει την επιχειρηματολογία από αντικρουόμενες πλευρές, θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος. Αυτό που λέω πάντα για τη Wikipedia είναι ότι ποτέ δεν ήμασταν τόσο κακοί όσο νόμιζαν, ούτε όμως είμαστε τώρα τόσο καλοί όσο νομίζουν. Υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να βελτιωθούν. Αυτή τη διαδικασία απολαμβάνουμε.

Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον κάτι που δηλώσατε πρόσφατα στους New York Times σχετικά με την απόφασή σας να μετατρέψετε τη Wikipedia σε μη κερδοσκοπική εταιρία: «Θα ήθελα να φανταστώ τον εαυτό μου ως το άτομο που θα έλεγε στον Ίλον Μασκ, αν μου ανήκε η εταιρεία: “Όχι, ευχαριστώ για την προσφορά”. Αλλά θα το έκανα πραγματικά; Aυτό όμως δεν πρόκειται να συμβεί γιατί είμαστε είμαστε μη κερδοσκοπική εταιρία και εγώ δεν αμείβομαι, ούτε και το διοικητικό συμβούλιο. Είναι σημαντικό για την ανεξαρτησία μας. Δεν σκεφτόμαστε με αυτούς τους όρους». Και το βρίσκω ενδιαφέρον γιατί αν και στο βιβλίο σας δηλώνετε αθεράπευτα αισιόδοξος και πιστός στο όραμά σας, φαίνεται να διατηρείτε κάποιες επιφυλάξεις ακόμη και για τον ίδιο σας τον εαυτό.

Εδώ που τα λέμε, μπορεί να είναι κανείς απολύτως βέβαιος για τον εαυτό του; Πιστεύω ότι στις εταιρίες είναι καλό να δημιουργούμε δομές τις οποίες σέβονται όλοι και έχουν νόημα για όλους. Αν αυτές οι δομές είναι και κουλ, όπως συμβαίνει με τη Wikipedia, με αποτέλεσμα να τις εκτιμάει και ο κόσμος που καταναλώνει αυτά που του παρέχεις, ακόμη καλύτερα. Και τι έγινε που δεν έβγαλα λεφτά; Χαίρομαι που όλοι αγαπάνε τη Wikipedia.

Δεν έχετε σκεφτεί δηλαδή ποτέ στα σοβαρά όλα αυτά τα χρόνια αν πήρατε όντως τη σωστή απόφαση;

Αναγκάζομαι να το κάνω συχνά γιατί με ρωτάτε οι δημοσιογράφοι. Δεν με πειράζει. Καταλαβαίνω γιατί το κάνετε. Όχι, δεν έχω μετανιώσει. Ζω στο Λονδίνο. Ο αριθμός των τραπεζιτών που ζουν εκεί και βγάζουν πολύ περισσότερα λεφτά από μένα, είναι πολύ μεγάλος. Η ζωή μου όμως είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τη δική τους.

Από 24/7