Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Μαρτίου 2024

Χτές βράδυ δεν κοιμήθηκαν καθόλου τα παιδιά.

Είχανε κλείσει ένα σωρό τζιτζίκια στο κουτί των μολυβιών, και τα τζιτζίκια τραγουδούσαν κάτου απ’ το προσκεφάλι τους ένα τραγούδι που το ξέραν τα παιδιά από πάντα και το ξεχνούσαν με τον ήλιο.

Χρυσά βατράχια κάθονταν
στις άκρες των ποδιών
χωρίς να βλέπουν
στα νερά τη σκιά τους,
κι ήτανε σαν αγάλματα μικρά
της ερημιάς και της γαλήνης.

Τότε το φεγγάρι σκόνταψε στις ιτιές κι έπεσε στο πυκνό χορτάρι.
Μεγάλο σούσουρο έγινε στα φύλλα.

Τρέξανε τα παιδιά,
πήραν στα παχουλά τους χέρια
το φεγγάρι κι όλη τη νύχτα
παίζανε στον κάμπο.

Τώρα τα χέρια τους είναι χρυσά,
τα πόδια τους χρυσά,
κι όπου πατούν
αφήνουνε κάτι μικρά φεγγάρια
στο νοτισμένο χώμα.

Μα, ευτυχώς
οι μεγάλοι δεν ξέρουν πολλά
δεν καλοβλέπουν.
Μονάχα οι μάνες κάτι υποψιάστηκαν.

Γι αυτό τα παιδιά κρύβουνε
τα χρυσωμένα χέρια τους
στις άδειες τσέπες,
μην τα μαλώσει η μάνα τους
που όλη τη νύχτα
παίζανε κρυφά με το φεγγάρι….

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Μαρτίου 2024

Μετά την Επανάσταση, στα χρόνια του Όθωνα, εμφανίστηκαν πρώτη φορά στοιχεία της δυτικοευρωπαϊκής αποκριάτικης αστικής κουλτούρας, όπως οι χοροί μεταμφιέσεων και οι συναθροίσεις στις μεγάλες αίθουσες του Παλατιού, αλλά για όλη την υπόλοιπη κοινωνία, τους «πληβείους», οι Απόκριες αποτελούσαν την ιδανική ευκαιρία του χρόνου για ξεφάντωμα έξω στους δρόμους και την ύπαιθρο.

Αναπτύσσεται μαζικά η συνήθεια του μασκαρέματος, μέσω του οποίου αισθάνονται όλοι ίσοι και ελεύθεροι, ανάμεσά τους πρώτη φορά και γυναίκες. «Το λαϊκό μασκάρεμα έδινε την έμφαση στην κωμικότητα και στη μίμηση της κινησιολογίας του αναπαριστώμενου», παρατηρεί ο Νίκος Ποταμιάνος, τονίζοντας το στοιχείο της θεατρικότητας που αναπτύσσεται.

Περιφερόμενοι στους δρόμους πάνω σε ξόανα ή πεζή, με συνοδεία μουσικών οργάνων, οι μασκαράδες της εποχής σατιρίζουν τους κυβερνώντες και τα πολιτικά τεκταινόμενα, τους Ευρωπαίους περιηγητές και την «υψηλή κοινωνία», φορώντας φαρδιές φούστες που ονομάζονταν κρινολίνα. Κατά βάση με αυτοσχέδια μέσα και φαντασία, μεταμορφώνονταν σε Φράγκους, Βενετσιάνους, μεσαιωνικούς ιππότες, αρχαίους Έλληνες και πολεμιστές του 1821.

Κυρίως απ’ τα έργα του λαογράφου και αθηναιογράφου Δημήτρη Καμπούρογλου διασώθηκαν τα αποκριάτικα έθιμα της υπό διαμόρφωση πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους. Τα έθιμα αυτά, όπως είναι λογικό και αναμενόμενο, συνδέονται άμεσα με την ταυτότητα της υπαίθρου και τις παγανιστικές απαρχές του εθίμου της μεταμφίεσης, με πρακτικές όπως οι ζωομορφικές μεταμφιέσεις και η αποτροπαϊκή χρήση του θορύβου.

Ταράματα: Ήταν ομάδες από άνδρες μουτζουρωμένοι με κάρβουνο και τυλιγμένοι με τομάρια ζώων, που έτρεχαν στους δρόμους με σκοπό να προκαλέσουν τον τρόμο. Κρεμούσαν επάνω τους κουδούνες και άλλα αντικείμενα, για να μεγιστοποιήσουν τον θόρυβο και την ταραχή στο διάβα τους. Επισκέπτονταν με τη σειρά τα σπίτια της πόλης και ρωτούσαν εάν δέχονται μασκαράδες – στην περίπτωση της καταφατικής απάντησης, εισέβαλαν και άρχιζαν τα πειράγματα μέχρις ότου γίνει αντιληπτή η πραγματική τους ταυτότητα από τους ενοίκους. Μία άποψη τέτοιας αποκριάτικης επίσκεψη δίνει το έργο του Νικόλαου Γύζη με τίτλο Παιδικοί αρραβώνες.

Η αθηναϊκή «καμήλα»: Πριν τα καρναβαλικά άρματα ήταν τα ξόανα και εξέχον παράδειγμα αυτών ήταν η «γκαμήλα» – ένα αποκριάτικο στοιχείο το οποίο εντοπίζεται αποκλειστικά στην Αθήνα του 19ου αιώνα. Η περιφορά της ανακοίνωνε την είσοδο στο Τριώδιο. Ήταν μια ψηλή ιδιοκατασκευή από ξύλα και κουρέλια που τη «ζωντάνευαν» δύο-τρία άτομα, κατά βάση παιδιά. Όπως την περιέφεραν στον δρόμο, τρόμαζαν τον κόσμο που γιόρταζε. Μπροστάρης ήταν ο καμηλιέρης, ο οποίος στο ένα χέρι κρατούσε το χαλινάρι και στο άλλο το ντέφι, ανακοινώνοντας από μακριά την έλευση της γκαμήλας.

Η Χάσκα: Το έθιμο αυτό επιβιώνει μέχρι σήμερα στην ύπαιθρο – ένας μασκαρεμένες κύριος γυρνούσε τις γειτονιές της Αθήνας και είχε μαζί του ένα αδράχτι με κλωστή, στην άκρη της οποίας κρεμόταν ένα βρασμένο και καθαρισμένο αυγό. Η δοκιμασία προϋπέθετε να πιάσεις το αυγό χωρίς χέρια, μόνο με το στόμα, ενώ η κλωστή ανεβοκατέβαινε. Το θέαμα προκαλούσε άφθονο γέλιο, ενώ προοικονομούσε συμβολικά τη νηστεία των επόμενων ημερών

Κούλουμα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός: Το αποκορύφωμα της Αποκριάς για την Αθήνα, ένα μεγάλο πανηγύρι που μάζευε όλη την κοινωνία. «Είναι έθιμο αυτή την ημέρα όλοι να βγαίνουν έξω, να πηγαίνουν στον ναό του Ολυμπίου Διός και να κάθονται στην εξοχή, άλλοι κάτω από τους κίονες και άλλοι στα χωράφια και στους λόφους και να τρώνε νηστίσιμα φαγητά τραγουδώντας και χορεύοντας», αναφέρει σε επιστολή της προς τον πατέρα της η βασίλισσα Αμαλία. Εκεί συναντιούνταν άνδρες και γυναίκες, πολλοί από τους οποίους παρέμεναν μάλιστα μεταμφιεσμένοι παρά το τέλος του Τριωδίου

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Μαρτίου 2024
Ο,τι μπόρεσα ν’αποκτησω μια ζωή
από πράξεις ορατές για όλους,
επομένως να κερδίσω την ίδια διαφάνεια,
Το χρωστώ σ’ είδος ειδικού
Θάρρους που μου δωκεν η ποίηση :
Να γίνομαι άνεμος για τον χαρταετό
Και χαρταετός για τον άνεμο
Ακόμα και όταν ο ουρανός δεν υπάρχει.
~* ~Οδυσσεας Ελύτης ~* ~
       “Μικρός ναυτίλος”
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Μαρτίου 2024
Αν ξεχνάς ονόματα ή που έβαλες τα κλειδιά μην ανησυχείς – Τι εξηγεί ειδικός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι μια μηχανή απομνημόνευσης, αλλά μια μηχανή σκέψης

Φεύγοντας από το σπίτι τους, πολλοί έχουν την υποψία ότι δεν έκλεισαν το μάτι της κουζίνας, ενώ άλλοι δεν θυμούνται που στάθμευσαν το αυτοκίνητό τους. Πρόκειται για περιστατικά απώλειας μνήμης που πολλούς τους ανησυχούν. Μήπως όμως δεν πρέπει να βιαζόμαστε να πηγαίνει ο νους μας στο χειρότερο;

Αναμφίβολα, εάν δινόταν η ευκαιρία στον καθένα θα επέλεγε να είχε μια καλύτερη μνήμη.

Ωστόσο, ο καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια Τσάραν Ράγνκανατ ενθαρρύνει τον κόσμο να διατηρήσει μια τέτοια προοπτική.

Στο νέο του βιβλίο Why We Remember: The Science of Memory and How It Shapes Us, ο δρ. Ραγνκάναθ λέει ότι όλοι παλεύουμε με τη μνήμη κάποια στιγμή, αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτής της απώλειας μνήμης και της πιο εκφυλιστικής απώλειας μνήμης.

Στο βιβλίο του ο Τσάραν Ράγνκανατ διερευνά το γεγονός ότι η λήθη δεν είναι ανησυχητική. «Αντί να πολεμάμε την επιλεκτικότητα της μνήμης σε μια μάταιη προσπάθεια να θυμηθούμε περισσότερα, μπορούμε να αποδεχθούμε ότι είμαστε σχεδιασμένοι να ξεχνάμε και να χρησιμοποιούμε την πρόθεση για να καθοδηγήσουμε την προσοχή μας, ώστε να θυμόμαστε τι έχει σημασία».

«Τις περισσότερες φορές δεν είναι πρόβλημα μνήμης, είναι αυτό που θα έλεγα αποτυχία ανάκτησης. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες όταν τις χρειαζόμαστε. Μερικές φορές χρειαζόμαστε τη σωστή ένδειξη για να το βρούμε, μερικές φορές δεν μπορεί να βρεθεί επειδή οι αναμνήσεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους».

«Αν κάποιος με ρωτούσε τι συνιστά μια πολύ ικανή μνήμη, θα έλεγα ότι είναι σε θέση να έχουμε πρόσβαση στις πληροφορίες που είναι σημαντικές»

«Οι άνθρωποι που έχουν πιο σοβαρές διαταραχές μνήμης συχνά αγωνίζονται να αφήσουν νέες αναμνήσεις. Αντί να μην θυμούνται το όνομα κάποιου που μόλις γνώρισαν, μπορεί να μην θυμούνται καθόλου ότι γνώρισαν αυτό το άτομο. Κατά μέσο όρο, τα άτομα με τυπικές αναμνήσεις το βρίσκουν πιο εύκολο να θυμούνται πρόσφατα γεγονότα παρά γεγονότα από παλιά, αλλά τα άτομα με διαταραχές μνήμης έχουν το αντίθετο πρόβλημα».

Και ενώ ο Ράγνκανατ αναγνωρίζει ότι ορισμένοι τύποι μνήμης μπορεί να αποδυναμωθούν λόγω ηλικίας –ιδίως όταν είναι να θυμηθούμε ένα συγκεκριμένο γεγονός- υπάρχουν μερικοί υπερήλικες που έχουν έντονη μνήμη μέχρι τα τελευταία τους χρόνια.

Ένα ξεκάθαρο μήνυμα

Ο Τσάραν Ράγνκανατ συνεχίζει εξηγώντας ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι μια μηχανή απομνημόνευσης, είναι μια μηχανή σκέψης. Μας βοηθά να κατανοήσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε.

«Είναι σχεδιασμένος για οικονομία και για να αναπτύσσει γρήγορα μνήμες για να κατανοήσει το παρόν και να επικεντρωθεί στο μέλλον. Για να επιτύχουμε αυτούς τους στόχους, δεν μπορούμε να κουβαλάμε αναμνήσεις για κάθε στιγμή της ζωής μας. Αν κάποιος με ρωτούσε τι συνιστά μια πολύ ικανή μνήμη, θα έλεγα ότι είναι σε θέση να έχουμε πρόσβαση στις πληροφορίες που είναι σημαντικές για εμάς και να ανακαλούμε γεγονότα της ζωής που έχουν κατά κάποιο τρόπο νόημα.

Η αμνησία (forgetting) δεν είναι αποτυχία της μνήμης υποστηρίζει ο Ράγνκανατ.

«Υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι που έχουν τη λεγόμενη φωτογραφική μνήμη και είναι συνήθως ειδικοί σε έναν συγκεκριμένο τομέα, όπως μεγάλοι σκακιστές ή επαγγελματίες μπασκετμπολίστες, με την ικανότητα να δημιουργούν ζωντανές, λεπτομερείς αναμνήσεις σχετικές με την πείρα τους. Αλλά από ό,τι γνωρίζω, κανείς δεν έχει ποτέ αναφερθεί ότι έχει ολοκληρωμένη φωτογραφική μνήμη για τα πάντα. Και για να είμαι ειλικρινής, δεν θα το ευχόμουν αυτό σε κανέναν».

Το μήνυμα του Ράγνκανατ είναι ξεκάθαρο προτρέποντας μας να μην ανησυχούμε για όσα δεν θυμόμαστε και εστιάζουμε στο παρόν.

«Η ζωή είναι μικρή», λέει. «Η παροδική φύση της μνήμης μπορεί να κάνει τη ζωή να φαίνεται πολύ πιο σύντομη. Τείνουμε να σκεφτόμαστε τη μνήμη ως κάτι που μας επιτρέπει να κρατάμε το παρελθόν, ενώ στην πραγματικότητα ο ανθρώπινος εγκέφαλος σχεδιάστηκε για να είναι πιο απλά ένα αρχείο των εμπειριών μας. Η αμνησία (forgetting) δεν είναι αποτυχία της μνήμης, [αλλά] είναι συνέπεια διαδικασιών που επιτρέπουν στον εγκέφαλό μας να δίνει προτεραιότητα στις πληροφορίες που μας βοηθούν να πλοηγηθούμε και να κατανοήσουμε τον κόσμο» σημειώνει ο ίδιος.

«Μπορούμε να παίξουμε ενεργό ρόλο στη διαχείριση της αμνησίας κάνοντας προσεκτικές επιλογές στο παρόν, προκειμένου να επιμεληθούμε ένα πλούσιο σύνολο αναμνήσεων που θα πάρουμε μαζί μας στο μέλλον».

Από Telegraph

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 18 Μαρτίου 2024

 

Αγόρι μου,
δεν φοβάμαι να πεθάνω.
Ωστόσο, κάθε τόσο,
ενώ δουλεύω
στη μοναξιά της νύχτας,
έχω ένα τράνταγμα στην καρδιά,
να χορτάσεις τη ζωή,
γιε μου,
είναι αδύνατον.
Μη ζεις σε αυτή τη γη σαν ενοικιαστής,
ή σαν εποχικός παραθεριστής
Θυμήσου:
σε αυτόν τον κόσμο πρέπει να ζεις σταθερά,
να ζεις όπως στο πατρικό σπίτι.
Πίστεψε στο στάρι,
στη γη,
στη θάλασσα,
αλλά πρώτα απ’ όλα
στον #άνθρωπο.
Αγάπησε το σύννεφο,
το βιβλίο,
το αυτοκίνητο,
αλλά πρώτα απ’ όλα
τον #άνθρωπο.
Νιώσε στο βάθος
της καρδιάς σου
τον πόνο του κλαδιού
που ξεραίνεται,
του άστρου που σβήνει,
του τραυματισμένου θηρίου,
αλλά πρώτα απ’ όλα
τον #ανθρώπινο πόνο.
Απόλαυσε, όλα τα επίγεια αγαθά,
τον ήλιο,
τη βροχή,
και το χιόνι,
το χειμώνα
και το καλοκαίρι,
το έρεβος
και το φως,
αλλά πρώτα απ’ όλα
απόλαυσε τον #άνθρωπο.
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 9 Μαρτίου 2024

Early Bird για εγγραφές έως την Πέμπτη 15/03/2024

Επικοινωνία: info@eft.net.gr & 210-6898031

Εξερευνήστε και εμπλουτίστε το ταξίδι σας στο EFT μέσα από την εκπαίδευση EFIT Essentials.
Το ολοκληρωμένο εντατικό πρόγραμμα που καλύπτει τις βάσεις για τη Συγκινησιακά Εστιασμένη Ατομική θεραπεία.

Η εκπαίδευση είναι έτσι δομημένη ούτως ώστε να προσφέρει μια στέρεα βάση και μια βαθύτερη κατανόηση του μοντέλου EFIT, όπως αυτό πλαισιώνεται από την επιστήμη του Δεσμού. Μέσα από μια μίξη θεωρητικής διδασκαλίας και βιωματικών ασκήσεων, οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται στην εφαρμογή του μοντέλου στην πρακτική τους σε άτομα, και υποστηρίζονται ώστε να εξελιχθούν σε επιδέξιους, συντονισμένους και αποκριτικούς EFIT θεραπευτές.

Η 4-ήμερη εκπαίδευση (24ώρες) αποτελεί ένα διδακτικό και βιωματικό πρόγραμμα όπου οι συμμετέχοντες καλούνται να εξασκηθούν ώστε να εφαρμόσουν τις αρχές και παρεμβάσεις του EFIT. Η εκπαίδευση θα εμβαθύνει στην καρδιά του εμπειρικά επικυρωμένου μοντέλου EFIT, που προσφέρει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την κατανόηση της ατομικής συγκινησιακής διεργασίας και αλλαγής.

Παρέχεται ταυτόχρονη μετάφραση στα Ελληνικά. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το www.eft.net.gr

Early Bird για εγγραφές έως την Πέμπτη 15/03/2024

Επικοινωνία: info@eft.net.gr & 210-6898031

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 9 Μαρτίου 2024

Σημεῖο Ἀναγνωρίσεως
 ἄγαλμα γυναίκας μέ δεμένα χέρια

Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα*,
ἐγώ σέ πρσφωνῶ γυναίκα κατευθείαν.

Στολίζεις κάποιο πάρκο.
Ἀπό μακριά ἐξαπατᾶς.
Θαρρεῖ κανείς πώς ἔχεις ἐλαφρά ἀνακαθήσει
νά θυμηθεῖς ἕνα ὡραῖο ὄνειρο πού εἶδες,
πώς παίρνεις φόρα νά τό ζήσεις.
Ἀπό κοντά ξεκαθαρίζει τό ὄνειρο:
δεμένα εἶναι πισθάγκωνα τά χέρια σου
μ’ ἕνα σκοινί μαρμάρινο
κι ἡ στάση σου εἶναι ἡ θέλησή σου
κάτι νά σέ βοηθήσει νά ξεφύγεις
τήν ἀγωνία τοῦ αἰχμάλωτου.

Ἔτσι σέ παραγγείλανε στό γλύπτη:
αἰχμάλωτη.
Δέν μπορεῖς
οὔτε μιά βροχή νά ζυγίσεις στό χέρι σου,
οὔτε μιά ἐλαφριά μαργαρίτα.
Δεμένα εἶναι τά χέρια σου.
Καί δέν εἶν’ τό μάρμαρο μόνο ὁ Ἄργος.
Ἄν κάτι πήγαινε ν’ ἀλλάξει
στήν πορεία τῶν μαρμάρων,
ἄν ἄρχιζαν τ’ ἀγάλματα ἀγῶνες
γιά ἐλευθερίες καί ἰσότητες,
ὅπως οἱ δοῦλοι,
οἱ νεκροί
καί τό αἴσθημά μας,
ἐσύ θά πορευόσουνα
μές στήν κοσμογονία τῶν μαρμάρων
μέ δεμένα πάλι τά χέρια, αἰχμάλωτη.

Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα,
ἐγώ σέ λέω γυναίκα ἀμέσως.
Ὄχι γιατί γυναίκα σέ παρέδωσε
στό μάρμαρο ὁ γλύπτης
κι ὑπόσχονται οἱ γοφοί σου
εὐγονία ἀγαλμάτων,
καλή σοδειά ἀκινησίας.
Γιά τά δεμένα χέρια σου, πού ἔχεις
ὅσους πολλούς αἰῶνες σέ γνωρίζω,
σέ λέω γυναίκα.

Σέ λέω γυναίκα
γιατ’ εἶσ’ αἰχμάλωτη.

 

*Πρόκειται για το μαρμάρινο γλυπτό του Κωνσταντίνου Σεφερλή «Η Βόρειος Ήπειρος» (1951) που βρίσκεται στην Πλατεία Τοσίτσα της Αθήνας, στο πάρκο μεταξύ Πολυτεχνείου και Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (βλ. σχετική εικόνα, σ. 102). Η αναφορά στο εξωκειμενικό αυτό στοιχείο γίνεται, επειδή στο ποίημα η παράσταση της αλυσοδεμένης γυναίκας προσλαμβάνεται όχι ως ιστορική και εθνική αλληγορία, αλλά ως σύμβολο της κοινωνικής καταπίεσης του γυναικείου φύλου.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 7 Μαρτίου 2024

Οι  μαθητές μουσικού σχολείου Δράμας,  τραγουδούν το κομμάτι «Στην Κοιλάδα των Τεμπών», ενώ περνούν από το σημείο με λεωφορείο, τιμώντας τα νέα παιδιά που έχασαν τη ζωή τους.

Όπως αναφέρεται στη σχετική ανάρτηση η κίνηση των μαθητών του Μουσικού Σχολείου Δράμας, αποτελεί ένα «ελάχιστο φόρο τιμής στα παιδιά που άδικα χάθηκαν».

Τραγούδι-φόρος τιμής στα παιδιά που χάθηκαν στα Τέμπη

Σημειώνεται ότι το αγαπημένο τραγούδι την σύνθεση και τους στίχους του οποίου υπογράφει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ερμήνευσε ο Σωκράτης Μάλαμας και συμπεριλαμβάνεται στο άλμπουμ «Διάφανος» που κυκλοφόρησε το 2006.

Οι στίχοι του τραγουδιού «Στην Κοιλάδα των Τεμπών»:

Μες την κοιλά όπως τα λέω μες την κοιλάδα των Τεμπών
Φόβος των μηχανοδηγών
Είναι ένας γέρο όπως τα λέω είναι ένας γέρο πλάτανος

Που πίνει από όπως τα λέω που πίνει απ’ το θολό νερό
του ποταμού το ιερό
Πίνει κι απλώ, όπως τα λέω, πίνει κι απλώνει ρίζωμα
βαθιά μέσα στα ανείπωτα

Κι όποτε παά όπως τα λέω κι όποτε παίρνει ανάποδες
γέρνει και πέφτει στις γραμμές
Πιάνει το τρέ όπως τα λέω πιάνει το τρένο από τ’ αυτί
«Μην την περνάς τη Γευγελή»

Μένα μου το, όπως τα λέω, μένα μου το ‘πε ο Πηνειός
το μυστικό ο φλύαρος
Πως ήταν α όπως τα λέω πως ήταν άνθρωπος παλιά
κι είχε παιδιά στην ξενιτιά

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 6 Μαρτίου 2024

Τη δεκαετία του 1960 ο ψυχολόγος Walter Mischel από το Στάνφορντ επινόησε έναν «τρόπο μέτρησης» του αυτοελέγχου σε τετράχρονα παιδιά. Άφηνε τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μόνα τους σε ένα δωμάτιο με ένα πιάτο ζαχαρωτά και μια πρόκληση: μπορούσαν να φάνε ένα ζαχαρωτό αμέσως ή να περιμένουν μέχρι να επιστρέψει ο ενήλικας και να φάνε δύο. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, παρατήρησε κάτι ενδιαφέρον.

«Υπάρχουν χίλιοι άνθρωποι στην άλλη πλευρά της οθόνης σας, των οποίων η δουλειά είναι να καταρρίψουν τον αυτοέλεγχο που έχετε»

Τα τετράχρονα που περίμεναν για τα δύο ζαχαρωτά τα πήγαιναν καλύτερα στο σχολείο, είχαν λιγότερες πιθανότητες να πάρουν άναρκωτικά ή να καταλήξουν στη φυλακή, ήταν πιο ευτυχισμένα και κέρδιζαν περισσότερα. Έφτασε να πιστεύει ότι ο αυτοέλεγχος, η ικανότητα να καθυστερεί κανείς την ικανοποίηση, ήταν το κλειδί της

Έχετε ευθύνη;

Πιο πρόσφατα, ωστόσο, οι ψυχολόγοι αμφισβήτησαν τα πορίσματα του. Οι αρχικές μελέτες του Mischel αφορούσαν λιγότερα από 90 παιδιά, τα οποία ήταν όλα εγγεγραμμένα στον ίδιο παιδικό σταθμό. Μόλις αρχίσετε να μελετάτε μεγαλύτερες και πιο διαφορετικές ομάδες, προκύπτει ένα διαφορετικό μοτίβο: είναι τα πλουσιότερα παιδιά που μπορούν να αντισταθούν καλύτερα στο ζαχαρωτό. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι είναι πιο πιθανό να εμπιστεύονται ότι πραγματικά θα πάρουν δύο ζαχαρωτά αν περιμένουν.

Μια πρόσφατη μελέτη υπέδειξε ότι τα γονίδιά σας παίζουν μεγάλο ρόλο στον καθορισμό του επιπέδου του αυτοελέγχου σας

Είναι επίσης επειδή η ικανότητά μας να αντιστεκόμαστε στον πειρασμό διαμορφώνεται από το περιβάλλον μας με πολύπλοκους και ελάχιστα αναγνωρισμένους τρόπους. Βασικά: δεν έχουμε πλήρη έλεγχο του αυτοελέγχου μας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δέχονται την άποψη ότι η τύχη έπαιξε μεγάλο ρόλο στη ζωή τους. Δεν είχατε λόγο για το πού γεννηθήκατε, αν οι γονείς σας ήταν στοργικοί ή κακοποιητικοί, πλούσιοι ή φτωχοί. Δεν επιλέξατε τα ταλέντα ή τα προσωπικά σας χαρακτηριστικά, τα μουσικά σας χαρίσματα ή τη φυσική σας ελκυστικότητα. Αυτό για το οποίο μπορείτε να αναλάβετε την ευθύνη, ωστόσο, είναι το πώς παίξατε το χαρτί που σας μοιράστηκε, αν σπαταλήσατε τα πρώιμα πλεονεκτήματά σας ή αν ανθίσατε παρά τις αντιξοότητες.

Και όμως, ακόμη και η ικανότητά σας για επιμονή, το σθένος και η θέλησή σας, διαμορφώνονται από δυνάμεις πολύ πέρα από τον έλεγχό σας. Μια πρόσφατη μελέτη υπέδειξε ότι τα γονίδιά σας παίζουν μεγάλο ρόλο στον καθορισμό του επιπέδου του αυτοελέγχου σας. Και αυτό πριν λάβετε υπόψη την επίδραση της κοινωνικής θέσης, της ανατροφής και του εισοδήματος, επειδή οι παιδικές αντιξοότητες, οι διακρίσεις, το άγχος, η εξάντληση και η πείνα επηρεάζουν τη δραστηριότητα στον προμετωπιαίο φλοιό, το τμήμα του εγκεφάλου μας που ενεργοποιείται όταν προσπαθούμε να κάνουμε το σωστό, το πιο δύσκολο πράγμα.

Αν δεν μπορείτε να συγκεντρωθείτε στη δουλειά σας επειδή σπαταλάτε συνεχώς χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή σας αποσπούν την προσοχή οι ειδοποιήσεις του WhatsApp, σκεφτείτε ότι το τηλέφωνό σας σχεδιάστηκε για να είναι εθιστικό: δημιουργήθηκε για να αιχμαλωτίζει την προσοχή σας

Αν αυτό ισχύει, ποσο υπεύθυνοι θα πρέπει να αισθανόμαστε για τα λάθη μας;

Τα «συστήματα επιβράβευσης» μας

Η επιρροή του περιβάλλοντος δεν αφορά βέβαια μόνο την παιδική ηλικία. Σκεφτείτε την απώλεια βάρους. Περίπου οι μισοί ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο δηλώνουν ότι συνεχώς προσπαθούν να χάσουν βάρος, με τις πιθανότητες να κλίνουν υπέρ μιας μάχης που θα χαθεί.

Όμως, η «αύξηση» της περιφέρειας της μέσης σε μεγάλο μέρος του κόσμου δεν αντικατοπτρίζει τόσο τη συλλογική απώλεια πειθαρχίας όσο τις συνέπειες της σύγχρονης δυτικής διατροφής, της καθιστικής ζωής και της αύξησης των εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων που έχουν σχεδιαστεί για να σας κόβουν την όρεξη.

Οι εταιρείες γνωρίζουν τα μυστικά για να κάνουν το πρόχειρο φαγητό «υπεργευστικό». Ξέρουν ότι δεν μπορούμε να αντισταθούμε σε τρόφιμα που έχουν παρόμοια αναλογία υδατανθράκων προς λίπος με το μητρικό γάλα, ότι δεν αντιλαμβανόμαστε καν ότι υπερκαταναλώνουμε όταν το φαγητό είναι τόσο μαλακό που μετά βίας χρειάζεται μάσημα. Περιμένετε πολλά από τον εαυτό σας για να αντισταθείτε σε μια παγκόσμια βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που έχει έννομο συμφέρον να τροφοδοτεί την πείνα σας.

Μεγάλο μέρος του σύγχρονου κόσμου έχει σχεδιαστεί σκόπιμα για να εκμεταλλεύεται τα «συστήματα επιβράβευσης» μας, καθιστώντας τον πειρασμό πανταχού παρόντα και καθιστώντας δυσκολότερο να αντισταθούμε. Αν δεν μπορείτε να συγκεντρωθείτε στη δουλειά σας επειδή σπαταλάτε συνεχώς χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή σας αποσπούν την προσοχή οι ειδοποιήσεις του WhatsApp, σκεφτείτε ότι το τηλέφωνό σας σχεδιάστηκε για να είναι εθιστικό: δημιουργήθηκε για να αιχμαλωτίζει την προσοχή σας.

«Υπάρχουν χίλιοι άνθρωποι στην άλλη πλευρά της οθόνης σας, των οποίων η δουλειά είναι να καταρρίψουν τον αυτοέλεγχο που έχετε», παρατήρησε ο ειδικός σε θέματα ηθικής και τεχνολογίας Tristan Harris.

Αν δεν μπορείτε να τηρήσετε τον προϋπολογισμό σας και συνεχίζετε να αγοράζετε αχρείαστα πράγματα, σκεφτείτε πόσες διαφημίσεις συναντάτε καθημερινά, πόσο συχνά μια νέα θα εμφανιστεί στην οθόνη του υπολογιστή σας, στοχευμένη ειδικά στα γούστα σας.

Αυτοέλεγχος και επιδίωξη στόχων

Τίποτα από όλα αυτά δεν υποδηλώνει ότι πρέπει να εγκαταλείψετε την προσπάθεια να απαλλαγείτε από τις κακές συνήθειες ή να εγκαταλείψετε κάθε προσπάθεια αυτοπειθαρχίας. Θα ήμασταν δυστυχισμένοι, μη υγιείς και ηθικά εκτεθειμένοι αν παραιτούμασταν από το να έχουμε λόγο για το πώς συμπεριφερόμαστε.

Αντίθετα, μπορεί να βοηθήσει να σκεφτούμε τη δύναμη της θέλησης με διαφορετικό τρόπο. Η έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι που τείνουμε να θαυμάζουμε για τον αυτοέλεγχό τους ουσιαστικά ασκούν λιγότερο έλεγχο. Είναι καλοί στο να επεξεργάζονται το περιβάλλον τους έτσι ώστε να μην χρειάζεται να παλεύουν με τον «πειρασμό»* : ξέρουν, για παράδειγμα, ότι είναι ευκολότερο να μην αγοράσεις ένα πακέτο μπισκότα παρά να σταματήσεις να τρως αφού ανοίξεις το πακέτο.

Επίσης, κατανοούν καλύτερα τα κίνητρα τους. Όταν πιάνετε τον εαυτό σας απαθή στη δουλειά, είναι επειδή δεν είστε σε θέση να αντισταθείτε στους περισπασμούς; Ή μήπως επειδή δεν θέλετε πια να κάνετε τη δουλειά σας; Μια μελέτη συνέδεσε τον αυτοέλεγχο με την επιδίωξη στόχων που εκτιμάτε και απολαμβάνετε – «να θέλετε να το κάνετε» αντί να «πρέπει να το κάνετε».

Με άλλα λόγια, αν θέλετε πραγματικά να διαπρέψετε στην αυτοκυριαρχία, προσπαθήστε να αποφύγετε να καταλήξετε στην ίδια κατάσταση με τα παιδιά προσχολικής ηλικίας του Mischel, να κοιτάτε ένα πιάτο γεμάτο ζαχαρωτά και να αναρωτιέστε γιατί πρέπει να παίξετε αυτό το ηλίθιο παιχνίδι ούτως ή άάλλως.

Από in.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 3 Μαρτίου 2024

«Κάνε ό,τι μπορείς όσο καλύτερα μπορείς, κι αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως περίμενες, δεν πειράζει». Η Φιλοσοφία του ιαπωνικού Γκάνμπατε δημιουργεί έναν ξεχωριστό τρόπο ζωής.

Όταν λέμε «καλή τύχη να ’χεις», δίνουμε την εντύπωση ότι το αποτέλεσμα βρίσκεται στα χέρια της μοίρας, πέρα από τον δικό μας έλεγχο. Αντίθετα, στα ιαπωνικά, όταν λέμε σε κάποιον Γκάνμπατε, αυτό που υπονοούμε είναι ότι μεγάλο μέρος όσων πρόκειται να αντιμετωπίσει εξαρτάται από τον ίδιο. Είναι σημαντικό επίσης το τμήμα «όσο καλύτερα μπορείς», που εμπεριέχεται στην έννοια του Γκάνμπατε, αφού αφήνει περιθώριο στην πιθανότητα να μην πάνε τα πράγματα και πολύ καλά, δεδομένου ότι κάποιες πλευρές είναι πέρα από τον δικό μας έλεγχο. Γκάνμπατε σημαίνει πως η προσπάθεια είναι πιο σημαντική από την τύχη.

Πρόκειται για το Ουάμπι Σάμπι στοιχείο της πραγματικότητας. Η προσπάθεια είναι πιο σημαντική από την τύχη. Το φιλοσοφικό μήνυμα του Γκάνμπατε είναι: «Κάνε ό,τι μπορείς όσο καλύτερα μπορείς, κι αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως περίμενες, δεν πειράζει, δε χρειάζεται να αισθάνεσαι άσχημα, επειδή ξέρεις πως έκανες ό,τι περνούσε από το χέρι σου». Μαϊνίτσι γκανμπατεμάσου!

Στην Ιαπωνία χρησιμοποιούμε το Γκάνμπατε καθημερινά. Μια από τις πιο συχνές χρήσεις της λέξης είναι όταν αποχαιρετούμε το πρωί την οικογένειά μας για να πάμε στη δουλειά ή στο σχολείο. Χρησιμοποιούμε επίσης το Γκάνμπατε σε αθλητικούς αγώνες, σε οποιοδήποτε είδος κοινωνικής δραστηριότητας, όταν βρισκόμαστε με έναν φίλο και αισθανόμαστε ότι πρέπει να τον εμψυχώσουμε, όταν μια φυσική καταστροφή πλήττει τα νησιά μας.

Αν έχεις κάνει ό,τι καλύτερο μπορούσες, δεν έχει σημασία αν το αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο, επειδή μέσα σου ξέρεις πως δε χαράμισες την ευκαιρία. Να ζεις τη ζωή σου κάνοντας τα πράγματα όσο καλύτερα μπορείς, αξιοποιώντας τις ικανότητές σου όσο καλύτερα γίνεται, δείξε επιμονή, μείνε σταθερός, συνέχισε να προχωράς, μην κάνεις πίσω. Κι αν δεν καταφέρεις αυτό που επιδίωκες, μη χάσεις το θάρρος σου, μη νιώσεις άσχημα.  Δεν πειράζει, έκανες ό,τι μπορούσες. Γκάνμπατε! Γκάνμπατε.

Αν δεν μπορείς να σταματήσεις το κύμα, γίνε το κύμα!

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 27 Φεβρουαρίου 2024

Οι κάτοικοι των Μελανησίων, που ζουν στις περιοχές Roviana και Gizo των Νησων Σολομώντος είναι από τους φτωχότερους στον κόσμο. Ζουν με έναν τρόπο που τους εξασφαλίζει τα προς το ζην, καλύπτοντας τις βασικές ανάγκες τους με την αλιεία και τη γεωργία. Περιστασιακά, πωλούν τα προϊόντα τους στην τοπική αγορά για να αγοράσουν επεξεργασμένα τρόφιμα ή να πληρώσουν τα δίδακτρα των παιδιών τους στο σχολείο, ενώ οι πολυτέλειες της σύγχρονης ζωής, όπως smartphones, διαδίκτυο, τηλεόραση, είναι δυσεύρετες. Ωστόσο, παρά αυτόν τον απλοϊκό τρόπο ζωής, οι Μελανήσιοι εκφράζουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή τους από ό,τι οι κάτοικοι της Φινλανδίας και της Δανίας, οι οποίοι γίνονται τακτικά πρωτοσέλιδα ως οι πιο ευτυχισμένες χώρες στον κόσμο – και οι κάτοικοι τους απολαμβάνουν υψηλούς μισθούς.

Η παραπάνω διαπίστωση, δεν ανήκει σε εμάς, αλλά στην έρευνα που διεξήγαγαν επιστήμονες από το πανεπιστήμιο Autònoma de Barcelona στην Ισπανία και το McGill στον Καναδά, οι οποίοι ταξίδεψαν σε ολόκληρο τον κόσμο για να ερευνήσουν σχεδόν 3.000 μέλη 19 φτωχών, μικρής κλίμακας κοινωνιών που βρίσκονται σε 18 διαφορετικές χώρες. Από το Kumbungu της Γκνα στο Laprak του Νεπάλ, τη Vavatenina της Μαδαγασκάρης, έως και το Lonquimay της Χιλής, οι ερευνητές αξιολόγησαν το πόσο ικανοποιημένοι ένιωθαν οι κάτοικοι από τη ζωή τους, με τα αποτελέσματα να είναι σίγουρα απρόσμενα για πολλούς.

Πλούτος και ικανοποίηση από τη ζωή
Η μελέτη φαίνεται να διαψεύδει μια κοινή αντίληψη σχετικά με τον ρόλο που παίζει ο πλούτος στην προσωπική μας ευτυχία  και κυριότερα την αφήγηση «όσο περισσότερα χρήματα έχει κάποιος, τόσο πιο ικανοποιημένος τείνει να είναι από τη ζωή του». Αν και η έρευνα ξεκίνησε με στόχο την κλιματική αλλαγή, οι επιστήμονες τελικά παρατήρησαν ότι άνθρωποι – συχνά ιθαγενείς – που ζουν σε μικρές, απομονωμένες κοινότητες τείνουν να είναι το ίδιο ικανοποιημένοι από τη ζωή τους με τους ανθρώπους που ζουν στις πλουσιότερες χώρες. «Ο μέσος όρος της αναφερόμενης ικανοποίησης από τη ζωή μεταξύ των 19 κοινωνιών μικρής κλίμακας που ερευνήσαμε είναι 6,8 στα 10, παρόλο που οι περισσότερες από τις τοποθεσίες έχουν εκτιμώμενο ετήσιο χρηματικό εισόδημα μικρότερο από 1.000 δολάρια ΗΠΑ ανά άτομο» ανέφεραν οι ερευνητές. Τόσο υψηλές τιμές ικανοποίησης από τη ζωή παρατηρούνται συνήθως μόνο σε χώρες όπου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπερβαίνει τα 40.000 δολάρια ετησίως.

Τι εξηγεί λοιπόν αυτό το φαινόμενο; Για πολλές από αυτές τις κοινωνίες, η ευτυχία φαίνεται πως δεν μετριέται με τη συσσώρευση πλούτου ή αγαθών. Αντίθετα, η ικανοποίησή τους έχει τις ρίζες της στην απλότητα τη ζως , με τον πολιτισμό τους να αγκαλιάζει έναν τρόπο ζωής που εκτιμά τις στενά συνδεδεμένες κοινότητες, τη βιώσιμη διαβίωση και την αρμονική σχέση με τη φύση. Αυτές οι κοινωνίες βρίσκουν χαρά στα ουσιώδη: την οικογένεια, την κοινότητα και τον φυσικό κόσμο. Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι ο λαός του Μπουτάν, ο οποίος ως γνωστόν δίνει προτεραιότητα στην Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία έναντι του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Παρά το γεγονός ότι το Μπουτάν είναι μια μικρή, απομονωμένη χώρα με περιορισμένους πόρους, κατατάσσεται σταθερά ψηλά στους παγκόσμιους δείκτες ευτυχίας. Η έμφαση που δίνουν οι κάτοικοι του Μπουτάν στην πνευματική ευημερία, την πολιτιστική κληρονομιά τους και τη προστασία του περιβάλλοντος έχει δημιουργήσει ένα μοναδικό κοινωνικό μοντέλο που αψηφά τις συμβατικές προσδοκίες.

Αντίστοιχα και τα νησιά Φίτζι, το Βανουάτου και η Σαμόα, που παρά τις οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, κατατάσσονται σταθερά ψηλά στις έρευνες ευτυχίας. Το ωκεάνιο περιβάλλον τους, οι παραδόσεις και ο πιο αργός ρυθμός ζωής φαίνεται να συμβάλλουν στη ευτυχία των κατοίκων τους, ενώ η απομόνωση τους προάγει την αίσθηση της αυτάρκειας και της αλληλεξάρτησης, ενισχύοντας την ιδέα ότι η ευτυχία μπορεί να ανθίσει ακόμη και ελλείψει υλικής αφθονίας.

Σκέψεις για το μέλλον
Το κεντρικό συμπέρασμα της έρευνας από την Ισπανία και τον Καναδά, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι η ικανοποίηση από τη ζωή δεν απαιτεί αυξημένα ποσοστά υλικής κατανάλωσης που συνδέονται με το υψηλό χρηματικό εισόδημα. Φαίνεται, πως μόλις ικανοποιηθούν οι βασικές ανάγκες των ανθρώπων, όπως η στέγαση, η τροφή και η ασφάλεια, η χαρά μπορεί να πηγάζει από τους ανθρώπους και τα μέρη γύρω μας.

Τα χρήματα λοιπόν δεν φέρνουν όντως την ευτυχία για κάποιους ανθρώπους και κοινότητες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι νομιμοποιούνται πολιτικές κυβερνήσεων που οδηγούν τον λαό τους στην εξαθλίωση, προάγουν την ανεργία και “καλλιεργούν” τον εγγενή καπιταλισμό. Η έρευνα αυτή άλλωστε, δεν αποτελεί συγχωροχάρτι εκείνων που στερούν την έννοια της αξιοπρεπούς ζωής από τους ανθρώπους, αλλά μια υπενθύμιση του τι πραγματικά μπορεί να κάνει ευτυχισμένους εμάς που ζούμε στις δυτικές κοινωνίες – αφού πρώτα όμως έχουμε εξασφαλίσει με σιγουριά και ηρεμία τις βασικές μας ανάγκες, χωρίς να αγχωνόμαστε κάθε τέλος του μήνα πώς θα αποπληρώσουμε τις υποχρεώσεις μας και το σούπερ μαρκετ.

Από prothema

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Φεβρουαρίου 2024

Αποσπάσματα από τον ” Μικρό πρίγκηπα:

«Τ’ αστέρια ανήκουν σ’ όλους τους ανθρώπους· αλλά για τους ανθρώπους, δεν έχουν όλα τ’ αστέρια την ίδια σημασία. Για κάποιους, που ταξιδεύουν, τ’ αστέρια είναι οδηγοί, σημεία προσανατολισμού. Γι’ άλλους πάλι, δεν είναι τίποτε παραπάνω από αχνά φωτάκια στον ουρανό. Γι’ άλλους, που είναι επιστήμονες, αντιπροσωπεύουν ερωτήσεις και προβλήματα. Για τον επιχειρηματία μου, αντιπροσώπευαν τον πλούτο. Μα όλα αυτά τα αστέρια – εκεί πάνω – μένουν σιωπηλά. Εσύ όμως… εσύ… θα ‘χεις τ’ άστρα όπως κανείς άλλος δεν τα έχει… – «Τι θέλεις να πεις;

– «Όταν θα κοιτάζεις τον ουρανό τη νύχτα, μιας και θα ζω σ’ ένα απ’ τ’ αστέρια, μιας και θα γελάω σ’ ένα απ’ τ’ αστέρια, θα είναι τότε για σένα σαν να γελούν όλα τ’ αστέρια. Εσύ θα έχεις – εσύ μόνο – άστρα που ξέρουν να γελούν!».

Και γέλασε ξανά.

– «Κι’ όταν καταλαγιάσει η λύπη σου (γιατί πάντα καταλαγιάζει η λύπη, τελικά) θα είσαι ευχαριστημένος που με γνώρισες. Θα είσαι για πάντα φίλος μου. Θα θέλεις να γελάμε μαζί. Και μερικές φορές, θ’ ανοίγεις το παράθυρο σου – έτσι – γι’ αυτή τη χαρά… Κι’ οι φίλοι σου θα μένουν πραγματικά κατάπληκτοι να σε βλέπουν να γελάς, κοιτώντας τον ουρανό. Κι’ εσύ λοιπόν θα τους λες: “Ναι, τ’ αστέρια πάντα με κάνουν να γελώ!”. Κι’ εκείνοι θα σε περνάνε για τρελό. Θα σου έχω κάνει την πιο πονηρή φάρσα…».

Και γέλασε ξανά.

– «Θα είναι σαν να σου έχω δώσει – αντί γι’ αστέρια – μυριάδες μικρά κουδουνάκια που ξέρουν να γελούν…».

Έχασε λίγο απ’ το κουράγιο του. Μα έκανε ακόμα μια προσπάθεια:

– «Ξέρεις… θα είναι όμορφο αυτό. Κι’ εγώ θα τα κοιτάζω τ’ άστρα. Όλα τ’ άστρα θα ‘ναι σαν πηγάδια με σκουριασμένο μαγκάνι. Όλα τ’ άστρα θα μου φέρνουν νερό για να πιω…».

– «Θα είναι απόλυτα διασκεδαστικό! Εσύ θα έχεις πεντακόσια εκατομμύρια κουδουνάκια, εγώ θα έχω πεντακόσια εκατομμύρια βρυσούλες…».

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Φεβρουαρίου 2024

Ω αιώνιε εσύ ταξιδευτή, άκου μια ιστορία
γιατί είτε είσαι πρίγκιπας μικρός ειτ΄ ένας Οδυσσέας
η Γη θα είναι πάντα στρογγυλή και πάντα θα γυρίζεις
εκεί όπου πρωτάρχισες, στην πρώτη σου ανάσα
μες της μητέρας Γης μήτρα ζεστή, πριν κι απ’ το πρώτο κλάμα
επάνω στον πλανήτη σου, στο θρόνο της αλήθειας

Γιατί τους παγωμένους τους ωκεανούς, τις πύρινες ερήμους
τ’ απόμερα απογέματα, τις τρελαμένες πόλεις
τις λέξεις τις χαρούμενες, τις πληγωμένες μνήμες
στ’ αλήθεια μια σπιθαμή απόσταση όλα τα χωρίζει
κι άμα εσύ το επιθυμείς, ο χρόνος σε ξεχνάει

Άσε λοιπόν το νου σου να διψά, χιλιόμετρα να τρέχει
να υφαίνει με ψευδαίσθηση το θάνατο ότι κλέβει
με σχέδια, όνειρά, στιγμές σε πέτρινα μνημεία
να ξεγλιστράει σαν ληστής απ’ την ακινησία

Και πριν ταξιδέψεις αδερφέ, βυθίσου στην αγκαλιά σου
ένα απομεσήμερο, στο δάσος μιας ηπείρου
κάτω απ’ τον ήλιο το ζεστό, στο απαλό το χώμα
και αν δεις τις πόρτες ανοιχτές διάπλατα να είναι
κλείσε τα μάτια μια στιγμή και νιώσε την ανάσα
και τι ‘ναι αυτό που λαχταρά να λιώσει μέσα σ’ όλα

Κάνε το νου σου σύμμαχο, και χάσου στις αισθήσεις
παλάτια, χρώματα τρελά, φλεγόμενα αστέρια
και μια στάλα από φως Ελληνικό, να κατεβάζει πνεύμα
να πίνει αγάπη η ψυχή μέχρι να ξεδιψάσει
και δες πιά με κρυστάλληνη ματιά πως μέσα σου αιώνια
όλα τα πλούτη κατοικούν στην απαλή σου φύση

Αίρε λοιπόν τα ξάρτια σου και αέρα στα πανιά σου
κι άμα γυρίσεις να με δεις φέρε μια ιστορία
μια ιστορία απ’ αυτές που όλα είναι ένα
λύπη, χαρά και θάνατος από την ίδια ουσία
που ένα ταξίδι αληθινό συμβαίνει στην καρδιά σου
που από ζωή φλεγόμενη παντού είναι και πάντα
κρατώντας απ’ το χέρι ένα παιδί, την ψυχή όλου του κόσμου
γιατί όλα τα ταξίδια μιας ζωής είναι μονάχα ένα ταξίδι.

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Φεβρουαρίου 2024

«Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τι θα γινόμασταν, αν η πνοή μας λιγόστευε;»

Γιώργος Σεφέρης, από την ομιλία του στην απονομή του Νόμπελ

 

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 24 Φεβρουαρίου 2024

Σερεντίπιτι (Serendipity) είναι η λέξη που περιγράφει σημαντικές ανακαλύψεις που γίνονται είτε τυχαία είτε ψάχνοντας για κάτι άλλο από αυτό που τελικά ανακαλύφθηκε.

Η λέξη «serendipity» εισήχθη στην αγγλική γλώσσα τον 18ο αιώνα από τον συγγραφέα Horace Walpole, ο οποίος την ανέφερε σε ένα γράμμα του, προερχόμενη από το περσικό παραμύθι “Οι τρεις ήρωες του Σερεντίπ (Serendip)”, οι οποίοι έκαναν ανακαλύψεις πραγμάτων που δεν αναζητούσαν, από καθαρή τύχη ή οξύνοια.

Το παραμύθι λέει ότι οι πρίγκιπες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους σε μια ξένη χώρα, συναντούν έναν άνθρωπο που τους ρωτά μήπως είδαν τη χαμένη καμήλα του. Και ενώ οι ίδιοι δεν έχουν δει ποτέ τους καμήλα, τον υποβάλλουν σε μια σειρά τόσο εύστοχων ερωτημάτων –αν η καμήλα είναι μονόφθαλμη, αν μεταφέρει μια έγκυο γυναίκα, αν της λείπει ένα δόντι, αν είναι κουτσή, αν στη μια της πλευρά έχει φορτωθεί με βούτυρο και στην άλλη με μέλι– που ο άνθρωπος σχηματίζει την ιδέα ότι, για να γνωρίζουν τόσα για τη χαμένη καμήλα και τη γυναίκα, τις έχουν κλέψει οι ίδιοι.

Έτσι οδηγούνται στον πέρση βασιλιά Μπαχράμ, που τους καταδικάζει σε θάνατο, παρ’ ότι του εξηγούν ότι τα συμπεράσματα για τα χαρακτηριστικά του ζώου και της αναβάτριάς του, οφείλονται στην παρατήρηση των ιχνών που άφησε η καμήλα πίσω της.

  • Το χορτάρι ήταν φαγωμένο από τη μια πλευρά του δρόμου μόνο, συνεπώς το ζώο ήταν μονόφθαλμο.
  • Το ίχνος που άφηνε η δαγκωματιά του ζώου πάνω του είχε ένα κενό, που σημαίνει ότι από την καμήλα έλειπε ένα δόντι.
  • Η μία από τις οπλές της καμήλας είχε αφήσει αποτύπωμα μικρότερου βάθους στην άμμο, άρα η καμήλα ήταν κουτσή.
  • Στη μια πλευρά του δρόμου είχαν μαζευτεί μυρμήγκια, ένδειξη ότι από την πλευρά αυτή ήταν φορτωμένο βούτυρο που έλειωνε, ενώ στην άλλη πλευρά είχαν μαζευτεί μύγες, ένδειξη ότι από την πλευρά αυτή η καμήλα ήταν φορτωμένη με μέλι που έσταζε.
  • Τα αποτυπώματα που άφηνε ο αναβάτης, όταν ανέβαινε ή κατέβαινε από την καμήλα, μαρτυρούν ότι δεν ήταν έμπειρος, συνεπώς ήταν γυναίκα και μάλιστα έγκυος, γιατί εκεί που ούρησε υπήρχαν ίχνη από δύο παλάμες στο χώμα, πράγμα που σημαίνει ότι η αναβάτρια είχε να σηκώσει μεγαλύτερο βάρος.

Το παραμύθι τελειώνει με την αθώωση των τριών πριγκίπων, μετά τη μαρτυρία ενός περαστικού που συνάντησε την περιπλανώμενη καμήλα με τη γυναίκα στην έρημο, αλλά και την αναγόρευσή τους σε συμβούλους του βασιλιά, ως επιβράβευση της παρατηρητικότητας και της οξύνοιάς τους.

Από antiklidi