Στις 28 Δεκεμβρίου ο κόσμος συγκεντρώνεται στην Times square και αφήνει μία κάρτα όπου έχει γράψει ποιά άσχημη ανάμνηση του χρόνου που πέρασε, θέλει να αφήσει πίσω…
ΑΠΟ ABC NEW YORK
Διαβάσαμε
Κάθεται μόνος
καὶ καθαρίζει τ’ ὅπλο του δίπλα στὸ τζάκι.
Κανεὶς δὲ θὰ ’ρθει καὶ τὸ ξέρει,
κλείσαν οἱ δρόμοι ἀπὸ τὸ χιόνι, σὰν πέρυσι,
σὰν πρόπερσι, Χριστούγεννα καὶ πάλι
καὶ τὰ ποτὰ κρυώνουν στὸ ντουλάπι.
Τὸ τσίπουρο στυφό, τὸ οὖζο γάλα
καὶ τὸ κρασὶ ραγίζει τὰ μπουκάλια.
Ἐκείνη τρία χρόνια πεθαμένη.
Κάθεται μόνος του δίπλα στὸ τζάκι,
δὲν πίνει, δὲν καπνίζει, δὲ μιλάει.
Στὴν τηλεόραση χιονίζει,
τὸ στρώνει ἀργὰ στὸ πάτωμα καὶ στὸ τραπέζι
καὶ στὶς παλιὲς φωτογραφίες,
γνώριμα μάτια τῶν νεκρῶν,
ποὺ τὸν κοιτάζουν ἀπ’ τὸ μέλλον.
Ἐκείνη τρία χρόνια πεθαμένη
καὶ μόνο τὸ δικό της βλέμμα
ἔρχεται ἀπὸ τὰ περασμένα.
Κοντεύουνε μεσάνυχτα
καὶ καθαρίζει τ’ ὅπλο του ἀπ’ τὸ πρωί.
Πῶς νὰ τοῦ πῶ «Καλὰ Χριστούγεννα»,
εὐχὲς δὲ φθάνουν ὡς ἐδῶ,
δρόμοι κλεισμένοι, τηλέφωνα κομμένα,
ἡ σκέψη ἁρπάζεται ἀπ’ τὸ κλαδὶ τῆς μνήμης,
μὰ νὰ τρυπώσει δὲν μπορεῖ στὴ μοναξιά του.
Μία μοναξιὰ ποὺ χτίστηκε σιγὰ σιγὰ
μ’ ὅλα τὰ ὑλικὰ καὶ δίχως λόγια.
Κοντεύουνε ξημερώματα κι ἀκόμη
γυαλίζει τ’ ὅπλο του δίπλα στὸ τζάκι
μὲ ἀργὲς κινήσεις σὰ νὰ τὸ χαϊδεύει.
Μένει στὰ δάχτυλα τὸ λάδι
ἀλλὰ τὸ χάδι χάνεται.
Θυμᾶται κυνηγετικὲς σκηνὲς
μὲ ἀγριογούρουνα καὶ χιόνια ματωμένα,
πρὶν γίνει θήραμα κι ὁ ἴδιος
στὴν μποῦκα ἑνὸς κρυμμένου κυνηγοῦ,
ποὺ τὸν παραμονεύει ἀθέατος
ἀφήνοντας νὰ τὸν προδίδουν κάθε τόσο
πότε μιὰ λάμψη κάνης,
πότε μιὰ κίνηση στὶς κουμαριὲς
κι ἡ μυρωδιὰ ἀπ’ τὸ βαρὺ καπνό του.
Ξέρει καλὰ ὅτι κρατάει
μακρύκανο παλιὸ μπροστογεμὲς
γεμάτο σκάγια καὶ μπαροῦτι μαῦρο.
Ὅταν ἀποφασίσει νὰ τοῦ ρίξει
δὲ θὰ προλάβει πάλι νὰ τὸν δεῖ
πίσω ἀπ’ τὸ σύννεφο τῆς ντουφεκιᾶς του.
Ἂν σκέφτεται στ’ ἀλήθεια κάτι τέτοια,
καὶ δὲν τὸν τιμωρῶ ἐγὼ μ’ αὐτὲς τὶς σκέψεις,
πῶς νὰ πλαγιάσει καὶ νὰ κοιμηθεῖ.
Λέω νὰ γίνω πατέρας τοῦ πατέρα μου,
ἕνας πατέρας ποὺ τοῦ ἔτυχε
σιωπηλὸ καὶ δύστροπο παιδί,
καὶ νὰ τοῦ πῶ μιὰ ἱστορία
γιὰ νὰ τὸν πάρει ὁ ὕπνος.
Ὕπνε ποὺ παίρνεις τὰ παιδιὰ πάρε καὶ τὸν πατέρα…
Ὕπνε ποὺ παίρνεις τὰ παιδιὰ
πάρε καὶ τὸν πατέρα• ἀπ’ τὶς μασχάλες πιάσ’ τονε
σὰ νὰ ’ταν λαβωμένος. Ὅπου πηγαίνεις τὰ παιδιὰ
ἐκεῖ περπάτησέ τον, μὲ τὸ βαρὺ ἀμπέχωνο στὶς πλάτες του ν’ ἀχνίζει.
Δῶσ’ του κι ἕνα καλὸ σκυλὶ
καὶ τοὺς παλιούς του φίλους, καὶ ρῖξε χιόνι ὕστερα
ἄσπρο σὰν κάθε χρόνο. Νὰ βγαίνει ἡ μάνα νὰ κοιτᾶ
ἀπὸ τὸ παραθύρι, τὴν ἔγνοια της νὰ βλέπουμε
στὰ γαλανά της μάτια, κι ὅλοι νὰ τῆς τὸ κρύβουμε πὼς εἶναι πεθαμένη.
Ὕπνε ποὺ παίρνεις τὰ παιδιὰ
πάρε κι ἐμᾶς μαζί σου, μὲ τοὺς ἀνήλικους γονεῖς,
παιδάκια τῶν παιδιῶν μας. Σὲ στρωματσάδα ρῖξε μας
μιὰ νύχτα τοῦ χειμῶνα, πίσω ἀπ’ τὰ ματοτσίνορα
ν’ ἀκοῦμε τοὺς μεγάλους, νὰ βήχουν, νὰ σωπαίνουνε,
νὰ βλαστημοῦν τὸ χιόνι. Κι ἐμεῖς νὰ τοὺς λυπόμαστε
ποὺ γίνανε μεγάλοι καὶ νὰ βιαζόμαστε πολὺ
νὰ μοιάσουμε σ’ ἐκείνους, νὰ δοῦν πὼς μεγαλώσαμε νὰ παρηγορηθοῦνε.
Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά μέχρι ορισμένου ορίου ηλικίας (14-15 ετών) αλλά και από ώριμους άνδρες, είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες που περιέρχονται οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κλπ με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων (φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου κλπ).
Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα “Χρόνια Πολλά” το φιλοδώρημα είτε σε χρήματα (σήμερα) είτε σε προϊόντα (παλαιότερα). Σχετική με αυτό είναι και η παρασκευή “κουλούρας” ονομαζόμενη “κολλίκι” (Βέροια) ή “κουλιαντίνα” (Σιάτιστα) και εξ αυτών οι φέροντες αυτά ονομάζονται “Κουλουράδες” ή “Φωτάδες”.
Τα κάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό στη συνέχεια αναγγέλλουν τη μεγάλη χριστιανική εορτή που φθάνει και καταλήγουν σε ευχές. Χαρακτηριστικό σημείο είναι η γλώσσα στην οποία αυτά ψάλλονται, στη καθαρεύουσα, καταδηλούντα την άμεση καταγωγή τους από τους Βυζαντινούς χρόνους τις Καλένδες του Ιανουαρίου που γιορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα.
Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται αυτά σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά (κατά περιοχή). Στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο. Σήμερα εκτός των παραπάνω έχουν εισαχθεί και διάφορα αγγλοσαξωνικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια, μερικά των οποίων έχουν και μεταγλωττιστεί στην ελληνική που δυστυχώς τείνουν να υπερκαλύψουν τα παραδοσιακά.
Επίσης και η ημέρα που ψάλλονται τα κάλαντα σε ορισμένες περιοχές ονομάζονται “Κάλαντα” (Κόλιντα, Κόλεντας, Κόλιαντας) με εξαίρεση τη νήσο Μήλο που ψέλνονταν μόνο τη παραμονή της Πρωτοχρονιάς, συντασσόμενα κάθε φορά νέα κάλαντα, με τα οποία όμως ζητούσαν οικονομική συνδρομή για κάποιο κοινωνικό σκοπό (πχ ανέγερση ή επιδιόρθωση ναού) δίδοντας και συμβουλές προς τους άρχοντες η παρατηρήσεις με σκωπτικό χαρακτήρα. Τέτοιες είναι και οι σχετικές “μαντινάδες” της Κρήτης ή “κοτσάκια” της Νάξου με σκωπτικό επίσης χαρακτήρα που ψάλλονται ως “κάλαντα”.
Πολλές φορές όταν δεν υπήρχε φιλοδώρημα ή ήταν ευτελές τότε τα παιδιά συνέχιζαν με πολύ δυνατή φωνή έξω από την οικία δίστιχα σκωπτικά, επαναλαμβανόμενα:
«Αφέντη μου στη κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες,
άλλες γεννούν, άλλες κλωσούν κι άλλες αυγά μαζώνουν!»
ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Δεκ
29
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 29 Δεκεμβρίου 2012
Hundreds Participate In Good Riddance Day In Times Square
Δεκ
29
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 29 Δεκεμβρίου 2012
ΕΙΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΝΕΟΝ ΕΤΟΣ
Εις αυτό το νέον έτος, εις την πρώτη του μηνός
ήρθα να σας χαιρετήσω, δούλος σας ο ταπεινός.
Ο Βασίλειος ο Μέγας είναι πάντα θαυμαστός
και στην οικογένειά σας, να ’ναι πάντα βοηθός.
Τα παιδιά σας στο σχολείο να τα στέλνετε συχνά
να μαθαίνουν ιστορίες, της Ελλάδος τα καλά.
Έχω κι άλλα να σας πω, μα δεν έχω πια καιρό,
σας αφήνω καληνύχτα κι αύριο με το καλό.
Και του χρόνου.
ΑΡΧΙΝ,ΑΡΧΙΝ ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Άρχιν, άρχιν τα κάλαντα κι άρχιν καλά χρόνια
τα πουλιά λαλούν και χερολόνια πάλι κράζνε.
Άγιον Βασίλειον καλόν ζευγάρι λάμνει
καλόν εν’ αφέντη, καλόν κι ευλο(γ)ημένον.
Έχει και τα βόδια του, παραδείσου πουλίτσι
έχει και το τσίφτσι του πανώριον παλικάρι.
Έχει και τ’ αλέτιρι τ’ σ’ άγχου βουτημένο
έχει και το γύνι του σ’ ασήμι κονωμένο
έχει και το βέρκενι τ’ κιπριγιού καλέμι
έχει και τα ζεύγολα τ’ κουκιά μαργαριτάρια
έχει και τα ζεύγολα τ’ ξανά κλωστιά μετάξια
καλόν εν’ αφέντη, καλόν κι ευλο(γ)ημένον.
Σον ξερόν τον πέτρα έσπειρα πολύ φακουδίτσι
δώκεν ο Θεός κι εγένεν, εγένεν παρουρίτσι
ήρθεν ‘να πουλίτισι το ‘κα τσακωσα το κ(ου)ίτσι τ’
ήρθεν μαυρομάνα, κλαίγ’ και καμουρίτσει
ήρθεν μαυροκάκα, κλαίγ’ και καμουρίτσει.
Άκου τα μανίτσα μ’ αν κείσαι κι αν κοιμάσαι
άρι το καλέρι σου και σέβα στο κελάρι
σέβα στο κελάρι σ’ και φώτ΄σε το φενέρι σ’
φώτ’σε το φενέρ μας κι όλην τη γενιά μας,
φώτ’σε το φενέρ μας κι ας ‘σε φωτισταίος.
Και του χρόνου.
ΑΡΧΙΜΗΝΙΑ ΚΙ ΑΡΧΙΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ
Παινέματα για τον αφέντη
Μα σένα πρέπει αφέντη μου καρέκλα καρυδένια
για ν’ ακουμπάς τη μέση σου τη μαργαριταρένια.
Και πάλι ξαναπρέπει σου τρικούβερτο καράβι
να ’ναι η πλώρη μάλαμα κι η πρύμνη του λουβάρι
και τα πανιά και τα σκοινιά να ’ναι μαργαριτάρι.
Παινέματα για την κυρά
Επό ’παμε τ’αφέντη σας να πούμε τσι κερά σας
κερά ψηλή, κερά λιγνή και καστανομαλλούσα
π’ όταν σε γέννα η μάνα σου όλα τα δέντρ’ ανθούσαν
κι όταν σε κοιλοπόνησε ήταν ημέρα σχόλη
και δώκανέ σου την ευχή οι δώδεκ’ αποστόλοι.
Παινέματα για τον γιό και την κόρη
Έχετε το γιό στα γράμματα και σέρνει το κοντύλι
να του τ’αξιώσει ο Θεός να βάλει πετραχήλι.
Επόπαμε τα και του γιου να πούμε και τση κόρης
έχετε κόρη όμορφη γραμματικός τη θέλει
μα αν είναι και γραμματικός πολλά προυκιά γυρεύει
γυρεύει αμπέλια ατρύγητα αμπέλια τρυγημένα
γυρεύει μύλους δώδεκα και μέσα οι μυλωνάδες
γυρεύγει και τη θάλασσα μ’ όλα τζι τα καράβια
γυρεύγει και τον κυρ Βοριά να τα καλαρμενίζει.
Έθιμα που οι ρίζες τους χάνονται στο χρόνο, αναβιώνουν κάθε χρόνο σε ολόκληρη την Ελλάδα. Άλλοτε με χορούς και τραγούδια, άλλοτε με παραδοσιακές λιχουδιές, άλλοτε με το άναμμα του τζακιού ή το σπάσιμο του ροδιού, άνθρωποι από κάθε γωνιά της χώρας κρατούν ζωντανά τα κομμάτια του πολιτισμού και της ιστορίας μας.
Έθιμα της Κεντρικής Ελλάδας:
Σε κάποιες περιοχές την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση “για να κλέψουν το άκραντο νερό”. Το λένε άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την “ταΐζουν”, με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Έλεγαν μάλιστα πως όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα στεκόταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο. Στη συνέχεια ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, “κλέβουν νερό” και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
Το Χριστόξυλο έθιμο από την κεντρική Μακεδονία:
Στα χωριά της βόρειας Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο, το πιο γερό, το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού. Πριν ο ιδιοκτήτης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι, ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο, για να μη βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια.
Έθιμο από Καστανιές Ανατολικής Θράκης
Τη Βασιλόπιτα την έκαναν φυλλωτή. Έβαζαν γόμο (γέμιση) πλιγούρι και ανάμεσα στα φύλλα τον «παρά», το νόμισμα, και άλλα σημάδια. Η νοικοκυρά με τον παρά τη σταύρωνε τρεις φορές και ύστερα τον έχωνε στο ζυμάρι, θα να βάλει πελεκούδι από την πόρτα ή κλαρί, για το σπίτι, κουκί στάρι για τα χωράφια, σταφίδα για το αμπέλι, κομματάκια τυρί για τα πρόβατα, άχερο για τα γελάδια… Στους λυπημένους που έστελναν πίτα, εκείνοι δεν την έκοβαν με το μαχαίρι αλλά ο καθένας έκοβε με το χέρι ένα κομμάτι. Την παραμονή το βράδυ έβαζαν στο τραπέζι εννιά ειδών φαγητά και πολλών ειδών οπωρικά, στη μέση τη βασιλόπιτα, τρία ψωμιά κι ένα κεράκι αναμμένο στο ένα ψωμί… Αφού έτρωγαν έκοβαν την πίτα. Σ’ όποιον έπεφτε ο παράς, έλεγαν πως εκείνος «βασίλεψε». Τον «βασιλεμένο» παρά τον έριχναν μέσα σε ποτήρι με κρασί, έπιναν από λίγο και εύχονταν : «Και του χρόνου καλύτερα!». Τον παρά τον άφηναν στα εικονίσματα και τον επόμενο χρόνο τον έβαζαν στην άλλη πίτα.
Έθιμο από την Πελοπόννησο
Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία και ο νοικοκύρης κρατάει στην τσέπη του ένα ρόδι, για να το λειτουργήσει. Γυρνώντας σπίτι, πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του-Έθιμα που οι ρίζες τους χάνονται στο χρόνο, αναβιώνουν κάθε χρόνο σε ολόκληρη την Ελλάδα. Άλλοτε με χορούς και τραγούδια, άλλοτε με παραδοσιακές λιχουδιές, άλλοτε με το άναμμα του τζακιού ή το σπάσιμο του ροδιού, άνθρωποι από κάθε γωνιά της χώρας κρατούν ζωντανά τα κομμάτια του πολιτισμού και της ιστορίας μας.
Έθιμα της Κεντρικής Ελλάδας:
Σε κάποιες περιοχές την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση “για να κλέψουν το άκραντο νερό”. Το λένε άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την “ταΐζουν”, με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Έλεγαν μάλιστα πως όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα στεκόταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο. Στη συνέχεια ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, “κλέβουν νερό” και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
Το Χριστόξυλο έθιμο από την κεντρική Μακεδονία:
Στα χωριά της βόρειας Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο, το πιο γερό, το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού. Πριν ο ιδιοκτήτης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι, ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο, για να μη βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια.
Έθιμο από Καστανιές Ανατολικής Θράκης
Τη Βασιλόπιτα την έκαναν φυλλωτή. Έβαζαν γόμο (γέμιση) πλιγούρι και ανάμεσα στα φύλλα τον «παρά», το νόμισμα, και άλλα σημάδια. Η νοικοκυρά με τον παρά τη σταύρωνε τρεις φορές και ύστερα τον έχωνε στο ζυμάρι, θα να βάλει πελεκούδι από την πόρτα ή κλαρί, για το σπίτι, κουκί στάρι για τα χωράφια, σταφίδα για το αμπέλι, κομματάκια τυρί για τα πρόβατα, άχερο για τα γελάδια… Στους λυπημένους που έστελναν πίτα, εκείνοι δεν την έκοβαν με το μαχαίρι αλλά ο καθένας έκοβε με το χέρι ένα κομμάτι. Την παραμονή το βράδυ έβαζαν στο τραπέζι εννιά ειδών φαγητά και πολλών ειδών οπωρικά, στη μέση τη βασιλόπιτα, τρία ψωμιά κι ένα κεράκι αναμμένο στο ένα ψωμί… Αφού έτρωγαν έκοβαν την πίτα. Σ’ όποιον έπεφτε ο παράς, έλεγαν πως εκείνος «βασίλεψε». Τον «βασιλεμένο» παρά τον έριχναν μέσα σε ποτήρι με κρασί, έπιναν από λίγο και εύχονταν : «Και του χρόνου καλύτερα!». Τον παρά τον άφηναν στα εικονίσματα και τον επόμενο χρόνο τον έβαζαν στην άλλη πίτα.
Έθιμο από την Πελοπόννησο
Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία και ο νοικοκύρης κρατάει στην τσέπη του ένα ρόδι, για να το λειτουργήσει. Γυρνώντας σπίτι, πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά”. Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.
Οι «κολόνιες» έθιμο από τα νησιά του Ιονίου:
Στην Κεφαλονιά, αλλά και στα άλλα νησιά των Επτανήσων, το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, οι κάτοικοι γεμάτοι ενθουσιασμό για τον ερχομό του νέου χρόνου, κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνιες και ραίνουν ο ένας τον άλλον τραγουδώντας: “Ήρθαμε με ρόδα και με ανθούς να σας ειπούμε χρόνους πολλούς”. Η τελευταία ευχή του χρόνου που ανταλλάσσουν είναι: “Καλή Αποκοπή”, δηλαδή με το καλό να αποχωριστούμε τον παλιό χρόνο. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς η μπάντα του δήμου περνάει από όλα τα σπίτια και τραγουδάει καντάδες και κάλαντα.
Έθιμα από την Κρήτη και το πρωτοχρονιάτικο «ποδαρικό»:
Το ποδαρικό είναι ένα από τα παλαιότερα έθιμα και στην Κρήτη. Ο πρώτος άνθρωπος που θα πατήσει με το πόδι του στο σπίτι μετά την είσοδο του νέου χρόνου, πρέπει να είναι τυχερός. Για να φέρει γούρι στο σπίτι, πρέπει να πατήσει πρώτα με το δεξί του πόδι για να πάνε όλα δεξιά, δηλαδή καλά. Επίσης την ημέρα της Πρωτοχρονιάς μεταφέρουν νερό από τη βρύση στο σπίτι και ο νοικοκύρης λέει : «Όπως τρέχει τούτο το νερό έτσι να τρέχουν και τα καλά στο σπίτι μου». Ακόμη ο ιδιοκτήτης μεταφέρει μια πέτρα στην κατοικία του λέγοντας: «Όπως είναι γερή τούτη η πέτρα έτσι να είναι γερό και το σπίτι μου». Σε ορισμένα μέρη του Ηρακλείου, την πρωτοχρονιά συνηθίζεται η οικογένεια να πηγαίνει στην εκκλησία. Μαζί τους παίρνουν μια εικόνα του σπιτιού, η οποία αφού λειτουργηθεί θα κάνει το ποδαρικό στο σπίτι. Την πρωτοχρονιά οι παππούδες και οι στενοί συγγενείς της οικογένειας δίνουν στα παιδιά την «καλή χέρα», δηλαδή κάποιο χρήματα. Έθιμο που διατηρείται μέχρι και σήμερα. Χαρακτηριστικά είναι ακόμη και τα παραδοσιακά κάλαντα της Κρήτης… και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά”. Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος. Οι «κολόνιες» έθιμο από τα νησιά του Ιονίου: Στην Κεφαλονιά, αλλά και στα άλλα νησιά των Επτανήσων, το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, οι κάτοικοι γεμάτοι ενθουσιασμό για τον ερχομό του νέου χρόνου, κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνιες και ραίνουν ο ένας τον άλλον τραγουδώντας: “Ήρθαμε με ρόδα και με ανθούς να σας ειπούμε χρόνους πολλούς”. Η τελευταία ευχή του χρόνου που ανταλλάσσουν είναι: “Καλή Αποκοπή”, δηλαδή με το καλό να αποχωριστούμε τον παλιό χρόνο. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς η μπάντα του δήμου περνάει από όλα τα σπίτια και τραγουδάει καντάδες και κάλαντα.
Ισπανία
Οι Ισπανοί με την άφιξη του καινούργιου χρόνου τα μεσάνυχτα, έχουν ως έθιμο να τρώνε δώδεκα σταφύλια. Μέσω αυτής της πράξης πιστεύουν ότι θα έχουν καλοτυχία για τους δώδεκα μήνες. Τα σταφύλια την Πρωτοχρονιά στην Ισπανία πωλούνται όπως βλέπετε στη φωτογραφία.Σε συσκευασία των 12.Ένα για κάθε μήνα τύχης!
Ηνωμένες Πολιτίες
-Ν.Υόρκη Το πιο διάσημο έθιμο στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι η κάθοδος μιας μεγάλης κρυστάλλινης μπάλας στο Times Square της Νέας Υόρκης. Χιλιάδες άτομα μαζεύονται για να δουν την κάθοδο της μπάλας που διαρκεί όσο και το τελευταίο λεπτό του χρόνου.
Σκωτία
Στη Σκωτία, μετά την έλευση του καινούργιου χρόνου οι γείτονες επισκέπτονται ο ένας τον άλλο και ανταλλάζουν ευχές. Ο κάθε γείτονας παίρνει μαζί του ως δώρο ένα ξύλο για τη φωτιά ή ένα ψωμί. Στο Εδιμβούργο ο εορτασμός Hogmanay είναι ο μεγαλύτερος σε ολόκληρη τη χώρα και αποτελείται από ένα ολονύχτιο πάρτι στους δρόμους.
Γαλλία
Την παραμονή της πρωτοχρονιάς τα παιδιά αφήνουν τα παπούτσια τους δίπλα από το τζάκι για να τους τα γεμίσει με γλυκά και ξηρούς καρπούς ο πατέρας των Χριστουγέννων (Pere Noel), ο οποίος θα κατέβει από την καμινάδα καθώς κοιμούνται. Ο Pere Noel συνοδεύεται από έναν άλλο παππούλη, τον Pere Fouettard, ο οποίος δέρνει ελαφρά τα παιδιά που ήταν άτακτα κατά τη διάρκεια του χρόνου.
Ιταλία
Στις 6 Ιανουαρίου τα παιδιά περιμένουν με αγωνία τη γριά La Befana, η οποία ψάχνει τον μικρό Ιησού και στην πορεία της αναζήτησής της αφήνει δώρα στα φρόνιμα παιδιά. Σύμφωνα με την Ιταλική παράδοση, η La Befana σκούπιζε το σπίτι της όταν δέχτηκε την επίσκεψη των τριών μάγων, οι οποίοι πήγαιναν να συναντήσουν το νεογέννητο Ιησού. Οι τρεις μάγοι, της ζήτησαν να τους ακολουθήσει αλλά η La Befana αρνήθηκε, διότι δεν είχε τελειώσει με το σκούπισμα του σπιτιού. Αργότερα όμως, το μετάνιωσε και μάζεψε όσα δώρα μπορούσε και προσπάθησε να ακολουθήσει τους τρεις μάγους. Δυστυχώς όμως δεν τους βρήκε ποτέ αλλά συνεχίζει ακόμα την αναζήτησή της για τον Χριστό, γι’ αυτό κάθε χρόνο αφήνει δώρα στα παιδιά.
Oλλανδία
Στην Ολλανδία στοιβάζουν πολλά χριστουγεννιάτικα δέντρα στους δρόμους τον πόλεων και τα καίνε κάτω από το φως των πυροτεχνημάτων. Οι φωτιές σύμφωνα με τους Ολλανδούς εξαγνίζουν τον παλιό χρόνο και καλωσορίζουν τον καινούργιο. Kαλή μας χρονιά!
1. Ποιος ο ρόλος των παραμυθιών στον ψυχισμό των παιδιών;
Τα παραμύθια παίζουν σημαντικό ρόλο στον ψυχισμό των παιδιών και στη καλλιέργειά του γιατί εμπεριέχουν στοιχεία και χαρακτήρες με τα οποία το παιδί ταυτίζεται και μέσα από τα οποία εκφράζει και διαχειρίζεται ασυνείδητα κομμάτια του ψυχισμού του. Το παραμύθι, επειδή είναι ένας κόσμος φανταστικός, δημιουργεί το περιθώριο στα παιδιά να αφεθούν σε κομμάτια του ψυχισμού τους που έξω από το παραμύθι μπορεί να φαντάζουν απειλητικά ή απίθανα. Για παράδειγμα, το ‘τέρας’ του εκάστοτε παραμυθιού μπορεί να είναι ένας χαρακτήρας με τον οποίο ένα θυμωμένο παιδί να ταυτιστεί για να εκτονώσει το θυμό του. Εξίσου, μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτό το χαρακτήρα για να προβάλλει επάνω του τα στοιχεία κάποιου προσώπου απ’την πραγματική του ζωή, προσώπου που εμφανίζεται στο παιδί ως απειλητικό.
Μέσα από το παραμύθι και τη φαντασία λοιπόν, δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να παλέψει με το ‘τέρας’ και να το νικήσει, κάτι που δεν θα μπορούσε ίσως να κάνει στην καθημερινότητά του. Δεν είναι δε τυχαίο που στη φαντασία καταφεύγουν εντονότερα παιδιά με δυσκολία να βάλουν τα συναισθήματά τους ξεκάθαρα σε λέξεις, είτε γιατί έχουν λεκτικές δυσκολίες, είτε γιατί θα τους ήταν συναισθηματικά δύσκολο να μιλήσουν με ειλικρίνεια για το πώς αισθάνονται. Τα παραμύθια λειτουργούν βάσει των προβολικών μηχανισμών του ανθρώπινου ψυχισμού, των διαδικασιών δηλαδή μέσα από τις οποίες κανείς προβάλλει σε μια ιστορία στοιχεία από τη δική του ζωή και τον εσωτερικό του κόσμο. Μέσω αυτής της διαδικασίας προκύπτουν και ταυτίσεις με τους ήρωες των παραμυθιών ή με τα γεγονότα όπως εκδραματίζονται σε αυτά. Το παιδί ενδέχεται να ταυτιστεί και με το τέλος μιας ιστορίας ή να θελήσει να την αλλάξει.
Συνήθως, οι αλλαγές σε ένα παραμύθι που θέλει να κάνει το παιδί, η έντονη συμπάθειά του και προσκόλληση σε μια ιστορία ή αντίστοιχα η απέχθειά του γι’αυτή μαρτυρούν στοιχεία από τον ψυχισμό του παιδιού αλλά και τη ζωή του. Αν το παιδί, για παράδειγμα, στις ιστορίες με τα τρία γουρουνάκια σχολιάζει στη μαμά τους ότι αυτά δεν καταφέρνουν να προστατευτούν από τον κακό λύκο, ή μαλώνουν συνέχεια μεταξύ τους, ή ότι ο κακός λύκος είναι ισχυρότερος των καλύτερών τους προσπαθειών, τότε αυτό το παιδί μάλλον εκφράζει εσωτερικές ανασφάλειες είτε όσον αφορά τη συνεργασία του και συνύπαρξή του με άλλα παιδάκια ή τα αδέλφια του, είτε την ευνουχιστική και απειλητική παρουσία ενός ατόμου στην οικογένεια ή στο σχολείο, είτε βέβαια έναν ιδιαίτερα εύθραστο ψυχισμό με εντονότατες ανασφάλειες επιβίωσης, που, για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει ένα άρρωστο ή με άλλους τρόπους ευάλωτο παιδί.
2. Ο κόσμος των παραμυθιών είναι ένα ταξίδι φαντασίας για τα παιδιά; Ποια στοιχεία του παραμυθιού αναπτύσσουν τη παιδική φαντασία;
Όλα τα στοιχεία του παραμυθού είναι ικανά να αναπτύξουν την παιδική φαντασία. Δεν θα έλεγα ότι υπάρχουν κάποια δυνατότερα από κάποια άλλα. Και η πλοκή, και οι χαρακτήρες αλλά και η έκβαση ενός παραμυθιού προσφέρουν όλα υλικό πλούσιο για το συναισθηματικό κόσμο του παιδιού. Βεβαίως, ο τρόπος που αφηγείται ένα παραμύθι κανείς είναι και αυτός πολύ σημαντικός στο πώς το παιδί θα χρησιμοποιήσει το παραμύθι αυτό για να χτίσει τον ψυχισμό του και να εμπλουτίσει τον εσωτερικό του κόσμο. Το παιδί δύναται να παρασυρθεί έντονα από τον τόνο και το ύφος της αφήγησης αλλά και από το πόσο ουσιαστικά συμμετέχει ο αφηγητής του, που είναι συνήθως ο γονιός.
Μην ξεχνάμε ότι παραμύθι για τα παιδιά δεν είναι μόνο το κείμενο, οι λέξεις και οι εικόνες, αλλά και η πράξη της αφήγησης σαν μια συναισθηματικά επενδεδυμένη διαδικασία που αναπτύσσει και συντηρεί το δικό της δυναμικό. Δηλαδή, πέρα από την ιστορία, ο χρόνος που θα αφιερώσει ο γονιός και ο τρόπος με τον οποίο θα εμπλακεί στο παραμύθι ενδέχεται κάποιες φορές να είναι σαφώς σημαντικότερος από την ιστορία και τους χαρακτήρες του παραμυθιού. Πρέπει λοιπόν το παραμύθι να το βλέπουμε σαν μια ζωντανή συμμετοχική διαδικασία με δική της δυναμική και περιθώριο εξέλιξης, πειραματισμού και βέβαια σαν ένα μέσο συναισθηματικής επικοινωνίας μεταξύ του παιδιού και του αφηγητή του παραμυθιού.
3. Καθοδηγεί στην εξελικτική της πορεία την ψυχή των παιδιών η ανάγνωση του παραμυθιού;
Και βέβαια η ανάγνωση του παραμυθιού καθοδηγεί την ψυχική εξέλιξη των παιδιών, όχι όμως τόσο σαν στεγνή ανάγνωση μιας ιστορίας που το παιδί ενδέχεται να κάνει και μόνο του, αλλά κυρίως σαν την δυναμική διαδικασία που προανέφερα. Ειδικά στην περίοδο που η ικανότητα του παιδιού να διαβάσει από μόνο του είναι από ανύπαρκτη έως περιορισμένη, το βασικό ρόλο παίζει η αφήγηση και η σχέση με αυτόν που αφηγείται το παραμύθι – το τελετουργικό του παραμυθιού δηλαδή. Σε μεγαλύτερες όμως ηλικίες, όπου το παιδί μπορεί να διαβάσει μόνο του ιστορίες, συνήθως όμως διηγήματα ή νουβέλες, και βέβαια και οι ιστορίες αυτές καθ’εαυτές παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη του ψυχισμού. Εκεί βέβαια το παιδί έχει και μεγαλύτερη επιλογή υλικού για ανάγνωση και οι επιλογές του θα συντελέσουν με διαφορετικό τρόπο στη διαμόρφωση του εσωτερικού του κόσμου. Και πάλι μιλάμε για μια δυναμική διαδικασία μεταξύ ιστορίας και αναγνώστη, για μια εσωτερική συνομιλία που λαμβάνει χώρα σιωπηλά κατά την ώρα της ανάγνωσης αλλά και ύστερα, όταν το παιδί θα φέρει στο νου του το περιεχόμενο της εκάστοτε ιστορίας που το έχει ελκύσει.
4. Ποιοι μεγάλοι ψυχαναλυτές έχουν ασχοληθεί με την επίδραση του παραμυθιού στα παιδιά και ποιες οι θέσεις τους; (διάβαζα κάπου ότι ο Φρόϋντ έχει ασχοληθεί με αυτό. Ισχύει;)
Πιστεύω πως όλοι οι μεγάλοι ψυχαναλυτές θα είχαν να πουν πάνω κάτω αυτά που έχω προαναφέρει για τα παραμύθια. Ότι δηλαδή, αλληλεπιδρούν με τον ψυχισμό των παιδιών για να τον τονώσουν, να τον ερεθίσουν, να προσφέρουν υλικό με το οποίο το παιδί θα σχετιστεί με έναν τρόπο ασφαλή. Με το ‘ασφαλή’, εννοώ ότι το παιδί στο παραμύθι μπορεί να ταυτιστεί με το χειρότερο ήρωα, με τον πιο αδικημένο, με τον ομορφότερο, τον πλουσιότερο ή τον φτωχότερο, και να φανταστεί ό,τι θέλει σε σχέση με αυτήν την ταύτιση, χωρίς να απειλείται από το εξωτερικό περιβάλλον. Όπως θα έλεγε πιθανότατα ο Γουίνικοτ, μέσω του παραμυθιού δημιουργείται ένα μεταβατικό τοπίο που δεν είναι ακριβώς προϊόν μοναχά της φαντασίας του παιδιού αλλά ούτε και αποκλειστικά προϊόν της πραγματικότητας. Είναι ένα τοπίο στο οποίο μπορεί να λάβει χώρα συναισθηματικός πειραματισμός χωρίς την απειλή των κυρώσεων για τα αρνητικά σενάρια, ούτε και της κοροϊδίας για τα ευφάνταστα. Το παιδί μπορεί να είναι και να κάνει ό,τι θέλει μέσα σε ένα παραμύθι, αλλά, το κυριότερο να συνδεθεί και να ‘παίξει’ με τον αφηγητή του.
Ο Γιούνγκ επίσης θα μας έλεγε πως μέσα από τα παραμύθια το παιδί γνωρίζει αναλυτικότερα και πάλι σε ένα περιβάλλον ασφάλειας τα ‘αρχέτυπα’ σχήματα που κουβαλάει εν αγνοία του στην ψυχή του, όπως την κακιά μάγισσα που ισοδυναμεί με την απειλητική μητέρα, τον δράκο, που μπορεί να εκφράζει έναν ευνουχιστικό πατέρα, τον γέρο σοφό, που μπορεί να είναι το πρότυπο ενός καλού παππού, τα τρία γουρουνάκια, που είναι τ’αδέλφια και οι συνάνθρωποί μας. Ο Φρόϋντ μίλησε επί μακρόν για την ανάγκη και χρησιμότητα συμβολοποίησης συναισθημάτων μέσα από ιστορίες, θρησκείες, σχήματα και αντικείμενα. Εξάλλου ο ίδιος ήταν φανατικός συλλέκτης αγαλματιδίων τα οποία συμβόλιζαν γι’αυτόν πράγματα του εσωτερικού του κόσμου. Δεν είναι τυχαίο που όντας γνώστης των αρχαίων τραγωδιών (κατά ένα τρόπο παραμυθιών) άντλησε από αυτές υλικό για να συμβολοποιήσει και να εκφράσει τις σκέψεις του γύρω από τους οικογενειακούς συνδέσμους – ο κλασσικότερος αλλά και πολύ παρεξηγημένος Οιδιπόδειος δεσμός, για παράδειγμα.
Βέβαια, ο Φρόϋντ θα έλεγε πως δεν ήταν η τραγωδία που ξύπνησε σ’ εκείνον αλλά και σε όλους τους ανθρώπους συναισθήματα που δεν προϋπήρχαν, παρά τα ανθρώπινα αυτά συναισθήματα πίεσαν για έκφραση δια μέσου των αιώνων θεμελιωδών υπαρξιακών και ψυχολογικών προβληματικών με τις οποίες έχει καταπιαστεί ο άνθρωπος. Με αυτή την έννοια, τα παραμύθια απεικονίζουν αρχέτυπα χαρακτήρων, συμπεριφορών και καταστάσεων που έχουν απασχολήσει την ανθρώπινη ψυχή από την απαρχή της ύπαρξής της. Γι’αυτό και η επαναλαμβανόμενη επαφή με αυτά ξυπνάει ενδεχομένως ‘κοιμισμένα’ κομμάτια του ψυχισμού και τα καλεί να έρθουν στη επιφάνεια για να πλουτίσουν το παιδί και τον ψυχισμό του αλλά και να συμβάλλουν στην διαχείριση των εσωτερικών και ασυνειδήτων συναισθηματικών συγκρούσεων.
5. Στη σύγχρονη εποχή, όπου τα παιδιά κατακλύζονται από τα ηλεκτρονικά παιγνίδια, κρίνονται αναγκαία για την παιδική ψυχή τα παραμύθια και γιατί; Είναι μια καλή ευκαιρία τα Χριστούγεννα να φέρουμε πιο κοντά τα παιδιά στον κόσμο των παραμυθιών;
Τα ηλεκτρονικά παιγνίδια, λόγω του συνδυασμού ήχου και εικόνας βομβαρδίζουν τις αισθήσεις των παιδιών, μην αφήνοντας πολλά περιθώρια στη φαντασία τους για να επεκταθεί. Είναι κυρίως παιγνίδια εντυπώσεων, που απομονώνουν το παιδί από τον υπόλοιπο κόσμο και τον μεταφέρουν σε κάτι φανταστικό, στο οποίο όμως το παιδί καθοδηγείται μέσω της επίδρασης στις αισθήσεις που λειτουργεί σχεδόν εξαναγκαστικά. Υπάρχει απουσία της τελετουργίας του μοιράσματος που έχει, για παράδειγμα, το διάβασμα ενός παραμυθιού από το γονέα στο παιδί. Έτσι, ο εγκλεισμός στο ηλεκτρονικό παιγνίδι είναι περισσότερο αυτιστικός και δεν προϋποθέτει το μοίρασμα και συνεπώς την ανάπτυξη μιας δυναμικής σχέσης. Στο ηλεκτρονικό παιγνίδι, το παιδί δεν σχετίζεται με άλλους ανθρώπους, παρά με ένα μηχάνημα και βρίσκεται να πολεμάει με αυτό. Ίσως να μην είναι και τόσο τυχαίο ότι το φαινόμενο του εθισμού στα ηλεκτρονικά παιγνίδια έχει πάρει τραγικές διαστάσεις και πολλές οικογένειες ταλαιπωρούνται αφόρητα με παιδιά που έχουν εθιστεί σε παιγνίδα και ως εκ τούτου παραμερίσει τις κοινωνικές τους σχέσεις ή τις άλλες τους ασχολίες, συμπεριλαμβανομένης και της παιδείας τους. Σε αντίθεση με αυτό το φαινόμενο, δεν έχω υπόψη μου περιστατικό παιδιού να εθίζεται στα παραμύθια με τρόπο καταναγκαστικό που να του διαλύει την υπόλοιπη ζωή.
Ειδικά για παιδιά με προδιάθεση στην απομόνωση και με προϋπάρχουσες συναισθηματικές δυσκολίες, τα ηλεκτρονικά παιγνίδια – βίαια και μη – ενδέχεται να λειτουργήσουν ως παγίδα για περαιτέρω απομόνωση στον εαυτό τους. Επίσης, ενώ το στοιχείο της βίας είναι παρόν και στα παραμύθια (για παράδειγμα, ο λύκος που κατασπαράζει την κοκκινοσκουφίτσα και η μητριά που κακοποιεί τη σταχτομπούτα), δεν είναι όμως βομβαρδιστικό στις αισθήσεις και άσκοπα περιγραφικό των πράξεων βίας, όπως παρουσιάζεται η βία στα ηλεκτρονικά παιγνίδια. Δεν είπε κανείς ότι τα παιδιά πρέπει να αποστειρώνονται από θέματα βίας και σεξ, αλλά υπάρχουν κατάλληλοι και σαφώς λιγότερο κατάλληλοι τρόποι για ένα παιδί να έρθει σε επαφή με αυτές τις πτυχές της ζωής. Οπότε, τα παραμύθια και γενικότερα η λογοτεχνία κερδίζουν πόντους έναντι των ηλεκτρονικών παιγνιδιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν πρέπει και να εκτίθεται στα σύγχρονα μέσα παιγνιδιού και διασκέδασης ή να απέχει εντελώς από αυτά, απλώς ότι θα πρέπει να είναι πολύ ελεγχόμενα λόγω των κινδύνων που ελλοχεύουν σε αυτά.
Όχι μόνο τα Χριστούγεννα, αλλά οποιαδήποτε εποχή είναι καλό να σκεφτόμαστε πώς και με τί τρόπους μπορούμε να πλουτίζουμε τον ψυχισμό των παιδιών και να βοηθάμε στην εξέλιξή του. Βέβαια, δοθείσης της αφορμής ότι υπάρχουν όχι μόνο πολλές Χριστουγεννιάτικες ιστορίες αλλά ίσως και λίγο περισσότερος διαθέσιμος χρόνος από την πλευρά των γονιών για διάβασμα και μοίρασμα με τα παιδιά τους, ας αδράξουν την ευκαιρία να προμηθευτούν μερικά βιβλία με παραμύθια. Επίσης, θα ήταν ωραίο και σε παιδικές συνευρέσεις και πάρτυ να διάβαζε κανείς στα παιδιά ιστορίες σαν μέρος της διασκέδασης και διαπαιδαγώγησή τους.
ΑΠΟ TALKINGCURE
ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Φραγκεσκάκη Χριστίνα για το έργο της με τίτλο «Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά» εκδόσεις Κέδρος.
ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΦΗΒΙΚΟΥ-ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Κατσαμά Ελένη για το έργο της με τίτλο «Κοσμοδρόμιο» εκδόσεις Πατάκης.
ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Eξ ημισίας στονΠαπατσαρούχα Βασίλη (εικονογράφο) – Τριβιζά Ευγένιο (συγγραφέα) για το έργο με τίτλο « Ο Ιπτάμενος δίσκος» εκδόσεις Μεταίχμιο και στην Σαμαρτζή Ίριδα (εικονογράφο) – Παπαθεοδούλου Αντώνη (συγγραφέα) για το έργο με τίτλο « Οι καλοί και οι κακοί πειρατές» εκδόσεις Παπαδόπουλος.
ΒΡΑΒΕΙΟ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ
Μπουλώτης Χρήστος για το έργο του με τίτλο « Ένα κορίτσι φτερουγίζει στον Κεραμεικό: μία αντιπολεμική ιστορία στην Αθήνα των κλασικών χρόνων», εκδόσεις Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς.
Ο βραχύς κατάλογος υποψήφιων προς βράβευση έργων (δημοσιευμένων το έτος 2011), από τον οποίο επελέγησαν οι ανωτέρω βραβευθέντες είναι ο ακόλουθος (αλφαβητικά):
Υποψήφιοι για το βραβείο παιδικού λογοτεχνικού βιβλίου:
1. Εύη Γεροκώστα, «Αστέρια στον πάτο της λίμνης» (Μεταίχμιο)
2. Φίλιππος Μανδηλαράς, «Οι μύγες, τα χελιδόνια κι εγώ» (Πατάκης)
3. Ιωάννα Μπαμπέτα, «Ένα τριαντάφυλλο για τη δασκάλα μου» (Λιβάνης)
4. Χρήστος Μπουλώτης, «Ουφ! Οι απίθανες ιστορίες του Άρη» (Πατάκης)
5. Ναννίνα Σακκά-Νικολοπούλου, «Το ζωντανό ρομπότ» (Πατάκης)
6. Σάκης Σερέφας, «Πωλούνται σκιές» (Πατάκης)
7. Χριστίνα Φραγκεσκάκη, «Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά» (Κέδρος)
Υποψήφιοι για το βραβείο εφηβικού-νεανικού λογοτεχνικού βιβλίου
1. Ελένη Κατσαμά, «Κοσμοδρόμιο» (Πατάκης)
2. Μαρούλα Κλιάφα, «Μία μπαλάντα για τη Ρεβέκκα» (Μεταίχμιο)
3. Μάνος Κοντολέων «Δε με λένε Ρεγγίνα…Άλεχ με λένε» (Πατάκης)
4. Λίνα Λυχναρά, «Το κλεμμένο βιολί» (Πατάκης)
5. Φίλιππος Μανδηλαράς, «Ύαινες» (Πατάκης)
6. Κυριάκος Μαργαρίτης, «Τα τρύπια τείχη» (Ψυχογιός)
7. Γιώργος Παναγιωτάκης, «Μικρόκοσμος» (Κέδρος)
8. Βασίλης Παπαθεοδώρου, «Ιπτάμενες σελίδες» (Καστανιώτης)
9. Δημήτρης Σπύρου, «Η μουσική που σταμάτησε τον πετροπόλεμο» (Πατάκης)
10. Λίτσα Ψαραύτη, «Οι δραπέτες του Καστρόπυργου» (Πατάκης)
Υποψήφιοι για το βραβείο εικονογραφημένου παιδικού βιβλίου
1. Βασίλης Παπατσαρούχας (εικονογράφος), Ευγένιος Τριβιζάς (συγγραφέας), «Ιπτάμενος δίσκος» (Μεταίχμιο)
2. Ίρις Σαμαρτζή (εικονογράφος), Αντώνης Παπαθεοδούλου (συγγραφέας), Οι καλοί και οι κακοί πειρατές (Παπαδόπουλος)
3. Ντανιέλα Σταματιάδη (εικονογράφος), Σώτη Τριανταφύλλου (συγγραφέας) «Η Μιλένα και το φρικτό ψάρι» (Πατάκης)
4. Ντανιέλα Σταματίδη (εικονογράφος), Μαριλένα Καββαδά (συγγραφέας) «Το μαγικό κοχύλι της γοργόνας» (Διάπλαση)
5. Φωτεινή Στεφανίδη (εικονογράφος), Διονύσης Σαββόπουλος (συγγραφέας), «Μυθολογία Νο 1.» (Καθημερινή)
6. Σοφία Τουλιάτου (εικονογράφος), Αμάντα Μιχαλοπούλου (συγγραφέας), «Τ + Υ = Αγάπη για πάντα» (Πατάκης)
Υποψήφιοι για το βραβείο βιβλίου γνώσεων για παιδιά
1. Μαρία Αγγελίδου, «Μύρτις – Οι ζωές της» (Παπαδόπουλος)
2. Σοφία Ζαραμπούκα, «Τα αδέσποτα» (Μεταίχμιο)
3.Βαγγέλης Ηλιόπουλος, «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» (Ε.ΨΥ.ΠΕ.)
4. Χρήστος Μπουλώτης, «Ένα κορίτσι φτερουγίζει στον Κεραμεικό: Μια αντιπολεμική ιστορία στην Αθήνα των κλασικών χρόνων» (Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς)
5. Μαρίζα Ντεκάστρο, «Περπατώντας στις εποχές του Βυζαντίου» (Μεταίχμιο)
6. Ναννίνα Σακκά – Νικολακοπούλου, «Τα οικογενειακά των τεράτων» ( Λιβάνης)
7. Ελένη Τσαλδίρη, «Κώστας Τσόκλης και το αλλόκοτο μπέρδεμα» (Λιβάνης)
8. Αλκήστη Χαλικιά, «Στα χρώματα της θάλασσας» (Καλειδοσκόπιο)
Την Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου αποτελούν:
Πρόεδρος: Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Αναστασία Κατσίκη – Γκίβαλου.
Αντιπρόεδρος: Η καθηγήτρια του ΑΠΘ, Μελπομένη Κανατσούλη.
Μέλη: Οι Ανδρέας Καρακίτσιος / κριτικός παιδικής λογοτεχνίας – καθηγητής ΑΠΘ, Ευαγγελία Καλισκάμη / κριτικός – μεταφράστρια, Αναστασία Οικονομίδου / επίκουρη καθηγήτρια ΔΠΘ, Σοφία Μαντούβαλου / συγγραφέας, Αριστοτέλης Δημοκίδης / συγγραφέας, Ευσταθία Λαδά / εικονογράφος και Πέτρος Μπουλούμπασης / εικονογράφος.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της επιλογής των έργων:
Το βραβείο παιδικού λογοτεχνικού βιβλίου απονέμεται στο βιβλίο της Χριστίνας Φραγκεσκάκη «Η Ορτανσία φυλάει τα μυστικά», καθώς «κινείται σε μια ευαίσθητη θεματική που αφορά τον ξένο και τον σεβασμό προς τον διαφορετικό. Ταυτόχρονα δείχνει τη μοναξιά της τρίτης ηλικίας. Οι δύο αυτές θεματικές, αν και υπάρχουν ήδη και σε παλαιότερα βιβλία, δένονται μεταξύ τους σε ένα μίγμα πρωτοτυπίας και ευαισθησίας».
Το βραβείο εφηβικού – νεανικού λογοτεχνικού βιβλίου απονέμεται στο «Κοσμοδρόμιο» της Ελένης Κατσαμά, που αποτελεί μια ξεχωριστή στο είδος της συλλογή διηγημάτων επίκαιρου οικουμενικού χαρακτήρα, την οποία εύκολα θα μπορούσε κανείς να κατατάξει στον χώρο της σύγχρονης λογοτεχνίας – ντοκουμέντο για εφηβικό αναγνωστικό κοινό. «Χωρίς διδακτισμό, με έντονο τον πολιτικό χαρακτήρα, η συγγραφέας θίγει σύγχρονα προβλήματα ορμώμενη από αληθινά περιστατικά καταγεγραμμένα σε έρευνες, μελέτες ή δημοσιευμένα στον τύπο, αποσπάσματα των οποίων παραθέτει στο τέλος κάθε διηγήματος» σημειώνεται στο σκεπτικό.
Το βραβείο εικονογραφημένου παιδικού βιβλίου απονέμεται στα δύο βιβλία -«Ο ιπτάμενος δίσκος» και «Οι καλοί και οι κακοί πειρατές»– τα οποία «αποτελούν δύο εξαιρετικές, αν και υφολογικά διαφορετικές εκφάνσεις του σύγχρονου εικονογραφημένου βιβλίου για παιδιά». Όπως τονίζεται στο σκεπτικό της βράβευσης, «η ποιότητα των δύο βιβλίων που τα κάνουν εφάμιλλα των αντίστοιχων εικονογραφημένων βιβλίων της διεθνούς παραγωγής οδήγησε την επιτροπή στην απόφασή της να απονείμει και στα δύο το βραβείο εικονογραφημένου βιβλίου».
Τέλος, το βραβείο βιβλίου γνώσεων για παιδιά απονέμεται στο «Ένα κορίτσι φτερουγίζει στον Κεραμεικό: Μια αντιπολεμική ιστορία στην Αθήνα των κλασικών χρόνων», του Χρήστου Μπουλώτη, καθώς είναι ένα βιβλίο γνώσεων που όμως χρησιμοποιεί στοιχεία λογοτεχνικής αφήγησης, όπως ακριβώς συμβαίνει με πολλά σύγχρονα βιβλία γνώσεων, αλλά «το ενδιαφέρον είναι ότι συνδέεται και με τη σύγχρονη εποχή και την αρχαιολογική πρόοδο, καθώς βασίζεται η ιδέα του στην ανασύσταση της Μύρτιδος».
Υπενθυμίζεται ότι η Μύρτις αποτελεί ένα επιστημονικό επίτευγμα, καθώς αναπαραστάθηκε βάσει του σκελετού ενός εντεκάχρονου κοριτσιού, που βρέθηκε στον Κεραμεικό.
Δεκ
22
Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 22 Δεκεμβρίου 2012
Το Ίδρυμα Αστέγων συστάθηκε το 1999. Φέρει την επωνυμία Κέντρο Υποδοχής & Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων (Κ.Υ.Α.Δ.Α.) και είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου.
Βασικός σκοπός των προγραμμάτων που υλοποιεί, είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων απόρων και αστέγων. Επίσης, η ανάπτυξη μηχανισμών που θα μελετούν και θα φροντίζουν για τη μελλοντική αποκατάσταση και επανένταξή τους.
Το Κέντρο Υποδοχής και Αλληλεγγύης συγκεντρώνει και διανέμει είδη τροφίμων, ιματισμού, υπόδησης κ.λπ. σε όσους προσέρχονται ή φιλοξενούνται στους χώρους του, αλλά και σε οικογένειες ή μεμονωμένα άτομα που εντοπίζονται να έχουν ανάγκη. Λειτουργεί Κέντρο Σίτισης, το οποίο διανέμει μέχρι 1.500 μερίδες φαγητού ημερησίως. Επίσης διατηρεί Ξενώνες, στους οποίους παρέχεται φιλοξενία σε άστεγους συμπολίτες μας.
Το «Κοινωνικό Παντοπωλείο» είναι μια δομή του Ιδρύματος που λειτουργεί σε συνεργασία με τη χορηγό εταιρεία Carrefour -Μαρινόπουλος και στεγάζεται επί της οδού Σοφοκλέους 66. Αφορά στην κάλυψη πρωτογενών αναγκών επιβίωσης 200 απόρων οικογενειών και μοναχικών ατόμων, για χρονικό διάστημα 6 μηνών.
Το Ίδρυμα έχει αναπτύξει και άλλες μορφές κοινωνικής δράσης.
Το «Κοινωνικό Φαρμακείο» παρέχει δωρεάν φάρμακα σε όσους συνανθρώπους μας έχουν ανάγκη.
Η «Αθηναϊκή Αγορά» προσφέρει δωρεάν ενδύματα και υποδήματα, για άπορους, άτομα και οικογένειες.
Ο «σταθμός τροφίμων» ενισχύει τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού της πόλης. Έχει όμως συνεχώς ανάγκη από δωρεές και χορηγίες σε είδη τροφίμων, τα οποία διανέμει σε τακτά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τις ποσότητες που δέχεται. Τόπος συγκέντρωσης των τροφίμων είναι οι εγκαταστάσεις του Ιδρύματος, Πειραιώς 35.
Για εθελοντική βοήθεια, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν μέσω τηλεφώνου και με επίσκεψή τους στο Ίδρυμα.
Ένα εξαιρετικό αφιέρωμα από την εφημερίδα Καθημερινή ( τεύχος 28 Φεβρουαρίου 1999 ) , το οποίο βρήκα στο internet σε μορφή pdf. Αξίζει να το διαβάσετε !
Διεθνής Ημέρα για τους Μετανάστες – Μήνυμα του Κόφι ‘Αναν, Γενικού Γραμματέα ΟΗΕ
Η διεθνής μετανάστευση αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του παγκόσμιου χωριού μας. Η διαχείριση της μετανάστευσης προς όφελος όλων είναι μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής μας. Κάθε χρόνο, η Διεθνής Ημέρα για τους Μετανάστες αποτελεί την ευκαιρία να εστιάσουμε την προσοχή μας σ’ αυτή την πρόκληση, αλλά και να τιμήσουμε τη μεγάλη συμβολή των μεταναστών στην κοινωνία, τον πολιτισμό και την οικονομία.
Η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τους εργαζόμενους μετανάστες. Οι μετανάστες προσφέρουν τις ικανότητές τους, τη γνώση και το δυναμικό τους στις κοινωνίες που τους φιλοξενούν. Η παρουσία τους προωθεί την ανταλλαγή ιδεών και συμβάλλει στην πολιτισμική και επιστημονική πρόοδο. Το δυναμικό των ανειδίκευτων αλλά και των εξειδικευμένων εργατών-μεταναστών, διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην επιτυχία μεγάλων τομέων της οικονομίας, τόσο των αναπτυγμένων όσο και των αναπτυσσόμενων χωρών. Την ίδια στιγμή, τα ποσά που οι μετανάστες εμβάζουν στις πατρίδες τους υπερβαίνουν αυτά που οι χώρες τους δέχονται στο πλαίσιο της επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας.
Ωστόσο, η μετανάστευση δημιουργεί πολλές δυσκολίες και εγείρει κατανοητές ανησυχίες σε πολλούς τομείς. ‘Έτσι, αν θέλουμε η μεταναστευτική πολιτική να είναι αειφόρος και αποτελεσματική και τα οφέλη από τη μετανάστευση να γίνουν πλήρως αντιληπτά , πρέπει να διαλύσουμε τους μύθους και τα ξενοφοβικά στερεότυπα και να αντιμετωπίσουμε τα αληθινά προβλήματα. Πολλά πρέπει να γίνουν ακόμη για να διασφαλίσουμε το σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών και των οικογενειών τους.
Η πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής για τη Διεθνή Μετανάστευση περιέχει σημαντικές συστάσεις για το πώς πρέπει να προχωρήσουμε. Η έκθεση συσχετίζει την αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική με τις πολιτικές πάνω σε μια σειρά άλλων θεμάτων, όπως η ανάπτυξη, το εμπόριο, η βοήθεια και η ασφάλεια. Ο Υψηλού Επιπέδου Διάλογος για τη Διεθνή Μετανάστευση και την Ανάπτυξη που θα διεξαχθεί του χρόνου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, θα αποτελέσει την ευκαιρία για τα Κράτη-Μέλη να σφυρηλατήσουν μια στενότερη συνεργασία στα σημαντικά αυτά θέματα. Ελπίζω ότι όλα τα Κράτη θα αντλήσουν ιδέες από τις συστάσεις της Επιτροπής, και θα συμβάλλουν στην επιτυχία του Διαλόγου.
Η φετινή Διεθνής Ημέρα για τους Μετανάστες σηματοδοτεί επίσης την 15η επέτειο της υιοθέτησης της Διεθνούς Συνθήκης για την Προστασία των Δικαιωμάτων των Εργαζόμενων Μεταναστών και των Μελών των Οικογενειών τους. Μέχρι σήμερα, μόνο 34 Κράτη έχουν επικυρώσει ή προσχωρήσει στη Συνθήκη. Καλώ για μια ακόμα φορά όλα τα Κράτη που δεν το έχουν κάνει ως τώρα, να γίνουν μέρη αυτής της σημαντικής συνθήκης. Επίσης καλώ όλα τα συμμετέχοντα κράτη να υποβάλλουν εγκαίρως στην Επιτροπή για τους Εργαζόμενους Μετανάστες τις εκθέσεις τους σχετικά με τα μέτρα που έχουν λάβει προς την κατεύθυνση της εφαρμογής της Συνθήκης. Τα ενθαρρύνω επίσης να αναγνωρίσουν τη δικαιοδοσία της Επιτροπής για την αποδοχή και εξέταση καταγγελιών ατόμων που επικαλούνται παραβίαση των δικαιωμάτων τους σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης.
Οι κοινωνίες μας θα ήταν φτωχότερες χωρίς τη συνεισφορά των μεταναστών. Σήμερα, καθώς τιμούμε τη συμβολή τους, ας αποφασίσουμε να διαφυλάξουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα κάθε άνδρα, γυναίκας και παιδιού που περνούν τα σύνορα αναζητώντας μια καλύτερη ζωή.
Σύμφωνα με τους περισσότερους λαογράφους, το έθιμο αυτό ήρθε
στην Ελλάδα την εποχή του Όθωνα
(πρώτα στο Ναύπλιο και μετά στην Αθήνα),
από τη δύση (Γερμανία ή Αγγλία).
Το στερέωσε μπροστά από το καφενείο “Η ωραία Ελλάς” το 1848.
Προϋπήρχε στο Βυζάντιο από τον 6ο αιώνα. Στη Βυζαντινή εποχή, σε χριστιανικά κείμενα περιγράφουν ναούς στους οποίους βρίσκονταν μεγάλα ορειχάλκινα δέντρα διακοσμημένα με διάφορα χρυσά, ασημένια και χάλκινα στολίδια που απεικόνιζαν ζωάκια, καρπούς, πουλιά, αυγά, κουδουνάκια.
Παλαιότερα για τη διακόσμηση των σπιτιών χρησιμοποιούσαν
κλαριά από δέντρα.
Το δέντρο και το κλαδί με τις ιερές ιδιότητες είναι ένα χαρακτηριστικό στα έθιμα διαφόρων λαών, όπως στους Ερυθρόδερμους της Αμερικής, όπου έκπληκτοι οι πρώτοι Άγγλοι άποικοι παρατηρούν να στολίζουν στη σκηνή τους δέντρο.
Οι Βαυαροί και οι Γερμανοί και οι Κέλτες (δηλ. οι αρχαίοι Άγγλοι) στόλιζαν δέντρο και μάλιστα υπήρχε στα έθιμά τους η δενδρολατρεία.
Η χρήση τους συμβόλιζε το τέλος του χειμώνα, την αναβλάστηση και την καινούργια ζωή, γι’ αυτό και τα κλαριά έπρεπε να είναι καταπράσινα και από φυτά αειθαλή.
Το δέντρο παγκοσμίως συμβολίζει τη γονιμότητα και τη ζωή, καθαρίζει την ατμόσφαιρα του σπιτιού και προστατεύει από τα κακά πνεύματα. Επίσης συγκεντρώνει γύρω του όλη την οικογένεια και την κρατά ενωμένη.
Τα κλαριά (δάφνης, λεμονιάς, κουμαριάς, σκίνου, μυρτιάς και ελιάς) στολίζονταν με φρούτα, ξηρούς καρπούς και νομίσματα, τυλιγμένα σε χρυσόχαρτο ή βαμμένα με χρυσομπογιά.
Αργότερα, οι πραματευτάδες (γυρολόγοι) πούλαγαν στα πανηγύρια και στα παζάρια στολίδια του δέντρου από χαρτί, ζυμάρι και γύψο. Ειδικά για τα γύψινα στολίδια χρησιμοποιούσαν γερμανικές σιδερένιες φόρμες για σοκολάτες και έφτιαχναν τα ζώα της φάτνης, αγιοβασίληδες, που τα χρωμάτιζαν με όμορφα χρώματα και τα πουλούσαν στους πάγκους τους μαζί με τα παιχνίδια.
Περιγραφές αναφέρουν ότι το τέμπλο της Αγίας Σοφίας ήταν στολισμένο με διάφορα μεταλλικά κυπαρίσσια που αντί για καρπούς είχαν φωτάκια, φυσικά όχι ηλεκτρικά, αλλά από κεριά ή καντηλάκια.
Στη μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους θα βρούμε ένα μανουάλι με επτά φώτα-κεριά σε σχήμα λεμονιάς.
Τη νεότερη εποχή, στο Πωγώνι της Ηπείρου τα παιδιά στολίζουν ένα κλαδί από πεύκο ή κυπαρίσσι και το περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι λέγοντας ευχές για υγεία και ψάλλοντας τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.
“Να γράφεις, να τηλεφωνείς”
Ανοίγει διάπλατα η πόρτα μου όταν έρχεσαι
Και πλημμυρίζει μουσικές η κάμαρά μου
Τρέχουνε πίσω σου οι καρέκλες να μην στέκεσαι
Κι απ΄ το παράθυρο το σκάει η ερημιά μου
Τρελό κοκτέιλ σου σερβίρει το ποτήρι μου
Τα κρύα χείλη του γυρεύουν τα δικά σου
Τσιγάρο σκέτο σου προσφέρει το πακέτο μου
Κι όλα τα σπίρτα μου ανάβουν στο άγγιγμά σου
Να γράφεις να τηλεφωνείς και ας μη μένει εδώ κανείς
Αφού το ξέρω θα χαθείς τόση αγάπη δεν μπορείς
Να γράφεις να τηλεφωνείς και ας μη μένει εδώ κανείς
Κλείνουν αθόρυβα οι κουρτίνες όταν γδύνεσαι
και η κρεμάστρα μου τα ρούχα σου μαζεύει
Τα Φώτα παίζουνε την ώρα που μου δίνεσαι
Και το κρεβάτι μου άγριο χορό χορεύει
Μαντήλι κόκκινο σκουπίζει τον ιδρώτα σου
Και η μαύρη χτένα μου χαϊδεύει τα μαλλιά σου
Κρύβεται μες στο κομοδίνο το ρολόι μου
Για να κερδίζω δευτερόλεπτα κοντά σου
Να γράφεις να τηλεφωνείς…
Μια πάχνη πέφτει στον καθρέπτη μου όταν ντύνεσαι
Και μία πίκρα το δωμάτιο πλημμυρίζει
Εγώ κοιμάμαι να μη δω που απομακρύνεσαι
Και η ερημιά μου απ΄ το παράθυρο γυρίζει
“Eρωτικό (με μία πιρόγα)”
Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις
τις ώρες που αγριεύει η βροχή
στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις
και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί
μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις
Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου
σου `φερα απ΄ τους Δελφούς γλυκό νερό
στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου
και πριν προλάβω τρις να σ΄ αρνηθώ
σκούριασε το κλειδί του παραδείσου
Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη
και την τρελή σου κυνηγάει σκιά
πώς να ημερέψει ο νους μ΄ ένα σεντόνι
πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά
αγάπη που σε λέγαμ΄ Αντιγόνη
Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει
και σε ποιο γαλαξία να σε βρω
εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι
κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό
που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι
Η επανάσταση των νέων και των γυναικών
Στο Iράν το 70% του πληθυσμού είναι κάτω των 30 ετών. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της δημογραφικής πολιτικής που ακολούθησε την Ισλαμική Επανάσταση. Οι οικογένειες που έκαναν πέντε παιδιά αποκτούσαν δωρεάν γη. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που αυτοί οι άνθρωποι, εγκλωβισμένοι στην ανεργία, τον περιορισμό των ελευθεριών τους και την επιβολή μεσαιωνικών απόψεων, επιτέλους εξεγείρονται.
Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης οι νέοι του Ιράν κατέπληξαν τον κόσμο, αποδεικνύοντας ότι, παρά τις απαγορεύσεις, επικοινωνούν μέσω facebook, twitter και youtube. Η περσική γλώσσα είναι η τρίτη δημοφιλέστερη στα μπλογκ μετά την αγγλική και την κινεζική και σήμερα λειτουργούν πλέον των 700.000 μπλογκ στα περσικά. Πρόκειται για ένα τεράστιο δίκτυο πληροφόρησης, το οποίο πολύ δύσκολα θα χαλιναγωγηθεί.
Πριν από μερικά χρόνια ο Ιρανός συγγραφέας Καβέχ Μπασμενγί παρομοίαζε την ιρανική νεολαία με «ελέφαντα στο σκοτάδι» και με «ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί». Φαίνεται ότι είχε δίκιο.
Ηδη τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ένα κίνημα αντίδρασης στην υποτίμηση της γυναίκας και την απόρριψη ακόμη και της ύπαρξης των ομοφυλόφιλων. Νέοι και νέες ντύνονται πιο τολμηρά και διοργανώνουν γκέι πάρτι προκαλώντας τη συντηρητική εξουσία και επιχειρώντας να αλλάξουν τις δομές της κοινωνίας.
Ετσι αν και ο μέσος όρος ηλικίας γάμου ενός Ιρανού είναι τα 25, η ηλικία της πρώτης σεξουαλικής εμπειρίας του κατεβαίνει στα 15, παρ’ ότι η πώληση προφυλακτικών επιτρέπεται με την επίδειξη πιστοποιητικού γάμου. Πριν από λίγα χρόνια εκατοντάδες γυναίκες εμφανίστηκαν στους δρόμους φορώντας πέδιλα ο ισλαμικός νόμος απαγορεύει να φαίνονται τα δάχτυλα από τα παπούτσια. Εγιναν συλλήψεις και επιβλήθηκαν πρόστιμα από την Αστυνομία Ηθους, αλλά οι γυναίκες κατάφεραν έκτοτε να εξασφαλίσουν τη σιωπηρή ανοχή του Σώματος που περιπολεί και σκορπά τρόμο στη νεολαία.
H γυναίκα στο Ιράν σήμερα δεν επιτρέπεται να εργάζεται, ενώ αποκτά διαβατήριο μόνο με τη γραπτή συγκατάθεση του συζύγου της. Η ζωή της, όπως και η κατάθεσή της σε δικαστήριο, έχει τη μισή ισχύ από αυτή των ανδρών, ενώ, αν πάρει διαζύγιο, τα παιδιά μένουν με τον πατέρα τους.
Το αληθινό Ιράν
Η δημόσια εικόνα των ηγετών του Ιράν, σε συνδυασμό με την ανελέητη προπαγάνδα των δυτικών ΜΜΕ, προκαλεί εύκολους συνειρμούς για ένα «ύποπτο» κράτος, με θεοκρατικό καθεστώς, σκληροπυρηνικές πολιτικές και διαρκή καταπίεση. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι όταν κάποιος ξένος επισκεφθεί τη χώρα, δυσκολεύεται να αναγνωρίσει την κυριαρχία των μουλάδων στην καθημερινότητα των πολιτών.
Φέτος το Ιράν θα «γιορτάσει» 30 χρόνια από την Ισλαμική Επανάσταση. Η ανατροπή του αμερικανόφιλου σάχη συσπείρωσε τους Ιρανούς γύρω από τους εκφραστές της θεοκρατίας, περισσότερο από ανάγκη εθνικής αυτοπεποίθησης παρά από αναζήτηση θρησκευτικής παρηγοριάς.
Οι νέοι της χώρας δεν έζησαν τα γεγονότα, αλλά οι παλαιότεροι ακόμη καμαρώνουν για την εθνικοποίηση των πολυτελών κατοικιών των 30.000 Αμερικανών που ζούσαν στην Τεχεράνη, ανάμεσα στις παραγκουπόλεις των «ιθαγενών». Ως παράδειγμα φέρνουν πάντα το (κρατικό) ξενοδοχείο «Εστεγλάλ» (Ανεξαρτησία), το οποίο ώς το 1979 ήταν το αμερικανικών συμφερόντων «Hilton».
Η σταθερότητα του καθεστώτος οδήγησε και σε χαλάρωση των περιορισμών. Αν και ο ισλαμικός νόμος απαγορεύει στους άνδρες να αγγίζουν τις γυναίκες δημοσίως, στους δρόμους της Τεχεράνης βλέπει κανείς συχνά ζευγάρια να αγκαλιάζονται, ρισκάροντας βεβαίως να συλληφθούν.
Την ίδια ώρα ανθεί ένα άλλο, «κρυφό» Ιράν, όπου κάνουν θραύση τα ναρκωτικά, το αλκοόλ και το περιστασιακό σεξ. Τραβεστί κυκλοφορούν τις νύχτες, ενώ εκατοντάδες άνδρες και γυναίκες αναζητούν σύντροφο στις φτωχότερες συνοικίες της πρωτεύουσας. Η «σεξουαλική επανάσταση», σε συνδυασμό με τις απαγορεύσεις, έχει ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα την άγνοια για στοιχειώδη θέματα, όπως η αντισύλληψη και το AIDS.
Από το ΕΘΝΟΣ
”O άνθρωπος που δουλεύει με τα χέρια είναι εργάτης, αυτός που δουλεύει με τα χέρια και το μυαλό είναι τεχνίτης, αλλά εκείνος που δουλεύει με τα χέρια , το μυαλό και την καρδιά, είναι καλλιτέχνης!”
Λουις Νάιζερ, συγγραφέας
Μία πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία της Αναγνωστούλη-Πουλημένου Μαρίας , Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας, Υπεύθυνη Ανοσογενετικού Εργαστηρίου στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο ,η οποία μας εξηγεί τη σχέση που μπορεί να έχει η Τέχνη (μουσική,χορός,εικαστικά ) με τα Γονίδια και τον Εγκέφαλό μας .Η ομιλία αυτή έγινε στο συμπόσιο ‘Διάλογοι Ελλήνων Νευροεπιστημόνων για τη Νευροαισθητική “ που διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Νευροεπιστημών, Ιατρική Σχολή Αθηνών (ΕΚΠΑ) στις 29.9.2012 .
Κάντε κλικ ΕΔΩ για να παρακολουθήσετε αυτή την υπέροχη ομιλία !
“..Η ενασχόληση με την διερεύνηση και ανάλυση θεμάτων που άπτονται του πεδίου της Αισθητικής, του Ωραίου, και της καλλιτεχνικής δημιουργίας ξεκινά από την Αρχαία Ελλάδα, με τις εκλεπτυσμένες και διεισδυτικές ιδέες φιλοσόφων, όπως του Πυθαγόρα του Πλάτωνα, και του Αριστοτέλη. Στην πρωτοχριστιανική περίοδο επικρατεί η θεώρηση του Πλωτίνου και αργότερα του Αυγουστίνου, ενώ επακολουθούν οι προσεγγίσεις του Καρτέσιου, του Κάντ, και πολλών άλλων φιλοσόφων, μέχρι την πρώτη αναφορά του όρου Αισθητική από τον Baumgarten το 1750 στην Γερμανία.
Μέχρι την δεκαετία του 1990, πέραν των κλασσικών φιλοσοφικών προσεγγίσεων, υπάρχουν προσπάθειες κυρίως ψυχολογικών πειραματικών προσπελάσεων του θέματος Εγκέφαλος και Τέχνη. Η δεκαετία 1990-2000 ονομάστηκε η Δεκαετία του Εγκεφάλου, από το γεγονός των εξαιρετικά καινοτόμων ανακαλύψεων στον ευρύτερο τομέα των νευροεπιστημών, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει στο προσκήνιο η εφαρμογή των μη κλασσικών νευροαπεικονιστικών μεθόδων (PET, fMRI, DTI), που άλλαξαν ριζικά τις γνώσεις μας για τις εγκεφαλικές λειτουργίες, με την εικόνα του δρώντος εγκεφάλου στον παρόντα χρόνο.
Τότε καινοτόμοι και τολμηροί νευροβιολόγοι, όπως ο Prof. Zeki, χρησιμοποίησαν τα νέα αυτά εργαλεία για τον σχεδιασμό εργασιών που ανέδειξαν για πρώτη φορά ποιές νευρωνικές δομές ενεργοποιούνται στην διάρκεια απόλαυσης έργων τέχνης και την γειτνίαση ή αλληλοεπικάλυψη περιοχών που ενεργοποιούνται τόσο στην έκθεση σε εικαστικά όσο και σε μουσικά έργα. Ο όρος Νευροαισθητική πρωτοεισήχθη από τον Prof. Zeki το 1994 και αναφερόταν στην νέα οπτική γωνία ανάλυσης του φαινομένου της Τέχνης, με καθαρά βιολογικούς όρους και μεθοδολογίες. Το έργο του “Εσωτερική Όραση” υπήρξε τομή για το νεοδημιουργηθέν πεδίο της Νευροαισθητικής και συμπύκνωνε τα πειράματά του για τον οπτικό εγκέφαλο και τις fMRI απεικονίσεις του εγκεφάλου που εκτίθεται σε έργα Τέχνης.
Ωστόσο η βιολογική προσέγγιση της παραγωγής και απόλαυσης Τέχνης μέσα από το γονιδίωμα, που επηρεάζει όλες τις εγκεφαλικές λειτουργίες, μόνο πολύ πρόσφατα αναδύθηκε στον χώρο των Νευροεπιστημών. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η δημιουργία Τέχνης είναι ένα αποκλειστικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό που εδράζεται σταθερά στην βιολογία μας και το οποίο φαίνεται ότι μας έδωσε εξελικτικά πλεονεκτήματα ως είδος. Αυτό προκύπτει από το ότι βρίσκουμε τις διάφορες μορφές Τέχνης σε όλους τους πολιτισμούς, πανάρχαιους και πρόσφατους, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γής. Eπιπλέον, η αντίληψη των ωραίων προσώπων και η αντίληψη μελωδιών είναι άμεση ακόμη και από βρέφη 2-3 μηνών, γεγονός που δίνει έμφαση στις εγγενείς συνιστώσες της αισθητικής εμπειρίας.
Σχετικά με τις καλλιτεχνικές ιδιοφυΐες, το εξαιρετικό ταλέντο και την καλλιτεχνική έμπνευση, υπήρχε για αρκετά χρόνια διχογνωμία για το κατά πόσο είναι όλα αυτά μόνο θέμα επιγενετικών δεξιοτήτων σε σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον και την μόρφωση, ή υπάρχει σαφής και υπερισχύουσα γονιδιακή επίδραση. Φυσικά όπως και με την έκφραση όλων σχεδόν των ανθρώπινων χαρακτηριστικών, τόσο τα γονίδια όσο και το περιβάλλονπαίζουν ρόλο, με άλλοτε άλλη ποσοστιαία αναλογία.
Πρόσφατα σε μελέτη οικογένειας Μουσικών Φιλανδών βρέθηκε ένας υπεύθυνος γονιδιακός τόπος στο χρωμόσωμα 4q22, ενώ άλλη πρόσφατη μελέτη εμπλέκει πολυμορφισμούς (SNP8NRG243177/rs6994992) στο γονίδιο της Neuregulin 1, με αυξημένη καλλιτεχνική δημιουργικότητα και δημιουργική σκέψη, σε άτομα με υψηλή ευφυΐα και υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις. Ειδικώτερα ο Τ/Τ γονότυπος βρέθηκε στα υψηλότερης βαθμολογίας άτομα, ενώ το ίδιο αποτέλεσμα έδωσαν προγενέστερα, άτομα με μεγάλο κίνδυνο ψυχωσικής συμπτωματολογίας! Πολύ αξιόλογες μελέτες προκύπτουν και από τις μελέτες διδύμων.
Φυσικά, τα γονίδια και οι μεταλλάξεις τους, που εμπλέκονται στο σύστημα των νευροδιαβιβαστών και των ορμονών, που συγκροτούν σε μεγάλο βαθμό το υπόστρωμα των εγκεφαλικών διεργασιών για την δημιουργία και παραγωγής Τέχνης, παίζουν επίσης αξιολογώτατο ρόλο.
Αυτά και άλλα παραδείγματα που θα αναφερθούν, επιτείνουν την αρχική μας πρόβλεψη ότι στο άμεσο μέλλον μερικές από τις συγκλονιστικώτερες πληροφορίες στο πεδίο της Νευροαισθητικής θα προκύψουν συνδυαστικά, από τα πεδία της νευροαπεικόνισης και της γενετικής..”
πηγή : www.blod.gr
