Κυριακή Ψαρρού στις 8 Οκτωβρίου 2013
Ο Στέλιος Ράμφος αναλύει το πολιτισμικό υπόβαθρο του νεοναζιστικού μορφώματος στη σκιά των πρόσφατων εξελίξεων.
 
Συνέντευξη στον Αντώνη Παγκράτη
 
 

 

Οι τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά το κόμμα της Χρυσής Αυγής δείχνουν ότι πρόκειται για υπόθεση η οποία ξεπερνά τις στενά πολιτικές αναλύσεις. Πρόκειται για παραπροϊόν μόνο της οικονομικής κρίσης ή υπάρχουν και επίπεδα βαθύτερα κατανόησης του φαινομένου; Σκεφθήκαμε πως θα έδινε καρπούς για προβληματισμό, σε αυτή την προοπτική, μια συζήτηση με τον συγγραφέα κ. Στέλιο Ράμφο, η οποία και ακολουθεί.

 –    ….     – Ποια είναι τα βαθύτερα χαρακτηριστικά αυτού του καινούργιου φαινομένου;

–        Οταν μία κοινωνία περνά τόσο βαθιά πολιτική και ηθική κρίση, ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι καταλαβαίνουν τον εαυτό τους, υπαγορεύει και τον τρόπο που αντιδρούν. Η διάψευση εκείνου το οποίο πίστεψαν και υποστήριζαν επί δεκαετίες ως λύση, εξελίχθηκε σε μεγάλη δοκιμασία για το αίσθημα της ταυτότητός τους, με συνέπεια τη διάσπαση του Εγώ. Οταν έχουμε κρίση ταυτότητος και ρήξη εσωτερική τότε πάση θυσία πρέπει να αποκτήσουμε νέα ταυτότητα για να επανασυγκολληθεί το Εγώ, να βρούμε και πάλι τον χαμένο εαυτό μας. Εκτιμώ πως η Χρυσή Αυγή πέτυχε σ’ αυτό ακριβώς το επίπεδο: Εδωσε στον ψυχικά μετέωρο και αποδιοργανωμένο λαϊκό άνθρωπο σημεία σταθερής αναφοράς όπου έβρισκε τον εαυτό του. Για την ακρίβεια του προσέφερε πειστικό παλαιάς κοπής, ιδεολογικό υλικό που παραπέμπει σε άφθαρτες αξίες οι οποίες τον τιμούν, όπως η πατρίδα και η πάλη εναντίον της διαφθοράς. Οταν το υλικό αυτό ακολουθείται από στολές, οργάνωση, παρελάσεις και στρατιωτικές ασκήσεις, τότε η εσωτερική συγκόλληση γίνεται μάλλον εύκολη και η ένταξη θεραπευτική. –        

–         Είναι ο πατριωτισμός «παλιωμένο» υλικό;       

– Είναι «παλιωμένο» εφ’ όσον σαν φόβος και μίσος για το ξένο δεν έχει αγάπη για τον άλλο άνθρωπο. Είναι «παλαιό» ως εγγυημένη από το παρελθόν σταθερή αξία. Αλλο θέμα εάν όποιος εμπιστεύεται με κλειστά μάτια το παρελθόν είναι καταδικασμένος να το αναπαράγει χωρίς διάκριση. Για να επιστρέψω στα προηγούμενα: Εχει οπωσδήποτε σημασία να γνωρίζουμε τις πρακτικές μιας τέτοιας οργανώσεως, άλλα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία να κατανοήσουμε πόσο ψυχολογικά θετική είναι η αίσθηση ότι έχουμε ταυτότητα. Τα ιστορικά δρώμενα συνδυάζονται με τις ψυχολογίες, όπως άλλωστε συνδυάζονται τα συμφέροντα με τις επιθυμίες. Στην περίπτωσή μας η επανεύρεση του εαυτού περνά από αισθήματα μίσους που εκφράζονται με όρους βίας. Η δημοκρατία είναι πολιτικό σύστημα ειρηνικής κοινωνικής συνυπάρξεως· η βία είναι συνθήκη φυσική, αντικοινωνική που βασίζεται σε ολοκληρωτικό αποκλεισμό του διαφορετικού ως αποδιοπομπαίου τράγου. Προϋποθέτει ανθρώπους χαώδεις μέσα τους, οι οποίοι θέλουν χαώδη και τον εξωτερικό τους κόσμο. Καμία αξία δεν τους ενώνει εσωτερικά, εξ ου και δεν αντιλαμβάνονται άλλη μορφή τάξεως από εκείνη της βίας. Δεν πρέπει να μας ξαφνιάζουν οι σημερινές εκδηλώσεις βαρβαρότητος, όταν στις δεκαετίες της μεταπολιτεύσεως τιμήθηκαν το ευτελές, το χαμηλό και το εύκολο. Ηταν αναμενόμενο λαϊκά στρώματα με περιορισμένες παραστάσεις και ατροφική αυτοσυνείδηση, από τη στιγμή που δεν νιώθουν την ανάγκη της δικής τους αλήθειας και ψάχνουν να βρουν αλλού τους υπαιτίους για τη σημερινή κρίση, να γοητευθούν από εθνοπαραληρήματα και κακοήθη σχήματα σαν της Χρυσής Αυγής.

Η ανάγκη της βίας

– Συνδέετε το «χαμηλό και ευτελές» με το κοινωνικό επίπεδο των ανθρώπων;

–        Οχι, εννοώ πως η εικόνα που έχουν για τις προσδοκίες τους είναι εικόνα πολύ ευτελών, χαμηλών και εύκολων ικανοποιήσεων. Περιορίζεται σε ένα επίπεδο όπου το μερικό παίρνει διαστάσεις καθολικού και μεγεθύνεται ως απόλυτο. Στο μέτρο που η μεγέθυνση παίρνει μορφή ιδεολογίας, δεν μπορεί να υποστηριχθεί με επιχειρήματα και από εκεί προκύπτει η ανάγκη της βίας. Μόνο με βία μπορείς να με πείσεις ότι η δική σου μερικότητα είναι το απόλυτο. Αυτά όλα οφείλονται εν πολλοίς στη λαϊκιστική έκπτωση της Μεταπολιτεύσεως. Οπως δεν προκάλεσε το Μνημόνιο την κρίση, έτσι δεν δημιούργησε η ίδια η κρίση τη Χρυσή Αυγή. Η κρίση ήρθε να την αναδείξει σαν μηχανισμό που νομιμοποιεί τα επιθετικά ένστικτα της μερικότητος, εφ’ όσον οι πληγωμένοι εγωισμοί απαγορεύουν στους πολίτες – υποκείμενά τους να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

–        – Μπορούν οι άνθρωποι αυτοί να «θεραπευθούν» και να αισθανθούν φιλικά απέναντι στους συνανθρώπους τους;

– Καλό θα ήταν πρώτα να συμφιλιωθούν με τον εαυτό τους και να ηρεμήσουν μέσα τους. Θα βοηθούσε να συνειδητοποιήσουν οι πολιτικοί, ότι το βαθύτερο στρώμα του ζητήματος έγκειται στο γεγονός ότι τόσα χρόνια με τους ψηφοθηρικούς τσακωμούς τους οικοδομούσαν ένα σύστημα πολιτικό το οποίο βασιζόταν στη διχόνοια και στη σύγκρουση χωρίς να προσφέρει τίποτα θετικό. Μόνο ένταση. Ακόμα και σήμερα συνεχίζουν τα ίδια και ο κόσμος αηδιάζει με αυτή την εικόνα. Η ένταση, ως γνωστόν, είναι αποφασιστικός συντελεστής ανασφαλείας, η δε ανασφάλεια στέλνει στην όποια Χρυσή Αυγή. Για να εκτονωθεί η ένταση και να κατευνασθούν τα πάθη πρέπει επιτέλους να υπάρξει μία πολιτική εθνικής ενότητος, ώστε να αντιμετωπισθούν τα μείζονα προβλήματα της κοινωνίας. Τότε η ασθένεια θα αρχίσει να θεραπεύεται. Το κακό που μας βρήκε οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συγκρουσιακή ατμόσφαιρα που εδώ και σαράντα χρόνια κυριαρχεί στην κοινωνία μας. Στο μέτρο που η κοινωνική ένταση θα εξακολουθεί και θα αναπαράγει την ανασφάλεια, ακόμα και αν εξαρθρωθεί ως εγκληματική οργάνωση η Χρυσή Αυγή το πρόβλημα θα υφίσταται στο ακέραιο και θα πάρει τη θέση της κάτι αντίστοιχο.

 

 

Μαρία Ανδρεάδου στις 3 Οκτωβρίου 2013

Οι Δυτικοευρωπαίοι και οι κάτοικοι άλλων προηγμένων χωρών (ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, κ.α.) έχουν προ πολλού αρχίσει να συνειδητοποιούν τους κινδύνους από τα διάφορα χημικά τα οποία έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μας ζωής και ότι δεν μπορούμε πια να απολαμβάνουμε τις ανέσεις που μας προσφέρουν προϊόντα με χημική προέλευση όπως τα πλαστικά, τα απορρυπαντικά και τα αεροζόλ, χωρίς να πληρώσουμε και ένα κρυφό τίμημα: όλα αυτά με τον καιρό θα καταλήξουν στο νερό και στο έδαφος, μέσω των χωματερών, των αποχετεύσεων και των υπονόμων δηλητηριάζοντας τους υδάτινους πόρους και σκοτώνοντας ψάρια, πουλιά και ζώα.

Σημαντική είναι όμως και η επιβάρυνση στον ανθρώπινο οργανισμό. Σε πρόσφατη έρευνα σε κατοίκους της Αττικής για λογαριασμό της «Ελλάδα Καθαρή» ανακαλύφθηκε πως το 84,9% των γυναικών και το 78,5% των ανδρών της Ελλάδας συμφωνούν με τη γνώμη ότι τα συνήθη προϊόντα καθαρισμού, όπως η χλωρίνη, και γενικά τα  απορρυπαντικά είναι επικίνδυνα για την υγεία, καταστροφικά για το περιβάλλον και δεν πρέπει να τα χρησιμοποιούμε.

Επίσης 26% των γυναικών δήλωσε ότι τα απορρυπαντικά τους δημιουργούν ενοχλήσεις και προβλήματα όπως δερματίτιδες, αλλεργίες, δύσπνοιες κ.λπ., ενώ το 31% δήλωσε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζουν κάποια ευαισθησία στα συνήθη απορρυπαντικά. Συνολικά, δηλαδή,60% των γυναικών, που είναι και οι περισσότερες χρήστριες προϊόντων καθαρισμού έχουν κάποια ευαισθησία, ενοχλήσεις και προβλήματα από τα προϊόντα καθαρισμού.

Σήμερα, πράγματι, τα περισσότερα απορρυπαντικά περιέχουν τοξικές και καρκινογόνες ουσίες (για καρκίνο έχει ενοχοποιηθεί και το χλώριο που χρησιμοποιήθηκε και ως χημικό όπλο κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο). Ακόμα και κάποια σαμπουάν περιέχουν καρκινογόνες ουσίες όπως η βενζοφαινόνη – 4 και φαινόλη.

Σύμφωνα και με το WWF Ελλάς, την Greenpeace και άλλες οικολογικές οργανώσεις, τα παραδείγματα είναι πολλά: η μυρωδιά του λεμονιού στα υγρά πιάτων δημιουργείται συνήθως με τη λεμονίνη (limonene), ουσία ύποπτη για καρκινογένεση. Τα αποσμητικά χώρου μπορεί να περιέχουν παραδιχλωροβενζίνη (paradichlorobenzine), που προκαλεί καρκίνο και ασθένεια του ήπατος. Οι παιδικές αλλεργίες, λένε, έχουν εικοσαπλασιασθεί τα τελευταία 30 χρόνια. Αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην αυξημένη χρήση οικιακών χημικών και μάλιστα των λεγόμενων «βιολογικών».

Ανάμεσα στα οικιακά απορρυπαντικά, τα πιο τοξικά θεωρούνται τα καθαριστικά φούρνου, αποχετεύσεων και λεκάνης τουαλέτας. Όπως εξηγεί ο επικεφαλής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace κ. Νίκος Χαραλαμπίδης: «H καυστική σόδα, η οποία περιέχεται σε όλα τα παραπάνω, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη».

«Εκατό χιλιάδες νέες χημικές ουσίες δημιούργησε ο άνθρωπος τα τελευταία 50 χρόνια», εξηγεί ο χημικός κ. Γιάννης Σιταράς. «Πραγματικό ρεκόρ! Ωστόσο το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο το σπίτι. Κάθε λογής χημικές ουσίες απελευθερώνονται καθημερινά στο περιβάλλον και απορροφώνται από ανθρώπους και ζώα με την τροφή, το νερό, ακόμα και την επαφή με το δέρμα. Υπάρχουν παντού! Από τα φυτοφάρμακα, τα τρόφιμα και τα καλλυντικά», συμπληρώνει.

Οι οικολόγοι δίνουν έμφαση στα απορρυπαντικά και καθαριστικά σπιτιού γιατί, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο μέσος Έλληνας καταναλωτής χρησιμοποιεί διπλάσια ή τριπλάσια ποσότητα απορρυπαντικού από την αναγκαία. «Είναι ανεπαρκής η ελληνική νομοθεσία για την προστασία του ανθρώπου από τις επικίνδυνες χημικές ουσίες», υποστηρίζει η κ. Αλεξάνδρα Χαΐνη από το WWF Ελλάς. «Για το 86% των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για το κατά πόσον η χρήση τους είναι ασφαλής».

Με βάση τις παραπάνω διαπιστώσεις, έχουν αναληφθεί δυναμικές πρωτοβουλίες με τη μορφή συντονισμένων προσπαθειών όχι μόνο για τον έλεγχο της ρύπανσης αλλά προ παντός για την πρόληψή της στην πηγή. Στην προσπάθεια αυτή συνεργάζονται καταναλωτές, έμποροι λιανικής πώλησης, παραγωγοί, κοινωνικοί και κυβερνητικοί φορείς με κοινό στόχο τη μείωση του ρυθμού σε πρώτη φάση και την αναστροφή της καταστροφικής αυτής πορείας μακροπρόθεσμα.

Στα πλαίσια αυτής της αντίληψης κινείται και το συγκεκριμένο κεφάλαιο της εργασίας μας. Ψάξαμε, βρήκαμε και τολμούμε να προτείνουμε κάποιες λύσεις από το μεγάλο «θησαυρό» της φύσης για την αντικατάσταση των χημικών που χρησιμοποιούμε καθημερινά στο σπίτι μας. Με τον τρόπο αυτό ο καθένας από μας προστατεύει όχι μόνο την υγεία του αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει. Πρώτα όμως διαβάστε έναν οδηγό για οικολογική χρήση των απορρυπαντικών, που καλό είναι να τον προσέξουμε, τουλάχιστον μέχρι να πειστούμε να καταργήσουμε εντελώς τα χημικά στο σπίτι μας.

 

ΟΔΗΓΟΣ

για οικολογική χρήση απορρυπαντικών

  • Από τα ειδικά σήματα στις ετικέτες των συσκευασιών καταλαβαίνουμε ποια προϊόντα είναι τα πιο επικίνδυνα: Τα αποφεύγουμε αν μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά μας με άλλα λιγότερο επιβλαβή!
  • Χρησιμοποιούμε πάντα τις κατάλληλες ποσότητες και ποτέ παραπάνω.
  • Προτιμούμε χαμηλές θερμοκρασίες στην πλύση.
  • Χρησιμοποιούμε ανταλλακτικά απορρυπαντικών. Έτσι εξοικονομούμε το 75% των υλικών συσκευασίας.
  • Αγοράζουμε απορρυπαντικά μη τοξικά, φιλικά προς το περιβάλλον. Προτιμούμε αυτά που δεν περιέχουν φώσφορο, χλωρίνες ή έχουν βάση το πετρέλαιο, γιατί προκαλούν ερεθισμούς στο αναπνευστικό μας σύστημα και πονοκεφάλους στο χρήστη.
  • Δεν αγοράζουμε απορρυπαντικά πιάτων ή άλλα που έχουν τον τίτλο antibacterial. (Αυτά τα προϊόντα σκοτώνουν και τα χρήσιμα βακτήρια χαλώντας την οικολογική ισορροπία της κουζίνας και του μπάνιου). Για τον ίδιο λόγο μην αγοράζετε προϊόντα που περιέχουν το συστατικό triclosan.

 

ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΤΕ ΤΑ ΑΚΡΙΒΑ ΚΑΙ ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΑ με απλά παρασκευάσματα που μπορείτε να ετοιμάσετε μόνοι σας:

ý    Απορρυπαντικό για τα πιάτα: Σ΄ ένα λίτρο ζεστό νερό ρίξτε 12 κουταλιές της σούπας τριμμένο πράσινο σαπούνι και ανακατέψτε καλά μέχρι να λιώσει. Προσθέστε ½ λίτρο οινόπνευμα και το χυμό 12 λεμονιών. Ανακινείτε καλά κάθε φορά που το χρησιμοποιείτε.

ý    Απορρυπαντικό για λείες επιφάνειες: Για να καθαρίσετε και να απολυμάνετε συγχρόνως τις λείες επιφάνειες της κουζίνας – πλαστικές, κεραμικές – και τα ντουλάπια, φτιάξτε ένα μίγμα από φασκόμηλο, λεβάντα, tea tree, ξίδι και σαπούνι – βιολογικό ή πράσινο ή σαπούνι πλυσίματος των πιάτων. Από το προηγούμενο βράδυ ρίξτε τα παραπάνω βότανα σε νερό. Την επόμενη μέρα αφαιρέστε από το νερό τα βότανα και προσθέστε σ΄ αυτό το ξίδι και το σαπούνι.

ý    Είδη υγιεινής πλακάκια μπάνιου, δαπέδου, νεροχύτες: 2 λίτρα νερού, 1,5 φλιτζάνι σόδα, μερικές σταγόνες από αιθέρια έλαια κίτρου, μέντας, λεβάντας και δεντρολίβανου. Ανακατώνετε σε μια λεκάνη και τρίβετε καλά τις επιφάνειες.

ý    Πατώματα, ξύλινες επιφάνειες, τζάμια, καθρέπτες και γενικά οι περισσότερες επιφάνειες στο σπίτι καθαρίζουν με νερό και ξίδι που αδρανοποιεί και την ανάπτυξη μικροοργανισμών (2 κουταλιές ξίδι σε 1 λίτρο ζεστό νερό). Όταν υπάρχουν λαδιές προσθέτουμε 1-2 σταγόνες σαπούνι για τα πιάτα. Για να απαλλαγείτε από την έντονη μυρωδιά του ξιδιού δεν έχετε παρά να αρωματίσετε το χώρο σας με αιθέρια έλαια.

ý    Για τον καθαρισμό των τοίχων, σε 1 λίτρο νερό ρίξτε 2 κουταλιές της σούπας σόδα και  σταγόνες από αιθέρια έλαια λεβάντας ή λουίζας ή κυπαρισσιού. Τρίψτε και ξεπλύνετε με μαλακό σφουγγάρι.

ý    Καθαρισμός αποχετεύσεων και λεκάνης τουαλέτας. Αντί καυστική σόδα, ρίξτε στις αποχετεύσεις μισό φλιτζάνι μαγειρική σόδα και μισό φλιτζάνι ξίδι. Μετά από 15 λεπτά ρίξτε βραστό νερό για να ξεπλυθούν τα κατάλοιπα. (Προσοχή, οι πλαστικοί σωλήνες μπορεί να λιώσουν αν ρίξουμε πολύ βραστό νερό). Το ίδιο χρησιμοποιούμε και για τη λεκάνη της τουαλέτας.

ý    Για τα υφάσματα επιπλώσεων και τις κουρτίνες που δεν πλένονται στο πλυντήριο χρησιμοποιήστε 4 σταγόνες από αιθέριο έλαιο δενδρολίβανου και 1 φλιτζανάκι του καφέ καθαρό οινόπνευμα σε 1 λίτρο νερό. Ψεκάστε με το μίγμα τους λεκέδες, αφήστε να στεγνώσει και περνάτε με την ηλεκτρική σκούπα.

ý    Για να καθαρίσετε και να αρωματίσετε τα χαλιά σας, αφού τα περάσετε με την ηλεκτρική σκούπα για να φύγει η σκόνη, απλώστε πάνω τους για 10 λεπτά το εξής μίγμα: πούδρα και αιθέρια έλαια από λεβάντα ή λεμόνι, σε αναλογία 1 σταγόνα σε ένα κουταλάκι πούδρα. Στη συνέχεια αφαιρέστε με την ηλεκτρική σκούπα την πούδρα.

ý    Οι ντουλάπες και τα συρτάρια καθαρίζουν και ευωδιάζουν αν τα καθαρίσετε με νερό, σαπούνι και αιθέριο έλαιο λεβάντας.

ý    Προστατέψτε τα ρούχα σας από το σκώρο τοποθετώντας στις ντουλάπες σακουλάκια με μίγμα από φασκόμηλο, λεβάντα, βασιλικό και δεντρολίβανο.

ý    Αντί τα τοξικά αποσμητικά χώρου χρησιμοποιήστε φύλλα λεβάντας ή μέντας ή αιθέρια έλαια.

ý    Μύγες, τσιμπούρια και κουνούπια. Για να τα κρατήσετε έξω από το σπίτι σας, αντί των επικίνδυνων αεροζόλ, ψεκάζετε μ΄ ένα κοκτέιλ από αιθέρια έλαια ευκάλυπτου, βασιλικού, γερανιού, γαρίφαλου, κίτρου, δυόσμου και λεβάντας, ή ρίχνετε μερικές σταγόνες στο λύχνο της αρωματοθεραπείας.  Στα παλιά σπίτια επίσης κρεμούσαν στις στέγες κλαδιά από κυπαρίσσι, για τον ίδιο λόγο.

ý    Τα καλύτερα εντομοαπωθητικά είναι ο βασιλικός και το γεράνι, που επιπλέον είναι όμορφα φυτά και μυρίζουν υπέροχα. Βάλτε τα στα μπαλκόνια και τα παράθυρά σας και κρατήστε για πάντα μακριά μύγες και κουνούπια. Ένα ματσάκι φασκόμηλο κρεμασμένο σ΄ ένα ξύλο κοντά στα κηπευτικά σας, διώχνει τα έντομα. Για τα ζωύφια στο χώμα φυτεύετε κοντά στα υπόλοιπα φυτά σκόρδα. Όπως καταλαβαίνετε τα περισσότερα βότανα είναι εντομοαπωθητικά. Προτιμήστε λοιπόν στον κήπο σας φράχτες και μπορντούρες, από βότανα και αρωματικά φυτά, που θα σας απαλλάξουν και από τους ψεκασμούς.

Κορίνα Κλάδου, Ανεθρεπτάκη Κατερίνα, Σκαλίδα Μαρία, Χουστουλάκη Ελένη, Μανόλης Γιαννακάκης.

πηγή : http://52dim-irakl.ira.sch.gr/perivallontika.files/VOTANA.files/katharisma.html

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 3 Οκτωβρίου 2013

In Mute Festival. Το φεστιβάλ που δίνει ήχο στη σιωπή. Η απόλυτη πρόταση για έξοδο που απαντά στο δίλημμα «σινεμά ή συναυλία;»

 

Εκεί που ο βωβός κινηματογράφος γίνεται συναυλία, η ηλεκτρονική μουσική ταξιδεύει έως το 1920 και το In Mute Festival ξεκινάει.  Για δύο βραδιές, το Σάββατο 12 και την Κυριακή 13 Οκτωβρίου, στη Μικρή Σκηνή της Στέγης, όλοι οι σινεφίλ και οι λάτρεις των ηλεκτρονικών μουσικών πειραματισμών συναντιούνται για 4 μοναδικές κινηματογραφικές συναυλίες.

 

Σάββατο 12 Οκτωβρίου

The Wind (1928)
Σκηνοθεσία: Victor Sjöström
Μουσική: Μιχάλης Μοσχούτης (κιθάρα, laptop)

 

Nanook of the North (1922)
Σκηνοθεσία: Robert J. Flaherty
Μουσική: Thomas Köner (laptop) & Ivana Neimarevic (πιάνο)

 

Κυριακή 13 Οκτωβρίου

The Fall of the House of Usher (1928)
Σκηνοθεσία: Jean Epstein
Μουσική: Silent Move (Βασίλης Τζαβάρας: πιάνο, κιθάρα & Γιάννης Παξεβάνης: κιθάρα, tapes)

 

Strike (1925)
Σκηνοθεσία: Sergei Eisenstein
Μουσική: Lawrence English (laptop)

 

Κυριακή Ψαρρού στις 2 Οκτωβρίου 2013

….Δὲ θέλω τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ μιλήσω ἁπλά, νὰ μοῦ δοθεῖ
ἐτούτη ἡ χάρη.
Γιατί καὶ τὸ τραγοῦδι τὸ φορτώσαμε μὲ τόσες μουσικὲς
ποὺ σιγά-σιγὰ βουλιάζει
καὶ τὴν τέχνη μας τὴ στολίσαμε τόσο πολὺ ποὺ φαγώθηκε
ἀπὸ τὰ μαλάματα τὸ πρόσωπό της
κι εἶναι καιρὸς νὰ ποῦμε τὰ λιγοστά μας λόγια γιατί ἡ
ψυχή μας αὔριο κάνει πανιά.

Ἂν εἶναι ἀνθρώπινος ὁ πόνος δὲν εἴμαστε ἄνθρωποι μόνο γιὰ νὰ πονοῦμε

γι’αὐτὸ συλλογίζομαι τόσο πολύ, τοῦτες τὶς μέρες, τὸ μεγάλο ποτάμι
αὐτὸ τὸ νόημα ποὺ προχωρεῖ ἀνάμεσα σὲ βότανα καὶ σὲ χόρτα
καὶ ζωντανὰ ποὺ βόσκουν καὶ ξεδιψοῦν κι ἀνθρώπους ποὺ σπέρνουν
καὶ ποὺ θερίζουν
καὶ σὲ μεγάλους τάφους ἀκόμη καὶ μικρὲς κατοικίες τῶν νεκρῶν…

από το miriobiblos.gr

 

 

 

Η Στοά τού Βιβλίου ιδρύθηκε από τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία για να αποτελέσει μια παρέμβαση παιδείας στην πνευματική ζωή των Αθηνών. Στηρίχθηκε στην ιδέα και στον πολιτισμό τού Βιβλίου και κατόρθωσε, τα 17 χρόνια που λειτουργεί ήδη, να καταστεί σημείο αναφοράς για ό,τι έχει σχέση με το βιβλίο
και παράλληλα να αναπτύξει μια ευρύτερη πνευματική, πολιτιστική και επιστημονική δραστηριότητα. Χιλιάδες είναι οι άνθρωποι που έχουν περάσει από τις φιλόξενες αίθουσες Λόγου και Τέχνης τής Στοάς τού Βιβλίου, παρακολουθώντας κάποιες από το πλήθος των εκδηλώσεων που διοργανώνονται καθημερινώς όλο τον χρόνο στη Στοά τού Βιβλίου.

 
Παλαιό όραμα τής Στοάς τού Βιβλίου και μέσα στους στόχους των ιδρυτών της ήταν εξαρχής να δώσει την ευκαιρία σε κάθε ενδιαφερόμενο –ασχέτως ηλικίας, μορφωτικού επιπέδου και επαγγελματικής ενασχόλησης– να διευρύνει τους ορίζοντες τής σκέψης του και τα πνευματικά του ενδιαφέροντα με σειρές μορφωτικών μαθημάτων επί διαφόρων αντικειμένων. Πανεπιστημιακοί καθηγητές και άλλοι διαπρεπείς στον χώρο τους επιστήμονες, καλλιτέχνες, δημιουργοί κ.ά. καλούνται, μέσα από αυτές τις συστηματικά οργανωμένες σειρές μαθημάτων, να προσφέρουν στους ενδιαφερομένους έγκυρες κατασταλαγμένες γνώσεις αλλά και προβληματισμούς για κάθε διδασκόμενο αντικείμενο. Η όλη σειρά μαθημάτων έχει το κατεξοχήν χαρακτηριστικό τής παιδείας, την ελεύθερη επιλογή και παρακολούθηση μαθημάτων με μόνο κριτήριο το προσωπικό ενδιαφέρον. Γι’ αυτό και το όλο μορφωτικό πρόγραμμα εντάσσεται σε μια δραστηριότητα, η οποία χαρακτηρίζεται κυριολεκτικά ως «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο τής Στοάς τού Βιβλίου» και αποτελεί πλέον έναν επιτυχημένο θεσμό, ίσως το πιο επιτυχημένο κοινωνικό παράδειγμα τής διά βίου μάθησης, που ολοκληρώνει ήδη τον έβδομο χρόνο λειτουργίας του. Αξίζει να σημειωθεί η εξαιρετική απήχηση που έχουν τα μαθήματα αυτά στο ευρύτερο κοινό, η οποία οφείλεται προφανώς στο επίπεδο διδασκαλίας, στην εγκυρότητα των επιλεγμένων ομιλητών (πανεπιστημιακών κατά το πλείστον), στην επιλογή των διδακτικών αντικειμένων που προσφέρονται, καθώς και στην όλη οργάνωση και λειτουργία τού Ελευθέρου Πανεπιστημίου. Στους 20 κύκλους μαθημάτων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα και σε 121 συνολικά θεματικές ενότητες έχουν διδάξει μαθή-ματα τής ειδικότητάς τους 231 πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, συγγραφείς και καλλιτέχνες σε χιλιάδες ανθρώπους κάθε ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου.
Τα μαθήματα, ανάλογα με το αντικείμενο, συνοδεύονται από εποπτικό υλικό (διαφάνειες, ακουστικό υλικό κ.λπ.). Μετά από κάθε μάθημα ακολουθεί συζήτηση. Επίσης, κατά την κρίση τού διδάσκοντος, διανέμεται διδακτικό υλικό και ενδεικτική βιβλιογραφία.

 
Στον 21ο Κύκλο Μαθημάτων (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2013) θα διδάξουν επίλεκτα μέλη τής πανεπιστημιακής κοινότητας για θέματα τής ειδικότητάς τους που αναφέρονται στην ομηρική Ιλιάδα, στον ελληνικό κόσμο τής Ιωνίας, στη νεότερη ελληνική ιστορία, την ψυχολογία, στο αρχαίο δράμα, στην ανθρωποοικολογία, τη νεοελληνική πεζογραφία και ποίηση, την ελληνική λογοτεχνία στον κινηματογράφο. Ευελπιστούμε ότι τα μορφωτικά αυτά μαθήματα τής Στοάς τού Βιβλίου πληρούν ανάγκες, τις οποίες δεν έχουν μπορέσει να καλύψουν μέχρι σήμερα διαφόρων εκπαιδευτικών επιπέδων Ιδρύματα, μολονότι είναι προφανής η ανάγκη και πιεστική η ζήτηση για μια τέτοια μορφωτική προσφορά. Ό,τι προέχει και ελπίζουμε ότι επιτυγχάνεται από αυτό το πρόγραμμα τής Στοάς τού Βιβλίου είναι η ποιότητα στη μορφωτική στάθμη των μαθημάτων και η ελευθερία στην πρόσβαση σε αυτά.
 

Ο Πρόεδρος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας

Καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης

stoabibliou.gr

 

 

 

 

 

 

 

 

Κυριακή Ψαρρού στις 2 Οκτωβρίου 2013

 

Ἡ διαταγή ἤτανε ξεκάθαρη: Ἀπαγορεύεται τό μπάνιο στό ποτάμι, ἀκόμα καί νά πλησιάζει κανένας σέ ἀπόσταση λιγότερο ἀπό διακόσια μέτρα. Δέ χώραγε λοιπόν καμιά παρανόηση. Ὅποιος τήν παρέβαινε τή διαταγή, θά πέρναγε στρατοδικεῖο. Τούς τή διάβασε τίς προάλλες ὁ ἴδιος ὁ ταγματάρχης. Διέταξε γενική συγκέντρωση, ὅλο τό τάγμα, καί τούς τή διάβασε. Διαταγή τῆς Μεραρχίας ! Δέν ἤτανε παῖξε γέλασε.Εἴχανε κάπου τρεῖς βδομάδες πού εἶχαν ἀράξει δῶθε ἀπό τό ποτάμι. Κεῖθε ἀπό τό ποτάμι ἦταν ὁ ἐχθρός, οἱ Ἄλλοι ὅπως τούς λέγανε πολλοί. Τρεῖς βδομάδες ἀπραξία. Σίγουρα δέ θά βάσταγε πολύ τούτη ἡ κατάσταση, γιά τήν ὥρα ὅμως ἐπικρατοῦσε ἡσυχία. Καί στίς δυό ὄχθες τοῦ ποταμοῦ, σέ μεγάλο βάθος, ἤτανε δάσος. Πυκνό δάσος. Μές τό δάσος εἴχανε στρατοπεδεύσει καί οἱ μέν καί οἱ δέ. Οἱ πληροφορίες τους ἤτανε πώς οἱ Ἄλλοι εἴχανε δυό τάγματα ἐκεῖ. Ὡστόσο, δέν ἐπιχειροῦσαν ἐπίθεση, ποιός ξέρει τί λογαριάζανε νά κάνουν. Στό μεταξύ, τά φυλάκια, καί ἀπό τίς δυό μεριές, ἦταν ἐδῶ κι ἐκεῖ κρυμένα στό δάσος, ἕτοιμα γιά πᾶν ἐνδεχόμενο.

Τρεῖς βδομάδες ! Πῶς εἴχανε περάσει τρεῖς βδομάδες ! Δέ θυμόντουσαν σ’ αὐτόν τόν πόλεμο πού εἶχε ἀρχίσει ἐδῶ καί δυόμισι περίπου χρόνια, ἄλλο τέτοιο διάλειμμα σάν καί τοῦτο.

Ὅταν φτάσανε στό ποτάμι, ἔκανε ἀκόμα κρύο. Ἐδῶ καί μερικές μέρες, ὁ καιρός εἶχε στρώσει. Ἀνοίξη πιά ! Ὁ πρῶτος πού γλίστρησε κατά τό ποτάμι ἤτανε ὁ λοχίας. Γλίστρησε ἕνα πρωινό καί βούτηξε. Λίγο ἀργότερα σύρθηκε ὥς τούς δικούς του, μέ δυό σφαῖρες στό πλευρό. Δέν ἔζησε πολλές ὧρες… Τήν ἄλλη μέρα, δυό φαντάροι τραβήξανε γιά κεῖ. Δέν τούς ξαναεῖδε πιά κανένας. Ἀκούσανε μόνο πυροβολισμούς, καί μετά σιωπή. Τότε βγῆκε ἡ διαταγή τῆς Μεραρχίας. Ἤτανε ὡστόσο μεγάλος πειρασμός τό ποτάμι. Τ’ ἀκούγανε πού κυλοῦσε τά νερά του καί τό λαχταρούσανε. Αὐτά τά δυόμισι χρόνια, τούς εἶχε φάει ἡ βρῶμα. Εἴχανε ξεσυνηθίσει ἕνα σωρό χαρές. Καί νά, τώρα, πού εἶχε βρεθεῖ στό δρόμο τους αὐτό τό ποτάμι. Ἀλλά ἡ διαταγή τῆς Μεραρχίας….

Στό διάολο ἡ διαταγή τῆς Μεραρχίας ! εἶπε μεσ’ ἀπό τά δόντια του ἐκείνη τή νύχτα. Γύριζε καί ξαναγύριζε καί ἡσυχία δέν εἶχε, Τό ποτάμι ἀκουγότανε πέρα καί δέν τόν ἄφηνε νά ἡσυχάσει. Θά πήγαινε τήν ἄλλη μέρα, θά πήγαινε ὁπωσδήποτε. Στό διάολο ἡ διαταγή τῆς Μεραρχίας ! Οἱ ἄλλοι φαντάροι κοιμόντουσαν. Τέλος τόν πῆρε κι αὐτόν ὁ ὕπνος. Εἶδε ἕνα ὄνειρο, ἕναν ἐφιάλτη. Στήν ἀρχή, τό εἶδε ὅπως ἤτανε: ποτάμι. Ἤτανε μπροστά του αὐτό τό ποτάμι καί τόν περίμενε. Καί αὐτός γυμνός στήν ὄχθη, δέν ἔπεφτε μέσα. Σάν νά τόν βάσταγε ἕνα ἀόρατο χέρι. Ὕστερα τό ποτάμι μεταμορφώθηκε σέ γυναίκα. Μιά νέα γυναίκα, μελαχροινή, μέ σφιχτοδεμένο κορμί. Γυμνή, ξαπλωμένη στό γρασίδι, τόν περίμενε. Καί αὐτός, γυμνός μπροστά της, δέν ἔπεφτε πάνω της. Σάν νά τόν βάσταγε ἕνα ἀόρατο χέρι. Ξύπνησε βαλαντωμένος, δέν εἶχε ἀκόμα φέξει….

Φθάνοντας στήν ὄχθη, στάθηκε καί τό κοίταξε. Τό ποτάμι ! Ὥστε ὑπῆρχε λοιπόν αὐτό τό ποτάμι ; Ὧρες ὧρες, συλλογιζότανε μήπως δέν ὑπῆρχε στ’ ἀλήθεια. Μήπως ἤτανε μιὰ φαντασία τους, μιὰ ὁμαδική ψευθαίσθηση. Εἶχε βρεῖ μιὰ εὐκαιρία καί τράβηξε κατά τό ποτάμι. Τό πρωινό ἤτανε θαῦμα! Ἄν ἤτανε τυχερός καί δέν τόν παίρνανε μυρουδιά… Νά πρόφταινε νά βουτήξει στό ποτάμι, νά μπεῖ στά νερά του, τά παρακάτω δέν τόν νοιάζανε. Σ’ ἕνα δέντρο, στήν ὄχθη, ἄφησε τά ροῦχα του, καί ὄρθιο πάνω στόν κορμό, τό τουφέκι του. Ἔριξε δυό τελευταῖες ματιές, μία πίσω του, μήν ἤτανε κανένας ἀπό τούς δικούς του, καί μιά στήν ἀντίπερα ὄχθη, μήν ἤτανε κανένας ἀπό τούς Ἄλλους. Καί μπῆκε στό νερό….

Ἀπό τή στιγμή πού τό σῶμα του, ὁλόγυμνο, μπῆκε στό νερό, τοῦτο τό σῶμα πού δυόμισι χρόνια βασανιζότανε, πού δυό τραύματα τό εἴχανε ὡς τώρα σημαδεύσει, ἀπό τή στιγμή αὐτή ἔνοιωσε ἄλλος ἄνθρωπος. Σάν νά πέρασε ἕνα χέρι μ’ ἕνα σφουγγάρι μέσα του καί νά τά ‘ σβησε αὐτά τά δυόμισι χρόνια. Κολυμποῦσε πότε μπρούμυτα, πότε ἀνάσκελα. Ἀφηνότανε νά τόν πηγαίνει τό ρεῦμα. Ἔκανε καί μακροβούτια… Ἦταν ἕνα παιδί τώρα αὐτός ὁ φαντάρος, πού δέν ἤτανε παρά εἰκοσιτριῶν χρονῶν κι ὅμως τά δυόμισι τελευταῖα χρόνια εἶχαν ἀφήσει βαθειά ἴχνη μέσα του.

Δεξιά κι ἀριστερά, καί στίς δυό ὄχθες, φρτερουγίζανε πουλιά, τόν χαιρετούσανε περνώντας πότε πότε ἀπό πάνω του. Μπροστά του, πήγαινε τώρα ἕνα κλαδί πού τό ἔσερνε τό ρεῦμα. Βάλθηκε νά τό φτάσει μ’ ἕνα μονάχα μακροβούτι. Καί τά κατάφερε, Βγῆκε ἀπό τό νερό ἀκριβῶς δίπλα στό κλαδί. Ἔνοιωσε μιὰ χαρά! Ἀλλά τήν ἴδια στιγμή εἶδε ἕνα κεφάλι μπροστά του, κάπου τριάντα μέτρα μακρυά. Σταμάτησε καί προσπάθησε νά δεῖ καλύτερα. Καί ἐκεῖνος πού κολυμποῦσε ἐκεῖ τόν εἶχε δεῖ, εἶχε σταματήσει κι αὐτός. Κοιτάζονταν. Ξανάγινε ἀμέσως αὐτός πού ἤτανε καί πρωτύτερα: ἕνας φαντάρος πού εἶχε κιόλας δυόμισι χρόνια πόλεμο, πού εἶχε ἕναν πολεμικό σταυρό, πού εἶχε ἀφήσει τό τουφέκι του στό δέντρο. Δέν μποροῦσε νά καταλάβει ἄν αὐτός ἀντίκρυ του ἤτανε ἀπό τούς δικούς του ἡ ἀπό τούς Ἄλλους. Πῶς νά τό καταλάβει; Ἕνα κεφάλι ἔβλεπε μονάχα. Μποροῦσε νἄναι ἕνας ἀπό τούς δικούς του. Μποροῦσε νἄναι ἕνας ἀπό τούς Ἄλλους.

Γιά μερικά λεπτά, καί οἱ δυό τους στέκονταν ἀκίνητοι στά νερά. Τή σιωπή διέκοψε ἕνα φτάρνισμα. Ἦταν αὐτός πού φταρνίστηκε, καί κατά τή συνήθειά του βλαστήμησε δυνατά. Τότε ἐκεῖνος ἀντίκρυ του ἄρχισε νά κολυμπάει γρήγορα πρός τήν ἀντίπερα ὄχθη. Κι αὐτός ὅμως δέν ἔχασε καιρό. Κολύμπησε πρός τήν ὄχθη του μ’ ὅλη του τή δύναμη. Βγῆκε πρῶτος. Ἔτρεξε στό δέντρο πού εἶχε ἀφήσει τό τουφέκι του, τό ἅρπαξε. Ὁ Ἄλλος ὅ,τι ἔβγαινε ἀπό τό νερό. Ἔτρεξε τώρα κι ἐκεῖνος νά πάρει τό τουφέκι του. Σήκωσε τό τουφέκι του αὐτός, σημάδεψε. Τοῦ ἤτανε πάρα πολύ εὔκολο νά τοῦ φυτέψει μία σφαίρα στό κεφάλι. Ὁ Ἄλλος ἤτανε σπουδαῖος στόχος ἔτσι καθώς ἔτρεχε ὁλόγυμνος, κάπου εἴκοσι μονάχα μέτρα μακρυά.

Ὄχι, δέν τράβηξε τή σκανδάλη. Ὁ Ἄλλος ἦταν ἐκεῖ, γυμνός ὅπως εἶχε ἔρθει στόν κόσμο. Κι αὐτός ἦταν ἐδῶ, γυμνός ὅπως εἶχε ἔρθει στόν κόσμο… Δέν μποροῦσε νά τραβήξει. Ἤτανε καί οἱ δυό γυμνοί. Δυό ἄνθρωποι γυμνοί. Γυμνοί ἀπό ροῦχα. Γυμνοί ἀπό ὀνόματα. Γυμνοί ἀπό ἐθνικότητα. Γυμνοί ἀπό τόν χακί ἑαυτό τους.. Δέν μποροῦσε νά τραβήξει. Τό ποτάμι δέν τούς χώριζε τώρα, ἀντίθετα τούς ἕνωνε. Δέν μποροῦσε νά τραβήξει. Ὁ Ἄλλος εἶχε γίνει ἕνας ἄλλος ἄνθρωπος τώρα, χωρίς ἄλφα κεφαλαῖο, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο.

Χαμήλωσε τό τουφέκι του. Χαμήλωσε τό κεφάλι του. Καί δέν εἶδε τίποτα ὥς τό τέλος, πρόφτασε νά δεῖ μονάχα κάτι πουλιά πού φτερουγίσανε τρομαγμένα σάν ἔπεσε ἀπό τήν ἀντικρινή ὄχθη ἡ τουφεκιά,… κι αὐτός, γονάτισε πρῶτα,…. ὕστερα ἔπεσε…. μέ τό πρόσωπο στό χῶμα…..

από το agiazoni.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 1 Οκτωβρίου 2013

Οι άνθρωποι συνήθως θυμούνται πράγματα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, ενώ ενδέχεται να δυσκολεύονται να θυμηθούν πιο πρόσφατα γεγονότα.

Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί πολλοί εμφανίζουν συναισθηματική σύνδεση με τη μουσική που υπήρχε στην εποχή των γονιών τους και με τραγούδια που ήταν δημοφιλή, προτού καν γεννηθούν οι ίδιοι.

Ερευνητές ψυχολογίας του πανεπιστημίου Cornell και το πανεπιστήμιο California στη Σάντα Κρουζ, ζήτησαν από 62 φοιτητές να ακούν δύο τραγούδια που βρίσκονταν στην κορυφή των Billboardcharts κάθε χρόνο από το 1955 μέχρι το 2009. Τούς ζήτησαν ακόμη να αναφέρουν τι συναισθήματα τούς προκαλούσαν αυτά και αν τα είχαν ξανακούσει ποτέ, όπως για παράδειγμα αν θυμούνταν να τα έχουν ακούσει με τους γονείς τους.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι εθελοντές θυμούνταν περισσότερο προσωπικές στιγμές όταν άκουγαν κομμάτια που ήταν δημοφιλή όταν εκείνοι ήταν περίπου 20 χρονών, συγκριτικά με αυτά που είχαν κυκλοφορήσει την εποχή που γεννήθηκαν.

Όμως οι ερευνητές παρατήρησαν ότι έδειξαν σημάδια μνήμης, αναγνώρισης και συναισθηματικής σύνδεσης με τραγούδια που ήταν διάσημα, όταν οι γονείς των εθελοντών ήταν περίπου 20 χρονών, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80.

Έδειχναν μάλιστα να είναι πολύ δεμένοι με τα τραγούδια που άρεσαν στους γονείς τους, κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι αναπολούσαν στιγμές από την παιδική τους ηλικία, όταν ενδεχομένως οι γονείς τους άκουγαν τα συγκεκριμένα τραγούδια μέσα στο σπίτι τους.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ακόμη ότι υπήρχε ένα μικρότερο ποσοστό «αναπόλησης» μουσικών διάσημων στη δεκαετία του 1960, κάτι που ίσως να συνδέεται με τη μουσική που μπορεί να άκουγαν οι παππούδες των εθελοντών.

Η μελέτη τους δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο PsychologicalScience.

…..Η πλειονότητα των μεσήλικων κάνει αυτό που κάνουμε και εμείς με την κρίση: Ψάχνει να βρει κάποιον τρόπο να διατηρήσει τα πράγματα ως έχουν.

Συνήθως, δεν βλέπει ότι η μέση ηλικία και το άλλο μισό της ζωής, εκτός από τα μειονεκτήματα έχει και πλεονεκτήματα. Οπότε, προσπαθεί να διατηρήσει, αυτά που είχε στο πρώτο μισό της ζωής.

Αυτή όμως είναι μια μάταιη προσπάθεια, διότι δεν έχει προοπτική. Από την άλλη μεριά, όταν κάνει αυτό το πράγμα ο άνθρωπος -και γι αυτό νομίζω ότι είναι κρίσιμη η καμπή της μέσης ηλικίας-, χάνει μια συγκλονιστική ευκαιρία που έχει στη ζωή του.

Ο Γιουνγκ, που ασχολήθηκε με το δεύτερο μισό της ζωής, σε αντίθεση με τον Φρόυντ(ο οποίος ερεύνησε τον άνθρωπο κυρίως στο πρώτο μισό της ζωής του), λέει ότι:

«Ο άνθρωπος στο πρώτο μισό της ζωής υπηρετεί τη φύση(Δηλαδή, κάνει παιδιά, παντρεύεται, προσπαθεί να εξασφαλίσει τα προς το ζην). Όμως, στο δεύτερο μισό της ζωής, ο άνθρωπος καλείται να υπηρετήσει τον πολιτισμό.»

Κι όταν λέει πολιτισμό, εννοεί την εξερεύνηση του εσωτερικού του κόσμου. Και εγώ θα συμπλήρωνα και τις σχέσεις!

Διότι ο άνθρωπος στο πρώτο μισό της ζωής του, προσπαθώντας για τα εξωτερικά επιτεύγματα, παραμελεί και τον εσωτερικό του κόσμο και τις σχέσεις του, κάτι που είναι τραγικό.

Γιατί, κάθε άνθρωπος ολοκληρώνεται στην ένωση με τον άλλον άνθρωπο. Και όταν λέω ένωση, δεν εννοώ συζυγική μόνον. Όσες περισσότερες ουσιαστικές σχέσεις έχει ένας άνθρωπος, τόσο πλουσιότερος γίνεται.

Διότι ο άνθρωπος τι είναι; Είναι εκείνο που παίρνει από όλους τους άλλους, και το διαμορφώνει με τον δικό του τρόπο.  Η δική του συμβολή δηλαδή, η ατομικότητά του, είναι ο τρόπος που διαμορφώνει, όλα αυτά που παίρνει από τους άλλους. Οπότε η παραμέληση των σχέσεων, σημαίνει και προσωπική φτώχεια του ανθρώπου και της προσωπικότητάς του.

Στο δεύτερο μισό της ζωής, λοιπόν, ακόμα και το γεγονός ότι η σωματική του ενέργεια έχει καμφθεί, είναι κάτι θετικό με την έννοια ότι του δίνει την δυνατότητα, την ευκαιρία, για κάποια ησυχία, η οποία απαραίτητη γι’ αυτήν την εξερεύνηση του εσωτερικού του κόσμου.

Έτσι το τοποθετεί ο Γιουνγκ: Στο δεύτερο μισό της ζωής, ο άνθρωπος ίσως έχει πολύ σημαντικότερες ευκαιρίες απ’ ότι έχει στο πρώτο.

Σ’ αυτό το βιβλίο, επίσης, αναφέρω ένα παράδειγμα: Τον έρωτα στη μέση ηλικία.

Επειδή, ο άνθρωπος μετά το αποκορύφωμα της ενεργητικότητάς του και της δύναμης, αντιμετωπίζει όπως είπα μία κάμψη της σωματικής του ενέργειας, αυτή την κάμψη την αισθάνεται και στο χώρο της σεξουαλικότητας. Κυρίως οι άντρες, που έχουν ζήσει την σεξουαλικότητά τους στο πρώτο μισό της ζωής σαν ένα άθλημα που αγωνίζονταν να αποδείξουν κάτι, όταν συμβεί αυτό, πανικοβάλλονται κυριολεκτικά, και τρέχουν σε ειδικούς για να ανακτήσουν τις χαμένες δυνάμεις τους.

Αντιδρώντας, όμως μ’ αυτόν τον τρόπο, όπως μια γυναίκα που κάνει λίφτινγκ, χάνει τη μοναδική ευκαιρία να ανακαλύψει τον έρωτα για πρώτη φορά στη ζωή του. Χάνει την ευκαιρία, να ανακαλύψει τον έρωτα που δεν είναι μια υπόθεση σωματική, που δεν προσφέρεται για πρωταθλήματα, που είναι η ανάγκη του ανθρώπου για κοινωνία και ένωση με τον άλλον άνθρωπο, που είναι τρυφερότητα, που είναι στοργή.

Αυτά όλα, στο πρώτο μισό της ζωής του ο άντρας κυρίως, αλλά και η γυναίκα με έναν κάπως διαφορετικό τρόπο, δεν έχει υποπτευθεί αυτή τη διάσταση του έρωτα.

Και η κάμψη της σωματικής ενέργειας που εμφανίζεται σαν αναπηρία ή σαν μειονέκτημα, είναι η ευκαιρία του, η πολύτιμη ευκαιρία του για να ανακαλύψει, τώρα πια, στα 40 ή στα 50, το πραγματικό έρωτα, που δεν τον έχει υποπτευθεί μέχρι αυτή τη στιγμή.

Αυτό είναι ένα παράδειγμα του πως η εμμονή στη διατήρηση αυτών που συνέβαιναν στο πρώτο μισό της ζωής είναι τραγωδία για τον άνθρωπο στη μέση ηλικία, γιατί χάνει πραγματικά πολύτιμες ευκαιρίες.  

Και ξέρετε, από το αν θα κάνει αυτή τη στροφή στη ζωή του, από τα εξωτερικά στα εσωτερικά, απ’ αυτό θα εξαρτηθεί η ποιότητα των γηρατειών του. Από αυτό θα εξαρτηθεί, εάν τα δέκα τελευταία χρόνια της ζωής του είναι μια κόλαση…

Ένα απ’ τα πράγματα που μπορεί να διαφύγει από την εμπειρία του μεσήλικα, είναι να καταλάβει ότι η ανάπτυξή του, δεν σταματάει στη μέση ηλικία. Κάθε άλλο! Εάν σταματήσει την εξέλιξή του, τότε θα φτάσει στα γηρατειά ένας άνθρωπος εγωκεντρικός, χωρίς ευαισθησία για τον άλλον, και μ’ αυτόν τον τρόπο θα δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.

Δηλαδή,θα είναι δυσάρεστος στους άλλους, ενοχλητικός στους άλλους, οι άλλοι αναπόφευκτα θα τον αποφεύγουν, επειδή θα τον αποφεύγουν θα αισθάνεται μια εσωτερική ερημιά και θα προσπαθεί να την καλύψει με κτητικότητα, με απαιτητικότητα, κάνοντας τη ζωή των νεώτερων ανθρώπων του περιβάλλοντός του πολύ δύσκολη. Και σαν συνέπεια ο κόσμος αυτός του περιβάλλοντός του, θα του γυρίζει την πλάτη.

Kρ.Π.: Και πώς μπορεί να ξεπεράσει κάποιος την κρίση της μέσης ηλικίας, ώστε να μη χάσει τις ευκαιρίες να εξελιχθεί εσωτερικά και στις σχέσεις τους με τους άλλους;

Οπωσδήποτε οι αλλαγές καθώς μεγαλώνει κάποιος, και παγιώνεται η προσωπικότητά του, γίνονται δύσκολα, αλλά ζωή χωρίς αλλαγές δεν είναι ζωή. Ότι δεν αλλάζει είναι νεκρό. Το ζωντανό με κάποιον τρόπο πάντα αλλάζει.

Γίνονται, όντως δύσκολα οι αλλαγές όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, αλλά πάντως δυνατότητα αλλαγών υπάρχει! Αλίμονο για τον άνθρωπο που δεν έχει την δυνατότητα να αλλάζει. Γιατί ο κόσμος γύρω του αλλάζει, κι αν είναι να ζει μέσα στον πραγματικό κόσμο είναι απαραίτητο να αλλάζει και εκείνος, αλλιώς μένει απέξω…-

από το tvxs.gr

Κυριακή Ψαρρού στις 25 Σεπτεμβρίου 2013

 

Στο σύντομο αφήγημα του Τσέχωφ «Ένας αριθμός» η δεσποινίς Ιουλία αντιπροσωπεύει τον άβουλο ανθρώπινο τύπο• δεν τολμά να διεκδικήσει τα δικαιώματά της και συχνά πέφτει θύμα οικονομικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης. O Τσέχωφ σκιαγραφεί με απλό και ευτράπελο τρόπο την παθητική ψυχολογία, η οποία χαρακτήριζε σε μεγάλο βαθμό τη γυναικεία συμπεριφορά τα παλαιότερα χρόνια.

Tις προάλλες φώναξα στο γραφείο μου τη δεσποινίδα Ιουλία, τη δασκάλα των παιδιών. Έπρεπε να της δώσω το μισθό της.
– Κάθισε να κάνουμε το λογαριασμό, της είπα. Θα ‘χεις ανάγκη από χρήματα και συ ντρέπεσαι να ανοίξεις το στόμα σου… Λοιπόν…  Συμφωνήσαμε για τριάντα ρούβλια* το μήνα…
– Για σαράντα.
– Όχι, για τριάντα, το έχω σημειώσει. Εγώ πάντοτε τριάντα ρούβλια δίνω στις δασκάλες…  Λοιπόν, έχεις δύο μήνες εδώ…
– Δύο μήνες και πέντε μέρες…
– Δύο μήνες ακριβώς… Το ‘χω σημειώσει… Λοιπόν, έχουμε εξήντα ρούβλια. Πρέπει να βγάλουμε εννιά Κυριακές… δε δουλεύετε τις Κυριακές. Πηγαίνετε περίπατο μετα παιδιά. Έπειτα έχουμε τρεις γιορτές…
Η Ιουλία έγινε κατακόκκινη και άρχισε να τσαλακώνει νευρικά την άκρη του φουστανιού της, μα δεν είπε λέξη.
– Τρεις γιορτές… μας κάνουν δώδεκα ρούβλια το μήνα… Ο Κόλιας ήταν άρρωστος τέσσερις μέρες και δεν του έκανες μάθημα… Μονάχα με τη Βαρβάρα ασχολήθηκες… Τρεις μέρες είχες πονόδοντο και η γυναίκα μου σου είπε να αναπαυτείς μετά το φαγητό… Δώδεκα και εφτά δεκαεννιά. Αφαιρούμε, μας μένουν… Χμ! σαράντα ένα ρούβλια… Σωστά;
Το αριστερό μάτι της Ιουλίας έγινε κατακκόκινο και νότισε. Άρχισε να τρέμει το σαγόνι της. Την έπιασε ένας νευρικός βήχας, έβαλε το μαντίλι στη μύτη της, μα δεν έβγαλε άχνα.
– Την παραμονή της πρωτοχρονιάς έσπασες ένα φλιτζάνι του τσαγιού με το πιατάκι του… Βγάζουμε δύο ρούβλια… Το φλιτζάνι κάνει ακριβότερα γιατί είναι οικογενειακό κειμήλιο, μα δεν πειράζει… Τόσο το χειρότερο! Προχωρούμε! Μια μέρα δεν πρόσεξες τον Κόλια, ανέβηκε ο μικρός στο δέντρο και έσκισε το σακάκι του… Βγάζουμε άλλα δέκα ρούβλια… Άλλη μια μέρα που δεν πρόσεχες, έκλεψε μια καμαριέρα τα μποτάκια της Βαρβάρας. Πρέπει να ‘χεις τα μάτια σου τέσσερα, γι’ αυτό σε πληρώνουμε… Λοιπόν, βγάζουμε άλλα πέντε ρούβλια. Στις δέκα του Γενάρη σε δάνεισα δέκα ρούβλια…
– Όχι, δεν έγινε τέτοιο πράμα. μουρμούρισε η Ιουλία.
– Το ‘χω σημειώσει!
– Καλά…
– Βγάζουμε είκοσι επτά ρούβλια, μας μένουν δεκατέσσερα.
Τα μάτια της Ιουλίας γέμισαν δάκρυα. Κόμποι ιδρώτα γυάλιζαν πάνω στη μύτη της. Κακόμοιρο κορίτσι!
– Μα εγώ μια φορά μονάχα δανείστηκα χρήματα. Μονάχα τρία ρούβλια, από την κυρία, μουρμούρισε η Ιουλία και η φωνή της έτρεμε… Αυτά είναι όλα όλα που δανείστηκα.
– Μπα; Και γω δεν τα είχα σημειώσει αυτά. Λοιπόν, δεκατέσσερα έξω τρία, μας μένουν έντεκα. Πάρε τα χρήματά σου, αγαπητή μου! Τρία… τρία, τρία… ένα και ένα… Πάρ’ τα…
Και της έδωσα έντεκα ρούβλια. Τα πήρε με τρεμουλιαστά δάχτυλα και τα έβαλε στην τσέπη της.
– Ευχαριστώ, ψιθύρισε.
Πετάχτηκα ορθός και άρχισα να βηματίζω πέρα δώθε στο γραφείο. Με έπιασαν τα δαιμόνια μου.
– Και γιατί με ευχαριστείς;
– Για τα χρήματα.
– Μα, διάολε, εγώ σε έκλεψα, σε λήστεψα! Και μου λες κι ευχαριστώ;
– Οι άλλοι δε μου ‘διναν τίποτα!…
– Δε σου ‘διναν τίποτα. Φυσικά! Σου έκανα μια φάρσα για να σου γίνει σκληρό μάθημα. Πάρε τα ογδόντα σου ρούβλια! Τα είχα έτοιμα στο φάκελο! Μα γιατί δε φωνάζεις για το δίκιο σου; Γιατί στέκεσαι έτσι σαν χαζή; Μπορείς να ζήσεις σ’ αυτό τον κόσμο αν δεν πατήσεις λίγο πόδι, αν δε δείξεις τα δόντια σου; Γιατί είσαι άβουλη;
Μουρμούρισε μερικά ευχαριστώ και βγήκε.

Ά. Τσέχωφ, Διηγήματα,
μτφρ. Κ. Σιμόπουλος, Θεμέλιο

από το minedu.gov.gr

Κυριακή Ψαρρού στις 25 Σεπτεμβρίου 2013
Λασσιθιωτάκη Μαρία (Ψυχολόγος)

 

 (τί γίνεται στὸ παιδὶ στὴ διάρκεια τοῦ σχολικοῦ ἔτους)

Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς νέας σχολικῆς χρονιᾶς, ἂς δοῦμε τί γίνεται στὸ παιδί, στὴ διάρκεια τοῦ σχολικοῦ ἔτους:

Ἡ τέλεια εἰκόνα μιᾶς ἰσορροπημένης παιδικῆς ἡλικίας, δείχνει ἕνα παιδὶ νὰ ἀσχολεῖται ὅσο προβλέπει τὸ ἐκπαιδευτικὸ σύστημα μὲ τὸ σχολεῖο του, κάνει τὶς ἐργασίες του στὸ σπίτι καὶ παίζει μὲ ὅλη του τὴ ψυχὴ στὸν ὑπόλοιπο χρόνο τῆς ἡμέρας καὶ τὰ σαββατοκύριακα. Ὅμως, γιὰ πολλὰ ἀπὸ τὰ παιδιὰ τῆς ἐποχῆς μας εἶναι μύθος, ἕνα ἄπιαστο ὄνειρο, ποὺ τὸ βλέπουν ἀπὸ τὸ παράθυρο τοὺς γραφείου τους, στὸ ἀπέναντι πάρκο μὲ ἄλλα παιδιά, καθὼς μελετοῦν μιὰ ἀπὸ τὶς δύο γλῶσσες ποὺ διδάσκονται ἐπιπλέον ἢ τὴν ὥρα ποὺ μελετοῦν ἕνα μουσικὸ ὄργανο.

Τὰ περισσότερα παιδιὰ σήμερα ἐμπλέκονται σὲ μιὰ ποικιλία δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ἀθλητισμοῦ, ποὺ κλέβουν ὅλο τὸν ἐλεύθερο χρόνο τους, ἂν ὄχι καὶ λίγο ἀπὸ τὸν ὕπνο τους.

Καθόλου σπάνια, παιδιὰ ἐννέα καὶ δέκα ἐτῶν παραπονοῦνται γιὰ ἄγχος, προβλήματα ὕπνου καὶ κούρασης. Συνήθως οἱ ἰατρικὲς ἐξετάσεις καὶ ὁ παιδίατρος δὲν βρίσκουν τίποτε τὸ ἀνησυχητικό. Ἂν τὰ συμπτώματα ἐπιμένουν συνήθως θὰ συστήσουν μία ψυχολογικὴ ἐξέταση τοῦ παιδιοῦ. Ὁ εἰδικός, ἂν δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι παράγοντες, συνήθως ὑποθέτει ὅτι ὑπεύθυνο γιὰ τὴν πίεση ποὺ νιώθει τὸ παιδὶ εἶναι τὸ βαρὺ ἐκπαιδευτικὸ πρόγραμμα. Μιὰ τέτοια ἐξήγηση, συνήθως ξεσηκώνει τὶς διαμαρτυρίες τῶν γονέων, ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ παιδί τους, ὄχι μόνο δὲν πιέζεται, ἀλλὰ εἶναι καὶ πολὺ χαρούμενο μὲ τὶς δραστηριότητές του.

Πολλὲς φορὲς κάτω ἀπὸ ἕνα πιεστικὸ πρόγραμμα κρύβονται οἱ ὑπερβολικὲς γονεϊκὲς προσδοκίες. Γονεῖς, ποὺ νιώθουν ὅτι δὲν ὑποστηρίχθηκαν ἀπὸ τοὺς δικούς τους γονεῖς σὲ ἐξωσχολικὲς δραστηριότητες, προσπαθοῦν στὸ παιδί τους νὰ δώσουν ὅσα περισσότερα καὶ ὅσο καλύτερα μποροῦν.

Ὅμως, τὰ παιδιὰ μὲ ἕνα φορτωμένο πρόγραμμα, μὲ ὑπερδραστηριότητες, δὲν εἶναι οὔτε ἤρεμα οὔτε εὐτυχισμένα. Ἂν ὁ εἰδικὸς τὰ ρωτήσει ἰδιαιτέρως συνήθως ἐξομολογοῦνται πὼς ἀγαποῦν ὅ,τι κάνουν ἀλλὰ τοὺς λείπει πάρα πολὺ ἡ ξεγνοιασιά, τὸ παιχνίδι, ἡ παρέα μὲ ἄλλα παιδιά.

Πολλοὶ εἰδικοὶ ἀνὰ τὸν κόσμο ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ ὑπεραπασχόληση χιλιάδων παιδιῶν μὲ ποικιλία ἐξωσχολικῶν δραστηριοτήτων κινδυνεύει νὰ γίνει ἐθνικὸ γιὰ κάθε χώρα ζήτημα. Οἱ ὑπερ- γονεῖς- ὅπως τοὺς χαρακτηρίζουν- ὁδηγοῦν, κι ἂς ἔχουν τὶς καλύτερες τῶν προθέσεων, τὰ παιδιά τους σὲ ψυχολογικὴ πίεση καὶ σ΄ ἕνα μὴ ὑγιῆ ἀνταγωνισμὸ ἀλλὰ καὶ στὴν ἀνάπτυξη τοῦ φόβου τῆς ἀποτυχίας μέσα ἀπὸ τὴ συνεχῆ σύγκριση μὲ τὰ ἄλλα παιδιά. Τονίζουν ὅτι δὲν εἶναι καθόλου καλὴ ἰδέα τὸ παιδὶ νὰ ζεῖ κάτω ἀπὸ τόση πίεση. Ἀργότερα μπορεῖ νὰ γίνει εὐάλωτο καὶ νὰ ἐκτεθεῖ στὸν κίνδυνο ψυχικῶν διαταραχῶν ἢ διαταραχῶν προσωπικότητας.

Καθὼς ἡ σχολικὴ ἡλικία προχωρᾶ, στὸ γυμνάσιο γιὰ παράδειγμα, ἡ ἐξωσχολικὴ ὑπεραπαασχόληση ἔχει καὶ ἄλλες ἐπιπτώσεις: Περιορίζει τὴν δημιουργικότητα καὶ τὴν ἀναλυτικὴ καὶ συνθετικὴ σκέψη τους, τὴν ἐπαφὴ μὲ τὶς συγκινήσεις τοῦ περιβάλλοντος: Τὰ παιδιὰ δὲν ἔχουν χρόνο νὰ ἀπολαύσουν τίποτε, μία βόλτα στὴ θάλασσα ἢ στὴν ἐξοχή, χάνουν τὶς εὐκαιρίες, ποὺ προσφέρουν οἱ σύγχρονες πολιτισμικὲς εὐκαιρίες γιὰ νὰ ἀνακαλύψουν καὶ νὰ βιώσουν πράγματα μόνο καὶ μόνο γιατί δὲν ἔχουν ἐλεύθερο χρόνο. Οἱ μὴ δομημένες, ἀπρογραμμάτιστες δραστηριότητες, οἱ ἐλεύθερες κατασκευές, ἐπιτρέπουν στὰ παιδιὰ νὰ ἀνακαλύψουν τί τοὺς ἀρέσει καὶ τί ὄχι, νὰ βροῦν δημιουργικοὺς τρόπους ἀπασχόλησης, νὰ νιώσουν χαρὰ καὶ εὐχαρίστηση, χωρὶς τὴν πίεση τοῦ προγραμματισμοῦ. Ἡ ἐπαφὴ μὲ τοὺς συνομιλίκους εἶναι πολὺ σημαντικὴ, τὰ βοηθοῦν νὰ ἀποκτήσουν αὐτογνωσία, κοινωνικότητα καὶ αὐτορύθμιση στὰ συναισθήματα καὶ στὶς παρορμήσεις τους.

Μερικὲς φορὲς τὸ πρόγραμμά τους δὲν τὰ ἀφήνει οὔτε νὰ ἀναπνεύσουν. Οἱ γονεῖς δὲν ὑποψιάζονται πόση πίεση αἰσθάνονται τὰ παιδιά τους καὶ ὀνειρεύονται ὅτι ὅταν αὐτὰ θὰ μεγαλώσουν θὰ θυμοῦνται τὴν παιδική τους ἡλικία μὲ νοσταλγία γιὰ τὰ τόσα πράγματα ποὺ ἔκαναν. Οἱ εἰδικοὶ ἐπισημαίνουν ὅτι μᾶλλον αὐτὰ τὰ παιδιὰ θὰ κρατήσουν ὅτι ἔνιωθαν κυριολεκτικὰ ἐξουθενωμένα καὶ πόσο οἱ γονεῖς τους μὲ ἤρεμο ἀλλὰ πιεστικὸ τρόπο τὰ προέτρεπαν νὰ ἑτοιμαστοῦν πιὸ γρήγορα γιὰ τὴν ἑπόμενη προγραμματισμένη δραστηριότητα καὶ ὅτι οὐσιαστικὰ θὰ νιώσουν ὅτι ἔχασαν τὴν παιδική τους ἡλικία, αὐτὴν τῆς ἀθωότητας, τῆς ξενιασιᾶς καὶ τοῦ παιχνιδιοῦ.

Στρές: Εἶναι πάντα κακό;

Τὸ στρὲς εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἀπάντηση τοῦ ὀργανισμοῦ, κάτω ἀπὸ συνθῆκες πίεσης, ὑπερ-δραστηριότητας ἀλλὰ καὶ φόβου. Ἄν, γιὰ παράδειγμα, κάποιος βρεθεῖ ἀντιμέτωπος μὲ ἕνα ἐλέφαντα καὶ κινδυνεύει ἡ ζωή του, ὁ ὀργανισμὸς θὰ βρεθεῖ σ΄αὐτὴ τὴν κατάσταση ποὺ ὀνομάζεται « μάχη ἢ φυγή». Ἡ ὀργανικὴ ἀπόκριση- αὔξηση τῶν καρδιακῶν παλμῶν, θέση τῶν μυῶν σὲ ἑτοιμότητα, αὔξηση τῆς ἀρτηριακῆς πίεσης καὶ ἔκκριση ἀδρεναλίνης- μπορεῖ νὰ σώσει τὴ ζωὴ κάποιου μὲ τὸν νὰ τὸν κάνει ἰκανότερο νὰ τρέξει μὲ ταχύτητα ποὺ δὲ θὰ μποροῦσε ποτὲ του νὰ φανταστεῖ. Φυσιολογικὰ ἐρεθίσματα ποὺ ὁδηγοῦν στὸ στρὲς εἶναι καλοδεχούμενα γιατί γίνονται κίνητρα δράσης καὶ ὄχι παθητικότητας. Ὅμως, μία τέτοια ὀργανικὴ κατάσταση συναγερμοῦ δὲν μπορεῖ νὰ συμβαίνει στὸν ὀργανισμὸ παρὰ μόνο σὲ ἔκτακτες περιπτώσεις. Ἂν συνεχῶς ἐξαναγκάζεται νὰ λειτουργεῖ μὲ αὐτοὺς τοὺς ρυθμοὺς θὰ ὁδηγηθεῖ σὲ ἐξάντληση.

Οἱ οἰκογενειακὲς σχέσεις

Τὰ παιδιὰ χρειάζονται τοὺς γονεῖς καὶ τὴν οἰκογένειά τους καὶ σὲ χαλαρὲς στιγμὲς καὶ ὄχι μόνο νὰ τὰ συνοδεύουν ἀπὸ τὴ μία δραστηριότητα στὴν ἄλλη. Ἡ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς γονεῖς, σὲ χαλαρὸ ἐπίπεδο, ἡ κουβεντούλα, τὰ ἐπιτραπέζια ἢ ἄλλα παιχνίδια εἶναι ἀνεπανάληπτες στιγμὲς τοῦ παιδιοῦ μὲ τοὺς γονεῖς του καὶ ἴσως αὐτὲς νὰ θυμᾶται περισσότερο ἀργότερα στὴν ἐνήλικη ζωή του.

Γιατί λοιπὸν τόση πίεση;

Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι οἱ περισσότεροι γονεῖς ἔχουν ἀγαθὰ κίνητρα. Σπρώχνουν τὰ παιδιά τους σὲ ἐξωσχολικὰ μαθήματα γιὰ νὰ ἀποκτήσουν ἐφόδια στὴν ἐνήλικη ζωή τους καὶ τὰ ἐμπλέκουν σὲ ἄλλες δραστηριότητες γιὰ νὰ περάσουν τὴν παιδική τους ἡλικία μὲ δημιουργικότητα. Γι’ αὐτὸ τὸ σκοπό, θυσιάζουν ὅλο τὸν ἐλεύθερο χρόνο τους.

Μερικὲς φορές, ὅμως, πίσω ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἄριστες προθέσεις τῶν γονέων δὲν βρίσκονται τὰ καλύτερα κίνητρα: Ἀρκετοὶ γονεῖς θεωροῦν τὰ παιδιὰ τους προέκταση τοῦ ἐγώ τους, θέλουν νὰ κάνουν τὰ προσωπικὰ τους ὄνειρα πραγματικότητα μέσω τῶν παιδιῶν τους. Ἄλλοι πάλι πιέζονται ἀπό τὸν κοινωνικὸ ἀνταγωνισμὸ καὶ συγκρίνουν τὰ παιδιά τους μὲ τὰ παιδιὰ τῶν ἄλλων.

Πάντως ἡ σύσταση γιὰ τὸ τί νὰ κάνουν οἱ γονεῖς βρίσκεται στὸ Ἀριστοτελικὸ μέτρο: Οὔτε τόσες πολλὲς δραστηριότητες ἀλλὰ οὔτε καὶ καθόλου. Οἱ ἐξωσχολικὲς δραστηριότητες εἶναι καλὲς μέχρι τὸ σημεῖο ποὺ δείχνουν νὰ βάζουν τὸ παιδὶ σὲ κίνδυνο γιὰ τὴν ἰσορροπία καὶ τὴν αὐτοπεποίθησή του. Καὶ δὲν θὰ ’ταν ἄσχημο, πότε πότε οἱ γονεῖς νὰ ἐλέγχουν τί προτείνουν καὶ γιατί στὸ παιδί τους, μὲ στόχο νὰ περιορίσουν τὶς δικές τους προσδοκίες καὶ τὰ δικά τους ἀνεκπλήρωτα ὄνειρα.
από το agiazoni.gr

Κυριακή Ψαρρού στις 21 Σεπτεμβρίου 2013
νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο
ἤσθιον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Αφού μας μέναν παξιμάδια

τί κακοκεφαλιά

να φάμε στην ακρογιαλιά

του Ήλιου τ’ αργά γελάδια

 

που το καθένα κι ένα κάστρο

για να το πολεμάς

σαράντα χρόνους και να πας

να γίνεις ήρωας κι άστρο!

 

Πεινούσαμε στης γης την πλάτη,

σα φάγαμε καλά

πέσαμε εδώ στα χαμηλά

ανίδεοι και χορτάτοι.

Κυριακή Ψαρρού στις 21 Σεπτεμβρίου 2013

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

…Μια καταπληκτική μαρτυρία ενός «άγριου» φύλαρχου από το νησί Τιαβέα του Ειρηνικού. Ενας «απολίτιστος» φύλαρχος Τουιάβιι ήρθε στις αρχές του αιώνα μας (του προηγούμενου) στη Ευρώπη και κατέγραψε όσα είδε να συμβαίνουν , με σκοπό να τα πει στους υπηκόους του …
…Τα λόγια του φύλαρχου μετέφερε και τύπωσε στην Ευρώπη ο Εριχ Σόερμαν, που είχε πάει εκεί σαν ιεραπόστολος …
Παπαλάγκι σημαίνει ο λευκός, ο ξένος, στην κυριολεξία όμως θα πει αυτός που διαπέρασε τον ουρανό.
Ο πρώτος λευκός ιεραπόστολος που κατέφθασε στη Σαμόα ήρθε με ιστιοφόρο. Οι ιθαγενείς νόμισαν ότι το άσπρο ιστιοφόρο στο μακρινό ορίζοντα ήταν μια τρύπα στον ουρανό μέσα από την οποία ο λευκός ήρθε κοντά τους. Ότι δηλαδή διαπέρασε τον ουρανό.

ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥ:

…Η καλύβα του μοιάζει μ’ ένα όρθιο μπαούλο από πέτρα. Ένα μπαούλο με πολλά συρτάρια και πολλές τρύπες.
Από ένα μόνο σημείο μπορεί κανείς να μπει και να βγει στο πέτρινο καβούκι. Το σημείο αυτό ο Παπαλάγκι το ονομάζει είσοδο, όταν μπαίνει στην καλύβα και έξοδο όταν βγαίνει, παρ’ όλο που και τα δύο είναι ένα και το ίδιο πράγμα. Στο σημείο αυτό λοιπόν υπάρχει μια μεγάλη σανίδα που πρέπει κανείς να τη σπρώξει με δύναμη για να μπορέσει να μπει μέσα στην καλύβα ….
…Στις καλύβες τώρα, συμβαίνει να κατοικούν περισσότεροι άνθρωποι απ’ όσοι ζουν σ’ ένα μόνο χωριό της Σαμόας και γιαυτό πρέπει να ξέρει κανείς ακριβώς το όνομα της Αιγκα (οικογένεια) που θέλει να επισκευτεί …
…Και μια Αιγκα συχνά δεν ξέρει τίποτε απολύτως για τις άλλες, λες και δεν τους χωρίζει μόνο ένας πέτρινος τοίχος αλλά είναι σαν να βρίσκονται ανάμεσά τους η Μανόνο, η Απολίμα και η Σαβάι (νησιά της Σαμόα) και πολλές θάλασσες. Συχνά δεν ξέρουν τα ονόματά τους κι αν συναντηθούν στην τρύπα της εισόδου, χαιρετιούνται μόλις και μετά βίας ή μουρμουρίζουν μέσα από τα δόντια τους κάτι στον άλλον σαν κάτι εχθρικά έντομα ….
…Κι εκεί βλέπει κανείς κάτι που μοιάζει με γυναικεία ρώγα, την οποία πιέζει μέχρι να ακουστεί μια κραυγή που καλεί την Αιγκα να έρθει. Αυτή κοιτάζει μέσα από μια μικρή στρογγυλή τρύπα μήπως είναι κανένας εχθρός κι αν είναι δεν ανοίγει. Αν όμως αναγνωρίσει τον φίλο, ξεσφαλίζει αμέσως τη μεγάλη σανίδα, που είναι καλά ασφαλισμένη με αλυσίδα, την τραβά προς το μέρος της έτσι ώστε να μπορεί ο ξένος να μπει μέσα από τη σχισμάδα στην πραγματική καλύβα …
…Η πραγματική καλύβα τώρα είναι χωρισμένη με πολλούς πέτρινους όρθιους τοίχους και σπρώχνωντας πολλές σανίδες προχωρά κανείς από μπαούλο σε μπαούλο ενώ αυτά γίνονται όλο και μικρότερα. Κάθε μπαούλο – που ο Παπαλάγκι το ονομάζει δωμάτιο – έχει μια τρύπα …απ’ όπου μπαίνει φως ….
…Ενας Σαμοανός σύντομα θα έσκαγε μέσα σ’ ένα τέτοιο μπαούλο, γιατί από πουθενά δεν μπαίνει φρέσκο αεράκι, όπως συμβαίνει σε κάθε καλύβα της Σαμόας …
…Συνήθως όμως ο αέρας που μπαίνει απ’ έξω δεν είναι καλύτερος. Και δύσκολα καταλαβαίνει κανείς πώς ένας άνθρωπος καταφέρνει εδώ να επιζήσει και πώς δεν γίνεται από τη νοσταλγία πουλί, πώς δεν του φυτρώνουν φτερούγες ώστε να μπορέσει να πετάξει μακριά …
…Ο Παπαλάγκι όμως αγαπά τα πέτρινα μπαούλα του και δεν αντιλαμβάνεται πιά την καταστροφικότητά τους …

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ:

…Αυτά τώρα όλα μαζί, τα πέτρινα μπαούλα με τους πολλούς ανθρώπους,, οι ψηλές σχισμάδες (δρόμοι) που τραβούν προς τα δω και προς τα κει σαν χιλιάδες ποτάμια, οι άνθρωποι εκεί μέσα, ο θόρυβος και το βουητό, η μαύρη σκόνη και ο καπνός πάνω απ’ όλα αυτά, χωρίς ούτε ένα δέντρο, χωρίς το γαλάζιο τ’ ουρανού, χωρίς καθαρό αέρα και σύννεφα – όλα αυτά αποτελούν αυτό που ο Παπαλάγκι ονομάζει «πόλη» …
…Ο Παπαλάγκι είναι ένας άνθρωπος με εντελώς δική του λογική. Κάνει πολλά που δεν έχουν νόημα και τον αρρωσταίνουν, κι όμως τα εξυμνεί και τραγουδά τραγούδια γι’ αυτά του τα κατορθώματα ….
…Εμείς όμως που είμαστε ελέυθερα παιδιά του ήλιου και του φωτός, θα μείνουμε πιστοί στο Μεγάλο Πνεύμα και δεν θα του βαρύνουμε την καρδιά με πέτρες. Μόνο παραπλανημένοι, άρρωστοι άνθρωποι, που δεν κρατάν πιά το χέρι του Θεού μπορούν να ζούν ευτυχισμένοι, ανάμεσα σε πέτρινες σχισμάδες χωρίς ήλιο, φως και αέρα


ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΜΑ:

…Αν μιλήσεις σε κάποιον Ευρωπαίο για το Θεό της αγάπης, θα μορφάσει και θα χαμογελάσει …
…Δως του όμως ένα γυαλιστερό στρογγυλό κομμάτι, μέταλλο ή ένα μεγάλο βαρύ χαρτί και θα δεις αμέσως τα μάτια του να γυαλίζουν και τα σάλια του να τρέχουν.
Το χρήμα είναι η θεότητά του. Ολοι οι λευκοί το σκέφτονται ακόμη κι όταν κοιμούνται …
…Υπάρχουν πολλοί που έχασαν τους φίλους τους για χρήματα, το γέλιο τους, την τιμή τους, τη συνείδησή τους, ακόμη και τη γυναίκα τους και το παιδί τους …

Το χρήμα είναι ο αληθινός θεός του Παπαλάγκι, όπως είναι ο Θεός που εμείς λατρεύουμε πάνω απ’ όλα.
Είναι όμως αδύνατο να ζήσεις στις χώρες του λευκού έστω και μία φορά απ’ την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου χωρίς λεφτά …
…Θα σ’ έβαζαν στις Φάλε πούι-πούι (φυλακή) και θα σ’ έγραφαν στα πολλά χαρτιά (εφημερίδες), επειδή δεν έχεις χρήματα. Πρέπει να πληρώνεις για το χώμα πάνω στο οποίο περπατάς, για το χώρο που βρίσκεται η καλύβα σου, για το στρώμα που κοιμάσαι …
…Ακόμη και για τη γέννησή σου πρέπει να πληρώσεις, κι όταν πεθάνεις, η Αιγκά σου θα πρέπει να πληρώσει για σένα, για το ότι πέθανες, ακόμη και για να βάλουν το κορμί σου στο χώμα …
Ένα μόνο πράγμα βρήκα για το οποίο στην Ευρώπη δε χρειάζεται να πληρώσεις τίποτα και που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο καθένας όσο θέλει: την αναπνοή.
Και όμως θέλω να πιστεύω ότι αυτό το έχουν απλώς ξεχάσει και δεν διστάζω να ισχυριστώ ότι, αν μπορούσαν ν’ ακούσουν στην Ευρώπη αυτά τα λόγια μου, θα ζητάγανε την ίδια στιγμή και γιαυτό στρογγυλό μέταλλο και βαρύ χαρτί …

…Ρίξε ένα στρογγυλό μέταλλο στο χώμα και θα δεις να ορμάν πάνω του τα παιδιά, να μαλώνουν γι’ αυτό και όποιος τα’ αρπάξει και το πάρει είναι νικητής, είναι πανευτυχής. Πολύ σπάνια όμως ρίχνει κανείς χρήματα στο χώμα …
…Υπάρχουν πολλοί λευκοί που μαζεύουν το χρήμα που άλλοι έκαναν γι’ αυτούς, το πηγαίνουν σ’ ένα καλά φυλαγμένο μέρος, πηγαίνουν όλο και περισσότερο χρήμα εκεί, μέχρι που κάποια μέρα να μη χρειάζονται πια ούτε εργάτες, γιατί τώρα το ίδιο το χρήμα δουλεύει γι’ αυτούς.
Πώς αυτό είναι δυνατό χωρίς κάποια φοβερή μαγεία, δε μπόρεσα ποτέ να το μάθω εντελώς
…Είναι άρρωστος και δαιμονισμένος (ο Ερωπαίος), γιατί η ψυχή του αγαπά το στρογγυλό μέταλλο και το βαρύ χαρτί και δε μπορεί ποτέ να χορτάσει και να πάψει να αρπάζει όσο γίνεται περισσότερα. Δε μπορεί να σκεφτεί έτσι: θέλω να φύγω από τον κόσμο χωρίς βάρος και αδικία, έτσι όπως ήρθα. Γιατί το Μεγάλο Πνεύμα μ’ έστειλε στον κόσμο χωρίς το στρογγυλό μέταλλο και το βαρύ χαρτί ….
…Κανένας Παπαλάγκι όμως δε θέλει να παραιτηθεί από το χρήμα. Κανένας. Αυτόν που δεν αγαπά το χρήμα οι άλλοι τον κοροϊδεύουν, τον θεωρούν Βαλέα (κουτός). Ο πλούτος – δηλαδή το να έχεις πολλά χρήματα – δίνει ευτυχία λέει ο Παπαλάγκι …

από το vertigo.pblogs.gr

Γιάννα Ανδρεαδάκη στις 20 Σεπτεμβρίου 2013

 

 

Το Μουσείο Μπενάκη

 διοργανώνει σειρά συναντήσεων για ενηλίκους με θέμα:

 Γέννηση-Γάμος-Θάνατος

Ο κύκλος της ζωής μέσα από τη συλλογή Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων

 του Μουσείου Μπενάκη

 Με αφορμή τα αντικείμενα της συλλογής αλλά και κατάλληλο εποπτικό υλικό άλλων Μουσείων θα παρουσιαστεί σε οκτώ ωριαίες συναντήσεις ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισαν διαχρονικά οι πολιτισμοί του ελλαδικού χώρου τον κύκλο της ζωής. Επιπλέον, οι αναγωγές σε γραπτά κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας θα φωτίσουν τα αρχαιολογικά ευρήματα.

Εισηγήτρια: Ειρήνη Παπαγεωργίου, επιμελήτρια Μουσείου Μπενάκη

 

Οι συναντήσεις θα ξεκινήσουν την Πέμπτη 31 Οκτωβρίου 2013

και θα ολοκληρωθούν στις 19 Δεκεμβρίου 2013,

17.30-19.00,

στο Κεντρικό Κτήριο του Μουσείου Μπενάκη,

Βασιλίσσης Σοφίας 17.

 

Συμμετοχή: €80 ή €12 ανά συνάντηση

Πληροφορίες-Κρατήσεις:

Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων,

τηλ.210.3671067-69, Δευτέρα έως Πέμπτη

Σταυρούλα Σωτηροπούλου στις 17 Σεπτεμβρίου 2013

“… Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω για το πώς να ζω, τι να κάνω και πώς να είμαι, τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο. Η σοφία δε βρισκόταν στην κορυφή του σχολικού βουνού, αλλά εκεί, στα βουναλάκια από άμμο, στο νηπιαγωγείο.

• Αυτά είναι τα πράγματα που έμαθα:
• Να μοιράζεσαι τα πάντα.
• Να παίζεις τίμια.
• Να μη χτυπάς τους άλλους.
• Να βάζεις τα πράγματα πάλι εκεί που τα βρήκες.
• Να καθαρίζεις τις τσαπατσουλιές σου.
• Να μην παίρνεις τα πράγματα που δεν είναι δικά σου.
• Να λες συγγνώμη, όταν πληγώνεις κάποιον.
• Να πλένεις τα χέρια σου πριν από το φαγητό.
• Να κοκκινίζεις.
• Ζεστά κουλουράκια και κρύο γάλα κάνουν καλό.
• Να ζεις μια ισορροπημένη ζωή, να μαθαίνεις λίγο, να σκέπτεσαι λίγο, να σχεδιάζεις, να ζωγραφίζεις, να τραγουδάς, να χορεύεις, να παίζεις και να εργάζεσαι κάθε μέρα από λίγο.
• Να παίρνεις έναν υπνάκο το απόγευμα.
• Όταν βγαίνεις έξω στον κόσμο, να προσέχεις την κίνηση, να κρατιέσαι από το χέρι και να μένεις μαζί με τους άλλους.
• Να αντιλαμβάνεσαι τα θαύματα. Να θυμάσαι το μικρό σπόρο μέσα στο δοχείο από φελιζόλ. Οι ρίζες πάνε προς τα κάτω και το φυτό προς τα πάνω. Κανείς πραγματικά δεν ξέρει πώς και γιατί, αλλά όλοι μας μοιάζουμε σ’ αυτό.
• Τα χρυσόψαρα, τα χάμστερς, τα άσπρα ποντίκια, ακόμη κι ο μικρός σπόρος μέσα στο πλαστικό δοχείο, όλα πεθαίνουν. Το ίδιο κι εμείς.
• Να θυμάσαι τελικά τα βιβλία και την πρώτη λέξη που έμαθες την πιο μεγάλη απ’ όλες: τη λέξη ΚΟΙΤΑ.

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε βρίσκονται κάπου εδώ μέσα. Ο χρυσός κανόνας, η αγάπη και οι βασικές αρχές υγιεινής, η οικολογία, η πολιτική, η ισότητα και η υγιεινή ζωή.
Πάρτε μια απ’ αυτές τις συμβουλές, εκφράστε την με επιτηδευμένη ορολογία ενηλίκων και εφαρμόστε τη στην οικογενειακή σας ζωή, στην εργασία σας, στην κυβέρνησή σας, στον κόσμο σας και θα παραμείνει αληθινή, ξεκάθαρη, σταθερή.
Σκεφτείτε πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι εμείς οι άνθρωποι τρώγαμε γάλα με κουλουράκια γύρω στις τρεις το απόγευμα και μετά ξαπλώναμε κάτω από τις κουβέρτες για έναν υπνάκο.
Ή, αν όλες οι κυβερνήσεις είχαν ως βασική αρχή να βάζουν πάντα τα πράγματα εκεί που τα βρήκαν και να καθαρίζουν τις τσαπατσουλιές τους.
Είναι ακόμη αλήθεια, ανεξάρτητα από την ηλικία σας, πως όταν βγαίνετε έξω στον κόσμο είναι καλύτερα να κρατιέστε από το χέρι και να μένετε μαζί με τους άλλους…
…Τελικά πρέπει να σας πω πως έχω άδεια παραμυθά. Ενας φίλος μου μου την έβγαλε και την κρέμασε στον τοίχο, πάνω από το γραφείο μου. Αυτή η άδεια μού επιτρέπει να χρησιμοποιώ τη φαντασία μου, για να ξαναβάζω σε σειρά τις εμπειρίες μου και να προωθώ το μύθο, όσο αυτός εξυπηρετεί κάποια όψη της αλήθειας. Ακόμη περιέχει το “πιστεύω” ενός παραμυθά:
* Πιστεύω ότι η φαντασία είναι πιο δυνατή από τη γνώση.
* Οτι ο μύθος είναι πιο δραστικός από την ιστορία.
* Οτι τα όνειρα είναι πιο ισχυρά από τα γεγονότα.
* Οτι η ελπίδα πάντα θριαμβεύει έναντι της εμπειρίας.
* Οτι το γέλιο είναι η μόνη θεραπεία της θλίψης.
* Και πιστεύω ότι η αγάπη είναι πιο δυνατή από το θάνατο.
Προσπάθησα πολύ να μη γράψω κάτι που θα γινόταν η αιτία να μου αφαιρέσουν την άδεια…”

* Ο εκπληκτικός Robert Fulghum γεννήθηκε το 1937, και μεγάλωσε στο Waco του Texas. Στα νιάτα του εργάστηκε ως εκσκαφέας τάφρων (!!!), παιδί για εφημερίδες, καουμπόης σε ράντζο (βοσκός), μπάρμαν και τραγουδιστής κάντρυ. Μετά από το κολλέγιο και μια σύντομη καριέρα στην IBM, επέστρεψε στα θρανία για να ολοκληρώσει το μεταπτυχιακό του στη θεολογία. Για 22 χρόνια υπηρέτησε ως πάστορας σε μια ενορία στο Βορειοδυτικό Ειρηνικό. Κατά την ίδια περίοδο δίδαξε σχέδιο, ζωγραφική και φιλοσοφία στο Lakeside School στο Seattle. Ο Fulghum είναι επίσης καταξιωμένος ζωγράφος και γλύπτης. Τραγουδά και παίζει κιθάρα και τσέλο και υπήρξε ιδρυτικό μέλος του «The Rock Bottom Remainders» -μιας rock and roll μπάντας που αποτελείται από μουσικούς – συγγραφείς. Εχει τέσσερα παιδιά και εννέα εγγόνια. Μοιράζει τη ζωή του μεταξύ του Seattle της Washington, και της Κρήτης.
Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του με τίτλο: «Όσα πραγματικά θα έπρεπε να ξέρω τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο»
Εκδόσεις: ΛΥΧΝΟΣ

by enallaktikidrasi.gr

Κυριακή Ψαρρού στις 16 Σεπτεμβρίου 2013

Tο 1963, σε ηλικία 21 ετών, οι γιατροί τού είπαν ότι θα ζήσει δύο-τρία χρόνια ακόμη. Η διάγνωση: ασθένεια στους νευρώνες του σώματος, γνωστή ως νόσος Λου Γκέριγκ. Ανέλαβε ο ίδιος τον εαυτό του και τον έκανε υγιή κατά βάθος. Γίνεται καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Θεωρητικής Φυσικής. Το 1979 παίρνει την έδρα του «Λουκασιανού καθηγητή Μαθηματικών» στο Κέιμπριτζ, μια έδρα που στο παρελθόν είχαν λίγοι, μεταξύ των οποίων και ο Ισαάκ Νεύτων. Την ημέρα της ανάληψής της θα υπογράψει εθιμοτυπικά στο βιβλίο που είχε υπογράψει και ο Νεύτωνας. Χωρίς να το ξέρει, αυτή θα είναι η τελευταία υπογραφή που θα βάλει στη ζωή του. «His last known signature», όπως ονομάζεται. Αργότερα θα την αντιγράψουν απόλυτα, με μια ειδική τεχνική λέιζερ, και θα την έχει σε μια υπερπολύτιμη σφραγίδα στο γραφείο του, όπου μόνο αυτός – και πάρα πολύ σπάνια – αποφασίζει πότε να δοθεί. Σε εμάς «υπέγραψε».

Είναι αδιαμφισβήτητα ο διασημότερος εν ζωή φυσικός και κοσμολόγος. Γιατί όμως; Μόνο λόγω του έργου του ή βοήθησε σε αυτό και η αναπηρία του που φορτίζει συναισθηματικά την εικόνα του; Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις και για τα δύο σενάρια. Τώρα πλέον η αναπηρία του έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό, που από όλο του το σώμα ελέγχει μόνο έναν μυ. Αυτόν που βρίσκεται στο δεξί του μάγουλο ακριβώς κάτω από το μάτι. Κουνώντας, λοιπόν, το δεξί του μάγουλο ενεργοποιεί μια οπτική ίνα που είναι τοποθετημένη πάνω στον σκελετό των γυαλιών του. Αυτή η οπτική ίνα παίζει τον ρόλο του «ποντικιού» για τον υπολογιστή του. Με αυτό το ιδιόρρυθμο «ποντίκι» πατάει τα γράμματα και τους αριθμούς που βρίσκονται πάνω στην οθόνη. Ετσι γράφει τα e-mail, αλλά και ολόκληρα τα βιβλία του! Αυτός όμως είναι και ο τρόπος που «μιλάει». Αν θέλει μια πρόταση που έγραψε να την «πει» με ήχο, πατάει ένα κουμπί το οποίο «λέει» την πρόταση με μια φωνή που είναι εγκατεστημένη στο λογισμικό από το 1987, «τη φωνή μου», όπως «λέει» ο ίδιος. Γράφει περίπου δύο λέξεις το λεπτό, εκτός από τις πολύ κοινές που είναι προεπιλεγμένες στον υπολογιστή του. Ετσι απάντησε και στις δικές μου ερωτήσεις. Επρεπε να στείλω το e-mail πολλές ημέρες νωρίτερα, για να δει σε ποιες ήθελε να απαντήσει, όταν θα είχε χρόνο. «Πρόσεξε, διότι αν δει κάποια ανόητη ερώτηση εκνευρίζεται και δεν απαντάει καθόλου» μου είπε η Τζούντιθ Κρόσντελ από το τηλέφωνο.

…..Τέσσερις ημέρες αργότερα, την Τετάρτη 23 Ιουνίου, ακριβώς στις 9.30 το βράδυ ήρθε το e-mail. Οι δέκα ερωτήσεις μου και κάτω από καθεμία η απάντησή του. Η κάθε απάντηση ξεκινούσε με το: «S. W. Hawking answer». Απόλυτα συγκινητικό. Το μήνυμα τελείωνε με τη φράση: «Μπορείτε να επισκεφτείτε το γραφείο του καθηγητή Χόκινγκ στο Κέιμπριτζ για φωτογραφίες. Προτεινόμενη ημερομηνία η 1η Ιουλίου 2010 στις 3.00 το μεσημέρι. Ο καθηγητής θα φύγει για τον Καναδά και θα μπορέσετε να φωτογραφίσετε τον χώρο του. Θα έχετε επίσης επίσημη δική του φωτογραφία». Το βράδυ της Τετάρτης που ήρθε το ηλεκτρονικό μήνυμα, για κάποιον παράξενο λόγο – που όμως νομίζω ότι εξηγείται –, «αρνήθηκα» να το διαβάσω ολόκληρο με λεπτομέρειες. Το ξανακοίταξα την επομένη το βράδυ.

 

Θεωρείστε το πιο σπουδαίο μυαλό στον πλανήτη. Εχετε να πείτε κάτι για τους Ελληνες; Κάποιοι μας θεωρούν τον πρώην πιο σπουδαίο λαό του πλανήτη. «Το να θεωρούμαι το πιο σπουδαίο μυαλό στη Γη είναι απλώς μια υπερβολή των μέσων ενημέρωσης. Ανάμεσα στους φυσικούς είμαι σεβαστός, ελπίζω. Η φιλοδοξία μου ήταν να καταλάβω το Σύμπαν, όχι να γίνω διάσημος. Θα ήταν υποκριτικό να παραπονιέμαι, όμως αυτό μπορεί να γίνει ενοχλητικό. Εξαιτίας της αναπηρικής καρέκλας είναι αδύνατον να ταξιδεύω ινκόγκνιτο. Ολοι με αναγνωρίζουν και θέλουν να φωτογραφηθούν μαζί μου. Θέλουν έναν ήρωα της επιστήμης. Οπως ήταν ο Αϊνστάιν. Ταιριάζω στο στερεότυπο ενός “ανάπηρου-ιδιοφυΐα”. Σε αυτό είμαι απόλυτα “αδύναμος”. Δεν είμαι μια ιδιοφυΐα όπως ήταν ο Αϊνστάιν. Ο σύγχρονος τρόπος των μαθηματικών, στα αξιώματα, στα θεωρήματα και στις αποδείξεις, επινοήθηκε από τους αρχαίους Ελληνες. Εχετε πολλά για να είστε υπερήφανοι. Αυτό δεν είναι λίγο».

 

Ενας έλληνας ποιητής έχει πει: «Τόσα άστρα κι εγώ να λιμοκτονώ». Επειδή εν τέλει είστε ένας ποιητής, τι έχετε να πείτε για αυτό; «Η πιο πολύτιμη συμβουλή που έχω δώσει στα παιδιά μου είναι να κοιτάνε πάντα προς τα αστέρια και όχι προς τα πόδια τους. Οταν ήμουν παιδί, θυμάμαι να γυρίζω αργά ένα βράδυ στο σπίτι. Τότε έσβηναν τα φώτα των δρόμων νωρίς για οικονομία. Είδα τον βραδινό ουρανό όπως δεν τον είχα ξαναδεί, με τον γαλαξία να τον διασχίζει. Τότε αποφάσισα ότι δεν θα υπάρχουν φώτα στο ερημικό μου “νησί” για να βλέπω καλά τα αστέρια».

 

Ποιο είναι το πιο ασήμαντο πράγμα στη ζωή; «Η αυτολύπηση. Δεν έχω τίποτε θετικό να πω για την αρρώστια μου, όμως με έμαθε το πιο σημαντικό. Να μην οικτίρω τον εαυτό μου και να συνεχίσω με ό,τι ήμουν ικανός να κάνω. Αλλοι είναι χειρότερα από εμένα. Είμαι πιο ευτυχής τώρα από όταν προτού αρρωστήσω».

 

«Το μεγάλο σχέδιο» είναι ο τίτλος του επόμενου βιβλίου σας. Πώς εξηγείτε τη σωματική σας ανικανότητα μέσα από αυτό το Μεγάλο Σχέδιο; Πιστεύω ότι αυτή η απάντησή σας θα είναι οδηγός για εκατομμύρια ανθρώπους από εδώ και πέρα. «Παρ’ ότι ήμουν αρκετά άτυχος να έχω κινητική ασθένεια των νευρώνων, έχω υπάρξει τυχερός σχεδόν σε όλα τα άλλα. Στη θεωρητική φυσική η σωματική ανικανότητα δεν είναι σοβαρό μειονέκτημα. Επίσης χτύπησα το τζακπότ, καθώς τα βιβλία μου έγιναν δημοφιλή! Η συμβουλή μου στους άλλους ανθρώπους με αναπηρία είναι να επικεντρωθούν σε πράγματα που η αναπηρία τους τους επιτρέπει να κάνουν καλά. Μη λυπάστε για αυτά που δεν μπορείτε. Μην είστε ανάπηροι στο πνεύμα, όπως είστε στο σώμα».

 

Βλέπετε όνειρα; Αν ναι, μπορείτε να μας πείτε για αυτά; «Αφού διαγνώστηκε η ασθένειά μου, τα όνειρά μου επηρεάστηκαν πολύ. Πριν από αυτό είχα βαρεθεί πολύ τη ζωή. Δεν μου φαινόταν να υπάρχει κάτι που άξιζε να κάνω. Μόλις βγήκα από το νοσοκομείο ονειρεύτηκα ότι θα με εκτελούσαν. Ξαφνικά στο όνειρό μου συνειδητοποίησα ότι υπήρχαν πολλά σημαντικά να κάνω αν μου δινόταν χάρη. Ενα άλλο όνειρο που είδα αρκετές φορές ήταν ότι επρόκειτο να θυσιάσω τη ζωή μου για να σώσω άλλους. Αφού θα πέθαινα έτσι κι αλλιώς, θα έκανα ένα καλό. Δεν πέθανα όμως. Για την ακρίβεια, ενώ έβλεπα ένα σύννεφο πάνω από το μέλλον μου, συνειδητοποίησα ότι απολάμβανα τη ζωή περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν».

 

Οταν θα έχουν εξηγηθεί τα πάντα γύρω από τη φυσική, τι θα θεωρείται πλέον μεταφυσική; «Κατά τη διάρκεια της ζωής μου έχουμε διανύσει πολύ δρόμο για την κατανόηση του Σύμπαντος. Τώρα ξέρουμε περίπου τι θα γνωρίζουμε στο τέλος. Δεν μπορούμε όμως ακόμη να ισχυριστούμε ότι έχουμε πλήρη αντίληψη. Οπως και τότε, η αναζήτηση που ιντρίγκαρε και ενέπνευσε γενιές θα συνεχιστεί».

 

Οσο προχωρείτε στην κατανόηση του Σύμπαντος υπάρχει κάτι που θα μας συμβουλεύατε; «Μη σταματήσετε ποτέ να δουλεύετε. Η δουλειά δίνει νόημα και σκοπό στη ζωή. Η ζωή είναι άδεια χωρίς τη δουλειά».

 

Τι είναι ευκολότερο για εσάς τους επιστήμονες, να περιγράψετε πώς θα είναι ο κόσμος το 2200 ή το 2020; Και, εν τέλει, πώς θα είναι το 2020; «Η επιστήμη ήταν μόδα τη δεκαετία του ’60. Προέκυψαν μη ρεαλιστικές προσδοκίες ότι θα λύσει τα προβλήματα του κόσμου. Οταν αυτό αποδείχτηκε λάθος, ο κόσμος απογοητεύτηκε και στράφηκε εναντίον της. Αυτήν την περίοδο υπάρχει ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον των ανθρώπων για το Διάστημα. Ελπίζω να μετατραπεί σε ενδιαφέρον για την επιστήμη γενικότερα. Αυτό είναι το μέλλον».

 

Σε λίγους μήνες με το βιβλίο σας θα μας δώσετε όλες τις εξηγήσεις γύρω από το «Μεγάλο σχέδιο»; Υπάρχει κάτι που το μυαλό σας εξερευνά τώρα; «Αυτό το βιβλίο είναι μια συνέχεια του “Μια σύντομη ιστορία του χρόνου”. Περιέχει μια μελέτη των σημαντικών ανακαλύψεων και παρατηρήσεων που έχουν γίνει έπειτα από αυτό. Ο κύριος στόχος είναι να εξερευνήσει την ύπαρξη και τον σκοπό ενός μεγάλου σχεδιασμού για το Σύμπαν. Τώρα εξερευνώ τα “γιατί είμαστε εδώ;”, “από πού προερχόμαστε;”, “γιατί είναι έτσι το Σύμπαν;”, “γιατί υπάρχει Σύμπαν;”».

 

Για ποιο πράγμα είστε πιο υπερήφανος στη ζωή σας; «Είμαι πολύ υπερήφανος που συνέβαλα στην κατανόησή μας για το Σύμπαν. Είμαι επίσης ευτυχής που η δουλειά μου έχει εκλαϊκευτεί. Είναι σημαντικό ο κόσμος να γνωρίσει – και να έχει την ευκαιρία να καταλάβει – αυτήν τη μυστηριώδη δουλειά των επιστημόνων. Αυτό το Σύμπαν όμως θα ήταν ένα εντελώς άδειο μέρος αν δεν είχα την αγάπη και την υποστήριξη της οικογένειας και των φίλων μου».

Στον κόσμο του Στήβεν Χόκινγκ

………Τι κάνει μόλις μπει στο γραφείο; «Θέλει αμέσως να πιει μαύρο τσάι και να διαβάσει τις εφημερίδες. Διαβάζει όλες τις βασικές εφημερίδες καθημερινά. Του αρέσει πολύ, όπως του αρέσει και να βλέπει τηλεόραση τα βράδια». Τι βλέπει στην τηλεόραση; «Του αρέσουν παρά πολύ οι “Simpsons”. Του αρέσουν όμως πολύ και μερικά προγράμματα του Νational Geographic και του Discovery Channel». Σε όλα αυτά δεν είναι μόνος του. Εχει τέσσερις βοηθούς που τον προσέχουν με βάρδιες, όλο το 24ωρο, ακόμη και όταν κοιμάται. «Τον ξέρουν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Μια γκριμάτσα του και καταλαβαίνουν αμέσως τι θέλει. Ενας άνθρωπος σε πλήρη παράλυση, που δεν μπορεί να μιλήσει, θέλει βοήθεια ακόμη και για κάτι που τον ενοχλεί στο αφτί του, για παράδειγμα, και θέλει να το ξύσει» μας πληροφορεί. Το γραφείο είναι γεμάτο με αυτοσαρκαστικές μονταρισμένες φωτογραφίες: Ο Στίβεν Χόκινγκ στο αναπηρικό καροτσάκι δίπλα στη Μέριλιν Μονρόε· ο Στίβεν Χόκινγκ μέσα σε συγκρουόμενο λίγο προτού τρακάρει με τον Αϊνστάιν που οδηγεί ποδήλατο· ο Στίβεν Χόκινγκ με τους Simpsons και πολλές άλλες. Μείναμε εδώ μιάμιση ώρα. Η φωτογράφος τραβούσε ασταμάτητα το παραμικρό. Εγώ ήθελα να παρατηρήσω την κάθε λεπτομέρεια, μήπως έτσι έμπαινα λίγο στον ψυχισμό του. Λίγο ο χώρος, λίγο περισσότερο η γνώση σε ποιον ανήκει, ένιωθα σαν να βρισκόμουν επί 90 λεπτά σε κάτι ανάμεσα σε λούνα παρκ και στη Ζώνη του Λυκόφωτος.

Φεύγοντας, σκεπτόμουν ότι αν έχεις πραγματικά έναν σκοπό, τότε επιδιώκεις να βρεις τα μέσα για να τον πετύχεις. Και αν έχεις σκοπό να κατανοήσεις το Σύμπαν, το σώμα σου δεν είναι καθόλου απαραίτητο. Επίσης σκεπτόμουν πόσο δίκιο έχει ο Νίτσε όταν λέει ότι «το να μάθει κανείς να αγαπάει πραγματικά τον εαυτό του είναι τελικά η πιο δύσκολη τέχνη από όλες. Η πιο ύπουλη, η πιο λεπτή, η έσχατη και η πιο υπομονετική». Πιο δύσκολη και από την αστροφυσική…

 

* H συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜagazino στις 11 Ιουλίου 2010

από το tovima.gr