To έργο της δημιουργίας σε πολλές από τις φυλές Πουέμπλο είναι κατά κύριο λόγο γυναικεία υπόθεση. Στους Κέρες, ο πρώτος δημιουργός άλλοτε λέγεται ότι ήταν θηλυκός κι άλλοτε αρσενικός. Ο πρώτος δημιουργός μπορεί να φτιάχνει τον κόσμο από έναν πεταμένο θρόμβο αίματος ή απλά να χρησιμοποιεί τη δύναμη της φαντασίας. Η Σκεπτόμενη Γυναίκα, η αράχνη, λέγεται ότι δημιούργησε το σύμπαν από τον ιστό των σκέψεων της.
Η δημιουργία Αρχικά, υπήρχε μόνο ένα ον, η αράχνη που λεγόταν Σουσ’σιστινάκο, που σημαίνει «Σκεπτόμενη Γυναίκα». Η Σουσ’σιστινάκο (η δημιουργός) έστειλε τις σκέψεις της στο διάστημα και τις χρησιμοποίησε για να υφάνει τον ιστό του σύμπαντος. Κάτω από τη Γη, τοποθέτησε την Ιατίκου, τη Μητέρα του Καλαμποκιού, που είναι επίσης γνωστή ως «πνοή της ζωής». Η Ιατίκου δημιούργησε όλα τα στοιχεία που αποτελούν τον κόσμο – ακόμα και τη διασκέδαση, με τη μορφή του παλιάτσου Κοσάρε, τον οποίο έφτιαξε από τα υπολείμματα του δέρματος της για να κάνει τους ανθρώπους να γελούν. Η Ιατίκου είχε δυο πλευρές: μια που έμενε κάτω από το έδαφος και στην οποία επέστρεφαν οι νεκροί και μια που ταξίδευε στον κόσμο και έφερνε το δώρο της ζωής. Είχε και δυο κόρες, στις οποίες έδωσε καλάθια γεμάτα με σπόρους και εικόνες. Θα τα χρησιμοποιούσαν για να φέρνουν ζωή στον κόσμο.
Η εμφάνιση Η πρώτη κόρη λεγόταν Ιατίκου, όπως η μητέρα της, γιατί της έμοιαζε πάρα πολύ. Η δεύτερη κόρη δεν είχε όνομα. Οι δυο κόρες ταξίδεψαν πάνω στη Γη και οταν αναδύθηκαν, ο κόσμος ήταν ακόμα σκοτεινός. Γι αυτό αποφάσισαν να δημιουργήσουν το φως. Τραγουδώντας ένα τραγούδι της δημιουργίας, έφτιαξαν τον ήλιο από κοχύλια και κόκκινη πέτρα κι έπειτα ταξίδεψαν ανατολικά, ανέβασαν τον ήλιο σε ένα ψηλό βουνό και τον έριξαν προς την άλλη πλευρά. Το επόμενο πρωί ο ήλιος ανέτειλε για πρώτη φορά.
Καλάθια της ζωής Η Ιατίκου και η αδελφή της συνέχισαν να σκορπίζουν σπόρους και εικόνες από τα καλάθια τους και κάθε πράγμα ζωντάνευε καθώς έπεφτε. Έφτιαξαν την σελήνη και μετά τα αστέρια, που ήταν όλα οργανωμένα σε τέλειες ομάδες μέχρι που ένα μικρό κορίτσι μπήκε ανάμεσα τους και τα σκόρπισε άτακτα στον ουρανό.
Διαγωνισμός των αδελφών Η Ιατίκου πρόσεξε ότι το καλάθι της αδελφής της ήταν πιο γεμάτο από το δικό της και αποφάσισε να την ονομάσει «Ναουτσίτι», που σημαίνει «περισσότερα από τα πάντα στο καλάθι της». Οι δυο αδελφές διαγωνίστηκαν για το ποια θα πρέπει να έχει προβάδισμα στον κόσμο. Η Ιατίκου κέρδισε γιατί η Σκεπτόμενη Γυναίκα κάθισε στον ώμο της με τη μορφή αράχνης και της είπε τι να κάνει. Νικήτρια, η Ιατίκου έμεινε για να γίνει η μητέρα των Ινδιάνων, ενώ η Ναουτσίτι έφυγε μακριά για να γίνει η μητέρα όλων των λευκών.
Η υφάντρα στη νοτιοδυτική μυθολογία Η Γυναίκα Αράχνη έχει βασικό, συχνά δημιουργικό ρόλο στις μυθολογίες κι άλλων λαών της νοτιοδυτικής Αμερικής. Οι Χόπι πιστεύουν ότι η Γυναίκα Αράχνη ύφανε το φεγγάρι από λευκό βαμβάκι και έφτιαξε τους πρώτους ανθρώπους από πηλό. Για τους Ντινέ (Ναβάχο), η Γυναίκα Αράχνη ξετύλιξε τη σκάλα μέσω της οποίας οι άνθρωποι αναρριχήθηκαν σε αυτό τον κόσμο. Το δώρο της ήταν η τέχνη της ύφανσης.