Η Φινλανδία, εδώ και περίπου μια δεκαετία καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην Ευρώπη και γενικώτερα βρίσκεται σε μία από τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως, όσον αφορά το εκπαιδευτικό της σύστημα. Δεν θα μπορούσε κανείς να πει πως έχει το τέλειο σύστημα, αλλά το καλύτερο που υπάρχει μέχρι στιγμής.
® Τι είναι όμως αυτό που κάνει τους Φινλανδούς μαθητές να αγαπούν τη γνώση και να φτάνουν μόνοι τους σε αυτή μέσα από την προσωπική αναζήτηση;
® Tί είναι αυτό που τους κάνει να χαίρονται για μια νέα σχολική χρονιά;‘
Oλοι οι μαθητές είναι χαρούμενοι και έτοιμοι να ξεκινήσουν τη σχολική τους χρονιά, ξέροντας πως θα μάθουν, θα κατακτήσουν τη γνώση. Σε ένα φινλανδικό σχολείο, μπορεί να βρει κανείς παιδιά από οχτώ μηνών μέχρι και 16 χρονών, παιδιά με ειδικές ανάγκες και φυσικά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, μαθαίνοντας έτσι στους αυριανούς πολίτες να σέβονται τη διαφορετικότητα του κάθε ανθρώπου και να συνυπάρχουν με αυτόν.
Καλλιεργούν το αίσθημα ευθύνης και αλληλεγγύης προς τα μικρότερα παιδιά και ιδιαίτερα αυτά με ειδικές ανάγκες. Στη Φινλανδία, έχουν καταβληθεί μεγάλες προσπάθειες από το 1970 κιόλας μέχρι σήμερα, ώστε να προσφέρουν στους μαθητές ένα σωστό περιβάλλον μάθησης, άθλησης και κοικωνικοποίησης. Οι υποδομές των σχολείων είναι πλήρεις, όταν περιλαμβάνουν κλειστά γυμναστήρια με πισίνες, εστιατόρια με δωρεάν φαγητό για όλους, αίθουσες διδασκαλίας, όσες ακριβώς χρειάζονται, αμφιθέατρα, εργαστήρια, ακόμα και αίθουσες χαλάρωσης με σάουνα, κάτι που πιστεύω κανείς από μας δεν έχει φανταστεί ώστε οι μαθητές να αποδίδουν καλύτερα, με ξεκούραστο μυαλό, με όρεξη και κέφι για μόρφωση.Βέβαια, το σημαν τικώτερο, είναι πως οι μαθητές είναι χαρούμενοι, επειδή “δημιουργούν” γνώση με τους καθηγητές τους, με τους οποίους αναπτύσσουν μια σχέση εμπιστοσύνης και θα μπορούσα να πω «φιλίας».
Κανείς καθηγητής δεν παρουσιάζεται ως πρότυπο ή ως αυθεντία. Αντιθέτως, ο μαθητής ανακαλύπτει τη γνώση μέσα από διαλόγους, παιχνίδια και βιβλία καλλιεργώντας την κριτική σκέψη και όχι ακολουθώντας πιστά ένα συγκεκριμένο, άψυχο βιβλίο αποστήθισης, που περιορίζει το επίπεδο εκπαίδευσης και επιβραβεύει όποιον μαθητή έχει τις καλύτερες τεχνικές αποστήθισης. Οι Φινλανδοί με αυτόν τον τρόπο αποσκοπούν στο να βελτιώσουν την ποιότητα εκπαίδευσης, συνεπώς να μειωθεί και το επίπεδο ανεργίας.Γι’αυτό το λόγο, οι μαθητές υποβάλλονται σε κάποια τεστ όχι βαθμολόγησης, καθώς οι βαθμοί επιβραβεύουν τους καλούς μαθητές και αποθαρρύνουν τους κακούς μαθητές, αλλά για να εντοπιστούν οι ελλείψεις ενός μαθητή και να αντιμετωπιστούν κατάλληλα με ενισχυτική διδασκαλία. Μάλιστα, σε αυτά τα τεστ τους επιτρέπεται να έχουν λεξικό γλώσσας, φυσικών και χημικών τύπων, αφού οι καθηγητές δεν έχουν την απαίτηση να μάθουν κάτι που μετά δεν θα θυμούνται.Αυτό συμβαίνει, καθώς επικρατεί η άποψη πως κάθε μαθητής θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά, ώστε να μπορεί να αναπτύξει το ταλέντο του, είτε αυτό είναι στον αθλητισμό, είτε στη μουσική, είτε στις θετικές επιστήμες. Η εκπαίδευση είναι εννιάχρονη υποχρεωτική και υπάρχουν στα σχολεία ψυχολόγοι, διοικητικοί υπάλληλοι, γιατροί και νοσηλευτές.
Το σχολικό έτος διαρκεί 190 ημέρες, από τα μέσα Αυγούστου ως τις αρχές Ιουνίου. Οι διδακτικές ώρες ανά εβδομάδα αρχίζουν από τις 19 για τις μικρές τάξεις και φτάνουν στις 30, στην όγδοη και ένατη τάξη. Ωστόσο, στην Ελλάδα ξεκινούν από 25 στην Α΄Δημοτικού και φτάνουν στις 30 στην Ε΄Δημοτικού, στην Στ’ και στος Γυμνάσιο στις 35.Κάτι που επίσης θα ήθελα να επισημάνω είναι η αξιοκρατία, δηλαδή οι ίσες ευκαιρίες για όλους, διότι όταν στην Φινλανδία το παιδί του Πρωθυπουργού, ενός επιχειρηματία και του ‘μπακάλη’ της γειτονιάς, πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο, στη χώρα μας, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Η αξιοκρατία, όπως και η δωρεάν παιδεία έχουν χαθεί, αλλά αν δεν καταφέρουμε να αποκτήσουμε παιδεία και κριτική σκέψη, πιστεύω πως δεν θα μπορέσουμε να φέρουμε πίσω αρχές και αξίες. Τέλος, κάτι που θα φανεί ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας για έναν Έλληνα ‘μαθητή-αγωνιστή΄. Οι Φινλανδοί μαθητές όταν το απόγευμα γυρνούν από το σχολείο τους ΑΦΗΝΟΥΝ ΤΙΣ ΤΣΑΝΤΕΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ και έχουν όλο το χρόνο να χαρούν την παιδικότητά τους, καθώς γι’αυτούς η λέξη ‘φροντιστήριο’ είναι ανύπαρκτη. Υπαρκτή σίγουρα όμως για όλους εμάς, που ζούμε τη ζωή μας, την παιδικότητά μας, τρέχοντας από φροντιστήριο σε φροντιστήριο παρακαλώντας για εφόδια γνώσης που στο τέλος αποδεικνύονται άχρηστα καθώς η ανεργία μας περιμένει στη γωνία. Η αγορά ζητά εκπαιδευμένα μυαλά και όχι παπαγάλους. Πολίτες που έχουν επεξεργαστεί γνώση, έχουν ασχοληθεί με την έρευνα και έχουν συμμετέχει σε εργασίες με δυνατότητα ευρύτερης βιβλιογραφίας και όχι απλά την αποστήθιση βιβλίων επί βιβλίων. Μόνον έτσι αποκτάται η μόρφωση και συνάμα η καλλιέργεια του πνεύματος.
Εν κατακλείδι, από όλα όσα έχω αναφέρει, νομίζω πως μπορούμε καθαρά να δούμε γιατί έχουν χαθεί τόσα μυαλά, τόσες μουσικές ευφυϊες και τόσα μεγάλα ταλέντα στον αθλητισμό και γιατί το εκπαιδευτικό μας σύστημα έρχεται σε χαμηλές θέσεις σε παγκόσμια κατάταξη. Παρ’όλα αυτά θα μπορούσαμε να δούμε την κατάσταση από άλλη οπτική γωνία, συγκρίνοντας μας με τις υποανάπτυκτες χώρες της Αφρικής, που γίνονται καθημερινά τεράστιοι αγώνες για να χτιστούν σχολεία για παιδιά που ‘διψούν’ για μάθηση. Ελπίζω με αυτό το άρθρο μου να αφυπνίσω όσους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να βλέπουν τα σαθρά θεμέλια της εκπαίδευσης, του συστήματος και γενικώτερα της παιδείας μας.
Aπό Sxoliana.gr
