Η Wikipedia έκλεισε τα 25 και ο ιδρυτής της, ένας αθεράπευτα αισιόδοξος οραματιστής του διαδικτύου, μιλά στο NEWS 24/7 για το μυστικό της επιτυχίας της πολύτιμης, ψηφιακής εγκυκλοπαίδειας που άλλαξε τον κόσμο.
Είκοσι πέντε χρόνια μετά το λανσάρισμα της Wikipedia, ο ιδρυτής της, καθώς και του ιδρύματος Wikipedia, Τζίμι Γουέιλς, στο πρώτο του -και απότοκο της πανδημίας, οπότε και αποφάσισε να διοχετεύσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την παραπανίσια του ενέργεια- βιβλίο «Οι επτά κανόνες της εμπιστοσύνης» (μτφρ.: Χρήστος Μπαρουξής, εκδ. Ψυχογιός), προτείνει στους αναγνώστες να δοκιμάσουν το παρακάτω νοητικό πείραμα:
Φανταστείτε έναν κόσμο όπου δεν είχα δημιουργήσει τη Wikipedia. Ίσως είχα βρει μια εξαιρετικά απαιτητική δουλειά που με κρατούσε διαρκώς απασχολημένο. Ίσως είχα κερδίσει το λαχείο και περνούσα τον καιρό μου μαζεύοντας κοχύλια στην Ταϊτή. Όποιος κι αν ήταν ο λόγος, δεν ξεκίνησα τη Wikipedia και δε δημιουργήθηκε τίποτα παρόμοιο.
Και τώρα βρισκόμαστε πάλι στο παρόν και κάποιος άγνωστος προσπαθεί να κάνει τους άλλους να ενδιαφερθούν για την ιδέα του: «Πρέπει να φτιάξουμε μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που οποιοσδήποτε στον κόσμο να μπορεί να επεξεργαστεί» τους λέει με ενθουσιασμό.
Τι θα σκεφτούν οι περισσότεροι; Ότι είναι γελοίο. Ένα αστείο. Δε θα πετύχει ποτέ.
Και το γνωρίζουμε γιατί έτσι ακριβώς αντέδρασαν οι περισσότεροι το 2001, όταν ένας άγνωστος τύπος, εγώ, ξεκίνησε τη Wikipedia. Ουσιαστικά, στις μέρες μας οι άνθρωποι είναι ακόμα πιο κυνικοί με την τεχνολογία, οπότε η αντίδραση μάλλον θα ήταν χειρότερη.
Και όμως εσείς κι εγώ γνωρίζουμε πώς κάνουν λάθος. Είναι υπέροχη ιδέα!
Πώς το γνωρίζουμε; Γιατί το 2001 δεν έτυχε να κερδίσω το λαχείο. Και δημιούργησα τη Wikipedia. Και μια χούφτα εθελοντές εμφανίστηκαν και της έδωσαν φτερά. Και πραγματικά άλλαξε τον κόσμο.
Το συγγραφικό του ύφος είναι ενδεικτικό του κατά δική του παραδοχή δομικού στοιχείου της προσωπικότητας του: Ο Τζίμι Γουέιλς είναι αθεράπευτα αισιόδοξος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραβλέπει την κρισιμότητα της εποχής μας όσον αφορά τη Wikipedia. Αφενός περισσότεροι από ποτέ επισκέπτονται, επεξεργάζονται και διαβάζουν το διαρκώς διογκούμενο υλικό της εγκυκλοπαίδειας. Αφετέρου βάλλεται, με την κατηγορία της αριστερόστροφης προκατάληψης, από φίλα προσκείμενους στον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρηματικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους, με τον προεξάρχοντα Ίλον Μασκ να εκφράζει δημόσια το ενδιαφέρον του να την εξαγοράσει και κατόπιν να λανσάρει τη Grokipedia, τη δική του, γραμμένη όμως από την τεχνητή νοημοσύνη, online εγκυκλοπαίδεια.
Ο ίδιος ο Τζίμι Γουέιλς επιμένει -και συχνά έρχεται σε αντιπαράθεση επ’ αυτού με τα χιλιάδες μέλη της κοινότητας των «Wikipedians»- για την αδιαπραγμάτευτη σημασία της ουδετερότητας. «Όταν υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις, η σωστή στάση για εμάς δεν θα έπρεπε να είναι η επιλογή πλευράς αλλά η παρουσίαση όλων των επιχειρημάτων και πληροφοριών», λέει στο NEWS 24/7, επιμένοντας ότι αυτός είναι ο πυρήνας του μυστικού της επιτυχίας της Wikipedia.
Της δικής του μάλλον είναι και το ότι δεν θέλησε ποτέ να γίνει δισεκατομμυριούχος.
«Αν αφήσουμε τα τρολ να μπουν στο παιχνίδι, αν καταλάβουν τα τρολ τη Wikipedia, θα οδηγηθούμε στην καταστροφή». Ανδρέας Σιμόπουλος
Είναι σήμερα η Wikipedia όσο καλή θα θέλατε ή έστω όσο θα μπορούσε; Αν όχι, ποιος είναι ο στόχος σας και πώς δουλεύετε προς αυτή την κατεύθυνση;
Ποτέ δεν υπήρξαμε αυτάρεσκοι. Η φιλοδοξία μας είναι να κάνουμε τη Wikipedia διαρκώς καλύτερη με όσους περισσότερους τρόπους μπορούμε. Μεγάλο κομμάτι αυτής της φιλοδοξίας αφορά την ανάπτυξή μας σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Για παράδειγμα συμβαίνουν ήδη πολλά και συναρπαστικά πράγματα που αφορούν τη Wikipedia στην Αφρική και την Ινδία. Πάνω απ’ όλα πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι στη διατήρηση μιας παγκόσμιας, υγιούς και ευτυχισμένης κοινότητας που δουλεύει με ένα κοινό σκοπό.
Ειδικά τα πρώτα χρόνια η κυρίαρχη αντίληψη ήταν ότι ναι μεν στη Wikipedia μπορεί να βρει κανείς πάρα πολλές πληροφορίες, ίσως όμως να μην πρέπει να τις παίρνει τοις μετρητοίς, ακριβώς γιατί ο καθένας μπορεί ανά πάσα στιγμή να μπει και να επεξεργαστεί ένα λήμμα. Πόσο απέχει όλο αυτό από την πραγματικότητα σε πρακτικό επίπεδο; Αν για παράδειγμα αποφασίσω εγώ σήμερα να γράψω ότι ο Τζίμι Γουέιλς έχει μακριά μαλλιά, πόσο γρήγορα θα διορθωθεί η λάθος πληροφορία;
Η ταχύτητα με την οποία διορθώνεται ένα λάθος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αν είναι κάτι «ελαφρύ» αλλά σε ένα δημοφιλές άρθρο, θα διορθωθεί πολύ γρήγορα. Αν το σφάλμα είναι περίπλοκο και δυσδιάκριτο, κάτι που θα εγείρει την επιχειρηματολογία από αντικρουόμενες πλευρές, θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος. Αυτό που λέω πάντα για τη Wikipedia είναι ότι ποτέ δεν ήμασταν τόσο κακοί όσο νόμιζαν, ούτε όμως είμαστε τώρα τόσο καλοί όσο νομίζουν. Υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να βελτιωθούν. Αυτή τη διαδικασία απολαμβάνουμε.
Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον κάτι που δηλώσατε πρόσφατα στους New York Times σχετικά με την απόφασή σας να μετατρέψετε τη Wikipedia σε μη κερδοσκοπική εταιρία: «Θα ήθελα να φανταστώ τον εαυτό μου ως το άτομο που θα έλεγε στον Ίλον Μασκ, αν μου ανήκε η εταιρεία: “Όχι, ευχαριστώ για την προσφορά”. Αλλά θα το έκανα πραγματικά; Aυτό όμως δεν πρόκειται να συμβεί γιατί είμαστε είμαστε μη κερδοσκοπική εταιρία και εγώ δεν αμείβομαι, ούτε και το διοικητικό συμβούλιο. Είναι σημαντικό για την ανεξαρτησία μας. Δεν σκεφτόμαστε με αυτούς τους όρους». Και το βρίσκω ενδιαφέρον γιατί αν και στο βιβλίο σας δηλώνετε αθεράπευτα αισιόδοξος και πιστός στο όραμά σας, φαίνεται να διατηρείτε κάποιες επιφυλάξεις ακόμη και για τον ίδιο σας τον εαυτό.
Εδώ που τα λέμε, μπορεί να είναι κανείς απολύτως βέβαιος για τον εαυτό του; Πιστεύω ότι στις εταιρίες είναι καλό να δημιουργούμε δομές τις οποίες σέβονται όλοι και έχουν νόημα για όλους. Αν αυτές οι δομές είναι και κουλ, όπως συμβαίνει με τη Wikipedia, με αποτέλεσμα να τις εκτιμάει και ο κόσμος που καταναλώνει αυτά που του παρέχεις, ακόμη καλύτερα. Και τι έγινε που δεν έβγαλα λεφτά; Χαίρομαι που όλοι αγαπάνε τη Wikipedia.
Δεν έχετε σκεφτεί δηλαδή ποτέ στα σοβαρά όλα αυτά τα χρόνια αν πήρατε όντως τη σωστή απόφαση;
Αναγκάζομαι να το κάνω συχνά γιατί με ρωτάτε οι δημοσιογράφοι. Δεν με πειράζει. Καταλαβαίνω γιατί το κάνετε. Όχι, δεν έχω μετανιώσει. Ζω στο Λονδίνο. Ο αριθμός των τραπεζιτών που ζουν εκεί και βγάζουν πολύ περισσότερα λεφτά από μένα, είναι πολύ μεγάλος. Η ζωή μου όμως είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τη δική τους.
Από 24/7
