Διαβάσαμε
«Μπλε» πανσέληνο θα έχουμε την τελευταία νύχτα του καλοκαιριού. Θα είναι η δεύτερη πανσέληνος που θα γίνει μέσα στον ίδιο μήνα. Η πρώτη θα είναι αύριο 2 Αυγούστου και η δεύτερη, και πιο «σπάνια», στις 31. Δεν είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο φαινόμενο να παρατηρούνται δύο πανσέληνοι μέσα στον ίδιο μήνα, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για το αυγουστιάτικο φεγγάρι.
Η δεύτερη πανσέληνος τον ίδιο μήνα αποκαλείται μπλε, όχι μόνο επειδή είναι ασυνήθιστη αλλά και επειδή κάποτε ήταν πραγματικά μπλε. Και όχι για μία νύχτα, αλλά για χρόνια.
Ηταν το 1883 όταν έγινε η μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου Κρακατόα στην Ινδονησία. Σε απόσταση 600 χιλιομέτρων μακριά, ο κόσμος άκουσε την έκρηξη σαν βολή κανονιού. Ισοδυναμούσε η έκρηξη με βόμβα ισχύος 100 μεγατόνων.
Στα ανώτατα στρώματα τις ατμόσφαιρας εκτινάχθηκαν χώμα και στάχτη. Τότε το φεγγάρι έγινε μπλε και ήταν τόσο σπάνιο το γαλάζιο πρόσωπο της σελήνης που αντίκριζαν οι άνθρωποι «ώστε το μπλε φεγγάρι έμεινε στα χρονικά ως έκφραση ενδεικτική της έννοιας του “σχεδόν ποτέ”» όπως λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Διονύσης Σιμόπουλος, διευθυντής του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου.
«Με αυτή λοιπόν την έννοια χρησιμοποιείται και η φράση “μπλε Σελήνη” για να χαρακτηρίσει την ύπαρξη δύο πανσελήνων σε έναν μήνα. Η δεύτερη δηλαδή πανσέληνος σε έναν μήνα ονομάζεται “μπλε Σελήνη” παρ’ όλο που ένα τέτοιο φαινόμενο, αν και ασυνήθιστο (αφού η περίοδος από τη μία πανσέληνο έως την επόμενη φτάνει τις 29,5 ημέρες περίπου και για την ακρίβεια 29,53059 ημέρες) δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιο» προσθέτει ο κ. Δ. Σιμόπουλος.
Τα σύννεφα σκόνης που εκτοξεύτηκαν από το ηφαίστειο στην Ινδονησία έκρυβαν μέσα τους μικροσωματίδια που είχαν μέγεθος όσο ένα εκατομμυριοστό του μέτρου. Τα μικροσωματίδια που παρέμεναν επί χρόνια στην ατμόσφαιρα σκέδαζαν τις λευκές ακτίνες φωτός του φεγγαριού την ώρα που αυτές διαπερνούσαν τα νέφη από στάχτη στον ουρανό. Ετσι η Σελήνη φαινόταν μπλε.
Το παράδοξο είναι ότι ακόμη και εκείνα τα σωματίδια που εκτοξεύτηκαν από τα έγκατα της Γης είχαν την κατάλληλη διάμετρο για να προσδώσουν στο φεγγάρι τη γαλαζωπή του απόχρωση. Τα σωματίδια πρέπει να έχουν διάμετρο λίγο μεγαλύτερη από το μήκος κύματος του ερυθρού φωτός, δηλαδή 0,7 εκατομμυριοστά του μέτρου. Είναι σπάνιο το φαινόμενο να κυριαρχούν στον ουρανό τέτοια σωματίδια αλλά συμβαίνει κάποιες φορές να εκτοξεύονται από μεγάλες εκρήξεις ηφαιστείων.
Πιο πρόσφατα, το 1950, το μπλε φεγγάρι φάνηκε στον ουρανό ύστερα από μεγάλες δασικές πυρκαγιές στη Σουηδία και τον Καναδά.
Η τελευταία «μπλε Σελήνη» συνέβη τον Δεκέμβρίο 2009 (2/12 και 31/12). Συνολικά στα επόμενα 40 χρόνια θα έχουμε 17 μήνες που θα περιλαμβάνουν δύο πανσελήνους, ενώ στη διάρκεια του 2018 και του 2037 θα έχουμε δύο μήνες με διπλές πανσελήνους, και συγκεκριμένα τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο.
Στα βάθη της θάλασσας ίσως κρύβεται η λύση στη μάχη της ανθρωπότητας με τα υπερβακτήρια. Αυτό υποστηρίζουν οι ειδικοί της εταιρείας Aquapharm με έδρα στη Σκωτία, οι οποίοι ανακοίνωσαν την ανακάλυψη μιας νέας αντιβιοτικής ουσίας που υπόσχεται νίκη στον πόλεμο με τα φαρμακοανθεκτικά βακτήρια. Η ανακάλυψη προέκυψε μετά από έρευνα σε μια συλλογή 10.000 διαφορετικών θαλάσσιων μικροοργανισμών με αντιφλεγμονώδεις και αντιμολυσματικές ιδιότητες. Οι υπεύθυνοί της Aquapharm εκτιμούν ότι η αντιβιοτική ουσία που έχουν στα χέρια τους μπορεί να είναι αποτελεσματική ενάντια στο Clostridium difficile καθώς και σε ορισμένους τύπους σταφυλόκοκκου και στρεπτόκοκκου. Οι επιστήμονες βρίσκονται τώρα σε φάση περαιτέρω δοκιμών της ουσίας που έχει λάβει την κωδική ονομασία «AQP-182». Όπως συγκεκριμένα ανέφερε ο υπεύθυνος επιστημονικών θεμάτων της Aquapharm δρ Τιμ Μόρλι «από έναν αρχικό έλεγχο ενός μικρού τμήματος της συλλογής μας με φυσικά προϊόντα εντοπίσαμε 16 νέες ουσίες που ανήκαν σε εντελώς νέες και διαφορετικές χημικές ομάδες. Από αυτές τις ουσίες εκείνη με την κωδική ονομασία AQP-182 δείχνει ένα υποσχόμενο φαρμακολογικό και φαρμακοκινητικό προφίλ το οποίο φαίνεται ότι μπορεί να είναι αποτελεσματικό στη θεραπεία ανθεκτικών βακτηριακών λοιμώξεων». Κλινική δοκιμή της ουσίας σε ανθρώπους αναμένεται να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2013.
ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ
Τα ράφια της βιβλιοθήκης κάποιου κρύβουν πολλά στοιχεία για την προσωπικότητα του, τα γούστα του, τα προβλήματα στα οποία αναζητά παρηγοριά, τις πεποιθήσεις του και τα στοιχεία που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του. Σε καιρούς δύσκολους για την χώρα μας, το βιβλίο λειτουργεί σαν φάρμακο του μυαλού, σαν μέσο διαφυγής από την πραγματικότητα αλλά συχνά σε βοηθάει να ερμηνεύσεις τα γεγονότα και να αντιμετωπίσεις καταστάσεις όταν βρίσκεσαι σε αδιέξοδο.
Η Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων ιδρύθηκε το 1835, λειτουργεί από το 1936 και στεγάζεται στο κτήριο του παλιού βρεφοκομείου, από το 2002. Μια επίσκεψη στον χώρο είναι αρκετή για να προσελκύσει και τους λιγότερο «διαβαστερούς» ή εκείνους που προτιμούν το προσωπικό τους γραφείο, τον υπολογιστή τους και τους επιμελώς επιλεγμένους τίτλους βιβλίων που ανταποκρίνονται στο προσωπικό τους γούστο. Σε αυτόν τον χώρο είναι που θα «χαθείς» ανάμεσα στους χιλιάδες τόμους και θα ανακαλύψεις τις άλλες όψεις του νομίσματος.Όπως μας εξήγησε η Ράνια Μελλιανού, βιβλιοθηκονόμος και προϊστάμενη της βιβλιοθήκης, «σε μια δημοτική βιβλιοθήκη, το υλικό που αφορά τις επιστήμες όπως βιολογία και ιατρική, όπου παρατηρούνται συνεχώς νέες εξελίξεις, είναι πολύ βασικό. Περιορίζεται σε εγκυκλοπαίδειες και βασικούς τόμους ιατρικής». Στην βιβλιοθήκη υπάρχουν υπολογιστές αλλά προς το παρόν η χρήση τους περιορίζεται στην αναζήτηση υλικού στον κατάλογο της βιβλιοθήκης, και την χρήση του διαδικτύου για έρευνα, κατ’εξαίρεσην.
Μεταξύ άλλων, στους άμεσους στόχους των υπευθύνων, είναι η εγκατάσταση ασύρματου δικτύου ενώ το προσωπικό έχει πάρει ήδη πρωτοβουλίες για να μετατρέψει την βιβλιοθήκη σε πόλο έλξης. Στην κεντρική βιβλιοθήκη λαμβάνουν χώρα οι συναντήσεις και δράσεις του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ενώ συχνές είναι οι συνεργασίες με σχολεία στα πλαίσια του προγράμματος future library, το οποίο προωθεί την καινοτομία στις βιβλιοθήκες. Η βιβλιοθήκη είναι ανοιχτή σε όλους τους κατοίκους του Δήμου Αθηναίων καθώς και των υπόλοιπων δήμων του λεκανοπεδίου Αττικής και για την χρήση της απαιτείται εγγραφή με την ένδειξη αστυνομικής ταυτότητας και ένας λογαριασμός σταθερής ή κινητής τηλεφωνίας.
Σήμερα, διαθέτει 27.600 τόμους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται σπάνιες εκδόσεις από όλο το φάσμα των επιστημών, 50 τίτλοι στο σύστημα Μπράιγ και πρόσβαση σε βιβλιογραφικές πηγές στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο μέσω του περιβάλλοντος πληροφόρησης «Αργώ». Σύμφωνα με τις μετρήσεις του περασμένου Μαΐου, τα μέλη της βιβλιοθήκης ανέρχονται στις 9.921, και για την χρήση της απαιτείται συμπλήρωση της σχετικής αίτησης που θα βρει κανείς στην ιστοσελίδα της βιβλιοθήκης.
Όπως μας πληροφόρησε η Λίλιαν Βλάχου, υπάλληλος της βιβλιοθήκης, «η βιβλιοθήκη έχει αναλάβει μια πληθώρα δραστηριοτήτων: οι παρουσιάσεις βιβλίων, οι βραδιές μουσικής και η αφήγηση παραμυθιού είναι μερικές από αυτές». Προς το παρόν, η κύρια χρήση της βιβλιοθήκης είναι δανειστική αλλά από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο προβλέπεται να ανοίξει για το κοινό, αίθουσα ηλεκτρονικών υπολογιστών, δημιουργώντας καλύτερες συνθήκες για μαθητές και φοιτητές που κάνουν χρήση της βιβλιοθήκης για έρευνα και διάβασμα .
Σε ιδιόκτητο κτήριο επί του πεζόδρομου της Κεντρικής Πλατείας της πόλης, εντοπίσαμε την Δημοτική Βιβλιοθήκη, η οποία στεγάζεται εκεί από το 2001. Πρόκειται για ακόμα μια πλούσια σε υλικό βιβλιοθήκη της Αττικής, καθώς στις εγκαταστάσεις της βρίσκονται περίπου 22.000 τίτλοι βιβλίων και περιοδικών, πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό και επιτραπέζια παιχνίδια. Στον χώρο της βιβλιοθήκης λειτουργεί επίσης διαμορφωμένο περιβάλλον αναγνωστηρίου και αίθουσα εκδηλώσεων χωρητικότητας 70 ατόμων.Όπως μας ενημέρωσε η κυρία Μάρθα Παπαμικρούλη, βιβλιοθηκονόμος και εργαζόμενη της βιβλιοθήκης: «Δυνατότητα χρήσης της βιβλιοθήκης έχουν όλοι οι δημότες και υπολογίζεται η προσέλευση 70 με 100 ατόμων σε καθημερινή βάση. Τα εγγεγραμμένα μέλη ανέρχονται στους 3.100 και στον αριθμό συμπεριλαμβάνονται άτομα πολύ μικρής ηλικίας μέχρι και συνταξιούχους».
Info:
Τα Ελγίνεια Μάρμαρα
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα, είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που μεταφέρθηκαν στην Βρετανίατο 1806 από τον Τόμας Μπρους, Ζ’ Κόμης του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803. Εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον Οθωμανό Σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τονΠαρθενώνα με σκοπό την μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816.Το οθωμανικό φιρμάνι, που κατέχει το Βρετανικό Μουσείο “δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του Σουλτάνου ή τη συνήθη επίκληση στο Θεό, και χωρίς αυτά, ο Elgin και συνεπώς το Βρετανικό Μουσείο δεν έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των Γλυπτών του Παρθενώνα “, σύμφωνα με έκθεση ειδικών[εκκρεμεί παραπομπή] (Ενημερωτικό Δελτίο, Nov.2008)[ασαφές]. Το 1936 τοποθετήθηκαν στην έκθεση Duveen που δημιουργήθηκε για αυτό το σκοπό. Από το 1983, με πρωτοβουλία της τότε Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη, η Ελλάδα έχει καταβάλλει προσπάθειες να φέρει τα Ελγίνεια πίσω στην Αθήνα.
Σε ανακοίνωση που εξέδωσε το Βρετανικό Μουσείο τον Απρίλιο του 2007, αναφέρεται ότι δεν προτίθεται να παραχωρήσει την κυριότητα των Γλυπτών του Παρθενώνα σε ελληνικό μουσείο[1]. Νεότερη ανακοίνωση του Βρετανικού Μουσείου (2009) ανέφερε πως, με την ευκαιρία των εγκαινίων του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, θα ήταν διατεθειμένο να δανείσει τα Ελγίνεια, αρκεί η Ελληνική Κυβέρνηση να αναγνωρίσει το δικαίωμα ιδιοκτησίας τους στο Μουσείο. Η Ελληνική Κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση.
Τα Ελγίνεια Μάρμαρα (του Κωνσταντίνου Καβάφη)
Σπουδαίον περιοδικόν της Aγγλίας, O 19ος Aιών, εδημοσίευσε την 1ην Mαρτίου άρθρον επιγραφόμενον «O Aστεϊσμός περί των Eλγινείων μαρμάρων».
Oι φιλόμουσοι και φιλάρχαιοι αναγνώσται θα ενθυμώνται το κίνημα όπερ εγένετο τελευταίως εν Aγγλία ίνα αποδοθώσιν εις την Eλλάδα αι αρχαιότητες ας προ 80 ετών ο λόρδος Έλγιν, πρέσβυς της Aγγλίας παρά τη Y. Πύλη, ήρπασεν ―ίνα τας προφυλάξη δήθεν― εκ της Aκροπόλεως.
O λόγιος κ. Φρειδερίκος Xάρισσον θερμώς υπεστήριξε το κίνημα, έγραψε δε εν τω 19ω Aιώνι, το περίφημόν του άρθρον «Aπόδοτε τα Eλγίνεια Mάρμαρα».
Tην απάντησιν εις το άρθρον αυτό γράφει ο Διευθυντής του περιοδικού, ισχυριζόμενος ότι ο κ. Xάρισσον πραγματευθείς περί της επιστροφής των Eλγινείων μαρμάρων ηστεΐζετο απλώς, και κατέγινε περί το δοκιμάσαι την διορατικότητα του πνεύματος των συμπολιτών του ― εάν τάχα θα ήναι αρκετά έξυπνοι να εννοήσουν την ειρωνείαν του. Άλλως ηθέλησεν επίσης να περιπαίξη την συνήθειαν διαφόρων συγχρόνων ρητόρων οίτινες επινοούσι θέματα της ευφραδείας των, ζητούσι να αποδείξωσι παραδοξολογίας και χιμαίρας.
Oύτω κρίνει ο κ. Tζαίημς Nώουλς, διευθυντής του περιοδικού O 19ος Aιών. Mοι φαίνεται όμως ότι ο παραδοξολογών είναι μάλλον αυτός ή ο κ. Xάρισσον.
Tο άρθρον του ουδέ λογικόν είναι, ουδέ γενναίον. Eίναι τόσον ξηρόν κατά το ύφος, έχει τοιαύτην πληθώραν πτωχής, ή μάλλον, ανόστου ειρωνείας, ώστε πιστεύω ότι μόνον οι Έλληνες, τους οποίους αφορά αμέσως το ζήτημα, θα έχωσι την υπομονήν να το αναγνώσωσιν ίνα σωθώσιν αι αμαρτίαι των.
Eν τη εξάψει του ο κ. Nώουλς τι δεν λέγει! Eκθειάζει του Έλγιν την αρπαγήν. Mυκτηρίζει τον Bύρωνα. Σχετίζει την ευτελή υπεξαίρεσιν των μαρμάρων, προς τα ένδοξα τρόπαια του Nέλσωνος. Φρονεί ότι εάν επιστραφώσιν αι αρχαιότητες αύται, πρέπει ν’ αποδοθώσιν επίσης η Γιβραλτάρη, η Mελίτη, η Kύπρος, η Iνδική ― λησμονών ότι η κατοχή των χωρών εκείνων λογίζεται αναγκαία εις το Aγγλικόν εμπόριον ως και εις την ασφάλειαν ή ύπαρξιν του Aγγλικού κράτους, ενώ τα Eλγίνεια μάρμαρα εις ουδέν χρησιμεύουσιν άλλο ή εις τον ωραϊσμόν και πλουτισμόν του και άνευ αυτών ωραιοτάτου και πλουσιωτάτου Bρεττανικού Mουσείου. Ψέγει του κ. Xάρισσον την ορθοτάτην παρατήρησιν, ότι το κλίμα του Λονδίνου φθείρει τας γλυφάς των μαρμάρων και εκφράζει τον φόβον μη εάν μετακομισθώσιν εις Aθήνας καταστραφώσιν εν ενδεχομένη αναφλέξει του Aνατολικού ζητήματος ― λησμονών ότι ο φρόνιμος άνθρωπος οφείλει να διορθώνη το ενεστός κακόν πριν φροντίση περί του μέλλοντος.
Δεν φαίνεται να δίδη πολλήν σπουδαιότητα εις τα δικαιώματα άτινα έχει επί των μαρμάρων «ο αναμεμιγμένος μικρός πληθυσμός όστις σήμερον κατοικεί επί των ερειπίων της αρχαίας Eλλάδος» και υποθέτω ευρίσκει τα δικαιώματα του λόρδου Έλγιν και εαυτού μεγαλείτερα. Παρατηρεί ότι, αν ηκολουθείτο η συμβουλή του κ. Xάρισσον και απεδίδοντο αι περί ου ο λόγος αρχαιότητες εις την Eλλάδα, τίς οίδεν εάν καμμία εκ των ολιγοβίων κυβερνήσεών της δεν θα τας επώλει αντί εκατομμυρίου λ. στ. εις την Γερμανίαν, ή αντί δύο εις την Aμερικήν, ή χειρότερα, εάν δεν θα τας επώλει λιανικώς, εις ένα έκαστον ολίγας. Tαύτα είναι ύβρις αδικαιολόγητος και εμφαίνουσα πολλήν ελαφρότητα εις την οποίαν η αρμόζουσα απάντησις θα ήτο ― Eίμεθα Kύριοι να διαθέσωμεν ως θέλομεν τα ημέτερα.
Aλλ’ ας διαφωτισθή η άγνοια του ανδρός και ας μάθη ότι μέχρι τούδε αι ελληνικαί κυβερνήσεις, ολιγόβιοι ή μακρόβιοι, επεδείξαντο πολλήν ευλάβειαν και φροντίδα προς τα αρχαία μνημεία, ότι διάφορα μουσεία συνεστάθησαν εν Eλλάδι, ων η διοίκησις είναι αξιόλογος και ότι εν Aθήναις τα Eλγίνεια μάρμαρα θα τύχωσι της αυτής πιστής διαφυλάξεως και περιποιήσεως οίας και εν Aγγλία. Eίναι δε νόστιμος ο κ. Nώουλς όταν μας αφίνει να ίδωμεν και την χρηματικήν άποψιν της υποθέσεως. Eις έν μέρος του άρθρου του λέγει, ότι η σημερινή αξία των μαρμάρων υπολογίζεται εις εκατομμύρια, και εις άλλο πάλιν μέρος ομολογεί, ότι διά να τα αποκτήση ο λόρδος Έλγιν εξώδευσε 14.000 λ. Tι καλή δουλειά!
Δεν αναγράφω περισσοτέρας εκ των παρατηρήσεων του κ. Nώουλς. Eίναι της αυτής ποιότητος και αι επίλοιποι. Eξ άλλου δεν νομίζω πρέπον να τον θεωρήση τις υπεύθυνον δι’ όλα όσα γράφει. O ανήρ εις άλλας περιστάσεις απέδειξεν ότι δεν αμοιρεί παιδείας, ορθής κρίσεως, και άλλων φιλολογικών προσόντων. Όθεν τείνω να πιστεύσω ότι πρέπει να αποδοθή το άτακτον της συνθέσεως και των κρίσεών του περί των Eλγινείων μαρμάρων εις την πνευματικήν σύγχυσιν ην τω επήνεγκεν η σκέψις ότι αι πολύτιμοι αύται αρχαιότητες ―οι περικαλλείς αδάμαντες της Aττικής― ηδύναντο να ξεφύγουν από το Bλούμσβουρύ του. Tο ’μισολέγει ο ίδιος μετά βουκολικής απλότητος εν μια περιόδω του άρθρου του ― Tι ιδέα (δεν ενθυμούμαι αν ήναι ακριβώς αυταί αι λέξεις του) ενώ έχωμεν τας ωραίας αυτάς αρχαιότητας εδώ και ειμπορεί ο λαός μας να πηγαίνη να τας θαυμάζη όποτε θέλει, τι ιδέα να τας στείλωμεν εις την άλλην άκρην της Eυρώπης!
(Κ.Π. Καβάφης, Τα πεζά (1882;-1931), Φιλολογική επιμέλεια Mιχάλης Πιερής, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία, 2003)
πηγή :http://www.pemptousia.gr
Ο λόγος της Μελίνας Μερκούρη στο Oxford Union :
Πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν για μας τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Είναι η υπερηφάνεια μας, είναι οι θυσίες μας. Είναι το ευγενέστερο σύμβολο τελειότητας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι οι φιλοδοξίες μας και το ίδιο τ΄όνομα μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητας.
Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμα Μέλη, Κυρίες και Κύριοι . Καταρχήν επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω την OXFORD UNION που έφερε το θέμα αυτό για συζήτηση και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε. Νομίζω ότι θα ήταν καλό αυτό το βράδυ ν΄ακουστεί μια ελληνική φωνή. Μια φωνή έστω με τη φτωχή μου προφορά. Την ακούω και μορφάζω. Θυμάμαι εκείνο που είπε κάποτε ο Brendan Behan για κάποιο εκφωνητή “Μιλάει σαν να΄χει τα Ελγίνεια Μάρμαρα στο στόμα του.”
Θα ήθελα να ευχαριστήσω επίσης το μεγάλο αριθμό Βρετανών πολιτών που συνηγόρησαν υπέρ των θέσεων της κυβέρνησης με τα αξιότιμα μέλη και των δύο σωμάτων του κοινοβουλίου που εκδήλωσαν ενδιαφέρον και συμπάθεια για το αίτημα της επιστροφής των μαρμάρων. Και βεβαίως εκφράζω τη βαθεία ευγνωμοσύνη μου στη Βρετανική Επιτροπή για την Eπιστροφή των Mαρμάρων του Παρθενώνα, για τις προσπάθειες της να αποκαλύψει την αλήθεια στο Βρετανικό λαό.
Υπάρχουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα . Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα. ΄Οπως
Υπάρχει ο Δαβίδ του Michael Angelo
Yπάρχει η Αφροδίτη του Da Vinci
Υπάρχει ο Ερμής του Πραξιτέλη
Υπάρχουν οι Ψαράδες στη θάλασσα του Turner
Υπάρχει η Capella Sixtina
Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα.
Ξέρετε , λένε ότι εμείς οι ΄Ελληνες είμαστε ένας θερμόαιμος λαός. Να σας πω κάτι, είναι αλήθεια. Και είναι γνωστό πως δεν αποτελώ εξαίρεση. Γνωρίζοντας τι σημαίνουν τα γλυπτά αυτά για τον ελληνικό λαό δεν είναι εύκολο να μιλήσω ψύχραιμα για το πως πάρθηκαν τα Μάρμαρα από την Ελλάδα, αλλά θα προσπαθήσω. Το υπόσχομαι.
Ενας από τους διακεκριμένους καθηγητές σας με συμβούλεψε να εξιστορήσω το πως πάρθηκαν τα μάρμαρα από την Αθήνα και έφθασαν στις Βρετανικές ακτές . Ισχυρίστηκα ότι αυτό είναι αρκετά γνωστό, αλλά μου είπε ακόμη και αν υπάρχει και ένα άτομο σ΄αυτό το ακροατήριο στο οποίο τα γεγονότα αυτά είναι ασαφή, το ιστορικό πρέπει να ειπωθεί. Ετσι θ΄αρχίσω όσο μπορώ σύντομα.
Βρισκόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Ναπολέων σκέφτεται να αποπειραθεί να εισβάλει στην Αγγλία. Αποφασίζει να μην το πράξει. Αντί αυτού εισβάλει στην Αιγυπτο αποσπώντας την από την τουρκική κυριαρχία, γεγονός που δυσαρεστεί πολύ τους Τούρκους. Διακόπτουν τις διπλωματικές σχέσεις με τη Γαλλία και κυρήσσουν πόλεμο. Η Βρετανία βρίσκει ότι αυτή είναι μια πρώτης τάξεως στιγμή να διορίσει πρεσβευτή στην Τουρκία.
Τα καθήκοντα αναλαμβάνει ο Λόρδος Elgin. Μόλις έχει παντρευτεί την όμορφη Mary Nisbett και τελειώνει το ωραίο εξοχικό του. Ο αρχιτέκτονας του του μιλάει για τα θαύματα της ελληνικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής και του λέει πως θα ήταν μια θαυμάσια ιδέα να κάνει αντίγραφα από τα πραγματικά έργα στην Αθήνα. “Θαυμάσιο πράγματι” λέει ο Elgin. Αρχίζει να συγκροτεί μια ομάδα ανθρώπων που θα μπορούσαν να κάνουν αρχιτεκτονικά σχέδια με επικεφαλής έναν ικανό ζωγράφο που δεν ήταν άλλος από τον ιταλό Giovanni Lusieri.
Δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να μη σας πω ένα ανέκδοτο. Ο Elgin είχε προηγουμένως πλησιάσει τον Turner. Ναι τον Turner. Ο νεαρός ζωγράφος ενδιαφέρθηκε και ο Elgin θέτει τους παρακάτω όρους. Το κάθε σχέδιο και σκίτσο που θα έκανε ο Turner θα περιερχόταν στην κυριαρχία του και στον ελεύθερο χρόνο θα έκανε μαθήματα σχεδίου στη Λαίδη Elgin. ” Okay ” λέει ο Turner, “αλλά τότε θα ήθελα 400 λίρες το χρόνο”. “Οχι” λέει ο Elgin, “Είναι πολλά, πάρα πολλά”. ΄Ετσι έγιναν τα πράγματα χωρίς τον Turner. Τέλος του ανέκδοτου.
Εφημέριος της ομάδας του Elgin ήταν ο Αιδεσιμώτατος Philip Hunt. Δεν θα μιλήσω με πολύ σεβασμό γι΄αυτόν. Αν είχα να εξαιρέσω του Λόρδο Elgin ο αρχιαπατεώνας στην υπόθεση όπως τη βλέπω ήταν ο Αιδεσιμώτατος Hunt, αλλά γι΄αυτόν θα μιλήσω αργότερα. Οι Elgins γίνονται δεκτοί στην Κων/πολη με μεγαλοπρέπεια. Ανταλλάσονται πλούσια δώρα. Οι άνεμοι του πολέμου είναι ευνοϊκοί για τους Βρετανούς και ο Σουλτάνος είναι ικανοποιημένος. Ας στραφούμε τώρα στην Ελλάδα. Την Ελλάδα εκείνη που για 400 τόσα χρόνια βρίσκεται κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό.
Η ομάδα των καλλιτεχνών του Elgin φθάνει στην Αθήνα. Οι Τούρκοι έχουν ορίσει δύο κυβερνήσεις, μια πολιτική και μια στρατιωτική. Πολλά έχουν ειπωθεί και συνεχίζονται να λέγονται για το πόσο λίγο ενδιαφέρον εκδήλωναν οι Τούρκοι για τους θησαυρούς της Ακρόπολης. Εν τούτοις, χρειάστηκαν 6 μήνες για να επιτραπεί η είσοδος στην ομάδα του Elgin. Αλλά τα κατάφεραν με 5 λίρες , στο χέρι του στρατιωτικού κυβερνήτη, για κάθε επίσκεψη. Αυτό εγκαινίασε μια διαδικασία δωροδοκίας και διαφθοράς των αξιωματικών που δεν θα σταματούσε μέχρι να συσκευαστούν και να φορτωθούν τα μάρμαρα για την Αγγλία.
Ομως όταν στήθηκαν οι σκαλωσιές και τα αντίγραφα ήταν έτοιμα να γίνουν, ξαφνικά έφθασαν φήμες για προετοιμασία στρατιωτικής δράσης των Γάλλων. Ο Τούρκος κυβερνήτης διέταξε την ομάδα του Elgin να κατέβει απο την Ακρόπολη. Με 5 λίρες την επίσκεψη ή όχι, η πρόσβαση στην Ακρόπολη ήταν απαγορευμένη. Μόνο ένας τρόπος υπήρχε για να τους επιτραπεί η είσοδος ξανά. Να χρησιμοποίησει ο Elgin την επιρροή του πάνω στο Σουλτάνο στην Κων/πολη, ν΄αποσπάσει ένα έγγραφο το λεγόμενο φιρμάνι που θα διέταζε τις αρχές των Αθηνών να επιτρέψουν τη συνέχιση των εργασιών.
Ο Αιδεσιμώτατος Hunt πηγαίνει στην Κων/πολη να συναντήσει τον Λόρδο Elgin. Ζητά στο έγγραφο να αναφέρεται ότι οι καλλιτέχνες — παρακαλώ προσέξτε το αυτό — είναι αποκλειστικά στην υπηρεσία του Βρετανού Πρεσβευτή . Ο Elgin επισκέπτεται το Σουλτάνο και αποσπά το φιρμάνι. Το κείμενο του εγγράφου είναι μάλλον ύπουλα συντεταγμένο. Επιτρέψτε μου να σας διαβάσω τις εντολές που δόθηκαν από το Σουλτάνο και που αφορούν τη συζήτηση μας. Παραθέτω.
” Οι καλλιτέχνες να μη συναντήσουν αντίδραση στο να περπατήσουν, να επιθεωρήσουν, να μελετήσουν τις μορφές και τα κτίρια που επιθυμούν να σχεδιάσουν ή να αντιγράψουν , ή στο να τοποθετήσουν σκαλωσιές γύρω από τον αρχαίο ναό, ή στο να αντιγράψουν σε ασβεστόλιθο ή σε γύψο τα αναφερόμενα κοσμήματα και μορφές ή στο να σκάψουν, αν το βρίσκουν αναγκαίο, σε αναζήτηση επιγραφών ανάμεσα στα απορρίματα. Ούτε να παρεμποδιστούν απο το να πάρουν οποιαδήποτε κομμάτια από πέτρες με επιγραφές ή με μορφές “.
(Η μετάφραση του Hunt που παρουσιάστηκε αργότερα στην Εξεταστική Επιτροπή λέει — Qualche pezzi di pietra –μερικά κομμάτια από πέτρα).
Οι εντολές αυτές δόθηκαν στους Κυβερνήτες και το σημείο αυτό τονίζεται στο φιρμάνι, “χάριν των λαμπρών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες” και παραθέτω ξανά:
“Ιδιαίτερα αφού δεν βλάπτουν τα αναφερόμενα κτίρια επιθεωρώντας τα, μελετώντας τα και σχεδιάζοντάς τα “.
Πριν καλά καλά φθάσει το φιρμάνι στην Αθήνα, γίνεται μιά φοβερή επίθεση πάνω σ΄ένα οικοδόμημα που μέχρι σήμερα θεωρείται από πολλούς, η ευγενέστερη και ωραιότερη από τις ανθρώπινες δημιουργίες.
Οταν έγινε η έφοδος στην πύλη των Καρυατίδων ο πυρετός ανέβηκε τόσο που ο Αιδεσιμώτατος Hunt έριξε την ιδέα να μετακινηθεί όλο το κτίριο αν από τη Βρετανική πολεμική μηχανή μπορούσε να αποσταλεί ένας άνθρωπος γι΄ αυτό. Ο Elgin ανατρίχιασε με την ιδέα και ζήτησε να σταλεί ένα καράβι. Το αίτημα δεν θεωρήθηκε εξωφρενικό, αλλά εκείνη τη στιγμή, δεν υπήρχε διαθέσιμο καράβι. (Φαντάζεστε τι θα γινόταν αν υπήρχε).
Για να αφηγηθώ όλη την τερατωδία χρειάζεται αρκετός χρόνος και αρκετή ψυχραιμία. Οι λέξεις “λεηλασία”, “ερήμωση”, “αχαλίνωτη καταστροφή”, “αξιοθρήνητη συντρηβή και συμφορά” δεν είναι δικές μου για να χαρακτηριστεί το γεγονός. Είπώθηκαν από τους σύγχρονους του Elgin. Ο Horace Smith αναφέρεται στον Elgin σαν τον “ληστή των μαρμάρων “. Ο Lord Byron τον αποκάλεσε πλιατσικολόγο. Ο Thomas Hardy χαρακτήρισε αργότερα τα μάρμαρα σαν “αιχμάλωτους σ΄εξορία “.
Η κυβέρνησή μου έχει ζητήσει την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. Μας το αρνήθηκαν. Ας σημειωθεί ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ το αίτημα αυτό. Επιτρέψτε μου να απαντήσω τα μόνιμα επιχειρήματα ενάντια στην επιστροφή και να ασχοληθώ με αυτά ένα προς ένα.
Τα μάρμαρα πάρθηκαν με νόμιμη διαδικασία. Ρωτώ αν η δωροδοκία και εξαχρείωση των αξιωματικών δεν αντιτίθενται στη “νόμιμη διαδικασία “. Οταν ορίστηκε η Εξεταστική Επιτροπή, μελετώντας την πρόταση να αγοραστούν τα μάρμαρα, ο Elgin υπέβαλε ένα αναλυτικό πίνακα των δαπανών για τη απόκτησή τους. Παραθέτω απόσπασμα του: “Τα εμπόδια, οι διακοπές και οι αποθαρρύνσεις που δημιουργήθηκαν από τις ιδιοτροπίες και τις προκαταλήψεις των Τούρκων” υποβάλει κονδύλι 21.902 λιρών για δώρα στις αρχές των Αθηνών. Είναι νόμιμο ποσό. Και βεβαίως θα πρέπει να ρωτήσουμε. Είναι νόμιμο να διαπραγματεύεται με τους Τούρκους για το πιο πολύτιμο από τα ελληνικά υπάρχοντα όταν η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τουρκικό ζυγό;
Παραμένει ένα δεύτερο επιχείρημα παρά το ότι έχει έκτοτε αμφισβητηθεί από πολλούς Βρετανούς περιηγητές στην Ελλάδα την εποχή αυτή.
“Οι αδαείς και δεισιδαίμονες Ελληνες ήταν αδιάφοροι για την τέχνη και τα μνημεία τους”.
Αυτό βέβαια υπονοεί ότι ήταν τυφλοί , ασυνείδητοι και άκαρδοι. Ποιοί; Οι Ελληνες που πολύ μετά του Περικλή δημιούργησαν τα θαύματα της Βυζαντινής Τέχνης. Οι Ελληνες που, ακόμα και κάτω από την Οθωμανική κατοχή, δημιούργησαν σχολές τέχνης και χειροτεχνίας. Οι ΄Ελληνες που παρά 400 χρόνια τουρκικής κατοχής, διατήρησαν με πείσμα τη γλώσσα και τη θρησκεία τους. Οι ίδιοι ΄Ελληνες που κατά τον αγώνα για την ανεξαρτησία τους έστειλαν στους Τούρκους στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Ναι, εναντίον τους.
Οι Τούρκοι στρατιώτες κλεισμένοι στην Ακρόπολη έμειναν από πολεμοφόδια και άρχισαν να καταστρέφουν τις κολώνες για να αφαιρέσουν το μολύβι να κάνουν με αυτό βόλια. Οι ΄Ελληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα, “Να τα βόλια, μην αγγίξετε τις κολώνες”.
Μόλις έγινε ανεξάρτητη η Ελλάδα, ένα από τα πρώτα νομοθετικά διατάγματα πού πέρασαν από την ελληνική κυβέρνηση ήταν εκείνο για την προστασία και συντήρηση των εθνικών μνημείων.Είναι αυτό αδιαφορία; Θεωρούμε αυτή την κατηγορία τερατώδη. Θα έχετε σίγουρα ακούσει, αλλά επιτρέψτε μου, να επαναλάβω τι είπε ένας γέρος καρδιοπαθής Ελληνας στον J.C. Hobhouse.”Παίρνετε τους θησαυρούς μας. Σας παρακαλώ να τους φυλάξετε καλά. Μια μέρα θα τους ζητήσουμε πίσω”. Μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο άνθρωπος αυτός μιλούσε για λογαριασμό του;
Τώρα τελευταία έχει προταθεί μια καινούργια θεωρία. Ωραίο και αυτό. Ο κύριος Gavin Stamp που θα έχω την τιμή να τον συναντήσω απόψε, έχει την άποψη ότι οι σύγχρονοι Ελληνες δεν είναι απόγονοι του Περικλή. Μας πήραν τα μάρμαρα. Ποιός θα διεκδικήσει τα λείψανα των προγόνων μας;
Ως Υπουργός Πολιτισμού προσκαλώ τοv κύριο Stamp να έρθει στην Αθήνα. Θα του οργανώσω εκπομπή σε ώρα μεγάλης ακροαματικότητας στην τηλεόραση για να μιλήσει στους Ελληνες δημοσιογράφους και τον ελληνικό λαό για την ταυτότητά τους.
Επιχείρημα 3ο. Αν τα μάρμαρα επιστραφούν, αυτό θα αποτελέσει ένα προηγούμενο που μπορεί να οδηγήσει στην εκκένωση των μουσείων.Συγχωρέστε με, αλλά αυτό είναι κοινή κολακεία. Ποιός πρόκειται να ζητήσει και ποιός πρόκειται να επιτρέψει το άδειασμα των μουσείων;
Επιτρέψτε μου να δηλώσω, για άλλη μια φορά, ότι πιστεύουμε πως οπουδήποτε και αν βρίσκονται τα μουσεία, αποτελούν ζωτική κοινωνική και πολιτιστική ανάγκη και πρέπει να προστατεύονται. Εχω επανειλημμένα δηλώσει ότι ζητούμε ένα αναπόσπαστο μέρος κτιρίου που ακρωτηριάστηκε. Σε όλο τον κόσμο το ίδιο το όνομα της πατρίδας μας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον Παρθενώνα.
Ζητούμε απλώς κάτι μοναδικό, κάτι απαράμιλλο, κάτι ιδιαίτερο της ταυτότητάς μας. Αγαπητοί φίλοι, αν υπήρχε ο παραμικρός κίνδυνος για τα μουσεία, τότε γιατί το Διεθνές Συμβούλιο των Μουσείων πρότεινε μια “ανοιχτόμυαλη στάση ” στα μέλη του.
Επιχείρημα 4ο. Αυτή είναι η πρόσφατη σοδειά. Μόλυνση. Μόλυνση πάνω από την Ακρόπολη. Τι σας λέει αυτό; Οταν το Λονδίνο αντιμετώπιζε το σοβαρό πρόβλημα μόλυνσης, υπήρξαν κραυγές πανικού για τα μάρμαρα; Βεβαίως όχι. Για τον απλούστατο λόγο ότι τα μάρμαρα ήταν στεγασμένα στο Βρετανικό Μουσείο. Εμείς δεν προφασιζόμαστε ότι τα γλυπτά θα επανατοποθετηθούν. Νομίζουμε ότι αυτό δεν γίνεται, αλλά η κυβέρνησή μου έχει διατυπώσει ότι την ημέρα που θα επιστραφούν τα μάρμαρα στην Αθήνα θα υπάρχει έτοιμο να τα δεχθεί ένα όμορφο μουσείο με τα πιό προηγμένα συστήματα ασφάλειας και συντήρησης, δίπλα στην Ακρόπολη.
Μπορώ να προσθέσω ότι είμαστε περήφανοι για τις συνεχιζόμενες εργασίες στην Ακρόπολη. Η δουλειά αυτή παρουσιάστηκε σ΄ένα συμβούλιο κορυφαίων αρχαιολόγων απ΄όλο τον κόσμο που προσκλήθηκαν στην Αθήνα ειδικά. Ο έπαινος ήταν ομόφωνος και ενθουσιαστικός. Από τότε έχει παρουσιαστεί στις περισσότερες ευρωπαίκές πόλεις. Με χαρά την υποδέχθηκε και το Βρετανικό Μουσείο. Οι Financial Times αναφέρθηκαν στην ποιότητα της εργασίας αυτής και την παραδειγματική ικανότητα των ελλήνων συντηρητών. Ζήτησα να υπάρχουν αντίγραφα στη διάθεση όσων από σας ενδιαφέρονται.
Το μόνιμο επιχείρημα των Βρετανών είναι ότι μετακινώντας τα μάρμαρα, τα έσωζαν από τη βαρβαρότητα των Τούρκων. Το να αρνηθώ το βανδαλισμό των Τούρκων θα μ΄έβαζε σε δύσκολή θέση, αλλά γεγονός είναι ότι οι Τούρκοι δεν έδωσαν άδεια στον να μετακινηθούν γλυπτά από τα μνημεία και τους τοίχους της Ακρόπολης και ότι με την ευλογία του Αιδεσιμώτατου Hunt μετακινήθηκαν κατά βάρβαρο τρόπο. Παραθέτω ένα από τα γράμματα του Lusieri προς τον Elgin:
” Εχω την ευχαρίστηση να σας ανακοινώσω την απόκτηση της 6ης μετωπής, εκείνης με τον κένταυρο που απαγάγει τη γυναίκα. Με το έργο αυτό είχαμε πολλά προβλήματα από κάθε άποψη, και αναγκάστηκα να γίνω λίγο βάρβαρος”. Σε άλλο γράμμα ελπίζει ότι, “οι βάρβαρισμοί που είμουνα υποχρεωμένος να διαπράξω ελπίζω να ξεχαστούν”.
Ο Edward Dodwell έγραψε:
“Εννοιωσα την απερίγραπτη ταπείνωση να είμαι παρών όταν ο Παρθενώνας απογυμνώνονταν από τα λαμπρότερα γλυπτά του. Είδα ορισμένες μετώπες της ακραίας νότιας πλευράς του ναού να σέρνονται κάτω. Ηταν σφηνωμένες ανάμεσα στις τριγλύφους με μια εσοχή και προκειμένου να τις σηκώνουν, ήταν απαραίτητο να ρίξουν στο έδαφος το θαυμάσιο γείσο με το οποίο καλύπτονταν. Η νοτιοανατολική πλευρά του αετώματος μοιράστηκε την ίδια τύχη”.
Δεν μπορούμε παρά να καταραστούμε το βάρβαρο πνεύμα που τους παρότρυνε να θρυμματίσουν και να ακρωτηριάσουν, να λεηλατήσουν και να ανατρέψουν τα λαμπρά έργα που είχε αναθέσει ο Περικλής και που είχε εκτελέσει η απαράμιλλη μεγαλοφυία του Ικτίνου και του Φειδία.
Ενας άλλος μάρτυρας ο Robert Smirke γράφει:
“Ταράχθηκα ιδιαίτερα όταν είδα την καταστροφή που γινόταν με το γκρέμισμα των αναγλύφων της ζωοφόρου. Κάθε πέτρα καθώς έπεφτε έσειε το έδαφος με το ασήκωτο βάρος της και ο βαθύς υπόκωφος ήχος που έκανε έμοιζε σαν αγωνιώδες βογγητό του πληγωμένου πνεύματος του ναού. Αυτά σχετικά με τον βαρβαρότητα”.
Το 1816 ορίζεται η Εξεταστική Επιτροπή για να μελετήσει την πρόταση του Elgin. Τα μάρμαρα είχαν ήδη εκτεθεί σε διάφορους χώρους και αποθήκες. Ο Elgin αντιμετώπιζε δυσκολίες στο να πουλήσει τα μάρμαρα στην Κυβέρνηση. Η Επιτροπή είχε να αποφασίσει:
Με ποιά διαδικασία αποκτήθηκε η συλλογή. Κάτω από ποίες προύποθέσεις εκχωρήθηκε η δικαιοδοσία. Ποιά ήταν η αξία των μαρμάρων σαν έργα τέχνης. Τι ποσό θάπρεπε να διατεθεί για την πιθανή αγοράτους.
Αν διαβάσετε την έκθεση, θα δείτε ότι το βάρος πέφτει στο πόσο καλά ήταν τα μάρμαρα και τι θάπρεπε να πληρώσουν για την απόκτησή τους. Αλλά προκειμένου να υποδειχθεί η αγορά τους έπρεπε να βρεθεί μια κομπίνα. Οτι δηλαδή οι διαδικασίες της συναλλαγής ήταν σωστές και ότι τα μάρμαρα πάρθηκαν από τον Elgin τον ιδιώτη και όχι κάτω από την επιρροή του ως Βρετανού Πρεσβευτή.
Διαβάζω από την έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής .
“Ο Κόμης Aberdeen σε απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο το κύρος και η επιρροή μιάς δημόσιας θέσης ήταν κατά τη γνώμη του αναγκαία για να πραγματοποιηθεί η μετακίνηση αυτών των μαρμάρων απάντησε ότι δεν νομίζει πως ένας ιδιώτης θα μπορούσε να έχει καταφέρει ότι κατάφερε ο Elgin.” (O Κόμης Aberdeen συλλέκτης ο ίδιος, ήταν στην Ελλάδα την εποχή αυτή και σε θέση να γνωρίζει τα πράγματα.)
Διαβάζω από την έκθεση:
“Ο Doctor Hunt, καλά πληρωφορημένος πάνω σ΄αυτό το θέμα, όταν ερωτήθηκε, έδωσε την παρακάτω απάντηση. ‘Ενας βρετανός πολίτης, μη πρεσβευτής , δεν θα μπορούσε να αποσπάσει ένα τέτοιο φιρμάνι με τόσο εκτεταμένες δικαιοδοσίες από την τουρκική κυβέρνηση.’ ”
Διαβάζω από την έκθεση:
“Οι επιτυχίες του βρετανικού στρατού στην Αίγυπτο και η αναμενόμενη απόδοση της επαρχίας αυτής στην Πύλη, είχε σαν αποτέλεσμα μιά πολύ θετική μεταστροφή προς το έθνος μας στις συνειδήσεις όλου του κόσμου.”
Κι ακόμα ακούστε αυτό το πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής:
“Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Λόρδος Elgin έβλεπε τον εαυτό του σ΄ένα ρόλο τελείως διαφορετικό από εκείνο της επίσημης θέσης του. Αλλά το κατά πόσο η κυβέρνηση από την οποία απέσπασε την άδεια τον έβλεπε ή όχι έτσι, είναι ερώτημα που μπορεί ν΄απαντηθεί μόνο με εικασίες μή έχοντας συγκεκριμένη μαρτυρία”. (Αν αυτό δεν είναι διφορούμενος λόγος τότε τί είναι;)
Απουσία συγκεκριμένης μαρτυρίας; Παραθέτω απόσπασμα εγγράφου του Λόρδου Elgin προς την Επιτροπή:
“Είχα να διαπραγματευθώ με τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του κράτους”.
Μπορούσε πράγματι η Επιτροπή να πιστεύει ότι ένας απλός πολίτης μπορούσε να φτάσει στο να διαπραγματεύεται με τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του τουρκικού κράτους;
Ο Λόρδος Elgin μιλάει στην Επιτροπή για την ευγνωμοσύνη που αισθάνθηκε επειδή του παραχωρήθηκε πλοίο της Αυτού Μεγαλειότητος για τη μεταφορά των κιβωτίων με τα μάρμαρα. Μπορούσε ένας απλός πολίτης να έχει στη δίαθεσή του ένα βασίλειο οπλιταγωγό;
Ερώτηση της Επιτροπής προς τον Αιδεσιμώτατο Hunt:
“Φαντάζεστε ότι το φιρμάνι έδωσε την άδεια να μετακινηθούν μορφές και τμήματα γλυπτών από τους ναούς ή θα πρέπει νάταν θέμα ιδιωτικής διαπραγμάτευσης με τις τοπικές αρχές”;
Ο Hunt απαντά:
” Αυτή ήταν η ερμηνεία που υποχρεώθηκε να δώσει ο κυβερνήτης των Αθηνών.”
Πείσθηκε από ποιόν; Απο έναν ιδιώτη; Απουσία συγκεκριμένης μαρτυρίας; Απο έναν ιδιώτη ή από έναν Πρεσβευτή; Λοιπόν ας δούμε το ίδιο το φιρμάνι. Η άδεια δόθηκε στον Λόρδο Elgin. Παραθέτω: “Χάριν της φιλίας ανάμεσα στην Υψηλη και Αιώνια Οθωμανική Αυλή και εκείνη της Αγγλίας”.
Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμα Μέλη, Κυρίες και Κύριοι. Με όλο το σεβασμό νομίζω ότι η απόφαση της Επιτροπής ότι ο Λόρδος Elgin έδρασε σαν ιδιώτης είναι είτε πολύ αφελής είτε αμφίβολης πίστης.
Ομως αυτό έγινε πριν 170 χρόνια.. Αυτή είναι μια διαφορετική Αγγλία. Διαφορετικές είναι οι αντιλήψεις για τις έννοιες Αυτοκρατορία και κατάκτηση. Επικρατεί διαφορετική ηθική. Θαταν ενδιαφέρον να ξέραμε ποιό θα ήταν το πόρισμα μιάς Εξεταστικής Επιτροπής σήμερα αν λαβαίναμε υπόψη τη μαρτυρία εκείνων που κλήθηκαν να καταθέσουν ενώπιον της και τις κρίσεις εκείνων που δεν κλήθηκαν. Θα έβαζα ένα μικρό στοίχημα, ακόμα και μεγάλο, ότι το πόρισμα θα ήταν διαφορετικό.
Εχω πάρει πολύ χρόνο και ξέρω πως η συζήτηση είναι αυτή που θα αγγίξει τις συνειδήσεις. Ελπίζω η συζήτηση να προκαλέσει μερικές ερωτήσεις. Θέτω μερικές από αυτές.
Τα μάρμαρα πάρθηκαν κακώς; Και αν κακώς πάρθηκαν, είναι σωστό να κρατούνται; Ακόμα, αν είναι σωστό το ότι πάρθηκαν, είναι λάθος να επιστραφούν; Τι βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί στο επιχείρημα ότι αν δεν τα είχε πάρει ο Elgin , άλλος ΄Αγγλος ή Γάλλος θα τα είχε πάρει; Πειράζει που το 95% του ελληνικού λαού μπορεί ποτέ να μη δεί τα λαμπρότερα έργα της ελληνικής δημιουργίας; Είναι δυνατόν μια ελεύθερη Ελλάδα να είχε επιτρέψει τη μετακίνηση των μαρμάρων;
Η Αγγλία και η Ελλάδα είναι φίλες χώρες. Αγγλικό αίμα έτρεξε στα ελληνικά χώματα στη διάρκεια του πολέμου κατά του φασισμού. Και οι Ελληνες έδωσαν τη ζωή τους για να προστατεύσουν του ΄Αγγλους πιλότους. Διαβάστε το Churchill, μιλάει για το πόσο σημαντικός ήταν ο ελληνικός ρόλος στην αποφασιστική νίκη στην έρημο κατά του Ρόμελ.
Το περασμένο καλοκαίρι έγινε ένα αφιέρωμα στον Σαίξπηρ στο Αμφιθέατρο που βρίσκεται στους πρόποδες της Ακρόπολης. Το Covent Garden έπεξε το Μάκβεθ του Βέρντι.Το Εθνικό σας θέατρο ήρθε με τον Κοριολανο. ΄Ηταν αξέχαστες βραδυές.΄Οχι μόνο για την υψηλή ποιότητα των παραστάσεων αλλά επίσης για την εκπληκτική επικοινωνία ανάμεσα στους βρετανούς καλλιτέχνες και το ελληνικό κοινό. Ο Ian McKellen ας με συγχωρέσει αν μιλήσω για τα δάκρυα του από συγκίνηση καθώς και για εκείνα των συναδέλφων του καλλιτεχνών καθώς το ελληνικό κοινό επευφημούσε. Τα δάκρυα αυτά είχαν να κάνουν με την επαφή ανάμεσα στους λαούς, με φιλία, με τον Σαίξπηρ που παρουσιάζονταν σ΄αυτό τον ιερό χώρο. Ηταν θαυμάσια, αξέχαστα. Στο όνομα αυτής της φιλίας σας λέμε, έγινε μια αδικία που μπορεί τώρα ν΄αποκατασταθεί.
Πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν για μας τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Είναι η υπερηφάνεια μας, είναι οι θυσίες μας. Είναι το ευγενέστερο σύμβολο τελειότητας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι οι φιλοδοξίες μας και το ίδιο τ΄όνομα μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητας.
Είμαστε έτοιμοι να πούμε ότι θεωρούμε όλη την πράξη του Elgin σαν άσχετη προς το παρόν. Λέμε στην Βρετανική Κυβέρνηση: Κρατήσατε αυτά τα γλυπτά για δύο σχεδόν αιώνες.Τα φροντίσατε όσο καλύτερα μπορούσατε, γεγονός για το οποίο και σας ευχαριστούμε. Ομως τώρα στο όνομα της δικαιοσύνης και της ηθικής παρακαλώ δώστε τα πίσω. Ειλικρινά πιστεύω ότι μια τέτοια χειρονομία εκ μέρους Μεγάλης Βρετανιάς θα τιμούσε πάντα τ΄όνομά της.
Ευχαριστώ.
Μελίνα Μερκούρη
Τι να προσέχω όταν αγοράζω ψάρια και πώς μπορούν οι καταναλωτικές μου επιλογές να συμβάλλουν σε ζωντανές, ελληνικές θάλασσες; Ποια παρεξηγημένα είδη μπορώ να δοκιμάσω και πώς να τα μαγειρέψω; Ποια είναι η εποχικότητα των ψαριών και ποιο το σωστό τους μέγεθος; Οι απαντήσεις βρίσκονται στο νέο Εγχειρίδιο της Greenpeace, το οποίο εξοικειώνει τον κόσμο με λιγότερο γνωστά ψάρια, απομυθοποιεί τις ποιοτικές κατηγορίες και προσφέρει ένα δυνατό εργαλείο στα χέρια των καταναλωτών. Οι καταναλωτές με τη δύναμη που έχουν, μπορούν να σπάσουν το μονοπώλιο της καταστροφικής μηχανότρατας στην αγορά και να διεκδικήσουν πρόσβαση σε ψάρι που έχει αλιευθεί με βιώσιμο τρόπο από Έλληνες παράκτιους ψαράδες, στηρίζοντας έτσι και την τοπική οικονομία των παράκτιων περιοχών της χώρας. Το ελληνικό ψάρι σταδιακά εξαφανίζεται λόγω της υπεραλίευσης και των καταστροφικών πρακτικών, όπως οι μηχανότρατες και τα γρι-γρι, οι οποίες μονοπωλούν την αγορά και περιορίζουν τον μέσο Έλληνα στην κατανάλωση μόνο 3-4 συγκεκριμένων και υπεραλιευμένων ειδών. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι καταναλωτές έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε μεγαλύτερη ποικιλία ειδών που αλιεύονται βιώσιμα από τους παράκτιους ψαράδες. Με αυτόν τον τρόπο απειλείται το μέλλον των ιχθυοπληθυσμών, των χιλιάδων ανθρώπων που βασίζουν την επιβίωσή τους στο ψάρι (όπως οι παράκτιοι αλιείς, οι ιχθυοπώλες, ακόμα και οι ιδιοκτήτες ταβερνών), αλλά και των ανθρώπων που απασχολούνται στον ελληνικό τουρισμό, ο οποίος συνδέεται άμεσα με τις θάλασσές μας. Το νέο Εγχειρίδιο της Greenpeace προσφέρει χρηστικές πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές, όπως οι βιώσιμες αλιευτικές πρακτικές, η εποχικότητα, τα κατάλληλο μέγεθος και η ποικιλία διαθέσιμων ψαριών, τα οποία έχουν αλιευθεί με βιώσιμο τρόπο και δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν σε γεύση και θρεπτικές ουσίες από τα δημοφιλή ψάρια. Είναι οι πληροφορίες που καθορίζουν αν καταναλώνουμε ψάρια με τρόπο που προστατεύει τις θάλασσές μας. «Γνωρίζουμε ελάχιστα για τα ψάρια που καταναλώνουμε. Η έλλειψη πληροφόρησης εξυπηρετεί τη βιομηχανική αλιεία, η οποία εξασφαλίζει τα κέρδη της καταστρέφοντας τις θάλασσές μας και μονοπωλώντας την αγορά εις βάρος των καταναλωτών», δήλωσε η Άντζελα Λάζου Dean, υπεύθυνη της εκστρατείας για το θαλάσσιο περιβάλλον, στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace. «Γι? αυτό το λόγο, το Εγχειρίδιο της Greenpeace φιλοδοξεί να καλύψει αυτά τα κενά και να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα γνωριμίας των καταναλωτών με μη δημοφιλή είδη, αλλά και με τους παράκτιους ψαράδες της χώρας μας, οι οποίοι αποτελούν και το μέλλον της αλιείας», συμπλήρωσε η Άντζελα Λάζου Dean. Οι παράκτιοι ψαράδες μπορούν να πρωταγωνιστήσουν στην προστασία των θαλασσών μας εξασφαλίζοντας ελληνικό ψάρι στο πιάτο μας και αύριο. Η παράκτια αλιεία είναι μία από τις σπουδαιότερες δραστηριότητες στη χώρα μας, για οικονομικούς, αλλά και κοινωνικούς λόγους. Απασχολεί δεκάδες χιλιάδες συμπολίτες μας και αποτελεί το μοναδικό μέσο βιοπορισμού για πολλές οικογένειες. Ειδικά σε απομακρυσμένα νησιά και περιοχές, όπου συνήθως δεν υπάρχει εναλλακτική απασχόληση, η αλιεία μαζί με τον τουρισμό αλληλοστηρίζονται και επιτρέπουν σε αυτούς τους ανθρώπους να επιβιώνουν σε τόπους που διαφορετικά θα είχαν ερημώσει. Η Greenpeace καλεί τους καταναλωτές να χρησιμοποιήσουν το εγχειρίδιο και να υπογράψουν το «Μανιφέστο για την προστασία των θαλασσών», με το οποίο: · Απαιτούν πρόσβαση σε ψάρι αλιευμένο με βιώσιμο τρόπο από τους παράκτιους ψαράδες. · Συμμετέχουν και υποστηρίζουν την εκστρατεία της Greenpeace για τη δημιουργία θαλάσσιων καταφυγίων στην Ελλάδα. Η έκδοση του Εγχειρίδιου σηματοδοτεί την παρουσία της Greenpeace για άλλη μία χρονιά στα νησιά των Βόρειων Κυκλάδων, περιοχή για την οποία η οργάνωση έχει καταθέσει πρόταση για τη δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου, με την ενεργή υποστήριξη παράκτιων ψαράδων, επιστημόνων και δεκάδων χιλιάδων πολιτών. Η περιοδεία της Greenpeace θα ξεκινήσει από τη Σύρο, με στόχο τη διεύρυνση της δυνατής αυτής συμμαχίας και με τους τοπικούς φορείς των Κυκλάδων.
ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Οι αριθμοί, τα ύψη, τα μεγέθη, οι εικόνες, όλα ακούγονται και δείχνουν εξωπραγματικά για το, χωρίς προηγούμενο, “ξενοδοχείο” (περισσότερο μοιάζει με μικρό πλανήτη), Marina Bay Sands Hotel στη Σιγκαπούρη: Τρεις πύργοι 55 ορόφων ο καθένας, με 26.000 δωμάτια και σουίτες. Οι τρεις ουρανοξύστες συνδέονται με μια ενιαία στέγη σε σχήμα βάρκας, μήκους 340 μ., μεγαλύτερης από τον (οριζόντιο) πύργο του Άιφελ. Η στέγη ονομάζεται Sky Park, έχει συγκλονιστική θέα σε όλο το λιμάνι της Σιγκαπούρης, και κήπους, εστιατόρια και μια πισίνα υπερχείλισης με όριο το…κενό, μήκους 150 μέτρων, σε ύψος 198 μέτρων…
Οι εικόνες, σχεδόν ψεύτικες, μιλούν από μόνες τους, όπως και τα υπόλοιπα απίστευτα στοιχεία για ολόκληρη αυτήν την πρωτοφανή κατασκευή και επένδυση. Δείτε:
Η στέγη του Marina Bay Sands είναι πράγματι ένα «ουράνιο πάρκο». Στο ένα άκρο της δε, “εξέχει” στο κενό, κατά 67 μέτρα. Άλλα στοιχεία για το ξενοδοχείο: Εκθεσιακό – Συνεδριακό κέντρο 120,000 m2, εμπορικό κέντρο The Shoppes, 74,000 m2, επτά επώνυμα gourmet εστιατόρια, μουσείο τέχνης και επιστήμης σε σχήμα λωτού, δύο θέατρα, παγοδρόμιο, δύο πλωτά κρυστάλλινα «κιόσκια» και ένα αίθριο καζίνο με 500 τραπέζια και 1600 «κουλοχέρηδες».
Στα εσωτερικά κανάλια, οι επισκέπτες μπορούν να γυρίσουν το ξενοδοχείο και να χαζέψουν τις βιτρίνες μέσα σε βάρκες Sampan που αναπαραστούν κινεζικά πλοιάρια του 17ου αιώνα. Πέντε διάσημοι καλλιτέχνες δημιούργησαν έργα ειδικά για αυτό το χώρο. Μεταξύ αυτών, γλυπτό μήκους 40 μέτρων, από 16.100 ατσάλινες ράβδους βάρους 14 τόνων. Για να συναρμολογηθεί χρειάστηκαν 60 άτομα. Επίσης, η κατασκευή “Rising Forest” (αναδυόμενο δάσος) αποτελείται 83 γλάστρες ύψους τριών μέτρων η καθεμία με δέντρα μέσα τους! Οι γλάστρες ήταν τόσο μεγάλες, που ο καλλιτέχνης έφτιαξε ένα καμίνι μεγέθους μικρού κτηρίου για να τις φτιάξει μέσα σε αυτό.
Το resort απασχολεί 10,000 άτομα και υπολογίζεται ότι θα παράγει 60 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο. Η είσοδος στο καζίνο κοστίζει 62 ευρώ για μια μέρα. Με το που άνοιξε το επισκέπτονταν γύρω στα 25.000 άτομα την ημέρα. Πλέον υπολογίζεται ότι το καζίνο το επισκέπτονται 70.000 άτομα την ημέρα.
Το Marina Bay Sands εγκαινιάστηκε σαν χθες, πριν από δύο χρόνια ακριβώς, με διήμερους διθυραμβικούς εορτασμούς σε όλο το λιμάνι, συναυλία της Diana Ross σε 2.500 vips στο Grand Ballroom και υπαίθρια συναυλία της Kelly Rowland. Η όλη επένδυση, μαζί με τη γη και την κατασκευή κόστισε 8 δισεκατομμύρια δολάρια
Θα έδινα αξία στα πράγματα, όχι γι’ αυτό που αξίζουν, αλλά γι’ αυτό που σημαίνουν.
Θα κοιμόμουν λίγο, θα ονειρευόμουν πιο πολύ, διότι για κάθε λεπτό που κλείνουμε τα μάτια, χάνουμε εξήντα δευτερόλεπτα φως. Θα συνέχιζα όταν οι άλλοι σταματούσαν, θα ξυπνούσα όταν οι άλλοι κοιμόταν. Θα άκουγα όταν οι άλλοι μιλούσαν και πόσο θα απολάμβανα ένα ωραίο παγωτό σοκολάτα!
Αν ο Θεός μου δώριζε ένα κομμάτι ζωή, θα ντυνόμουν λιτά, θα ξάπλωνα μπρούμυτα στον ήλιο, αφήνοντας ακάλυπτο όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή μου.
Θεέ μου, αν μπορούσα, θα έγραφα το μίσος μου πάνω στον πάγο και θα περίμενα να βγει ο ήλιος. Θα ζωγράφιζα μ’ ένα όνειρο του Βαν Γκογκ πάνω στ’ άστρα ένα ποίημα του Μπενεντέτι κι ένα τραγούδι του Σερράτ θα ήταν η σερενάτα που θα χάριζα στη σελήνη. Θα πότιζα με τα δάκρυά μου τα τριαντάφυλλα, για να νοιώσω τον πόνο από τ’ αγκάθια τους και το κοκκινωπό φιλί των πετάλων τους…
Θεέ μου, αν είχα ένα κομμάτι ζωή… Δεν θα άφηνα να περάσει ούτε μία μέρα χωρίς να πω στους ανθρώπους ότι αγαπώ, ότι τους αγαπώ. Θα έκανα κάθε άνδρα και γυναίκα να πιστέψουν ότι είναι οι αγαπητοί μου και θα ζούσα ερωτευμένος με τον έρωτα.
Στους ανθρώπους θα έδειχνα πόσο λάθος κάνουν να νομίζουν ότι παύουν να ερωτεύονται όταν γερνούν, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι γερνούν όταν παύουν να ερωτεύονται! Στο μικρό παιδί θα έδινα φτερά, αλλά θα το άφηνα να μάθει μόνο του να πετάει. Στους γέρους θα έδειχνα ότι το θάνατο δεν τον φέρνουν τα γηρατειά αλλά η λήθη. Έμαθα τόσα πράγματα από σας, τους ανθρώπους… έμαθα πως όλοι θέλουν να ζήσουν στην κορυφή του βουνού, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στον τρόπο πουκατεβαίνεις την απόκρημνη πλαγιά.
Έμαθα πως όταν το νεογέννητο σφίγγει στη μικρή παλάμη του, για πρώτη φορά, το δάχτυλο του πατέρα του, το αἰχμαλωτίζει για πάντα. Έμαθα πως ο άνθρωπος δικαιούται να κοιτά τον άλλον από ψηλά μόνο όταν πρέπει να τον βοηθήσει να σηκωθεί.
Είναι τόσα πολλά τα πράγματα που μπόρεσα να μάθω από σας, αλλά δεν θα χρησιμεύσουν αλήθεια πολύ, γιατί όταν θα με κρατούν κλεισμένο μέσα σε αυτή τη βαλίτσα, δυστυχώς θα πεθαίνω.
Να λες πάντα αυτό που νιώθεις και να κάνεις πάντα αυτό που σκέφτεσαι.
Αν ήξερα ότι σήμερα θα ήταν η τελευταία φορά που θα σ’ έβλεπα να κοιμάσαι, θα σ’ αγκάλιαζα σφιχτά και θα προσευχόμουν στον Κύριο για να μπορέσω να γίνω ο φύλακας της ψυχής σου.
Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν ἡ τελευταία φορά που θα σ’ έβλεπα να βγαίνεις απ’ την πόρτα, θα σ’ αγκάλιαζα και θα σου ’δινα ένα φιλί και θα σε φώναζα ξανά, για να σου δώσω κι άλλα.
Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν ἡ τελευταία φορά που θα άκουγα τη φωνή σου, θα ηχογραφούσα κάθε σου λέξη για να μπορώ να τις ακούω ξανά και ξανά.
Αν ήξερα ότι αυτές θα ήταν οι τελευταίες στιγμές που σ’ έβλεπα, θα έλεγα «σ’ αγαπώ» και δεν θα υπέθετα, ανόητα, ότι το ξέρεις ήδη.
Το αύριο δεν το έχει εξασφαλίσει κανείς, είτε νέος είτε γέρος.
Σήμερα μπορεί να είναι η τελευταία φορά που βλέπεις τους ανθρώπους που αγαπάς.
Γι’ αυτό μην περιμένεις άλλο, καν’ το σήμερα, γιατί αν το αύριο δεν έρθει ποτέ, θα μετανιώσεις σίγουρα για τη μέρα που δεν βρήκες χρόνο για ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά, ένα φιλί και ήσουν πολύ απασχολημένος για να κάνεις πράξη μία τελευταία τους επιθυμία.
Κράτα αυτούς που αγαπάς κοντά σου, πες τους ψιθυριστά πόσο πολύ τους χρειάζεσαι, αγάπα τους και φέρσου τους καλά, βρες χρόνο για να τους πεις «συγνώμη», «συγχώρεσέ με», «σε παρακαλώ», «ευχαριστώ», κι όλα τα λόγια αγάπης που ξέρεις.
Κανείς δεν θα σε θυμάται για τις κρυφές σου σκέψεις. Ζήτα απ’ τον Κύριο τη δύναμη και τη σοφία για να τις εκφράσεις. Δείξε στους φίλους σου τι σημαίνουν για σένα.”
AΦΗΓΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
Η Action Art/ Εικαστική Δράση συμμετείχε, μαζί με 40 ακόμη αφηγητές από Γαλλία, Βέλγιο και Τουρκία, στις ΄΄ Συναντήσεις Αφηγήσεων ΄΄ που οργάνωσαν τα Ateliers de la Rue Raisin στο St Etienne στη Γαλλία.
Με ελληνικά παραδοσιακά παραμύθια η Action Art/ Εικαστική Δράση έκανε αισθητή την ελληνική παρουσία: Η προφορική αφήγηση άλλοτε στα ελληνικά μόνο και άλλοτε σε 2 γλώσσες (ελληνικά – γαλλικά) ταυτόχρονα, που έγιναν από την αφηγήτρια Ροδάνθη Δημητρέση, έφεραν σε επαφή το κοινό (ενήλικες και παιδιά ) με την ελληνική γλώσσα και την ελληνική προφορική παράδοση . Η διάδραση με το κοινό και η συμμετοχή του κατά τη διάρκεια της αφήγησης, ανέδειξε για ακόμη μια φορά τον οικουμενικό χαρακτήρα των λαικών παραμυθιών.
Το επόμενο ραντεβού αφήγησης είναι :
-στο astrocamping Thasos 2012 στις 27-29 Ιουλίου: αστρο- παρατήρηση και αφήγηση παραμυθιών για ένα ταξίδι στον ουρανό και στον Κόσμο από ομάδα αφηγητών της Action Art/ Εικαστική Δράση
-στο κάμπινγκ του πανεπιστημίου στη Χαλκιδική 7-9 Αυγούστου στα πλαίσια τριήμερου προγράμματος αφιερωμένο στην αστρονομία με εισηγήσεις, παρατήρηση του ουρανού,αφηγήσεις
Για περισσότερη ενημέρωση και πληροφόρηση στο site: http://www.action-art.gr/
facebook: http://www.facebook.com/pages/Action-Art-%CE%95%CE%B9
ή στο τηλ. 2310 266857 και στο mail: info@action-art.gr
Παράλληλα η Action Art/Εικαστική Δράση ετοιμάζει για το Φθινόπωρο, εικαστικές δραστηριότητες για παιδιά και ενήλικες
Παιδιά (5-7, 8-12, έφηβοι)
Σχέδιο, ζωγραφική, χρώμα, παιχνίδια γραφισμού , επισκέψεις, κλπ
Ενήλικες
Εργαστήριο αφηγητών παραμυθιού
Σεμινάρια -εργαστήρια:
-σύγχρονη τέχνη και εικαστική διαδικασία
-εικαστική διαδικασία και αισθητηριακή αντίληψη
-κατασκευές από ανακυκλωμένο χαρτί
-κατασκευές accessoirs
– ζωγραφική, σχέδιο
Είναι από τη λίστα των καθηγητών δευτεροβάθμιας.
Το μεγαλείο της σκέψης των αρχαίων Ελλήνων, που αν την ακολουθήσουμε μας βοηθάει να κατανοήσουμε το σήμερα και έτσι να βρούμε πιο εύκολα το δρόμο μας.
Κανένα όνομα στα Ομηρικά έπη δεν είναι δοσμένο στην τύχη! Κρύβουν βαθύτατα νοήματα και στο χέρι μας είναι να τα αποκρυπτογραφήσουμε και να διδαχτούμε, ή καλύτερα να συνετιστούμε. Οι πρόγονοί μας μιλούν, ΟΙ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΜΑΣ ΛΕΝΕ ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ, μας λένε ΠΩΣ ΝΑ ΠΟΛΕΜΗΣΟΥΜΕ, μας λένε πως να τινάξουμε τον ζυγό. ΑΡΚΕΙ, ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ!
Όταν ο Οδυσσέας φτάνει στην Ιθάκη, η μεγίστη επιθυμία του είναι ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΠΙΣΩ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ, τον κόσμο που του έκλεψαν. Παρά την μεγάλη του λαχτάρα, διατηρεί την ανωνυμία του και μεταμορφωμένος σε ζητιάνο από την ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, πηγαίνει στο παλάτι ώστε να ελέγξει την κατάσταση και να πάρει τις πληροφορίες που θέλει, υπομένοντας καρτερικά τις προσβολές και την χλεύη των μνηστήρων. ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ, ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΣΤΕΙΡΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ.
Γι αυτό τον λόγο και είναι ο αγαπημένος της Θεάς ΑΘΗΝΑΣ, της Θεάς που αντιπροσωπεύει την ΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΣ, την ΣΟΦΙΑ, την ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. Της Θεάς που μελετά τον εχθρό και τον πολεμά με τα ίδια του τα όπλα.
Όταν όμως έρχεται η ώρα, όταν τους έχει στριμώξει όλους άοπλους σε ένα δωμάτιο, όταν φανερώνεται πάνοπλος, ΤΟΤΕ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΤΟΥ.
ΚΑΙ ΔΕΝ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΙΚΤΟ, ΓΙΑΤΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΙΟΣ ΤΟΥ, που δημιούργησε με τον δικό του ιδρώτα, ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ που οι μνηστήρες καταχράστηκαν και καπηλεύτηκαν μαζί με την φιλοξενία του οίκου του που τιμησε τον ΞΕΝΙΟ ΔΙΑ.
ΚΑΙ ΔΕΝ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΙΚΤΟ, ΓΙΑΤΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΙΟΣ ΤΟΥ, που δημιούργησε με τον δικό του ιδρώτα, ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ που οι μνηστήρες καταχράστηκαν και καπηλεύτηκαν μαζί με την φιλοξενία του οίκου του που τιμησε τον ΞΕΝΙΟ ΔΙΑ.
Ο ισχυρότερος αντίπαλός του είναι ο ΑΝΤΙΝΟΟΣ.
Η λέξη μιλά απο μόνη της. Είναι η ΑΝΤΙ-ΝΟΗΣΗ, είναι αυτό που μας κάνουν ΤΩΡΑ, είναι ο τρόπος με τον οποίο θολώνουν τις καταστάσεις και την πραγματικότητα ώστε ΝΑ ΜΗΝ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ ΚΑΘΑΡΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥΝ. Είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την καθυπόταξη και δουλεία του ανθρώπου.
Ο επόμενος είναι ο ΕΥΡΥ-ΜΑΧΟΣ. Αυτός που μάχεται με κάθε τρόπο, με εύρος, ΜΕ ΚΑΘΕ ΜΕΣΟΝ, ο δεινός και αδίστακτος μαχητής.
Ο ΑΜΦΙ-ΝΟΜΟΣ! Αυτός που διαστρεβλώνει τον ΝΟΜΟ και την τάξη των πραγμάτων, ο επικίνδυνος γιατί είναι ΕΤΣΙ και ΑΛΛΙΩΣ!
Ο ΑΓΕ-ΛΑΟΣ! Αυτός που άγει τον λαό, που τον παρασύρει με την βοήθεια του ΑΝΤΙ-ΝΟΟΥ. Που τον μετατρέπει σε ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΑΓΕΛΗ!
Κανένα όνομα στα Ομηρικά έπη δεν είναι δοσμένο στην τύχη! Κρύβουν βαθύτατα νοήματα και στο χέρι μας είναι να τα αποκρυπτογραφήσουμε και να διδαχτούμε, ή καλύτερα να συνετιστούμε. Οι πρόγονοί μας μιλούν, ΟΙ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΜΑΣ ΛΕΝΕ ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ, μας λένε ΠΩΣ ΝΑ ΠΟΛΕΜΗΣΟΥΜΕ, μας λένε πως να τινάξουμε τον ζυγό. ΑΡΚΕΙ, ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ!
Μια φορά ήταν ένας φτωχός ψαράς κι όλη νύχτα
αγωνιζόταν να πιάσει ψάρι και δεν έπιανε.
Κόντεψε τέλος η αυγή, έριξε πάλι τ’
αγκίστρι του κι έλεγε απομέσα του: «Ω, Θεέ
μου, δυστυχία! σήμερα θα πεθάνουν τα παιδιά
μου απ’ την πείνα».
Του φάνηκε τότε πως τσίμπησε ψάρι και
τράβηξε τ’ αγκίστρι. Τι να δει! Ένα ψαράκι
χρυσό! Έκανε να το βγάλει απ’ τ’ αγκίστρι
κι άκουσε μια φωνή να του λέει: «Ρίξε το
ψαράκι το χρυσό στον γιαλό και θα δεις
καλό».
– Ε, λέει με τον νου του, να το ρίξω! έτσι κι
έτσι δεν θα μου κάμει τίποτε ένα ψαράκι.
Και το ’ριξε στη θάλασσα. Πάλι ακούει την
ίδια φωνή να του λέει:
– Τι καλό θέλεις να σου κάμω;
– Ε, λέει, να πάω στο σπίτι μου και να βρω
ψωμιά και φαγιά.
Σαν πήγε στο σπίτι του, τα ήβρεν όλα όπως του
είπε η φωνή. Είπε την ιστορία όλη στη
γυναίκα του.
– Αχ, καλέ, του λέει αυτή, αντί να ζητήσεις
τίποτε καλό, ζήτησες ψωμιά και φαγιά;
– Ε, καλά, της λέει αυτός. Αν το ξαναπιάσω, τι
θέλεις να του ζητήσω;
Η γυναίκα του είπε να ζητήσει παλάτια!
Επήγεν ο καημένος ο ψαράς, έριξε το δίχτυ κι
έπιασε πάλι το χρυσόψαρο. Έκανε να το βγάλει
πάλι απ’ τ’ αγκίστρι και άκουσε τη φωνή:
«Ρίξε το ψαράκι το χρυσό στον γιαλό και θα
δεις καλό».
Το έριξε κι άκουσε πάλι τη φωνή: «Τι καλό
θέλεις να σου κάμω;» κι αυτός εζήτησε
παλάτια.
Πάει στο σπίτι του και τι να δει; παλάτια
ωραιότατα!
– Αχ, του λέει η γυναίκα του, να πά’ να το
ξαναπιάσεις και να του ζητήσεις συ να
γίνεις βασιλιάς κι εγώ βασίλισσα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΕΡΑ
Επήγε πάλι κι έκαμεν όπως έκαμνε και τις
άλλες φορές, άκουσε τη φωνή και ζήτησε ό,τι
του είπε η γυναίκα του. Μα πάει κατόπι στο
σπίτι του και τι να δει; Μια καλύβα όπως
πρώτα και τα παιδιά του πεινασμένα…
Ερώτηση= Εάν σου ζητούσαν να κλήσεις με μια ατάκα το έργο ποιά θα ήταν αυτή; Ότι έχεις δει για αλήθεια το λογιάζεις;
Η Ηθοποιός και σκηνοθέτης, κυρία Ευτυχία Λοϊζίδου
…… Απαντά η Ελένη στον διάλογο που έχει με τον Τεύκρο. Στην προσπάθειά μου να αναλύσω αιτιολογώντας γιατί επέλεξα αυτόν τον τίτλο ως πιο σημαντικό από όλα, μου δίνεται και η δυνατότητα να δώσω μια σαφή απάντηση στο ερώτημα που απασχόλησε αρκετούς μελετητές γιατί ο Ευριπίδης χρησιμοποίησε τον Τεύκρο ,αυτόν τον χαρακτήρα-ρόλο στο έργο. Ο Τεύκρος φτάνοντας νικητής στην πατρίδα του την Σαλαμίνα(που βρίσκεται στην Ελλάδα),εξορίστηκε από τον πατέρα του Τελαμώνα, επειδή δεν είχε υποστηρίξει το αίτημα του αδερφού του,του Αίαντα για τα επίμαχα όπλα, δεν τον απέτρεψε από την αυτοκτονία του και ακόμα χειρότερα δεν εκδικήθηκε τον ατιμωτικό θάνατό του.
Για τους αρχαίους Έλληνες, ο φονιάς αποτελούσε μίασμα, μόλυνε δηλαδή την οικογένειά του και τους συμπολίτες του. Για τον εξαγνισμό της πόλης θα βοηθούσε η εξορία του. Η ποινή αυτή βοηθούσε και στον σωφρονισμό του παραβάτη ,αφού ο ίδιος, όντας εξόριστος έχανε την περιουσία του και δεν μπορούσε να συμμετέχει στα κοινά.
Ο Τεύκρος παρόλο που δεν σκότωσε τον αδερφό του, για τον πατέρα του θεωρούνταν συμμέτοχος στο έγκλημα αφού σιώπησε και δεν προσπάθησε να αποτρέψει τον αδερφό του από τον θάνατο, ούτε πάλεψε ύστερα για την τιμή του. Οι πράξεις του αυτές έδωσαν την αφορμή στον Ευριπίδη να σκιαγραφήσει έναν χαρακτήρα ικανό για να φωτίσει τις αδυναμίες μιας μερίδας ανθρώπων.
Χαρακτηριστικά, ο Τεύκρος παρόλο που ανήκει στους νικητές του Τρωικού Πολέμου, δεν αισθάνεται περήφανος και ευτυχισμένος με το αποτέλεσμα αυτό. Αναγκάστηκε να πολεμήσει δέκα χρόνια στην Τροία για μια άπιαστη γυναίκα, θρηνεί για το χαμό του αδερφού του, βρέθηκε εξόριστος και για επτά χρόνια περιπλανιέται για να βρει καινούργια πατρίδα. Όλα αυτά τα στοιχεία σίγουρα αποδεικνύουν την τραγικότητα του χαρακτήρα του, με καταλυτικό παράγοντα το γεγονός ότι ο Τεύκρος δεν μπορεί φτάνοντας στην Αίγυπτο να διακρίνει την αληθινή Ελένη.
Θεωρεί απλά ότι της μοιάζει αλλά που σίγουρα για εκείνον δεν είναι η ίδια .Ο χαρακτήρας λοιπόν αυτός βρίσκεται στο στάδιο της ικασίας. Το στάδιο αυτό κατά τους Πυθαγόρειους και ύστερα όπως μας διδάσκει ο Πλάτωνας στο μύθο του σπηλαίου ,είναι το πρώτο στάδιο της Γνώσης και αντιστοιχεί στον άνθρωπο τον οποίο δεν μπορεί να διακρίνει τη σκιά , από το πραγματικό. Θεωρεί την Ελένη της Τροίας αληθινή και όχι αυτή που είναι μπροστά του.
Λέει χαρακτηριστικά στην Ελένη όταν τον ρωτά αν είδε την γυναίκα που προξένησε όλα τα δεινά.
Τεύκρος.-Με τα ίδια μου τα μάτια είδα τον υπέροχο Μενέλαο να την σέρνει από τα μαλλιά σε ολόκληρη την πόλη.
Και τον ξαναρωτά η Ελένη,
-Το είδες αυτό?
Τεύ-Απλά όπως σε βλέπω τώρα.
Ελ-Και ότι έχεις δει, για αλήθεια το λογιάζεις?
Τεύ-Την είδα εγώ και ο νους (η λογική) την έβλεπε.
Εκφράζει λοιπόν την καθολικότητα που έχει ο χαρακτήρας ,ο οποίος στην ουσία ζει παγιδευμένος μέσα στην πλάνη των ψευδαισθήσεών του. Ο άνθρωπος λοιπόν αυτός, εμπιστεύεται μόνο τις αισθήσεις του. Η λέξη μόνο περιέχει δογματισμό και η λέξη αίσθηση περιέχει το παρόν. Άρα ο άνθρωπος που είναι παραδομένος στην αίσθηση ζει μόνον το παρόν και δεν επιτρέπει στον εαυτό του να βγάλει τις παρωπίδες και να δει με καθαρά μάτια την αλήθεια. Το μέλλον. Διότι η αίσθηση δεν επιτρέπει μέλλον αλλά παρόν. Θεωρώ ότι σε αυτό το στάδιο βρισκόμαστε σήμερα.
Οι πολιτικές εξουσίες προσπαθούν να πείσουν ότι ο δρόμος για την σωτηρία των λαών και κατέπέκταση για την ανάκαμψη της οικονομίας είναι ο δρόμος της σταθερότητας, που αυτό συνεπάγει λιτότητα και περικοπές. Αλλά θα εξακολουθήσουν να χαράζουν την ίδια πορεία που χάραζαν τα προηγούμενα χρόνια και που είναι η ίδια που μας έφερε σε αυτό το σημείο. Γιατί? Διότι δεν έχεις προνοήσει να φτιάξεις τα εν οίκο σου. Δεν έχεις προβλέψει να βρεις τρόπους σωτηρίας για τον λαό σου δίνοντάς του την ευκαιρία να αναπτυχθεί πνευματικά όχι κόβοντας του τα λεφτά ,αλλά δίνοντάς του ευκαιρίες επαγγελματικού προσανατολισμού. Άρα δεν μάθαμε τίποτα από τον πόνο της δια βίου μάθησης. Θα συνεχίσεις να δανείζεσαι και όταν έρθει η ώρα να αποπληρώσεις τα δάνεια αυτά θα γίνεται «κρανίου τόπος», επειδή δεν προέβλεψες πως θα αναπτύξεις τα έσοδά σου. Οπότε αυτό που χρειάζεσαι δεν είναι σταθερότητα αλλά πνευματική αλλαγή για να μπορέσεις να βγάλεις τις παρωπίδες και να δεις με καθαρά μάτια την αλήθεια.
Σε μικρογραφία το ίδιο θα λέγαμε συμβαίνει και στον απλό λαό. Θα πρέπει να σταματήσει να κυνηγάει «Ελένες» που στην ουσία τους είναι μάταιες και εφήμερες, αλλά να πολεμήσει για Ιδέες(το ουσιαστικό ιδέα βγαίνει από το απαρέμφατο ἰδεῖν) ,που θα μπορεί όχι απλά να τις κοιτά αλλά και να τις βλέπει. Ο Πλάτωνας έλεγε πως σκοπός του ανθρώπου είναι το ἰδεῖν. Το να βλέπεις εννοούσε όχι το να κοιτάς. Άρα προτείνουμε μάθηση του παρελθόντος και μέσα από τα λάθη μας να παιδευτούμε και να οδηγηθούμε σε ένα μέλλον θετικής εξέλιξης και όχι δραματικής. Επιστρέφοντας τώρα στο δράμα. Μας έμεινε ,ένα ερώτημα αναπάντητο.
Γιατί ο Ευριπίδης ανάμεσα σε τόσους ομηρικούς ήρωες επιλέγει έναν νικητή αυτού του πολέμου και μάλιστα τον Τεύκρο?Ο Τεύκρος εξηγεί στην Ελένη τον σκοπό του ταξιδιού του=… σκοπός μου που ήρθα στο παλάτι ετούτο είναι να βρω την μάντισσα θεονόη. Με χρησμό με πρόσταξε ο Απόλλωνας στην Κύπρο να πάω, μια πόλη εκεί να ιδρύσω κατοικώντας και να την ονομάσω Σαλαμίνα. Η Σαλαμίνα υπήρξε πρωτεύουσα της Κύπρου για χίλια χρόνια εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης που κατείχε .Ο Ευαγόρας γιος του Νεοκλή απόγονου του Τέυκρου ,όταν ήταν έφηβος κινδύνεψε να σκοτωθεί από τον τότε τύραννο της Σαλαμίνας Αυδήμονα, γιατί πίστευε ο τελευταίος ότι θα τον απομάκρυνε από την τυραννίδα.Ο φόβος του βγήκε αληθινός. Το 411π.Χ τα κατάφερε και σκότωσε τον τύραννο, αναλαμβάνοντας την εξουσία. Όταν ανέβαλε την εξουσία κατέβαλε τέτοιες προσπάθειες για την πνευματική και υλική ευημερία και ευμάρεια των κατοίκων, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα καλές σχέσεις με τα γειτονικά κράτη. Ο Δαρείος ο Β δεν αντέδρασε με την εξόντωση του Αυδήμονα επειδή ο Ευαγόρας εξακολουθούσε να πληρώνει τους φόρους!
*Ευτυχία Λοιζίδη
Σκηνοθέτης, ηθοποιός
Δ Ι Α Β Α Σ Τ Ε Ε Δ Ω: PERIODIKO 6@
Tην Κυριακή 24 Ιουνίου 2012 στη 13.00 στο β’ πρόγραμμα της ΕΡΤ, στους 103,7. Καλεσμένος μας είναι ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΔΑΝΗΣ, Ψυχίατρος, Ψυχοθεραπευτής, Οικογενειακός Θεραπευτής, ιδρυτής του ΚΕΘΕΑ ΣΤΡΟΦΗ. Ενόψει των γενεθλίων του Προγράμματος, (21 Ιούνη, εικοσιτέσσερα χρόνια) η εκπομπή θα είναι αφιερωμένη στους ανθρώπους που εργάστηκαν για τη δημιουργία της Πρώτης Ανοιχτής Θεραπευτικής Κοινότητας του ΚΕΘΕΑ για έφηβους χρήστες στην Ελλάδα.
