Διαβάσαμε
Από το Οι κινήσεις των άστρων
Έτσι κι όταν γύρισα απ την κηδεία του πατέρα
εγώ δεν τους πίστευα,
γιατί, αν ο πατέρας πέθανε, όπως ισχυρίζονται
εγώ σε ποιόν διαβάζω τώρα μεγαλοφώνως τα βράδια?
Ώσπου τελικά η ζωή μας γίνεται τόσο απόμακρη
όσο κι η άλλη ζωή
κι άλλοτε ξεφύλλιζα παλιούς σιδηροδρομικούς οδηγούς
μήπως βρω κάπου να πάω
ώ μικρά σιωπηλά ξενοδοχεία, όπου στους διαδρόμους σας
συνάντησα εκείνο το απροσδιόριστο πρόσωπο
«δε με τρομάζεις» του λέω, « σε ξέρω από άλλες,
πιο δύσκολες νύχτες»,
έτσι τον ξεσκέπασα
και συχνά ναυάγησα για ν αλλάξω λίγο αναμνήσεις
ή προσπάθησα από μια χίμαιρα να φτιάξω ένα
ολόκληρο πεπρωμένο.
Τώρα αν θυμάμαι κάτι είναι κάποια όνειρα που έκανα
ακουμπισμένος στον ωκεανό ή κάποιες ταπεινώσεις
που τέλειωσαν με τα πιο υπέροχα δάκρυα και συχνά
έκλεισα τα μάτια για να περάσω έναν δρόμο
έτσι σώθηκα.
Κι όταν κάποτε χτύπησαν την πόρτα εγώ έλειπα,
όπως πάντα τις πιο ωραίες στιγμές μου. «Όχι, δε μένει
κανείς εδώ», είπα.
Κι ήταν η μόνη αλήθεια που έλεγα.
Από την ΚΑΝΤΑΤΑ
Ένα περίεργο επεισόδιο διαβάζαμε τελευταία στις εφημερίδες,
ένας άντρας πήγε σ ένα απ αυτά τα «σπίτια», πήρε
μια γυναίκα,
μα μόλις μπαίνουν στο δωμάτιο, αντί να γδυθεί και να
επαναλάβει την αιώνια κίνηση,
γονάτισε μπροστά της, λέει, και της ζητούσε να τον αφήσει
να κλάψει στα πόδια της. Εκείνη βάζει τις φωνές,
«εδώ έρχονται για άλλα πράγματα», οι άλλοι επ έξω
δώστου χτυπήματα στην πόρτα. Με τα πολλά
άνοιξαν και τον διώξανε με τις κλωτσιές ακούς εκεί
διαστροφή
να θέλει, να κλάψει μπρος σε μια γυναίκα.
Εκείνος έστριψε τη γωνία και χάθηκε καταντροπιασμένος.
Κανείς δεν τον ξανάδε πια.
Και μόνο εκείνη η γυναίκα, θαρθεί η αναπότρεπτη ώρα
μια νύχτα, που θα νοιώσει τον τρόμο ξαφνικά,
πως στέρησε τον εαυτό της απ την πιο βαθειά, την πιο
μεγάλη ερωτική πράξη
μην αφήνοντας έναν άντρα να κλάψει στα πόδια της.
activeradio.gr
Κι αν είσαι άνθρωπος
Κι αν είσαι άνθρωπος κι αν είσαι εργοστάσιο
κι αν είσαι μια ξανθή μοντέρνα πόλη
Είσαι για μένα κούραση το βράδυ
μια μηχανή που σώπασε
μια ετοιμόρροπη φωνή
Είσαι η στάμνα μου για ένα καλοκαίρι
Υστεροφημία
Είπες κάποτε αυτά τα ποιήματα θ’ αγαπηθούν πολύ
θα τοιχοκολληθούν, να τα διαβάσουν όλοι.
Μια μέρα θα υγράνουν μάτια και χείλη
θα διαβαστούν κάτω από φανοστάτες, σε βροχερές συνελεύσεις.
Τέλος, καθώς πολλούς θα τυραννήσουν, θα καούν
ή θα ταφούν σε ανήλια σπουδαστήρια – κι είπες πάλι
ίσως ο άνεμος μιας δροσερής αυγής να τα σκορπίσει
ΠΟΣΟ Σ ΑΓΑΠΗΣΑ ΥΓΡΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
Πόσο σ αγάπησα , υγρή μουσική σ αιθουσες χορού ατημέλητες
πίδακες χαμηλοί και μουσκεμένοι κήποι
λιθόστρωτο με βομβητή νερού, υπόγειοι χείμαρροι
θάλασσα γλυστερή μέσα στη βραδινή ομίχλη
ποιητή σε αφίσα, φύλλα απο βροχή
Πόσο σ αγάπησα σκόρπισμα μιας ζωής βαθύ, ατέλειωτο
από τα epoema.eu , poiein.gr ,activeradio.gr
Στο βιβλίο που εξέδωσε το 2011 με τον αρκετά εύγλωττο τίτλο «Self-Compassion: Stop Beating Yourself Up and Leave Insecurity Behind» («Αυτο-συμπόνια: Σταμάτα να αυτομαστιγώνεσαι και ξέχνα την ανασφάλεια»), η αμερικανίδα ειδικός επιμένει ότι πρέπει να εγκαταλειφθούμε επιτέλους στην αγκάλη του πανοικτίρμονος εαυτού μας. Να του συμπεριφερθούμε όπως συνηθίζουμε να κάνουμε με έναν καλό φίλο. Με υπομονή, κατανόηση, ανεκτικότητα, έλλειψη προκατάληψης. Σε όσους τολμούν να υπονοήσουν ότι κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει τα κίνητρα και τις προσπάθειές μας να αγγίξουμε έναν στόχο, η αμερικανίδα ειδικός εξηγεί ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι αγαστές σχέσεις με τον εαυτό μας (και όχι η ανελέητη αυτοκριτική) είναι εκείνες που μας δίνουν ώθηση. Φτάνει, βέβαια, να μη συγχέουμε την «αυτο-συμπόνια» με διάφορα άλλα, εντελώς ξένα φρούτα. Οπως, για παράδειγμα, τον αυτοοίκτο. Ή την απουσία αυτογνωσίας. Ή την τεμπελιά. Ή την παντελή έλλειψη ευθιξίας, όπως συνέβη το 1999 με τον ιάπωνα υπουργό Εργασίας Τόσιο Γιαμαγκούτσι, ο οποίος, λίγο μετά τη σύλληψή του για διαφθορά, δήλωσε: «Είχα σκεφτεί πολύ σοβαρά να κάνω χαρακίρι, αλλά παρακοιμήθηκα σήμερα το πρωί».
*Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino το Σάββατο 19 Απριλίου 2014
Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται.
Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.
Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε. Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής:
Παίξε,
ρίξε μια γλυκιά πενιά,
σαν γεμίσω το κεφάλι,
γύρνα το στη ζεϊμπεκιά.
(Τσέτσης)
Ο αληθινός άντρας δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό την προσωπική του περίπτωση, γι’ αυτό επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά· βρίσκεται σε κατάνυξη. Η πιο κατάλληλη στιγμή για να φέρει μια μαύρη βόλτα είναι η στιγμή της μουσικής γέφυρας, εκεί που και ο τραγουδιστής ανασαίνει.
Ο σωστός χορεύει άπαξ· δεν μονοπωλεί την πίστα. Το ζεϊμπέκικο είναι σαν το «Πάτερ Ημών». Τα είπες όλα με τη μία.
Τα μεγάλα ζεϊμπέκικα είναι βαριά, θανατερά:
Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα
του θανάτου η καμπάνα και για μένα.
(Τσιτσάνης)
*****
Τι πάθος ατελείωτο που είναι το δικό μου,
όλοι να θέλουν τη ζωή κι εγώ το θάνατό μου.
(Βαμβακάρης)
Το ζεϊμπέκικο δεν σε κάνει μάγκα*· πρέπει να είσαι για να το χορέψεις. Οι τσιχλίμαγκες με το τζελ που πατάνε ομαδικά σταφύλια στην πίστα εκφράζουν ακριβώς το χάος που διευθετεί η εσωτερική αυστηρότητα και το μέτρο του ζεϊμπέκικου.
Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται σε οικογενειακές εξόδους ή γιορτές στο σπίτι· απάδει προς το πνεύμα. Πόσο μάλλον όταν υπάρχουν κουτσούβελα που κυκλοφορούν τριγύρω παντελώς αναίσθητα.
Είναι χορός μοναχικός. Όταν το μνήμα χάσκει στα πόδια σου, ο τόπος δεν σηκώνει άλλον. Είναι προσβολή να ενοχλήσει μια ξένη κι απρόσκλητη παρουσία. Γι’ αυτό κάποιοι ανίδεοι αριστεροί διανοούμενοι ερμήνευσαν την επιβεβλημένη ερημία του χορού με τα δικά τους φοβικά σύνδρομα· αποκάλεσαν το ζεϊμπέκικο «εξουσιαστικό χορό», που περιέχει, δήθεν, μια «αόρατη απειλή». Είδαν, φαίνεται, κάποιον σκυλόμαγκα να χορεύει και τρόμαξαν. Όμως, και έναν κυριούλη αν ενοχλήσεις στο βαλσάκι του, κι αυτός θα αντιδράσει.
Το ζεϊμπέκικο δεν είναι γυναικείος χορός. Απαγορεύεται αυστηρώς σε γυναίκα να εκδηλώσει καημούς ενώπιον τρίτων· είναι προσβολή γι’ αυτόν που τη συνοδεύει. Αν δεν είναι σε θέση να ανακουφίσει τον πόνο της, αυτό τον μειώνει ως άντρα και δεν μπορεί να το δεχτεί. Και στο μάτι δεν κολλάει.
Μια γυναίκα δεν είναι μάγκας· είναι θηλυκό ή τίποτα. Κι ένας άντρας, πρώτα αρσενικό και μετά όλα τ’ άλλα. Αυτό είναι το αρχέτυπο. Κι αν το εποικοδόμημα γέρνει καμιά φορά χαρωπά, η βάση μένει ακλόνητη. Εξαιρούνται οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας που μπορεί να έχουν προσωπικά βάσανα: χηρεία ή πένθος για παιδιά. (Κι όμως είδα σπουδαίο ζεϊμπέκικο από δύο γυναίκες· τη Λιλή Ζωγράφου, που αυτοσχεδίαζε έχοντας αγκαλιάσει τον εαυτό της από τους ώμους με τα χέρια χιαστί σαν αρχαία τραγωδός· και μια νεαρή πουτάνα σε ένα καταγώγιο των Τρικάλων, πιο αυτεξούσια απ’ όλους τους αρσενικούς εκεί μέσα.)
Η μεγάλη ταραχή είναι οι χωρικοί. Σε πλατείες χωριών, με την ευκαιρία του τοπικού πανηγυριού ή άλλης γιορτής, κάτι καραμπουζουκλήδες ετεροδημότες χορεύουνε ζεϊμπέκικο στο χώμα· προφανώς για να δείξουνε στους συγχωριανούς τους πόσο μάγκες γίνανε στην πόλη. Οι άνθρωποι της υπαίθρου δεν έχουν μπει στο νόημα κι ούτε μπορούν να εννοήσουν. Τα δικά τους ζόρια είναι κυκλικά· έρχονται, περνάνε και ξαναέρχονται σαν τις εποχές του χρόνου. Δεν είναι όλη η ζωή ρημάδι. Γι’ αυτό χορεύουν εξώστρεφα, κάνουν φούρλες, σηκώνουν το γόνατο ή όλο το πόδι, κοιτάνε τους γύρω αν τους προσέχουν, χαμογελάνε χορεύοντας. Μιλάνε με τον Θεό των βροχών και του ήλιου, όχι τον σκοτεινό Θεό του χαμόσπιτου και των καταγωγίων.
Δεν γίνεται καν λόγος για το τσίρκο που χορεύει επιδεικτικά, σηκώνει τραπέζια με τα δόντια και ισορροπεί ποτήρια στο κεφάλι του. Ή τη φρικώδη καρικατούρα ζεϊμπέκικου που παρουσιάζουν οι χορευτές στις παλιές ελληνικές ταινίες και προσφάτως στα τηλεοπτικά σόου.
Το ζεϊμπέκικο είναι κλειστός χορός, με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τον οποίο τοποθετεί στο κέντρο του κόσμου. Για πάρτη του καίγεται, για πάρτη του πονάει και δεν επιζητεί οίκτο από τους γύρω. Τα ψαλίδια, τα τινάγματα, οι ισορροπίες στο ένα πόδι είναι για τα πανηγύρια. Το πολύ να χτυπήσει το δάπεδο με το χέρι «ν’ ανοίξει η γη να μπει». Και, όσο χορεύει, τόσο μαυρίζει. Πότε μ’ ανοιχτά τα μπράτσα μεταρσιώνεται σε αϊτό που επιπίπτει κατά παντός υπεύθυνου για τα πάθη του και πότε σκύβει τσακισμένος σε ικεσία προς τη μοίρα και το θείο.
Τα παλαμάκια που χτυπάνε οι φίλοι ή οι γκόμενες καλύτερα να λείπουν. Ο πόνος του άλλου δεν αποθεώνεται. Το πιο σωστό είναι να περιμένουν τον χορευτή να τελειώσει και να τον κεράσουν. Να πιούνε στην υγειά του· δηλαδή να του γιάνει ο καημός που τον έκανε να χορέψει.
Ειπώθηκε πως το ζεϊμπέκικο σβήνει. Ο αρχαϊκός χορός της Θράκης που τον μετέφεραν οι ζεϊμπέκηδες στη Μικρά Ασία και τον επανέφεραν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες του 1922 έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο· δεν έχει θέση σε μια νέα κοινωνία με άλλα αιτήματα και άλλες προτεραιότητες. Μπορεί και να γίνει έτσι. Αν χαθούν η αδικία, ο έρωτας και ο πόνος· αν βρεθεί ένας άλλος τρόπος που οι άντρες θα μπορούν να εκφράζουν τα αισθήματά τους με τόση ομορφιά και ευγένεια, μπορεί να χαθεί και το ζεϊμπέκικο.
Όμως βλέπεις μερικές φορές κάτι παλικάρια να γεμίζουν την πίστα με ήθος και λεβεντιά που σε κάνουν να ελπίζεις όχι απλώς για τον συγκεκριμένο χορό, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο.
Άρθρο του Διονύση Χαριτόπουλου στην εφημερίδα Τα Νέα, 14/9/2002.
Αντικλείδι , http://antikleidi.com
«Καλημέρα», είπε. Ήταν ένας ανθισμένος κήπος με τριαντάφυλλα. «Καλημέρα», είπαν τα τριαντάφυλλα. Ο μικρός πρίγκηπας τα κοίταξε. Έμοιαζαν όλα στο λουλούδι του. «Τι είσαστε;», τα ρώτησε έκπληκτος. «Είμαστε τριαντάφυλλα», είπαν τα τριαντάφυλλα. «Α!» έκανε ο μικρός πρίγκηπας… Κι αισθάνθηκε πολύ δυστυχισμένος. Το λουλούδι του του ‘χε πει, πως ήταν το μοναδικό στο σύμπαν. Και να που υπήρχαν πέντε χιλιάδες, όλα τους όμοια, μέσα σ’ έναν μόνο κήπο. «θα αισθανόταν πολύ προσβεβλημένο, αν το ‘βλεπε αυτό», σκέφτηκε, «θα ‘βηχε πολύ καί θα ‘κανε πως πεθαίνει, για ν’ αποφύγει τη γελοιοποίηση. Και θα ‘μουνα υποχρεωμένος να κάνω, πως το φροντίζω, γιατί αλλιώς για να με ταπεινώσει κι εμένα, θ’ άφηνόταν στ’ αλήθεια να πεθάνει…» Μετά σκέφτηκε κι αυτό: «Νόμιζα, πως έχω τον πλούτο ενός μοναδικού στον κόσμο λουλουδιού καί δεν έχω παρά ένα συνηθισμένο τριαντάφυλλο. Αυτό καί τα τρία μου ηφαίστεια, που μου φτάνουν ως το γόνατο και που το ένα τους ίσως να ‘χει σβύσει για πάντα, δεν με κάνουν δα και κανένα μεγάλο πρίγκηπα…» Καί ξάπλωσε στα χορτάρια κι έκλαψε. Τότε είναι που παρουσιάστηκε η αλεπού. «Καλημέρα», είπε η αλεπού. «Καλημέρα», απάντησε ευγενικά ό μικρός πρίγκηπας, που στράφηκε μα δεν είδε τίποτα. «Εδώ είμαι», είπε η φωνή, «κάτω απ’ τη μηλιά…» «Ποια είσαι;», είπε ο μικρός πρίγκηπας. «Είσαι πολύ όμορφη…» «Είμαι μια αλεπού», είπε η αλεπού. «Έλα να παίξεις μαζί μου», της πρότεινε ο μικρός πρίγκηπας. «Είμαι τόσο λυπημένος…». «Δεν μπορώ να παίξω μαζί σου», είπε η αλεπού. «Δεν είμαι εξημερωμένη». «Α! συγνώμην» έκανε ο μικρός πρίγκηπας. Αλλά μετά από σκέψη πρόσθεσε: «Τι σημαίνει «εξημερώνω»;» (…) «Είναι κάτι πολύ ξεχασμένο», είπε η αλεπού. «Σημαίνει «δημιουργώ δεσμούς”». «Δημιουργώ δεσμούς;» «Βέβαια», είπε η αλεπού. «Για μένα, ακόμα δεν είσαι παρά ένα αγοράκι εντελώς όμοιο με εκατό χιλιάδες άλλα αγοράκια. Και δεν σ’ έχω ανάγκη. Και δεν μ’ έχεις ανάγκη ούτε κι εσύ. Για σένα, δεν είμαι παρά μια αλεπού όμοια με εκατό χιλιάδες αλεπούδες. Όμως, αν μ’ εξημερώσεις, θα ‘χουμε ανάγκη ο ένας τον άλλο. θα ‘σαι για μένα μοναδικός στον κόσμο, θα ‘μαι για σένα μοναδική στον κόσμο…» «Αρχίζω να καταλαβαίνω», είπε ο μικρός πρίγκηπας. «Υπάρχει ένα λουλούδι… νομίζω ότι με έχει εξημερώσει…» «Μπορεί», είπε η αλεπού. (…) Αλλά η αλεπού ξαναγύρισε στην ιδέα της: «Ή ζωή μου είναι μονότονη. Κυνηγώ κότες, οι άνθρωποι με κυνηγούν. Όλες οι κότες μοιάζουν μεταξύ τους, κι όλοι οι άνθρωποι μοιάζουν μεταξύ τους. Έτσι πλήττω λιγάκι. Αλλά αν μ’ εξημερώσεις, η ζωή μου θα ‘ναι σα φωτισμένη απ’ τον ήλιο. θ’ αναγνωρίζω έναν ήχο βημάτων πού θα ‘ναι διαφορετικός απ’ όλους τους άλλους. Τ’ άλλα βήματα με κάνουν να ξαναγυρνώ κάτω απ’ τη γη. Τα δικά σου θα με καλούν σα μουσική να βγω απ’ την υπόγεια φωλιά μου. Και μετά, κοίτα! Βλέπεις εκεί κάτω τους κάμπους με το στάρι; Εγώ δεν τρώω ψωμί. Το στάρι εμένα μού είναι άχρηστο. Οι κάμποι του σταριού δεν μου θυμίζουν τίποτα. Κι αυτό είναι θλιβερό. Αλλά έχεις μαλλιά χρυσαφιά. Έτσι θα ‘ναι θαυμάσια, αν μ’ εξημερώσεις! Το στάρι, που είναι χρυσαφί, θα με κάνει να σε θυμάμαι. Και θα μ’ αρέσει ν’ ακούω τον άνεμο στα στάρια…» Η αλεπού σώπασε καί κοίταξε για πολύ το μικρό πρίγκηπα: «Σε παρακαλώ …εξημέρωσέ με!», είπε. (…) Έτσι ο μικρός πρίγκηπας εξημέρωσε την αλεπού. Κι όταν πλησίασε η ώρα της αναχώρησης: «Α!» είπε η αλεπού… «θα κλάψω». «Εσύ φταις», είπε ο μικρός πρίγκηπας, «εγώ δεν ήθελα καθόλου το κακό σου, αλλά θέλησες να σ’ εξημερώσω». «Ναι σίγουρα», είπε η αλεπού. «Αλλά θα κλάψεις!», είπε ο μικρός πρίγκηπας. «Ναι σίγουρα», είπε η αλεπού. «Τότε δεν κερδίζεις τίποτα!» «Κερδίζω», είπε η αλεπού, «εξ αιτίας του χρώματος που έχει το στάρι.» Μετά πρόσθεσε. «Πήγαινε να ξαναδείς τα τριαντάφυλλα, θα καταλάβεις ότι το δικό σου είναι μοναδικό στον κόσμο, θα ξανάρθεις να μ’ αποχαιρετήσεις, κι εγώ θα σου χαρίσω ένα μυστικό.» Ο μικρός πρίγκηπας πήγε να δει τα λουλούδια (…) καί ξανάρθε στην αλεπού: «Αντίο» είπε. «Αντίο», είπε η αλεπού. «Να το μυστικό μου. Είναι πολύ απλό: μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια.» «Την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια», επανέλαβε ο μικρός πρίγκηπας, για να το θυμάται. «Ο χρόνος που έχασες για το τριαντάφυλλό σου αυτός είναι που κάνει το τριαντάφυλλό σου τόσο σημαντικό.» «Ο χρόνος πού έχασα για το τριαντάφυλλό μου…», έκανε ο μικρός πρίγκηπας, για να το θυμάται. «Οι άνθρωποι ξέχασαν αυτή την αλήθεια», είπε η αλεπού. «Αλλά εσύ δεν πρέπει να το ξεχάσεις. Γίνεσαι για πάντα υπεύθυνος γι’ αυτό που έχεις εξημερώσει. Είσαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό σου…» «Είμαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό μου», επανέλαβε ο μικρός πρίγκηπας, για να το θυμάται.
AΠΟ ΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ "...Ο Απρίλης είναι.... ο Μήνας ο σκληρός, γ ε ν ν ώ ν τ α ς μες απ’ την πεθαμένη γη... τις π α σ χ α λ ι έ ς, σ μ ί γ ο ν τ α ς... Θύμηση.... κι ε π ι θ υ μ ί α, ταράζοντας με τη βροχή της άνοιξης... ρίζες οκνές..." Thomas Stern Eliot απόσπασμα από.... "ΕΡΗΜΗ ΧΩΡΑ"
Ατμόσφαιρα σύγχρονου ολοκληρωτικού κράτους δημιουργεί στην σκηνή του Εθνικού Θεάτρου της Αγγλίας ο Σαμ Μέντες
Πρόκειται για μια βίαιη, σκοτεινή εκδοχή των τελευταίων ημερών ενός παρανοϊκού δικτάτορα. Ενας κόσμος φτιαγμένος με «υλικά» τα οποία αντλούνται από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα που σημάδεψαν θλιβερά τον 20ο αιώνα, με αναφορές στην χιτλερική Γερμανία και την σταλινική Ρωσία. Ο Ληρ – τον ρόλο ερμηνεύει ο Σάιμον Ράσελ Μπιλ
«Είναι μια μοναδική, ξεχωριστή παράσταση» γράφει ο Μάικλ Μπίλιγκτον στον Guardian. «Συνδυάζει μια συμπαντική κλίμακα με μια οικεία αίσθηση στις λεπτομέρειες…Ο Σαμ Μέντες με την σκηνοθεσία και ο Ράσελ Μπιλ με την ερμηνεία αναδεικνύουν τον Ληρ ως ένα έργο παράλογων αντιφάσεων και τον κόσμο του Σαίξπηρ ως έναν κόσμο χωρίς λογική και χωρίς πρότυπο θείας δικαιοσύνης…»
Ενα βασίλειο, ένας βασιλιάς που συλλαμβάνει το πιο διαστροφικό σχέδιο διαθήκης και διαμοιρασμού της επικράτειάς του στις τρεις κόρες του και το υπόσχεται σ΄αυτήν η οποία θα του εξομολογηθεί την περισσότερη αγάπη. Ανίκανος να ξεχωρίσει την αγάπη από τον έπαινο και την κολακεία, προκαλεί τραγωδία και θάνατο. Η παράσταση αρχίζει εντυπωσιακά. Ο Ληρ έχει οργανώσει μια επίσημη τελετή, με μικρόφωνα και πολυπληθές κοινό για ν΄ακούσει τις δηλώσεις αγάπης από τις κόρες του. Η Γονερίλη και η Ρεγάνη παίζουν το παιχνίδι του, αλλά η Κορδέλια εκστομίζει αλήθειες πιστεύοντας ότι αυτή είναι η πραγματική πράξη αγάπης: το “αντίτιμο” είναι η απόρριψη και η καταδίκη του πατέρα της…
«Ο Σάιμον Ράσελ Μπιλ αποκαλεί τον Σαμ Μέντες αδελφή ψυχή του στο θέατρο» γράφει ο Πολ Τέηλορ στον Independent. «Επί 25 χρόνια ο ένας αποσπά από τον άλλο τον καλύτερο εαυτό του. Εδώ και αρκετά χρόνια ετοίμαζαν την συνεργασία τους στον Ληρ. Χαίρομαι που μπορώ να γράψω ότι η αναμονή άξιζε τον κόπο…Είναι μια δυναμική παραγωγή της σαιξπηρικής τραγωδίας που αναμειγνύει το οικείο με το συμπαντικό, το επικό με το προσωπικό και αναδεικνύει κάθε λεπτομέρεια του έργο μ΄ένα φρέσκο ευρηματικό σφρίγος…»
Ενότητα: Ψυχοδυναμικές θεωρίες για τα αίτια των στερεοτύπων-προκαταλήψεων-ρατσισμού)
Ο Adorno και οι συνεργάτες του κατασκεύασαν μια κλίμακα βασισμένη σε προβολικά τεστς και άλλες ερωτήσεις με το όνομα F-scale, δηλαδή Φασιστική κλίμακα.
Η αυταρχική προσωπικότητα περιλαμβάνει τα εξής χαρακτηριστικά: 1) πίστη στις συμβατικές αξίες της κοινωνίας, 2) υποταγή σε αυταρχικές αξίες, 3) επιθετικότητα, 4) τάση να γίνεται αντιληπτή μόνο η επιφανειακή συμπεριφορά, και έλλειψη ευαισθησιών σε συναισθήματα και σκέψεις, 5) προλήψεις, 6) ψευτοδυναμικότητα, 7) ενδιαφέρον για εξουσία και δύναμη, 8) κυνισμός, 9) τάση να πιστεύει κανείς σε σκοτεινές, μεταφυσικές, καταστρεπτικές δυνάμεις που επηρεάζουν τον άνθρωπο, 10) πίστη ότι οι ερωτικές σχέσεις είναι ανήθικες.
Αποτελέσματα από μελέτες στις Η.Π.Α. έχουν δείξει, ότι τα άτομα που χαρακτηρίζονται ως αυταρχικά με βάση το F-scale συγχρόνως α) είναι προκατειλημμένα απέναντι σε μειονότητες, β) είναι πιστά σους παραδοσιακούς ρόλους της οικογένειας, γ) είναι πιο συντηρητικά στα πολιτικά τους φρονήματα, δ) έχουν προβλήματα προσαρμογής σε ομάδες με δημοκρατικό ύφος ή με laissez-faire ύφος, ε) δυσκολεύονται να αντιληφθούν την στάση των άλλων, στ) είναι καχύποπτα απέναντι στις προθέσεις των άλλων και συγχρόνως εκμεταλλεύονται τους άλλους και ζ) προέρχονται από οικογένειες με χαμηλή μόρφωση.
Ο Adorno και οι συνεργάτες του υποστήριξαν ότι ο τύπος της αυταρχικής προσωπικότητας ήταν πολύ πιθανότερο να εμφανίσει εθνοκεντρικές τάσεις.
Η αυταρχική προσωπικότητα, με όρους ψυχοδυναμικούς, θεωρείται ότι χαρακτηρίζεται τόσο από σαδιστικές όσο και από μαζοχιστικές τάσεις. Οι ισχυροί, αυστηροί γονείς δημιουργούν παιδιά που μαθαίνουν γρήγορα να υποτάσσονται στην εξουσία και φοβούνται να ορθώσουν το ανάστημά τους. Τέτοια παιδιά αναπτύσσουν μαζοχιστικές τάσεις και δουλοπρέπεια, καθώς υποτάσσονται στους γονείς. Τα κριτήρια των γονέων εσωτερικεύονται περίπου ολοκληρωτικά και έτσι αναπτύσσεται ένα ισχυρό υπερεγώ, μια τιμωρητική συνείδηση και ένα αίσθημα ότι οι κοινωνικοί κανόνες θα πρέπει να τηρούνται αυστηρά. Ενσταλάζονται λοιπόν στο παιδί η σημασία της υπακοής και ο σεβασμός για τις κοινωνικές συμβάσεις. Το μοτίβο αυτό συνεχίζεται για όλη τη ζωή του: άλλες εξουσιαστικές μορφές θα αντικαταστήσουν τους γονείς και αναπτύσσουν σεβασμό προς ηγέτες που είναι εξίσου αυστηροί με τους γονείς. Ωστόσο η υπερβολική ενδοτικότητα δημιουργεί μνησικακία. Η εχθρότητα που δεν ξέσπασε ποτέ στους γονείς προβάλλεται σε άλλους στόχους (π.χ.μειονοτικές εθνοτικές ομάδες).
O Adorno δεν υποστηρίζει ότι η προσωπικότητα και οι πρακτικές ανατροφής παιδιών γεννούν αυταρχικές και φασιστικές ιδεολογίες. Εισηγούνται ιδεολογίες που ταιριάζουν καλύτερα σε ορισμένους ανθρώπους εξαιτίας της ανατροφής τους.
Το κεντρικό πρόβλημα για τις αναλύσεις του ρατσισμού είναι η ερμηνεία της συλλογικής κοινωνικής δράσης. Αν και η θεωρία της αυταρχικής προσωπικότητας μπορεί να εξηγήσει τις πράξεις μερικών ατόμων, οι κριτικοί της επισημαίνουν ότι η θεωρία δεν είναι σε θέση να εξηγήσει το ρατσισμό σε μια κοινωνία. Είναι πρακτικά αδύνατο να υποστηρίξει κανείς ότι ένα ολόκληρο έθνος παρασύρεται από τον αντισημιτισμό εξαιτίας κοινών χαρακτηριστικών προσωπικότητας.
Δ. Γιώργας, Κοινωνική Ψυχολογία, τόμος Β’
από το sch.gr
Μασαχουσέτη
Ανησυχητικά ευρήματα
Είναι η πρώτη μελέτη όμως που δείχνει ότι είναι δυνατό να υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις ακόμη και από την περιστασιακή χρήση μαριχουάνας και μάλιστα όσο αυξάνεται η χρήση μέσα στην εβδομάδα, τόσο αυξάνονται και οι εγκεφαλικές βλάβες. Προηγούμενες έρευνες είχαν βρει εγκεφαλικές αλλοιώσεις σε χρόνιους και εντατικούς χρήστες μαριχουάνας (πάνω από 20 τσιγάρα την εβδομάδα επί πολλά συνεχόμενα χρόνια).
Οι ερευνητές των Ιατρικών Σχολών των πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Νορθγουέστερν, καθώς και του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης, με επικεφαλής τον καθηγητή ψυχιατρικής Χανς Μπράιτερ έκαναν συγκριτική ανάλυση στους εγκεφάλους 20 περιστασιακών χρηστών μαριχουάνας (κάπνιζαν μία έως πέντε φορές την εβδομάδα) και 20 ατόμων που δεν ήσαν καθόλου χρήστες, όλοι -άνδρες και γυναίκες- ηλικίας 18 έως 25 ετών.
«Η μελέτη εγείρει ισχυρές αμφιβολίες κατά πόσο ισχύει η μέχρι σήμερα επικρατούσα αντίληψη πως η περιστασιακή χρήση μαριχουάνας δεν σχετίζεται με άσχημες συνέπειες. Οι άνθρωποι νομίζουν ότι δεν τρέχει τίποτε, αν καπνίσουν λίγη μαριχουάνα για να διασκεδάσουν, εφόσον δεν τους δημιουργεί πρόβλημα στη δουλειά ή στο σχολείο. Όμως τα στοιχεία μας δείχνουν άλλα πράγματα. Μερικοί από τους ανθρώπους (με εγκεφαλικές αλλοιώσεις) κάπνιζαν μαριχουάνα για να τους”ανεβάσει”, μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα» αναφέρει ο Μπράιτερ.
Τα προβληματικά σημεία
Η βλάβη επικεντρώνεται στον επικλινή πυρήνα (που διογκώνεται αφύσικα) και στην αμυγδαλή (παραμορφώνεται το σχήμα της), δύο ζωτικές περιοχές του εγκεφάλου για τη ρύθμιση των συναισθημάτων και των κινήτρων, καθώς και για τον ανάπτυξη εθισμού σε ουσίες. Οι επιστήμονες -μέσω των κατάλληλων απεικονιστικών μεθόδων- εντόπισαν μεταβολές στον όγκο, στο σχήμα και στην πυκνότητα του εγκεφαλικού ιστού στους περιστασιακούς χρήστες μαριχουάνας. Το μέγεθος των βλαβών σχετιζόταν άμεσα με το πόσο συχνός χρήστης ήταν κάποιος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν κάτι ανάλογο με αυτό που έχουν ήδη δείξει παρεμφερείς μελέτες σε ζώα. Ο εγκέφαλος που εκτίθεται στην μαριχουάνα (και ιδίως στην ουσία τετραϋδροκανναβινόλη που αυτή περιέχει), δημιουργεί νέες νευρωνικές συνάψεις. Καθώς απελευθερώνεται περισσότερη ντοπαμίνη στον εγκέφαλο, οι επιστήμονες υποπτεύονται ότι οι χρήστες τείνουν να παίρνουν μεγαλύτερη απόλαυση από την μαριχουάνα σε σχέση με άλλες πηγές ευχαρίστησης (τροφές, σεξ, κοινωνικές επαφές κ.α.), ενώ παράλληλα δημιουργούν σταδιακά μια χρόνια έλλειψη κινήτρων και χάνουν το ενδιαφέρον τους για την επίτευξη των στόχων τους.
Όπως είπε ο επικεφαλής καθηγητής της έρευνας, πρέπει να γίνουν μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αυτό που έχουν δείξει έρευνες σε ζώα, ότι η χρήση μαριχουάνας αποτελεί την εθιστική «πύλη» για την χρήση πιο δυνατών -και καταστροφικών- ναρκωτικών. Από την άλλη πάντως, παραμένει ασαφές σε ποιό βαθμό οι παραπάνω εγκεφαλικές αλλοιώσεις λόγω της μαριχουάνας είναι όντως επιβλαβείς για τους χρήστες σε βάθος χρόνου. Ερωτηματικό αποτελεί και το κατά πόσο οι εγκεφαλικές αλλοιώσεις είναι μη αναστρέψιμες ή εξαφανίζονται, αν κανείς σταματήσει την μαριχουάνα.
Η περιεκτικότητα
Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι στην εποχή μας η μαριχουάνα έχει μεγαλύτερη περιεκτικότητα στην ψυχοδραστική ουσία τετραϋδροκανναβινόλη. Ενώ στις δεκαετίες των χίπις, του ’60 και του ’70, η περιεκτικότητα ήταν συνήθως 1% έως 3%, σήμερα κυμαίνεται στο 5% έως 9% και καμιά φορά ακόμη περισσότερο. Αυτό καθιστά την μαριχουάνα πιο δραστική στον εγκέφαλο και στις νοητικές-συναισθηματικές λειτουργίες.
Η μαριχουάνα θεωρείται το πιο διαδεδομένο ναρκωτικό παγκοσμίως. Η χρήση της εμφανίζει αυξητική τάση τόσο μεταξύ των εφήβων, όσο και των ενηλίκων, ενώ όλο και συχνότερα εγείρονται αιτήματα για τη νομιμοποίησή της σε διάφορες χώρες, με το βασικό επιχείρημα ότι είναι πιο ασφαλής από το αλκοόλ. Όμως, όπως είπε ο Χανς Μπράιτερ, «μετά και τα νέα ευρήματα, έχω σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσο θα έπρεπε να επιτρέψουμε σε οποιονδήποτε κάτω των 30 ετών να καπνίζει κάνναβη, εκτός και αν έχει κάποια σοβαρή ασθένεια και τον ανακουφίζει από τους πόνους». Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Journal of Neuroscience»
www.tovima.gr
Ο Γιάννης Μαγκλής θυμάται τον Ν. Καζαντζάκη: Ο Καζαντζάκης ήταν ασκητής, προπολεμικά μαγείρευε Δευτέρα και έτρωγε ως το Σάββατο από το ίδιο φαγητό, δεν είχε χρόνο να ξοδεύει, έτρωγε μερικές κουταλιές και γι’ αυτό ήταν αδύνατος, πετσί και κόκαλο ήταν, δούλευε τόσο πολύ που έλεγες “πώς διάολο αντέχει αυτός ο άνθρωπος;” Εφείδετο του χρόνου του, ούτε ένα λεπτό δεν πήγαινε χαμένο, χωρίς δουλειά. Θυμάμαι πολύ καλά, μια μέρα στην Αίγινα, όταν περνούσαμε από τα καφενεία που ήταν γεμάτα και μου ‘λεγε: “Όταν βλέπω αυτούς όλους τους νεοέλληνες, τους τεμπέληδες, που δεν ξέρουν τι να κάνουν και κάθονται στο καφενείο και παίζουν τάβλι ή χαρτιά ή κουβεντιάζουν, μου ‘ρχεται να τους σιμώσω, να τους απλώσω τις χούφτες και να τους πω: Άνθρωποί μου, που δεν ξέρετε τι να τον κάνετε τον καιρό σας, δώστε τον μου εμένα να τελειώσω το έργο μου και να σώσω την ανθρωπιά μου”.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΓΚΛΗΣ από συνέντευξή του στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (ένθετο ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ) 27/7/2007
από το logomnimon.wordpress.com
