Ο Μίλτος Λογιάδης μιλάει για την κρίση, το ΥΠΠΟ, τους μουσικούς και το μέλλον

Της Γιωτας Συκκα ( kathimerini.gr / 11/12/11 )

ταν ο Μάνος Χατζιδάκις τον κάλεσε από τη Γερμανία για να διευθύνει τη νεοσύστατη Ορχήστρα των Χρωμάτων, ο Μίλτος Λογιάδης ήταν μόλις 27 χρόνων. Hταν η πρώτη έκπληξη γύρω από το όνομά του και ακολούθησαν πολλές, μια και ο καλοσπουδαγμένος νεαρός στα 20 χρόνια που ακολούθησαν πραγματοποίησε σημαντικές πρώτες πανελλήνιες εκτελέσεις έργων Ελλήνων και ξένων συνθετών, ανέδειξε άγνωστα έργα του 20ού αιώνα, έκανε σημαντική δισκογραφία, ενώ διηύθυνε μεταξύ άλλων τις: Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, Βασιλική Φιλαρμονική του Λονδίνου, Ορχήστρα της Οπερας του Αμβούργου, Συμφωνική του Μονάχου, αλλά και της Λυρικής Σκηνής, ΚΟΑ, ΚΟΘ, Εθνική Συμφωνική της ΕΡΤ, Καμεράτα.

Eκπληξη όμως ήταν –για όσους δεν τον γνωρίζουν καλά– και η ορμητική αντίδραση του 46χρονου πια μαέστρου με την οποία κατήγγειλε το περασμένο καλοκαίρι την αδιαφορία του υπουργείου Πολιτισμού για την Ορχήστρα. Και σίγουρα δεν ήταν εύκολο να παραιτηθεί από τη θέση του μόνιμου αρχιμουσικού.

Σήμερα περιγράφει το σύστημα της αδιαφορίας και απαξίωσης που γνώρισε αυτές τις δύο δεκαετίες από τότε που επέστρεψε στην Ελλάδα. «Σε αυτά τα 20 χρόνια, άλλαξαν 14 υπουργοί Πολιτισμού και κάθε φορά ξεκινούσαμε από την αρχή. Αλλά η Ορχήστρα των Χρωμάτων δεν λειτουργεί με τις τακτικές μιας ΠΑΕ που της χαρίζουν τους φόρους και το ΙΚΑ, γιατί έχει τους οπαδούς από πίσω. Εμείς δεν είχαμε ούτε τον στρατό των ψηφοφόρων ούτε των χουλιγκάνων μιας ομάδας».

Πριν από λίγες ημέρες, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, διευθύνοντας έργα των Σνίτκε, Λιγκέτι και Χέντσε μαζί με τους μουσικούς της ορχήστρας έδειξαν ότι κάποιοι –αν και απλήρωτοι– όχι μόνο επιμένουν, αλλά ετοιμάζονται και για το επόμενο βήμα. Μια συναυλία τον Ιανουάριο που περιλαμβάνει κοντσέρτα κλασικού ρεπερτορίου, με σολίστες παιδιά από 8 έως 18 ετών. Η πρώτη ενός θεσμού που θέλει να στηρίξει και να αναδείξει τις νέες δυνάμεις του τόπου.

Η Ορχήστρα των Χρωμάτων επαναδραστηριοποιήθηκε. Ας μην έχουμε, ωστόσο, αυταπάτες. Μέχρι πρότινος μπορεί να λάμβανε 1,5 εκατ. ευρώ επιχορήγηση από το ΥΠΠΟΤ, στην πορεία όμως μειώθηκε στο 50%, για να μην της δοθεί τελικά ούτε ένα ευρώ – με το άλλοθι της υπαγωγής της στα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ, η οποία δεν έγινε. Τι ακριβώς συμβαίνει; Απλώς η σύμβαση που υπέγραψε με τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ωνασείου Ιδρύματος και η χορηγία (300.000 ετησίως για τρία χρόνια) της δίνουν τη δυνατότητα για μια σειρά συναυλιών.

Eκτεθήκαμε διεθνώς

– Μήπως η Ελλάδα έχει πολλές ορχήστρες;

– Αν η σύγκριση γίνεται με την Αίγυπτο, τότε έχουμε πολλές. Αν είναι όμως με την Ολλανδία, τη Γερμανία ή τη Γαλλία, είμαστε η μέρα με τη νύχτα. Ο κ. Γερουλάνος κάποια στιγμή μίλησε για αξιολόγηση. Μακάρι, εμείς τη θέλουμε. Τίμιο είναι να βγουν και να πουν «κύριοι δεν μας κάνετε», άτιμο είναι να μη σου απαντούν και να σε απαξιώνουν με την αδιαφορία. Στο μεταξύ, εκτεθήκαμε διεθνώς με τον διαγωνισμό Μητρόπουλου, ο οποίος φέτος δεν έγινε για 150.000 ευρώ! Μια διεθνής ξεφτίλα, όταν το ΥΠΠΟ δίνει αλλού. Oλοι γνωρίζουν πόσο απλόχερα χρηματοδότησε τη διοργάνωση μιας έκθεσης στη Ν. Υόρκη. Aρα, δεν είναι ότι δεν έχει, αλλά ποιους επιλέγει να βοηθήσει.

– Ποιοι είναι οι μισθοί σας;

– Τις καλές εποχές ήταν 650 έως 1.200 ευρώ. Τώρα, βάζοντας πλάτη για τη σωτηρία της, συμφωνήσαμε να παραιτηθούμε από τη μονιμότητα. Στο καθεστώς αυτό έμειναν μόνο 12 μουσικοί που δεν είχαν άλλη εργασία και ήθελαν μόνιμη ασφάλιση. Η αμοιβή τους είναι 250 ευρώ! Οι υπόλοιποι, όπως κι εγώ, πληρώνονται μόνο όταν παίρνουν μέρος στις συναυλίες. Οσο για τα χρέη, οφείλουν μισθούς έως και 10 μηνών. Αυτό που πραγματικά θέλουν είναι να την ξεφορτωθούν για να δείξουν λιγότερα έξοδα.

– Το δικό σας καθεστώς εργασίας ποιο είναι;

– Είμαι εξωτερικός συνεργάτης. Η ορχήστρα συνεχίζει να μην έχει διευθυντή και μαέστρο. Μια ορχήστρα δεν είναι άυλο πράγμα, με άυλα όντα που τρέφονται με αέρα. Πρόκειται για 45 οικογένειες που έχουν λογαριασμούς να πληρώσουν, παιδιά με έξοδα στο σχολείο και ανάγκες.

– Σε μια χώρα που καταρρέει, με 20.000 αστέγους, για κάποιους οι ορχήστρες και τα θέατρα μπορεί να θεωρηθούν πολυτέλεια. Και από την άλλη πλευρά, οι Ελληνες είναι περισσότερο δεμένοι με τη λαϊκή μουσική.

– Δεν έχω παρωπίδες στη μουσική. Εχω παίξει όλα τα είδη της, παντού, από νυχτερινά κέντρα μέχρι μέγαρα, εκτός από σκυλάδικα. Οταν ήμουν φοιτητής, πώς νομίζετε ότι έβγαζα το μεροκάματο; Δεν θεωρώ, ωστόσο, ότι η κλασική είναι κάτι ξένο για μας, όπως δεν πρέπει να θεωρεί κανείς άνθρωπος στον πλανήτη ότι του είναι ξένη η Ακρόπολη. Ο πολιτισμός ανήκει σε όλους. Αν δεν θεωρούμε δικό μας τον Μότσαρτ και τον Μπετόβεν, είμαστε άξιοι της μοίρας μας.

Kαι ο καλλιτέχνης πρέπει να φάει

O Μίλτος Λογιάδης μιλάει με ορμή για όσα συμβαίνουν στον χώρο της κλασικής, αλλά και της μουσικής εκπαίδευσης. Το γεγονός ότι το υπουργείο Πολιτισμού έχει την ευθύνη των ωδείων και το υπουργείο Παιδείας τη μουσική εκπαίδευση στα πανεπιστήμια δημιουργεί αναστάτωση. Τα διπλώματα των ωδείων είναι αδιαβάθμητα, ωστόσο το κράτος διατηρεί αυτό το θολό καθεστώς αντί να δημιουργήσει ενιαία δομή στη μουσική εκπαίδευση.

– Ποιες είναι οι βασικές ελλείψεις στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου;

– Για να λειτουργήσει ένα μουσικό πανεπιστήμιο θα πρέπει κάποιοι άνθρωποι να διδάσκουν συγκεκριμένα όργανα. Με τις συμβάσεις που κόπηκαν είναι απαγορευτικό. Πώς θα μάθει ο φοιτητής όταν δεν μπορεί να διδαχθεί το μουσικό όργανο; Στην Ελλάδα της κρίσης, εξοικονόμηση χρημάτων σημαίνει παίρνω ένα μαχαίρι και κόβω ό,τι περισσεύει.

Δεν υπάρχει προοπτική

– Τι συμβουλεύετε τους μαθητές σας;

– Να φύγουν γιατί δεν υπάρχει προοπτική. Αν κάποιος τελειώσει μαέστρος, ποια ορχήστρα θα διευθύνει, σε ποιες συναυλίες; Οι αρμόδιοι ενδιαφέρονται μόνο να παρουσιάσουν οικονομικά μεγέθη. Αλλά ο ασθενής πεθαίνει.

– Στην εποχή της κρίσης, έτσι όπως είναι το κράτος αδιάφορο και ανήμπορο, μπορούμε πια να επαφιέμεθα σε καλλιεργημένους πλούσιους;

– Το κράτος πρέπει να στηρίζει τους θεσμούς που αφορούν στην παιδεία και στον πολιτισμό. Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι αυτοσκοπός. Αν δεν έχω άλλη επιλογή, θα πάω στον πλούσιο. Η Ορχήστρα των Χρωμάτων σώθηκε προς το παρόν, δεν απεβίωσε, αλλά περιμένει άρρωστη στην εντατική.

Kλαίνε βουβά

– Το να είναι κανείς καλλιτέχνης προϋπέθετε πάντα ένα είδος οικονομικής αυταπάρνησης. Υπάρχουν όμως κάποιοι τομείς, όπως η κλασική και η λόγια μουσική, που προϋποθέτουν ακόμη μεγαλύτερη. Σε αυτούς τους χώρους, πώς εμφανίζεται η κρίση;

– Η απελπισία σε όλους τους χώρους δημιουργεί ταραχές. Εχω ζήσει τραγικές πρόβες –τον περασμένο Ιούνιο– με τους μουσικούς να κλαίνε με βουβή υπερηφάνεια πάνω από τα αναλόγια. Oσο κι αν αγαπάς την τέχνη σου, πίσω σου υπάρχει μια οικογένεια που θέλει να φάει, αυτό ο κ. Γερουλάνος δεν το σκέφτηκε ποτέ. Δεν γνωρίζει τι σημαίνει «δεν έχω να πληρώσω τα αυτονόητα στο σπίτι».