Αγωγή του παιδιού
Εδώ δεν υπάρχουν τυπικοί κανόνες όπως βαθμολογία, θρανία και τεστ. Εδώ δεν υπάρχουν ιεραρχίες και τα παιδιά απευθύνονται στους καθηγητές τους με τα μικρά τους ονόματα. Η μάθηση δεν είναι μονόλογος αλλά διάλογος. Στο σχολείο αυτό υπάρχουν μόνο διαρκή ερεθίσματα για χαρούμενους και δημιουργικούς μαθητές που δεν χάνονται στα γρανάζια της τυποποιημένης εκπαίδευσης και μαθαίνουν αποτελεσματικά τόσο τον κόσμο όσο και τον εαυτό τους μέσω μιας ολιστικής εκπαίδευσης. Το σχολείο που έφτιαξε η ηθοποιός Tίλντα Σουίντον για τα παιδιά της όταν έφτασαν τα 14 τους έτη, μαζί με τον φίλο και γονέα Ian Sutherland McCook, ονομάζεται Drumduan Upper School, βρίσκεται στη Σκοτία και είναι ο παράδεισος της μάθησης. Τα παιδιά ξεκινούν τη μέρα τους τραγουδώντας τετράφωνες μελωδίες. Οι ακαδημαϊκές σπουδές ενισχύονται με τέχνες, δραστηριότητες στον κήπο και πρακτική εκμάθηση. Έτσι, αντί να διαβάζουν μέσα από βιβλία βιολογία, απλώς κάνουν πρακτική παρακολουθώντας μέλισσες στο μελίσσι του σχολείου. Η γεωμετρία, τα μαθηματικά και η φυσική διδάσκονται κατασκευάζοντας για παράδειγμα ένα κανό. Και η χημεία καραμελώνοντας κρεμμύδια. Αντίθετα από ό,τι μάλλον θα πιστεύουν πολλοί, οι μαθητές εδώ δεν είναι απείθαρχοι ή τεμπέληδες. Έχουν ανεπτυγμένο λόγο και τεκμηριωμένη άποψη. Σέβονται τόσο τον εαυτό τους όσο και τους γύρω τους, καθώς και το περιβάλλον. Μιας και το σχολείο αυτό δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα των υπόλοιπων σχολείων, αφού δεν καλύπτει ουσιαστικά τους κανόνες της βρετανικής εκπαίδευσης, πρόσφατα επιθεωρητές πέρασαν να κάνουν αυστηρό έλεγχο. Και έφυγαν συγκινημένοι. «Για πρώτη φορά είδαμε μαθητές να θέλουν να είναι στην τάξη», είπαν. Εδώ δεν υπάρχει «καλός» και «κακός» μαθητής. Ούτε διαγωνίσματα. Τα παιδιά της Σουίντον θα αποφοιτήσουν σε ένα χρόνο και δεν έχουν δώσει ούτε ένα διαγώνισμα στη ζωή τους. «Πάντα έλεγα στα παιδιά μου ότι ο στόχος είναι να μάθουν τον εαυτό τους», λέει η ηθοποιός. «Το ποιοι είναι και τι θέλουν να γίνουν ως άνθρωποι είναι το νούμερο ένα της εκπαίδευσης. “Έχετε 3 χρόνια μέχρι να αποφοιτήσετε”, τους είπα. “Δοκιμάστε τα πάντα και δείτε τι σας ταιριάζει”. Μακάρι όταν μεγάλωνα να είχα κι εγώ αυτή την ευκαιρία. Άργησα πολύ να σπάσω τα καλούπια και να ανακαλύψω τελικά το ποια είμαι». Το σχολείο ακόμα είναι μικρό καθώς έχει μόλις 17 μαθητές, οπότε δεν παίρνει καιρό να αναπτυχθεί μια σχέση σχεδόν οικογενειακή. Μερικοί αναρωτιούνται πώς αυτά τα παιδιά θα πάνε πανεπιστήμιο αν θελήσουν και αν θα καταφέρουν να επιβιώσουν σε ένα τελείως διαφορετικό σύστημα που βασίζεται σττις εξετάσεις και στον ανταγωνισμό. Ο γυμνασιάρχης του σχολείου λέει ότι ακόμα οι απαντήσεις δεν είναι σαφείς, όμως υπάρχει το παράδειγμα ενός άλλου πρότυπου σχολείου, του Acorn School, που κατάφερε όλοι οι απόφοιτοί του να γίνουν δεκτοί στα πανεπιστήμια της χώρας, δίνοντας προφορικές εξετάσεις και παρουσιάζοντας τις κατασκευές τους. Το Drumduan Upper School, με την ολιστική του εκπαίδευση και την ελευθερία που προσφέρει, θυμίζει αρκετά το σύστημα των φινλανδικών σχολείων, που θεωρείται από τα καλύτερα στον κόσμο. Ελπίζουμε να εξαπλωθεί.
Ποιες χώρες έχουν τους καλύτερους μαθητές και το πιο αποτελεσματικό σχολικό σύστημα; Η νέα έρευνα του ΟΟΣΑ αποκαλύπτει. Μαθητές 76 χωρών κατατάσσονται στην παγκόσμια λίστα βάσει αποτελεσμάτων σε τεστ σχετικά με μαθηματικά και επιστήμες, που λειτουργούν ως επέκταση των τεστ Pisa του ΟΟΣΑ. Οι ασιατικές χώρες κυριαρχούν στην κορυφή της κατάταξης, με τη Σιγκαπούρη να βρίσκεται στο Νο 1, και ακολουθούν το Χονγκ Κονγκ στη δεύτερη θέση και η Νότια Κορέα στην τρίτη θέση.
Από τις ευρωπαϊκές, η Φινλανδία σημειώνει τη μεγαλύτερη επιτυχία, σκαρφαλώνοντας στην 6η θέση. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 40ή θέση, δηλαδή περίπου στη μέση, ακριβώς κάτω από το Ισραήλ και πάνω από την Τουρκία. Στην τελευταία θέση της κατάταξης βρίσκεται η Γκάνα, ακολουθούμενη από τη Ν. Αφρική και την Ονδούρα. Οι 40 χώρες με τους καλύτερους μαθητές είναι:
1. Σιγκαπούρη 2. Χονγκ Κονγκ 3. Ν. Κορέα 4. Ιαπωνία 5. Ταϊβάν 6. Φινλανδία 7. Εσθονία 8. Ελβετία 9. Ολλανδία 10. Καναδάς 11. Πολωνία 12. Βιετνάμ 13. Γερμανία 14. Αυστραλία 15. Ιρλανδία 16. Βέλγιο 17. Νέα Ζηλανδία 18. Σλοβενία 19. Αυστρία 20. Ηνωμένο Βασίλειο 21. Τσέχικη Δημοκρατία 22. Δανία 23. Γαλλία 24. Λιθουανία 25. Νορβηγία 26. Λουξεμβούργο 27. Ισπανία 28. Ιταλία 29. ΗΠΑ 30. Πορτογαλία 31. Λιθουανία 32. Ουγγαρία 33. Ισλανδία 34. Ρωσία 35. Σουηδία 36. Κροατία 37. Σλοβακία 38. Ουκρανία 39. Ισραήλ 40. Ελλάδα
Τι είναι το διαφορετικό, το ασυνήθιστο, το απροσδόκητο, το δύσκολο, ίσως και το μη φυσιολογικό; Ένα παιδί στο φεγγάρι μήπως; Ένα παιδί σε τόπο που δεν έχει πάει κανείς; Σαν να λέμε ένα παιδί με αυτισμό.
Κάπως έτσι πρέπει να σκέφτηκε και ο γάλλος κινηματογραφιστής Frédéric Philibert όταν δημιούργησε την ταινία κινουμένων σχεδίων με τίτλο: «Mon petit frère de la lune» (Ο μικρός μου αδελφός από το φεγγάρι). Με ευαισθησία και ιδιαίτερα διακριτική διαχείριση του ζητήματος του παιδικού αυτισμού, το θέμα της ταινίας περιστρέφεται γύρω από ένα μικρό κορίτσι που περιγράφει την προσωπικότητα, τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του μικρού αυτιστικού αδελφού της. Το εξαιρετικό κείμενο της ταινίας σε συνδυασμό με την ευαισθησία και αθωότητα που αποπνέουν οι σκέψεις και τα συναισθήματα ενός παιδιού-παρατηρητή, δημιουργούν μια ξεχωριστή κατάθεση ψυχής για τον αυτισμό και πώς αυτός βιώνεται κοινωνικά, ενδοοικογενειακά, συναισθηματικά.
* Η ταινία, εκτός των άλλων διακρίσεων, έλαβε το Β” Βραβείο Καλύτερης Ταινίας μικρού μήκους στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ με θέμα την Αναπηρία «Emotion Pictures».
Τη ταινια μπορειτε να δειτε εδω : Ο μικρός μου αδελφός από το φεγγάρι
πηγη : http://www.invitromagazine.gr
Χώρα-πρότυπο στον χώρο της Εκπαίδευσης παγκοσμίως, με μαθητές «σαΐνια» που παραδοσιακά διαπρέπουν στους διεθνείς διαγωνισμούς, η Φινλανδία προετοιμάζει το έδαφος για μια… πραγματικά ριζοσπαστική μεταρρύθμιση που θα αλλάξει συθέμελα το πρόγραμμα, τον τρόπο αλλά και την ίδια την ουσία της διδασκαλίας στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Τα παραδοσιακά μαθήματα-γνωστικά αντικείμενα (όπως είναι για παράδειγμα τα Μαθηματικά, η Ιστορία, η Γεωγραφία, οι ξένες γλώσσες κλπ.) παραμερίζονται, και στη θέση τους μπαίνει η διδασκαλία διαθεματικών (cross-subject) «φαινομένων» που απαιτούν συνδυαστικές γνώσεις και συνδέονται πιο άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών.
Για παράδειγμα, οι λίγο πιο μεγάλοι σε ηλικία μαθητές θα μπορούν να διδάσκονται το «φαινόμενο» της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο πλαίσιο ενός μαθήματος που θα περιλαμβάνει γνώσεις ευρωπαϊκής Ιστορίας, γνώσεις Γεωγραφίας, γνώσεις ξένων γλωσσών αλλά και οικονομικών (για τους πιο προχωρημένους). Παιδιά πιο μικρά σε ηλικία από την άλλη θα μπορούν για παράδειγμα να συμμετέχουν σε «φαινόμενα» όπως είναι οι «υπηρεσίες καφετέριας» στο πλαίσιο των οποίων θα καλούνται να λειτουργούν ως «υπάλληλοι» και να «ακονίζουν» τις δεξιότητές τους στα Μαθηματικά, στην επικοινωνία με τους άλλους, στις ξένες γλώσσες (εάν το σενάριο προβλέπει την εξυπηρέτηση ενός πελάτη από το εξωτερικό) κ.ά.
Ολα αυτά βέβαια προϋποθέτουν παράλληλα σημαντικές αλλαγές και στον τρόπο διάρθρωσης της αίθουσας διδασκαλίας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη δημιουργία ολιγάριθμων τμημάτων με μαθητές που δεν θα κάθονται πια σε θρανία μπροστά στον δάσκαλο-καθηγητή αλλά που θα αλληλεπιδρούν μαζί του και μεταξύ τους, με στόχο την επίλυση ενός προβλήματος ή τη λύση ενός γρίφου.
Τα παραδοσιακά μαθήματα-γνωστικά αντικείμενα (όπως είναι για παράδειγμα τα Μαθηματικά, η Ιστορία, η Γεωγραφία, οι ξένες γλώσσες κλπ.) παραμερίζονται και στη θέση τους μπαίνει η διδασκαλία διαθεματικών (cross-subject) «φαινομένων» που απαιτούν συνδυαστικές γνώσεις και συνδέονται πιο άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών
Σχολεία στο Ελσίνκι έχουν ήδη εισαγάγει δοκιμαστικά στο πρόγραμμά τους τη διδασκαλία διαθεματικών «φαινομένων» στα οποία αφιερώνουν ορισμένες χρονικές περιόδους μία ή δύο φορές κάθε σχολικό έτος.
Το εν λόγω «πείραμα» πρωτοξεκίνησε πριν από περίπου δύο χρόνια και πλέον μπαίνει σε εθνική τροχιά στο πλαίσιο ενός μακροπρόθεσμου κεντρικού σχεδιασμού, με τις αρχές της χώρας να ετοιμάζονται να ανακοινώσουν συγκεκριμένα πλάνα και οδηγίες μέσα στον Μάρτιο. Ο στόχος είναι, όπως έγινε γνωστό, η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση να εφαρμόζεται σε όλα τα σχολεία της χώρας (στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση) ως το έτος 2020. Περίπου το 70% των καθηγητών που εργάζονται στα γυμνάσια και τα λύκεια του Ελσίνκι έχουν ήδη λάβει σχετική εκπαίδευση για να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του ανανεωμένου προγράμματος, ενώ υπάρχουν και οικονομικά οφέλη (υπό μορφή μπόνους ή αυξήσεων στον μισθό) για όσους εκπαιδευτικούς δείχνουν μεγαλύτερη προθυμία να υιοθετήσουν τη νέα προσέγγιση.
«Υπάρχουν σχολεία στα οποία η διδασκαλία γίνεται με τον παλαιομοδίτικο τρόπο που ήταν ωφέλιμος στις αρχές του 1900 – αλλά οι ανάγκες σήμερα δεν είναι οι ίδιες. Χρειαζόμαστε κάτι που θα ταιριάζει στον 21ο αιώνα. Εχουμε πραγματικά ανάγκη από έναν ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος, που θα προετοιμάζει τα παιδιά μας για το μέλλον», σημειώνει χαρακτηριστικά η Μάριο Κιλόνεν, διευθύντρια των προγραμμάτων εκπαίδευσης στο Ελσίνκι.
Ο ΣΤΟΧΟΣ
Σύνδεση των γνώσεων με την πράξη
Το νέο «διαθεματικό» σύστημα διδασκαλίας που δοκιμάζεται στη Φινλανδία έρχεται να δώσει βάρος στη συνδυαστική σκέψη και να συνδέσει τη γνώση που παρέχει το σχολείο με πρακτικά ζητήματα βγαλμένα από την ίδια την καθημερινότητα των παιδιών. Στο πλαίσιο της διδασκαλίας ενός «φαινομένου» όπως είναι η «Ευρωπαϊκή Ενωση» για παράδειγμα, οι Φινλανδοί μαθητές θα μαθαίνουν να συνδυάζουν γνώσεις Ιστορίας, Γεωγραφίας, γλώσσας, Μαθηματικών κ.ά. μέσα από το πρίσμα της ίδιας της ευρωπαϊκής πραγματικότητας.
Οι μαθητές της βρίσκονται πάντα στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης
Η Φινλανδία ξεχωρίζει ως μια από τις χώρες που παραδοσιακά φιγουράρουν στις κορυφαίες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης του ΟΟΣΑ με τους καλύτερους 15χρονους μαθητές της υφηλίου.
Γνωστό και με τα αρχικά «PISA», το Διεθνές Πρόγραμμα για την Αξιολόγηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment) είναι μία εκπαιδευτική έρευνα που διεξάγεται κάθε τρία χρόνια από τον ΟΟΣΑ.
Ερευνα
Ξεκινώντας από το 2000, η συγκεκριμένη έρευνα έρχεται ανά τριετία και αξιολογεί το εύρος των γνώσεων και των δεξιοτήτων των μαθητών που βρίσκονται στο τέλος της υποχρεωτικής τους εκπαίδευσης, εστιάζοντας συγκεκριμένα σε τρεις τομείς: στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Η Φινλανδία έχει επανειλημμένως βρεθεί στην πρώτη θέση της κατάταξης, ενώ η χαμηλότερη θέση στην οποία έχει ποτέ πέσει είναι η θέση νούμερο 12 (συγκριτικά, η Ελλάδα βρισκόταν το 2012 στις θέσεις 39 και 42). Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, λοιπόν, ο υπόλοιπος κόσμος στέλνει τα τελευταία χρόνια εκπαιδευτικούς στη Φινλανδία ώστε να δουν από κοντά πώς λειτουργεί το σύστημα και να μάθουν τα μυστικά της επιτυχίας του φινλανδικού μοντέλου. Είναι ενδεικτικό για παράδειγμα ότι μόνο το 2009 είχαν επισκεφτεί τη χώρα περισσότερες από 100 ξένες αποστολές εκπαιδευτικών, ενώ σχετικό ενδιαφέρον είχαν δείξει τα προηγούμενα χρόνια και οι ελληνικές Αρχές.
Κι όμως, παρά τις επιτυχίες τους, οι Φινλανδοί δεν επαναπαύονται. Αντιθέτως, δρομολογούν μεταρρυθμίσεις, υποστηρίζοντας πως ένα εκπαιδευτικό σύστημα που ήταν ωφέλιμο πριν από 100 χρόνια, δεν μπορεί να είναι το ίδιο ωφέλιμο και σήμερα.
Άποό ΤΟ ΕΘΝΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΦΙΔΑΣ
Αγάπη, εκτίμηση, κανόνες και επικοινωνία: πάνω σ’ αυτόν τον βατήρα, σύμφωνα με τον Χόρχε Μπουκάι, στέκεται το παιδί νια να κάνει το άλμα του στη ζωή.
Η οικογένεια ως βατήρας
Το σπίτι όπου έζησε το παιδάκι που ήμουν κάποτε, και τα πρόσωπα με τα οποία μοιράστηκα την οικογενειακή μου ζωή υπήρξαν ο βατήρας πάνω στον οποίο πάτησα για να εκτελέσω το άλμα προς την ενήλικη ζωή μου.
Η οικογένεια αποτελεί πάντοτε τον βατήρα, και κάποια στιγμή πρέπει να σταθούμε στην άκρη του και να πραγματοποιήσουμε το άλμα προς τον κόσμο και τη μετέπειτα ζωή.
Αν, καθώς πάω να πηδήξω από τον βατήρα, πιαστώ από κάπου και κρεμαστώ, θα μείνω εκεί να κρέμομαι και δεν θα πραγματοποιήσω το ταξίδι μου ποτέ.
Τι καλά που θα ήταν αν βρίσκαμε το θάρρος να πηδήξουμε από τον βατήρα μ’ έναν θεαματικό τρόπο! Αυτό μπορεί να γίνει αν ο βατήρας είναι υγιής. Αν η οικογενειακή σχέση είναι υγιής. Αν το ζευγάρι των γονιών είναι υποστηρικτικό.
Ο βατήρας αυτός πατάει πάνω σε τέσσερα βασικά στηρίγματα, τόσο σημαντικά, που αν δεν είναι στέρεα κανένα παιδάκι δεν μπορεί να περπατήσει πάνω του χωρίς να πέσει.
Το πρώτο στήριγμα είναι η αγάπη
Ένα παιδί που δεν ένιωσε ότι το αγάπησαν οι γονείς του, έχει μια θλιβερή ιστορία: θα του είναι πολύ δύσκολο να αγαπήσει τον εαυτό του. Η αγάπη για τον εαυτό μας μαθαίνεται μέσα από την αγάπη που δεχόμαστε από τους γονείς μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να διδαχτούμε και αλλιώς, λέω απλώς ότι αυτός είναι ο καλύτερος τόπος και τρόπος για να το μάθουμε. Και βέβαια, ένα παιδί που δεν αγαπήθηκε δεν μπορεί ούτε το ίδιο να αγαπήσει, κι αν έτσι έχει συμβεί στη ζωή του, τι μπορεί να κάνει αργότερα στις σχέσεις του με τους άλλους;
Ο βατήρας που δεν έχει αυτό το στήριγμα είναι επικίνδυνος. Είναι δύσκολο να βαδίσει κανείς πάνω του. Είναι ένας βατήρας χωρίς ισορροπία.
Το δεύτερο στήριγμα είναι η εκτίμηση
Αν η οικογένεια δεν έχει ένα καλό απόθεμα αυτοεκτίμησης, αν οι γονείς θεωρούν ότι οι ίδιοι είναι ένα τίποτα, τότε και το παιδί θα αισθάνεται ένα τίποτα.
Αν προέρχεται κανείς από ένα σπίτι όπου δεν τον εκτιμούν και δεν θεωρούν ότι αξίζει, δυσκολεύεται να πιστέψει ο ίδιος για τον εαυτό του ότι αξίζει. Τα σπίτια με ένα καλό επίπεδο αυτοεκτίμησης διαθέτουν κατάλληλους βατήρες.
Η Βιρτζίνια Σατίρ λέει: «Στις καλές οικογένειες, η χύτρα της αυτοεκτίμησης του σπιτιού είναι γεμάτη». Που σημαίνει: οι γονείς πιστεύουν ότι είναι αξιόλογοι άνθρωποι, πιστεύουν ότι τα παιδιά τους αξίζουν, ο μπαμπάς πιστεύει ότι η μαμά αξίζει, η μαμά πιστεύει ότι ο μπαμπάς αξίζει, ο μπαμπάς και η μαμά πιστεύουν ότι έχουν μια οικογένεια που αξίζει, και είναι κι οι δύο υπερήφανοι για την ομάδα που έχουν φτιάξει.
Όταν έρχεται σπίτι το παιδί και λέει: «Τι ωραία που είναι αυτή η οικογένεια!» τότε ξέρουμε πως ο βατήρας είναι γερός.
Όταν έρχεται το παιδί σπίτι και λέει: «Μπορώ να πάω να μείνω στο σπίτι της θείας Μαργαρίτας;»… τότε έχουμε πρόβλημα.
Όταν λέει ο πατέρας στο παιδί: «Γιατί τότε δεν πας να μείνεις με τη θεία σου τη Μαργαρίτα;» πάλι κάτι συμβαίνει.
Το τρίτο στήριγμα είναι οι κανόνες
Στην οικογένεια πρέπει να υπάρχουν κανόνες, με τη μόνη προϋπόθεση ότι δεν θα είναι αυστηροί. Οι κανόνες πρέπει να είναι ευέλικτοι, ελαστικοί, αμφισβητήσιμοι, συζητήσιμοι και διαπραγματεύσιμοι. Πάντως, πρέπει να υπάρχουν.
Ακριβώς όπως πιστεύω ότι οι κανόνες στην οικογένεια υπάρχουν για να μπορεί κανείς να τους παραβεί και είναι δική μας υποχρέωση να βάζουμε καινούργιους, πιστεύω και ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε μια χρονική στιγμή που τα παιδιά έχουν μάθει να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν σ’ ένα περιβάλλον με ασφάλεια και προστασία.
Αυτό είναι το περιβάλλον της οικογένειας. Οι κανόνες αποτελούν το πλαίσιο ασφάλειας και πρόβλεψης που είναι αναγκαίο για την ανάπτυξη μου. Ένα σπίτι χωρίς κανόνες δημιουργεί έναν βατήρα πάνω στον οποίο το παιδί δεν μπορεί να σταθεί για να κάνει το άλμα του στον κόσμο…
Το τελευταίο στήριγμα είναι η επικοινωνία
Για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το άλμα, είναι αναγκαίο να υπάρχει διαρκής και έντιμη επικοινωνία. Με κανένα άλλο θέμα δεν έχουν ασχοληθεί τόσο πολύ τα εγχειρίδια ψυχολογίας, όσο με αυτό της επικοινωνίας.
Να διαβάζετε μαζί σαν ζευγάρι, να κουβεντιάζετε με τα παιδιά σας, να συζητάτε όλοι μεταξύ σας με την τηλεόραση κλειστή… Αυτός είναι ένας τρόπος για να ενισχυθεί η επικοινωνία, όχι όμως ο πιο σημαντικός.
Ουσιαστικό είναι αυτό που ξεκινάει με ερωτήσεις που κάνει κανείς με αληθινό ενδιαφέρον, μέσα από την καρδιά του: Πώς είσαι; Πώς τα πέρασες σήμερα; Θέλεις να κουβεντιάσουμε;
Και σ’ αυτό το στήριγμα —αποκλειστικά σ’ αυτό το στήριγμα—, στηρίζεται η δυνατότητα επανόρθωσης των υπολοίπων.
Αγάπη, εκτίμηση, κανόνες και επικοινωνία: πάνω σ’ αυτόν τον βατήρα στέκεται το παιδί νια να κάνει το άλμα του στη ζωή. Για να βαδίσει, καταρχάς, τον δρόμο της αυτοεξάρτησης και, στη συνέχεια, τον δρόμο της συνάντησης με τους άλλους.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάι «Ο Δρόμος της Συνάντησης» Εκδόσεις OPERA
πηγη : http://www.talcmag.gr
« Όλοι είναι διάνοιες. Αν όμως κρίνουμε ένα ψάρι από την ικανότητα του να σκαρφαλώσει ένα δέντρο, το ψάρι θα ζήσει την υπόλοιπη του ζωή θεωρώντας πως είναι ηλίθιο».
Aπό την Πετρούλα
Το πρότυπο σχολικό σύστημα εξαφανίζει τη σχολική αίθουσα όπως την ξέραμε μέχρι σήμερα, αντικαθιστώντας την με ένα περιβάλλον χωρίς τοίχους και θρανία παραταγμένα στη σειρά. Σε αυτό το σχολείο δεν υπάρχει ούτε βαθμολογία ούτε τάξεις ανά ηλικία. Μόνο χρώμα, δημιουργικότητα και ελευθερία. Το σχολείο Telefonplan στη Στοκχόλμη επανεξετάζει το σχολικό σύστημα. «Σε έναν κόσμο όπου τα πάντα αλλάζουν με ιλλιγγιώδεις ρυθμούς, το σχολικό σύστημα έχει μείνει στάσιμο εδώ και χρόνια. Περιορίζεται όχι μόνο ανάμεσα σε τοίχους αλλά και σε έναν τρόπο που δεν ευνοεί την κριτική σκέψη. Η ζωή δεν είναι μόνο αφομοίωση πληροφοριών. Είναι και λήψη αποφάσεων», λένε οι εκπαιδευτικοί του. Η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται σε κάθε του χώρο. Υπάρχουν γωνιές, για να παίρνει κάθε παιδί τον υπολογιστή του και να δουλεύει με την ησυχία και το ρυθμό του. Οι τάξεις δεν χωρίζονται ανά ηλικία αλλά ανά επίπεδο δεξιοτήτων, ενώ οι ομαδικές εργασίες γίνονται στο «χωριό», έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο που μοιάζει με pop παιδότοπο. Η αρχιτέκτων Rosan Bosch σχεδίασε έτσι το σχολείο ώστε τα παιδιά να μπορούν να εργάζονται ανεξάρτητα. Η φοίτηση εδώ είναι δωρεάν, εφόσον το παιδί έχει έναν Σουηδό γονέα. Το Telefonplan ανήκει στην εταιρεία Vitra, η οποία λειτουργεί και άλλα 30 σχολεία στη χώρα. Η κίνηση ουσιαστικά καλεί για επανεξέταση του σχολικού συστήματος, αντικατοπτρίζοντας ένα νέο τρόπο σκέψης σχετικά με την εκπαίδευση, που ευνοεί όχι μόνο την την προσωπική εξέλιξη του κάθε παιδιού αλλά και την αφομοίωση πληροφοριών μέσα σε ένα ανοιχτό και διαδραστικό περιβάλλον. Ένα βήμα προς μια εκπαίδευση που καλλιεργεί την αναλυτική και συνθετική αντίληψη και θα ήταν το ιδανικό πολιτιστικό δώρο άλλωστε για όλη την κοινωνία.
Doctv.gr
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να σε φοβάμαι…
Ενώ εσύ μου φώναζες, τραυμάτιζες την αυτοπεποίθηση μου…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν είχα αξιοπρέπεια επειδή ήμουν μικρός…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να μην τολμάω, να μη δοκιμάζω, να μην προσπαθώ να ανακαλύπτω, να μην παίρνω πρωτοβουλίες, για να μη θυμώνεις…
Ενώ εσύ μου φώναζες, με έκανες να νιώθω ασήμαντος και αδύναμος…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου έδειχνες ότι δεν μπορούσα να σε εμπιστεύομαι…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν μπορούσα να σου μιλήσω αν είχα κάποιο πρόβλημα ή κάποιος μου έκανε κακό, γιατί φοβόμουν πώς θα αντιδρούσες…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι όταν αγαπάμε κάποιον, έχουμε δικαίωμα να του φερόμαστε άσχημα…
Ενώ εσύ μου φώναζες, η φωνή σου δεν με άφηνε να σκεφτώ τα λόγια σου…
Ενώ εσύ μου φώναζες, ίδρωνα, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, το στομάχι και τα αυτιά μου πονούσαν…
Ενώ εσύ μου φώναζες, θύμωνα που δεν νοιαζόσουν για αυτά που ήθελα να σου πω…
Ενώ εσύ μου φώναζες, αναρωτιόμουν που πήγε ο μπαμπάς μου…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να φωνάζω κι εγώ…
Ενώ εσύ μου φώναζες, ήμουν μόνος μου…
Ενώ εσύ μου φώναζες, σκεφτόμουν ότι δεν μ’ αγαπάς πια…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι επιτρέπεται να φέρομαι άσχημα σε κάποιον πιο αδύναμο από μένα…
Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες πώς να φερθώ στα παιδιά μου όταν μεγαλώσω…
Ενώ εσύ μου φώναζες, δεν φανταζόσουν τον αγώνα που πρέπει να δώσω τώρα που μεγάλωσα, για να μη γίνω σαν εσένα…
πηγη : http://mikroimegaloi.gr
http://mikroimegaloi.gr/content/%CE%B5%CE%BD%CF%89-%CE%B5%CF%83%CF%85-%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%B5%CF%82%CE%B5%CE%BD%CE%B1-%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF-%CE%B3%CF%81%CE%BF%CE%B8%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%B9
Λέγομαι Κωνσταντίνος Μανίκας και είμαι μαθητής της πρώτης Λυκείου στο 10 Λύκειο Δραπετσώνας Αποφάσισα να γράψω αυτό το κείμενο, θέλοντας να εκφράσω τον αποτροπιασμό και την αγανάκτησή μου για το θράσος και την υποκρισία και αυτών που μας κυβερνούν καθώς και όλων αυτών των δημοσιογράφων και ΜΜΕ που τους βοηθάνε για να επιβάλλουν τα άνομα και ανήθικα σχέδια τους σε βάρος των μαθητών και της νέας γενιάς.
Αφορμή είναι η απεργία των καθηγητών μου , μέσα στην εξεταστική περίοδο και τα κροκοδείλια δάκρυα πολιτικών και δημοσιογράφων για το μέλλον μου ,που «κινδυνεύει» απ αυτήν.
Τι λέτε;;;;;
Τι μέλλον έχω , -εξαιτίας σας – κι από ποιους πραγματικά κινδυνεύει;;;;
Ας δούμε πρώτα, ποιος διαμόρφωσε το μέλλον και την ζωή όλων, από παλιά.
– Ποιος έφτιαξε το μέλλον του παππού μου και το έντυσε με τα αποφόρια της ΟΥΝΤΡΑ, στέλνοντας τον μετανάστη στη Γερμανία;
– Ποιος κακοδιαχειρίστηκε και κατάκλεψε αυτόν τον τόπο;
– Ποιος ανάγκασε την μητέρα μου να δουλεύει απ το πρωί ως το βράδυ για 530 ευρώ, που αφού πληρώσει λογαριασμούς και φαγητό , δεν περισσεύουν –όχι για να μου πάρει παπούτσια- αλλά ούτε ένα βιβλίο που θέλω απ τον πάγκο του παζαριού;;;;;
– Ποιος μείωσε στο μισό τον μισθό του πατέρα μου;
– Ποιος τον συκοφάντησε ,τον απείλησε με επιστράτευση , απόλυση -αυτόν και όλους τους συναδέλφους του στις μεταφορές- όταν κατέβηκαν σε απεργίες μόνο και μόνο γιατί ήθελαν να ζήσουν με αξιοπρέπεια;
– Ποιος θέλει να κλείσει την σχολή που διάλεξε ο αδερφός μου για να πραγματοποιήσει τα όνειρα του, στο Πανεπιστήμιο;
– Ποιος μου έδωσε φωτοτυπίες αντί για βιβλία;
– Ποιος με άφησε να παγώνω χωρίς θέρμανση στην τάξη μου;
– Ποιος φταίει που μαθητές λιποθυμάνε απ την πείνα;
– Ποιος άφησε τόσους άνεργους;
– Ποιος οδήγησε 4000 ανθρώπους στην αυτοκτονία;
– Ποιος άφησε τους παππούδες μας χωρίς περίθαλψη και φάρμακα;
Οι καθηγητές μου ή ΕΣΕΙΣ τα κάνατε όλα αυτά;;;;
Λέτε επίσης ότι οι καθηγητές μου , με την απεργία , θα καταστρέψουν τα όνειρα μου.
Ποιος σας είπε ότι όνειρο μου είναι να είμαι ένας ακόμα άνεργος στο 67% των νέων ανέργων;
Ποιος σας είπε ότι όνειρο μου είναι να δουλεύω ανασφάλιστος και χωρίς ωράρια για 350 ευρώ το μήνα –όπως ψηφίσατε στην τελευταία σας τροπολογία-;
Ποιος σας είπε ότι όνειρο μου είναι να γίνω οικονομικός μετανάστης ;
Ποιος σας είπε ότι όνειρό μου είναι να γίνω delivery boy;
Δυο λόγια θέλω να πω και στους δασκάλους μου , σ όλη τη χώρα.
Δάσκαλοι μου , έχετε υποχρέωση απέναντι σ όλους τους μαθητές ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΝΕΤΕ ΟΥΤΕ ΒΗΜΑ ΠΙΣΩ .
Αν υποχωρήσετε στον δίκαιο αγώνα σας τότε πραγματικά θα έχετε παίξει με το μέλλον μου και θα το χετε υποθηκεύσει.
Όποια υποχώρηση και να κάνετε , όποια νίκη της κυβέρνησης , θα μου στερήσει το δικαίωμα να χαμογελάω , να ονειρεύομαι , να ελπίζω, να αγωνίζομαι για καλύτερη ζωή για μια ανθρώπινη κοινωνία.
Στους γονείς , τους συμμαθητές μου και σ όλη την κοινωνία έχω να πω τα εξής:
Θέλετε αυτοί που μας διδάσκουν να ζουν μες στην εξαθλίωση;
Θέλετε να μας στοιβάξουν σαν εμπορεύματα στις αίθουσες;
Θέλετε να κλείσουν τα σχολεία και να χτίσουν φυλακές;
Θα αφήσετε τους δασκάλους μας μόνους τους σε αυτόν τον αγώνα ;
Έτσι θα μας μάθετε να φωνάζουμε αλληλεγγύη ;
Θέλετε ο δάσκαλος να είναι παράδειγμα σε μας, αυτοσεβασμού , αξιοπρέπειας μαχητικότητας η παράδειγμα υποδούλωσης;;;
Θέλετε τελικά να ζήσουμε σαν δούλοι ;
Από αύριο κιόλας , καταλήψεις σε όλα τα σχολεία από μαθητές και γονείς για να στηρίξουμε τους δασκάλους μας μ’ ένα τραγούδι , ένα σύνθημα : «εμπρός να τσακίσουμε τυράννους φασίστες»
Όλοι μαζί για να αγωνιστούμε για δημόσια δωρεάν και ποιοτική παιδεία .
Όλοι μαζί για να ανατρέψουμε αυτούς που κλέβουν το γέλιο μας ,το γέλιο των παιδιών σας.
ΥΓ. όχι από ματαιοδοξία αλλά για να στερήσω από κάποιους το γελοίο επιχείρημα πως «απλά θέλω να χάσω μαθήματα» , παραθέτω τους βαθμούς μου…
Aπό το facebook ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΝΙΚΑΣ
(τί γίνεται στὸ παιδὶ στὴ διάρκεια τοῦ σχολικοῦ ἔτους)
Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς νέας σχολικῆς χρονιᾶς, ἂς δοῦμε τί γίνεται στὸ παιδί, στὴ διάρκεια τοῦ σχολικοῦ ἔτους:
Ἡ τέλεια εἰκόνα μιᾶς ἰσορροπημένης παιδικῆς ἡλικίας, δείχνει ἕνα παιδὶ νὰ ἀσχολεῖται ὅσο προβλέπει τὸ ἐκπαιδευτικὸ σύστημα μὲ τὸ σχολεῖο του, κάνει τὶς ἐργασίες του στὸ σπίτι καὶ παίζει μὲ ὅλη του τὴ ψυχὴ στὸν ὑπόλοιπο χρόνο τῆς ἡμέρας καὶ τὰ σαββατοκύριακα. Ὅμως, γιὰ πολλὰ ἀπὸ τὰ παιδιὰ τῆς ἐποχῆς μας εἶναι μύθος, ἕνα ἄπιαστο ὄνειρο, ποὺ τὸ βλέπουν ἀπὸ τὸ παράθυρο τοὺς γραφείου τους, στὸ ἀπέναντι πάρκο μὲ ἄλλα παιδιά, καθὼς μελετοῦν μιὰ ἀπὸ τὶς δύο γλῶσσες ποὺ διδάσκονται ἐπιπλέον ἢ τὴν ὥρα ποὺ μελετοῦν ἕνα μουσικὸ ὄργανο.
Τὰ περισσότερα παιδιὰ σήμερα ἐμπλέκονται σὲ μιὰ ποικιλία δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ἀθλητισμοῦ, ποὺ κλέβουν ὅλο τὸν ἐλεύθερο χρόνο τους, ἂν ὄχι καὶ λίγο ἀπὸ τὸν ὕπνο τους.
Καθόλου σπάνια, παιδιὰ ἐννέα καὶ δέκα ἐτῶν παραπονοῦνται γιὰ ἄγχος, προβλήματα ὕπνου καὶ κούρασης. Συνήθως οἱ ἰατρικὲς ἐξετάσεις καὶ ὁ παιδίατρος δὲν βρίσκουν τίποτε τὸ ἀνησυχητικό. Ἂν τὰ συμπτώματα ἐπιμένουν συνήθως θὰ συστήσουν μία ψυχολογικὴ ἐξέταση τοῦ παιδιοῦ. Ὁ εἰδικός, ἂν δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι παράγοντες, συνήθως ὑποθέτει ὅτι ὑπεύθυνο γιὰ τὴν πίεση ποὺ νιώθει τὸ παιδὶ εἶναι τὸ βαρὺ ἐκπαιδευτικὸ πρόγραμμα. Μιὰ τέτοια ἐξήγηση, συνήθως ξεσηκώνει τὶς διαμαρτυρίες τῶν γονέων, ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ παιδί τους, ὄχι μόνο δὲν πιέζεται, ἀλλὰ εἶναι καὶ πολὺ χαρούμενο μὲ τὶς δραστηριότητές του.
Πολλὲς φορὲς κάτω ἀπὸ ἕνα πιεστικὸ πρόγραμμα κρύβονται οἱ ὑπερβολικὲς γονεϊκὲς προσδοκίες. Γονεῖς, ποὺ νιώθουν ὅτι δὲν ὑποστηρίχθηκαν ἀπὸ τοὺς δικούς τους γονεῖς σὲ ἐξωσχολικὲς δραστηριότητες, προσπαθοῦν στὸ παιδί τους νὰ δώσουν ὅσα περισσότερα καὶ ὅσο καλύτερα μποροῦν.
Ὅμως, τὰ παιδιὰ μὲ ἕνα φορτωμένο πρόγραμμα, μὲ ὑπερδραστηριότητες, δὲν εἶναι οὔτε ἤρεμα οὔτε εὐτυχισμένα. Ἂν ὁ εἰδικὸς τὰ ρωτήσει ἰδιαιτέρως συνήθως ἐξομολογοῦνται πὼς ἀγαποῦν ὅ,τι κάνουν ἀλλὰ τοὺς λείπει πάρα πολὺ ἡ ξεγνοιασιά, τὸ παιχνίδι, ἡ παρέα μὲ ἄλλα παιδιά.
Πολλοὶ εἰδικοὶ ἀνὰ τὸν κόσμο ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ ὑπεραπασχόληση χιλιάδων παιδιῶν μὲ ποικιλία ἐξωσχολικῶν δραστηριοτήτων κινδυνεύει νὰ γίνει ἐθνικὸ γιὰ κάθε χώρα ζήτημα. Οἱ ὑπερ- γονεῖς- ὅπως τοὺς χαρακτηρίζουν- ὁδηγοῦν, κι ἂς ἔχουν τὶς καλύτερες τῶν προθέσεων, τὰ παιδιά τους σὲ ψυχολογικὴ πίεση καὶ σ΄ ἕνα μὴ ὑγιῆ ἀνταγωνισμὸ ἀλλὰ καὶ στὴν ἀνάπτυξη τοῦ φόβου τῆς ἀποτυχίας μέσα ἀπὸ τὴ συνεχῆ σύγκριση μὲ τὰ ἄλλα παιδιά. Τονίζουν ὅτι δὲν εἶναι καθόλου καλὴ ἰδέα τὸ παιδὶ νὰ ζεῖ κάτω ἀπὸ τόση πίεση. Ἀργότερα μπορεῖ νὰ γίνει εὐάλωτο καὶ νὰ ἐκτεθεῖ στὸν κίνδυνο ψυχικῶν διαταραχῶν ἢ διαταραχῶν προσωπικότητας.
Καθὼς ἡ σχολικὴ ἡλικία προχωρᾶ, στὸ γυμνάσιο γιὰ παράδειγμα, ἡ ἐξωσχολικὴ ὑπεραπαασχόληση ἔχει καὶ ἄλλες ἐπιπτώσεις: Περιορίζει τὴν δημιουργικότητα καὶ τὴν ἀναλυτικὴ καὶ συνθετικὴ σκέψη τους, τὴν ἐπαφὴ μὲ τὶς συγκινήσεις τοῦ περιβάλλοντος: Τὰ παιδιὰ δὲν ἔχουν χρόνο νὰ ἀπολαύσουν τίποτε, μία βόλτα στὴ θάλασσα ἢ στὴν ἐξοχή, χάνουν τὶς εὐκαιρίες, ποὺ προσφέρουν οἱ σύγχρονες πολιτισμικὲς εὐκαιρίες γιὰ νὰ ἀνακαλύψουν καὶ νὰ βιώσουν πράγματα μόνο καὶ μόνο γιατί δὲν ἔχουν ἐλεύθερο χρόνο. Οἱ μὴ δομημένες, ἀπρογραμμάτιστες δραστηριότητες, οἱ ἐλεύθερες κατασκευές, ἐπιτρέπουν στὰ παιδιὰ νὰ ἀνακαλύψουν τί τοὺς ἀρέσει καὶ τί ὄχι, νὰ βροῦν δημιουργικοὺς τρόπους ἀπασχόλησης, νὰ νιώσουν χαρὰ καὶ εὐχαρίστηση, χωρὶς τὴν πίεση τοῦ προγραμματισμοῦ. Ἡ ἐπαφὴ μὲ τοὺς συνομιλίκους εἶναι πολὺ σημαντικὴ, τὰ βοηθοῦν νὰ ἀποκτήσουν αὐτογνωσία, κοινωνικότητα καὶ αὐτορύθμιση στὰ συναισθήματα καὶ στὶς παρορμήσεις τους.
Μερικὲς φορὲς τὸ πρόγραμμά τους δὲν τὰ ἀφήνει οὔτε νὰ ἀναπνεύσουν. Οἱ γονεῖς δὲν ὑποψιάζονται πόση πίεση αἰσθάνονται τὰ παιδιά τους καὶ ὀνειρεύονται ὅτι ὅταν αὐτὰ θὰ μεγαλώσουν θὰ θυμοῦνται τὴν παιδική τους ἡλικία μὲ νοσταλγία γιὰ τὰ τόσα πράγματα ποὺ ἔκαναν. Οἱ εἰδικοὶ ἐπισημαίνουν ὅτι μᾶλλον αὐτὰ τὰ παιδιὰ θὰ κρατήσουν ὅτι ἔνιωθαν κυριολεκτικὰ ἐξουθενωμένα καὶ πόσο οἱ γονεῖς τους μὲ ἤρεμο ἀλλὰ πιεστικὸ τρόπο τὰ προέτρεπαν νὰ ἑτοιμαστοῦν πιὸ γρήγορα γιὰ τὴν ἑπόμενη προγραμματισμένη δραστηριότητα καὶ ὅτι οὐσιαστικὰ θὰ νιώσουν ὅτι ἔχασαν τὴν παιδική τους ἡλικία, αὐτὴν τῆς ἀθωότητας, τῆς ξενιασιᾶς καὶ τοῦ παιχνιδιοῦ.
Στρές: Εἶναι πάντα κακό;
Τὸ στρὲς εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἀπάντηση τοῦ ὀργανισμοῦ, κάτω ἀπὸ συνθῆκες πίεσης, ὑπερ-δραστηριότητας ἀλλὰ καὶ φόβου. Ἄν, γιὰ παράδειγμα, κάποιος βρεθεῖ ἀντιμέτωπος μὲ ἕνα ἐλέφαντα καὶ κινδυνεύει ἡ ζωή του, ὁ ὀργανισμὸς θὰ βρεθεῖ σ΄αὐτὴ τὴν κατάσταση ποὺ ὀνομάζεται « μάχη ἢ φυγή». Ἡ ὀργανικὴ ἀπόκριση- αὔξηση τῶν καρδιακῶν παλμῶν, θέση τῶν μυῶν σὲ ἑτοιμότητα, αὔξηση τῆς ἀρτηριακῆς πίεσης καὶ ἔκκριση ἀδρεναλίνης- μπορεῖ νὰ σώσει τὴ ζωὴ κάποιου μὲ τὸν νὰ τὸν κάνει ἰκανότερο νὰ τρέξει μὲ ταχύτητα ποὺ δὲ θὰ μποροῦσε ποτὲ του νὰ φανταστεῖ. Φυσιολογικὰ ἐρεθίσματα ποὺ ὁδηγοῦν στὸ στρὲς εἶναι καλοδεχούμενα γιατί γίνονται κίνητρα δράσης καὶ ὄχι παθητικότητας. Ὅμως, μία τέτοια ὀργανικὴ κατάσταση συναγερμοῦ δὲν μπορεῖ νὰ συμβαίνει στὸν ὀργανισμὸ παρὰ μόνο σὲ ἔκτακτες περιπτώσεις. Ἂν συνεχῶς ἐξαναγκάζεται νὰ λειτουργεῖ μὲ αὐτοὺς τοὺς ρυθμοὺς θὰ ὁδηγηθεῖ σὲ ἐξάντληση.
Οἱ οἰκογενειακὲς σχέσεις
Τὰ παιδιὰ χρειάζονται τοὺς γονεῖς καὶ τὴν οἰκογένειά τους καὶ σὲ χαλαρὲς στιγμὲς καὶ ὄχι μόνο νὰ τὰ συνοδεύουν ἀπὸ τὴ μία δραστηριότητα στὴν ἄλλη. Ἡ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς γονεῖς, σὲ χαλαρὸ ἐπίπεδο, ἡ κουβεντούλα, τὰ ἐπιτραπέζια ἢ ἄλλα παιχνίδια εἶναι ἀνεπανάληπτες στιγμὲς τοῦ παιδιοῦ μὲ τοὺς γονεῖς του καὶ ἴσως αὐτὲς νὰ θυμᾶται περισσότερο ἀργότερα στὴν ἐνήλικη ζωή του.
Γιατί λοιπὸν τόση πίεση;
Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι οἱ περισσότεροι γονεῖς ἔχουν ἀγαθὰ κίνητρα. Σπρώχνουν τὰ παιδιά τους σὲ ἐξωσχολικὰ μαθήματα γιὰ νὰ ἀποκτήσουν ἐφόδια στὴν ἐνήλικη ζωή τους καὶ τὰ ἐμπλέκουν σὲ ἄλλες δραστηριότητες γιὰ νὰ περάσουν τὴν παιδική τους ἡλικία μὲ δημιουργικότητα. Γι’ αὐτὸ τὸ σκοπό, θυσιάζουν ὅλο τὸν ἐλεύθερο χρόνο τους.
Μερικὲς φορές, ὅμως, πίσω ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἄριστες προθέσεις τῶν γονέων δὲν βρίσκονται τὰ καλύτερα κίνητρα: Ἀρκετοὶ γονεῖς θεωροῦν τὰ παιδιὰ τους προέκταση τοῦ ἐγώ τους, θέλουν νὰ κάνουν τὰ προσωπικὰ τους ὄνειρα πραγματικότητα μέσω τῶν παιδιῶν τους. Ἄλλοι πάλι πιέζονται ἀπό τὸν κοινωνικὸ ἀνταγωνισμὸ καὶ συγκρίνουν τὰ παιδιά τους μὲ τὰ παιδιὰ τῶν ἄλλων.
Πάντως ἡ σύσταση γιὰ τὸ τί νὰ κάνουν οἱ γονεῖς βρίσκεται στὸ Ἀριστοτελικὸ μέτρο: Οὔτε τόσες πολλὲς δραστηριότητες ἀλλὰ οὔτε καὶ καθόλου. Οἱ ἐξωσχολικὲς δραστηριότητες εἶναι καλὲς μέχρι τὸ σημεῖο ποὺ δείχνουν νὰ βάζουν τὸ παιδὶ σὲ κίνδυνο γιὰ τὴν ἰσορροπία καὶ τὴν αὐτοπεποίθησή του. Καὶ δὲν θὰ ’ταν ἄσχημο, πότε πότε οἱ γονεῖς νὰ ἐλέγχουν τί προτείνουν καὶ γιατί στὸ παιδί τους, μὲ στόχο νὰ περιορίσουν τὶς δικές τους προσδοκίες καὶ τὰ δικά τους ἀνεκπλήρωτα ὄνειρα.
www.agiazoni.gr
o Θέατρο Πόρτα που εισήγαγε με μεγάλη επιτυχία το «Θέατρο για βρέφη» στο ελληνικό κοινό συνεχίζει τη νέα αυτή παράδοση με την παράσταση Άκου από 28 Σεπτεμβρίου 2014.
Ένα παιδί και μια μελωδία. Το παιδί ξυπνάει, γιατί η μελωδία που τον συνόδευε, παύει. Ξυπνάει και παλεύει να τη θυμηθεί, να την ξαναφέρει πίσω, να την ανασυνθέσει. Αλλιώς το παιδί δεν θα μπορέσει να κοιμηθεί. Κι ένα μεγάλο «ταξίδι» ξεκινάει.
O Δημήτρης Καραντζάς μετά από παραστάσεις στην Επίδαυρο, τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και το Φεστιβάλ της Αβινιόν, επιστρέφει στο Θέατρο Πόρτα και μετά τον Οδυσσεβάχ, σκηνοθετεί το Ακου, μία παράσταση για βρέφη (1-3 ετών). Συνοδοιπόρος του ο Κορνήλιος Σελαμσής, σταθερός συνεργάτης του θεάτρου που οι μουσικές του έχουν ντύσει πολλές σπουδαίες παραστάσεις των τελευταίων ετών. Ερμηνεύει ο Κωνσταντίνος Βουδούρης.
Σκηνοθεσία Δημήτρης Καραντζάς
Μουσική Κορνήλιος Σελαμσής
Σκηνικά–Κοστούμια Ιωάννα Τσάμη
Ερμηνεία Κωνσταντίνος Βουδούρης
Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου (kikipap.com)
Διάρκεια: 35 λεπτά
«Μετά από τη χαρά που μας έδωσαν το Ελα, έλα και το Πού είναι; έπρεπε να βρούμε κάτι καινούριο και διαφορετικό που να ενδιαφέρει εξ’ ίσου το βρεφικό μας κοινό. Την ιδέα μού την έδωσαν δυο στιγμές από το Πού είναι; Στιγμές όπου τα μωρά έμεναν άφωνα και μαγεμένα ακούγοντας απλώς κάποιες νότες μουσικής ή κάποιους ήχους. Ετσι σκέφτηκα πως το επόμενο θέαμα θα έπρεπε να λέγεται Άκου και να βασίζεται σε ήχους και σε μουσική . Όπως παρακολουθούσαν τα μωρά την ανάγκη μιας ηρωίδας να πιάσει το φεγγάρι ή μιας άλλης να ξαναδεί τη μαμά της, τώρα το θέμα να είναι η ανάγκη ενός παιδιού να ξαναβρεί μια μελωδία που το μάγεψε φευγαλέα κι ύστερα χάθηκε.
Ο Δημήτρης Καραντζάς και ο Κορνήλιος Σελαμσής αγκάλιασαν την ιδέα μου με ενθουσιασμό και φτιάχνουν τώρα τη δική τους εκδοχή που μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική, αλλά σίγουρα θα είναι πολύ ενδιαφέρουσα».
Ξένια Καλογεροπούλου
Τοποθεσία: Θέατρο Πόρτα, Μεσογείων 59, Αθήνα
Ημερομηνία: Από 28 Σεπτεμβρίου 2014
Σάββατο 11.00, Κυριακή 11.00
(και από 25/10/14 μόνο κάθε Σάββατο 11.00)
Τιμές εισιτηρίων: Γενική είσοδος 8 €
Για πακέτα συνδρομών και εκπτωτικές προσφορές επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του θεάτρου www.porta-theatre.gr
Προπώληση: www.viva.gr, τηλ. 11876, Public, Παπασωτηρίου, Seven Spots, Ιανός, Reload
Πληροφορίες: Τηλ.: 210 77 11 333
www.porta-theatre.gr
Πληροφορίες–κρατήσεις για τις σχολικές παραστάσεις: Εύα Στυλάντερ, Δευτέρα–Παρασκεύη 9:30-13:30, τηλ. 210 86 58 902 και τηλ.–φαξ 210 86 65 144
Πηγη : http://www.culturenow.gr/
Ελπιδοφόρα «Καταστρούπολη» με θεραπευτική φαντασία
Στο θέατρο Πόρτα, από τις 4 Οκτωβρίου
Το παραμύθι και το θέατρο γίνονται φάρμακα, που θεραπεύουν την άρρωστη ψυχή μας, αλλά και εργαλεία, για να ξαναφτιάξουμε τον κατεστραμμένο κόσμο μας, στο έργο (για παιδιά από 10 ετών) του Φίλιπ Ρίντλεϊ, «Καταστρούπολη» («Brokenville»). Η παράσταση, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και σημείωσε επιτυχημένη πορεία στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών, παρουσιάζεται ξανά στο Θέατρο Πόρτα, από τις 4 Οκτωβρίου έως τις 22 Νοεμβρίου.
Η Ξένια Καλογεροπούλου σε έναν παράξενο ρόλο και ο Μανώλης Μαυροματάκης ως σκηνοθέτης, ξετυλίγουν τη συγκινητική ιστορία του Σάκα, της Γκλίτερ, του Φράντζα, της Μελανιάς και του Τατουάζ. Πέντε ανυποψίαστων εφήβων που, με την καθοδήγηση ενός παιδιού και μίας μάγισσας γριάς, φτιάχνουν την ιστορία της ζωής τους από την αρχή.
Με την «Καταστρούπολη», ο – γνωστός από τον κινηματογράφο και το θέατρο – Φίλιπ Ρίντλεϊ δημιουργεί μια πολύ σύγχρονη, αλλά και ελπιδοφόρα αλληγορία για το θέατρο, ως μέσο αντίστασης στην αποδόμηση του κόσμου μας. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Αγγλία, το 2000, με τον Τζουντ Λο στον ρόλο του Φράντζα, και έγινε παράσταση το 2003, στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας, με μεγάλη επιτυχία.
Τροφή για την κενή τους ύπαρξη
Όταν όλα τα αποθέματα της μνήμης μας έχουν εξαντληθεί, άραγε από πού θα βρει η φαντασία μας να αντλήσει το υλικό, που της χρειάζεται, για να σχεδιάσει τη ζωή μας παρακάτω; Οι άνθρωποι της «Καταστρούπολης», πέντε – όχι και τόσο άγνωστοι, δυστυχώς, σε εμάς – ανήλικοι ενήλικες, άπληστοι και υπερόπτες, ανυποψίαστοι και αμνήμονες, βρίσκονται σε αυτό ακριβώς το κρίσιμο σημείο. Όχι την ιστορία της ζωής τους, μα ούτε καν το όνομά τους δεν μπορούν να θυμηθούν. Ε τότε… ας μπουν σε μια άλλη ιστορία. Και τότε, ένα παιδί που δεν μιλάει και μια μάγισσα γριά, ίσως, να τους βοηθήσουν να σχεδιάσουν από την αρχή μία κοινή δική τους νέα ιστορία. Με νέα ονόματα.
Στη διαδικασία αυτή, η γλώσσα του θεάτρου γίνεται για την άρρωστη ψυχή τους γιατρικό, τροφή για την κενή τους ύπαρξη και εργαλείο μαγικό που ενεργοποιεί τη φαντασία τους. Και η φαντασία τους, περισυλλέγοντας το υλικό που της χρειάζεται μέσα από το ανεξάντλητο απόθεμα της κοινής τους μνήμης, της μνήμης των παραμυθιών, τα καταφέρνει να αναπληρώσει τα ελλείμματά τους, να ανασυγκροτήσει την αυτοσυνειδησία και τη μνήμη τους και, τελικά, να σχηματίσει για τους ίδιους, αλλά και τις σχέσεις τους, κάποια σαφώς πιο ελκυστικά, πιο ανθρώπινα και εντελώς καινούρια περιγράμματα. Για μια καινούρια αφήγηση της ίδιας της ζωή τους.
Σε κάτι άλλο, καινούριο και ανακουφιστικό
Μες στα χαλάσματα ενός σπιτιού ερειπωμένου, κοιμάται ένα παιδί. Το φεγγαρόφωτο και η μελωδία από ένα μουσικό κουτί είναι οι μόνοι φύλακες του ύπνου του. Σε λίγο, εμφανίζονται, ένας ένας, κάποιοι άνθρωποι, που δεν θυμούνται απολύτως τίποτα. Ούτε καν το όνομά τους. Μάλλον, έχει συμβεί κάτι κακό. Αλλά τι;
Θα δώσουν ο ένας στον άλλο καινούρια ονόματα. Ξυπνάει το παιδί και, ξαφνικά, τους βλέπει όλους μαζεμένους γύρω του. Τρομάζει! Μία παράξενη γριά τούς βάζει να του πουν παραμύθια, για να το ηρεμήσουν. Όλοι μαζί θα φτιάξουν ιστορίες από την αρχή. Παράξενες και παιχνιδιάρικες, που θα τους επιτρέψουν και να θυμηθούν, μα και να προχωρήσουν. Σε κάτι άλλο, πιο καινούριο και σαφώς πιο ανακουφιστικό και ελπιδοφόρο.
Μεγάλες ιστορίες! Για μια πόλη, που αυτοί οι ίδιοι τη βαφτίζουν Καταστρούπολη. Για βασιλιάδες που αγαπούν τον πόλεμο. Αλλά και για άλλους που αγαπούν τα τριαντάφυλλα, μα δεν μπορούν να τα δουν, γιατί τους έχουν βγει τα μάτια από το πολύ κλάμα. Και ιστορίες για βασίλισσες που κάνουν συλλογή από κοχύλια. Ή που, για να κρατήσουν δίπλα τους τον γιο τους, φτιάχνουν ολόκληρα παλάτια από χρυσάφι και διαμάντια. Και ιστορίες φοβερές! Για μάγισσες κακάσχημες που ερωτεύονται παράφορα πρίγκιπες ωραιοπαθείς και ξιπασμένους. Για μαγικούς καθρέφτες και πουλιά σαλταρισμένα. Για μπλε κοράλλια σπάνια, αλλά και για ιπτάμενα θαλάσσια γιγαντιαία άλογα. Ωραίες ιστορίες! Για μικρούς και για μεγάλους. Δικές μας ιστορίες, όλων μας… Που συγκινούν, διασκεδάζουν και παρηγορούν.
Ταυτότητα παράστασης
Μετάφραση: Ξένια Καλογεροπούλου, σκηνοθεσία: Μανώλης Μαυροματάκης, σκηνικά – κοστούμια: Άγγελος Μέντης, επιμέλεια κίνησης: Ερμής Μαλκότσης, μουσική: Sancho 003 (Κώστας Παντέλης και Φώτης Σιώτας), φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος, κομμώσεις: Χρόνης Τζήμος, βοηθός σκηνοθέτη: Γιάννα Δεληγιάννη. Παίζουν: Θανάσης Δήμου, Άνδρη Θεοδότου, Αριάδνη Καβαλιέρου, Άννα Καλαϊτζίδου, Ξένια Καλογεροπούλου, Αλέξανδρος Καλπακίδης, Χρήστος Σαπουντζής.
Πληροφορίες
Θέατρο Πόρτα: Μεσογείων 59 – Αθήνα, τηλ.: 210 7711333. Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Σάββατο: 18.00, Δευτέρα: 21.15. Διάρκεια παράστασης: 105 λεπτά (με διάλειμμα). Τιμή εισιτηρίου: γενική είσοδος: 10 ευρώ, πακέτα συνδρομών και εκπτωτικές προσφορές: porta-theatre.gr. Προπώληση: καταστήματα: Public, Παπασωτηρίου, Seven Spots, Ιανός, Reload, τηλεφωνικά: 11876, ηλεκτρονικά: viva.gr. Πληροφορίες – κρατήσεις για τις σχολικές παραστάσεις: Εύα Στυλάντερ, (Δευτέρα – Παρασκευή: 9:30 – 13:30), τηλ.: 210 8658902, φαξ: 210 8665144.
πηγη : http://www.naftemporiki.gr
«Ένα μόνο πάθος υπάρχει που ικανοποιεί την ανάγκη του ανθρώπου για την ενότητα με τον κόσμο και για την ταυτόχρονη απόκτηση μιας αίσθησης ακεραιότητας και ατομικότητας. Το πάθος αυτό είναι η αγάπη». Έριχ Φρομ, Η υγιής κοινωνία, (μτφρ. Δ,Θεοδωρακάτος), εκδ. Μπουκουμάνη, Αθήνα 1973.
Μερικά βασικά ερωτήματα
Ακούγεται και γράφεται συχνά σήμερα ότι σύντομα επέρχετια στην εποχή μας ο θάνατος της οικογένειας. Υπάρχει τεράστιος αριθμός διαζυγίων (50% στον Δυτικό κόσμο, 27% στην Ελλάδα, ποσοστό συνεχώς ανερχόμενο), η μονογαμική σχέση δεν υπάρχει ούτε για τις περισσότερες γυναίκες, οι σύζυγοι δεν έχουν χρόνο για τη σχέση τους, ούτε για τα παιδιά τους.
Ο άνθρωπος είναι αγελαίο ζώο σαν όλα σχεδόν α ανώτερα θηλαστικά κι έτσι, απ’ότι γνωρίζουμε, ζούσε πάντα σε κάποιας μορφής οικογένεια. Οι λόγοι που τον ώθησαν (αυτόν και τα άλλα θηλαστικά) σε δημιουργία οικογενειακών μορφών συλλογικής ζωής μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις κατηγορίες:1. Βιολογικοί λόγοι
Ο βασικότερος λόγος ύπαρξης κάθε ατόμου είναι, απ’ ότι φαίνεται, η διαιώνιση του είδους. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνουμε στην κλίμακα διαφοροποίησης των θηλαστικών, τόσο μεγαλύτερο χρόνο ανατροφής των απογόνων τους έχουμε. Το ανθρώπινο είδος παραμένει αβοήθητο μετά τη γέννησή του για πολλά χρόνια, και έτσι χρειάζεται απαραίτητα την παρουσία γονιού, συνηθέστατα της μητέρας, για την επιβίωση, ανατροφή και προστασία του.Η γυναίκα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσει χωρίς τη βοήθεια ενός αρσενικού-κυνηγού που θα φέρει τροφή σ’αυτήν και τα παιδιά της και θα τους προστατεύσει με τη δύναμή του (παλαιότερα μυϊκή, τώρα οικονομική κ.λ.π.) από τους εξωτερικούς κινδύνους. Για να ωθήσει τον άντρα σ’αυτή τη θέση βασικό ρόλο παίζει η σεξουαλικότητα – αλλά όχι μόνο. Είναι γνωστό ότι όλα τα θηλυκά θηλαστικά δεν έχουν οργασμό, δεν έχουν ευχαρίστηση από τη σεξουαλική πράξη. Έχουν οίστρο, μια περίοδο δηλαδή που οι ορμονικές επιταγές επιβάλλουν να δεχτούν το σεξ. Είναι επίσης γνωστό ότι οι περίοδοι οίστρου συχνά είναι πάρα πολύ αραιές (κάθε 1-2 χρόνια).Στο ανθρώπινο είδος όμως η γυναίκα παίρνει ευχαρίστηση, έχει οργασμό και είναι διαθέσιμη για σεξουαλική επαφή όποτε το θελήσει. Αυτό οφείλεται, κατά την προσωπική μου άποψη (ίσως το έχουν πει κι άλλοι και να έκανα μια πλημμελή αναδίφηση της βιβλιογραφίας), σε μια γονιδιακή αλλαγή ώστε να προσαρμοσθεί με τη Δαρβινική έννοια και να έχει τη δυνατότητα για σεξ ανά πάσα στιγμή κι έτσι να μπορέσει να κρατήσει τον άντρα «στο σπίτι».
Η βαθμιαία αποκτημένη δυνατότητα ευχαρίστησης επέτεινε τις αλλαγές αυτές.
2. Κοινωνικοί λόγοι
Η ανάγκη επιβίωσης απέναντι σ’ένα εχθρικό περιβάλλον ανάγκασε τους ανθρώπους να δημιουργήσουν ομάδες, φυλές με κοινούς δεσμούς και αλληλοβοήθεια. Η ανάγκη όμως σεξουαλικής ικανοποίησης και η (ασυνείδητη) ανάγκη διαιώνισης του είδους (να μεταδώσει τα γονίδιά του που είναι η μόνη μορφή αθανασίας) δημιούργησαν μια κατάσταση όπου το ισχυρότερο αρσενικό είχε όλα τα θηλυκά της ομάδας, την καλύτερη τροφή κλπ). Αυτό είναι η κύρια μορφή οικογένειας στα περισσότερα ανώτερα θηλαστικά. Ο άνθρωπος όμως δημιούργησε τότε την πρώτη σοσιαλιστική επανάσταση απέναντι στο καπιταλιστικό μονοπωλιακό κατεστημένο του ισχυρού αρσενικού: Η επανάσταση με βίαιες (φόνος του πατέρα) ή άλλες διαδικασίες οδήγησε στη δημιουργία οικογένειας. Κάθε αρσενικός θα μπορούσε να έχει κι αυτός μια γυναίκα και να δημιουργεί τα δικά του παιδιά. Αυτό νομιμοποιήθηκε σιγά σιγά με τη δημιουργία παραδόσεων και νόμων (ου μοιχεύσεις, ουκ επιθυμήσεις τη γυναίκα του πλησίον σου κλπ).
Έτσι η δημιουργία οικογένειας έφερε μεγαλύτερη αρμονία στη φυλή και καλύτερη συνεργασία ισχυρών και αδυνάτων. Ήταν μια από τις πρώτες μορφές δημοκρατίας. Βέβαια, αυτή η σημαντική εξέλιξη έγινε, ως συνήθως, εις βάρος των γυναικών. Κι έτσι στην εποχή μας, τα τελευταία 50 χρόνια, έχουμε τη δεύτερη σημαντική επανάσταση του ανθρώπινου είδους, τη φεμινιστική! Η γυναίκα άρχισε να δουλεύει, να είναι οικονομικά ανεξάρτητη, να μπορεί να ελέγχει την αναπαραγωγική της λειτουργία (το «χάπι») και αυτό έφερε πάρα πολλά καλά στη σημερινή κοινωνία αλλά και προβλήματα, στα οποία θα αναφερθώ λίγο αργότερα.
3. Ψυχολογικοί λόγοι
Οι ψυχολογικοί λόγοι συνδέονται ασφαλώς και αλληλοεπηρεάζονται με τους κοινωνικούς και βιολογικούς, που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Επειδή το ανθρώπινο βρέφος είναι απόλυτα εξαρτημένο για την επιβίωσή του από τη μητέρα του, υπάρχει η ανάγκη να κάνει δεσμό σωματοψυχικό με τη μητέρα αυτή (attachment). Σήμερα, γνωρίζουμε πάρα πολλά στοιχεία για τον δεσμό αυτό που είναι πολύπλοκος, αρχίζει από την ενδομήτρια ζωή και καταλήγει στην ενηλικίωση, περνώντας από πολλές φάσεις.
Δυσκολίες στη διάρκεια αυτών των φάσεων, και ιδιαίτερα στη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής, θα έχουν πολύ σημαντικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου. Υπάρχουν βέβαια και πάρα πολλές άλλες ψυχολογικές παράμετροι, όπως π.χ. η παιδική σεξουαλικότητα, αλλά τόνισα κυρίως τη δημιουργία δεσμού γιατί αυτή έχει σημαντικότατο ρόλο στα προβλήματα της σημερινής οικογένειας.
Οι βιολογικοί λόγοι δεν μεταβάλλονται εύκολα. Υπάρχουν ασφαλώς γονιδιακές μεταβολές, αλλά παίρνουν χιλιάδες χρόνια. Το ίδιο περίπου αφορά και τους ψυχολογικούς λόγους, παρόλο που μερικοί μπορούν να προσαρμοστούν ευκολότερα, αλλά πάλι χρειάζονται χιλιάδες χρόνια.
Αυτοί που μεταβάλλονται συνεχώς, άλλοτε ταχύτερα άλλοτε λιγότερο, είναι οι κοινωνικοί παράγοντες. Ξεχωρίζω τους παράγοντες αυτούς σε δύο αδρές κατηγορίες, αυτούς που επηρεάζουν κυρίως την οικογένεια εσωτερικά και εκείνους που την επηρεάζουν εξωτερικά ή γενικότερα.
Θα εξετάσουμε τώρα πολύ περιληπτικά μερικούς από τους παράγοντες αυτούς, που επηρεάζουν καταλυτικά τη σημερινή οικογένεια και θα καθορίσουν την πορεία και το μέλλον της.
Παράγοντες που επηρεάζουν την εσωτερική ζωή της οικογένειας
Υπάρχουν έντονες αλλαγές στον γάμο, τις ερωτικές σχέσεις και την ανατροφή των παιδιών. Σε μέγιστο βαθμό οι αλλαγές αυτές οφείλονται στη φεμινιστική επανάσταση – τη δεύτερη μεγάλη κοινωνική επανάσταση στην ιστορία του ανθρώπου. Η απελευθέρωση της γυναίκας στον Δυτικό κόσμο επήλθε για οικονομικούς λόγους. Στον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο οι γυναίκες εργάστηκαν και συνέχισαν και μετά από αυτόν.
Η οικονομική ανεξαρτησία ήταν ο κύριος μοχλός που μετέτρεψε τη γυναίκα από ουσιαστικά υποτελή του άνδρα σε ισότιμο σύντροφο. Οι γυναίκες επιζητούν τώρα καριέρα, δεν θέλουν να κάνουν πολλά παιδιά, αρκετές φορές καθόλου. Η σχέση με τον άνδρα άλλαξε ριζικά. Παλιότερα σε αιτήσεις διαζυγίου ήταν 1 στις 20 περιπτώσεις που ζητούσε η γυναίκα διαζύγιο. Τώρα είναι 15-16 φορές στις 20.
Η γυναίκα επιζητεί μεγαλύτερη σεξουαλική ελευθερία και ικανοποίηση. Ο αριθμός των γυναικών που έχουν μία ή περισσότερες φορές εξωσυζυγικές σχέσεις κυμαίνονται από 20-70%, ανάλογα με τις χώρες και τις στατιστικές. (Το αντίστοιχο ποσοστό των ανδρών φτάνει το 90%, αλλά αυτό ήταν πάντα έτσι.).
Ο γάμος, ως θεσμός, έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα. Λόγω της εργασίας και των δύο συντρόφων έχουν σπάνιες ευκαιρίες και λίγο χρόνο να είναι μαζί και να σφυρηλατήσουν σιγά σιγά μια πιο ολοκληρωμένη σχέση.
Επειδή τα άτομα, και ιδίως οι γυναίκες, ζητούν μια καλύτερη ποιότητα σχέσης, όταν δεν τη βρίσκουν καταφεύγουν εύκολα στο διαζύγιο. Οι νέες κοπέλες είναι συνήθως πιο κυριαρχικές σήμερα απέναντι στους νέους (ακόμη και στην πάλαι ποτέ ανδροκρατική Ελλάδα), κι αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα στις σχέσεις. Οι νέοι έχουν αναπτύξει αμυντικά μια αδιαφορία για το σεξ και αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα όπως ανικανότητα.
Συχνά, παρά τη μεγάλη σεξουαλική ελευθερία, πάρα πολλοί νέοι και πάρα πολλές νέες είναι μόνοι και νιώθουν μοναξιά. Οι επαφές γίνονται σχετικά απρόσωπα μέσω του Internet, αλλά μου έχει κάνει εντύπωση ότι συχνά μιλούν πολύ στο Διαδίκτυο αλλά αποφεύγουν να συναντηθούν.
Το κύριο όμως πρόβλημα για μένα είναι η ανατροφή των παιδιών. Πρώτα είχαμε την εκτεταμένη οικογένεια με κύριο πρόσωπο τη μητέρα, αλλά και τον πατέρα, τους συγγενείς, τη γειτονιά. Τώρα η οικογένεια αυτή τείνει να εκλείψει στις μεγάλες πόλεις. Μεταβήκαμε, στην πυρηνική οικογένεια (συνήθως μητέρα-πατέρας κι ένα παιδί, σπανιότερα δύο). Αυτό έχει μειονεκτήματα πολλά, αλλά έγινε πολύ χειρότερο από την ανάγκη να έχουμε άλλα πρόσωπα να φροντίζουν το παιδί λόγω της εργασίας της μητέρας. Τα πρόσωπα αυτά είναι συχνά άλλης εθνικότητας και πολλές φορές αλλάζουν. Έτσι έχουμε σήμερα μια καινούργια μορφή οικογένειας, την οποία ονομάζω «νέο-εκτεταμένη», όπου γονείς, η εναλλασσόμενη βοηθός (πολλές φορές μία το πρωί και άλλη το απόγευμα), σπανιότερα κάποιες ώρες με γιαγιά και παππού, όταν υπάρχουν και είναι διαθέσιμοι, αποτελούν μια ετερόκλητη «οικογένεια» με διαφορετικές συμπεριφορές προς το παιδί. Το παιδί όμως χρειάζεται ένα πρόσωπο με την ίδια γλώσσα, φωνή, τρόπο χειρισμού, μυρωδιά, δέρμα κ.λ.π. ώστε να μπορέσει να δημιουργήσει δεσμό που θα αποτελεί τη βάση της κατοπινής του ασφάλειας.
Τα σημερινά παιδιά σ’ένα μεγάλο ποσοστό δεν δημιουργούν αυτόν τον ασφαλή δεσμό με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα ψυχικό κενό μέσα τους, που τα δυσκολεύει να κάνουν ουσιαστικές σχέσεις-δεσμούς με άλλους ανθρώπους. Άλλα παιδιά αποσύρονται και προσπαθούν να καλύψουν το κενό με ουσίες (αλκοόλ-φαγητό-ναρκωτικά) και άλλα επιζητούν μια συνεχή διέγερση που τη βρίσκουν συχνά στη βία και στην παραπτωματική συμπεριφορά.
Ο πατέρας, που ενδιαφέρεται σήμερα περισσότερο για τα παιδιά του, όταν παίρνει διαζύγιο ενδιαφέρεται πολύ λιγότερο γιατί κατά κανόνα ξαναπαντρεύεται και έχει άλλα παιδιά.
Έτσι έχουμε σήμερα:
Μονογονεϊκές οικογένειες που συνήθως αποτελούνται από τη μητέρα και ένα-δύο παιδιά, αλλά και
Πολυγονεϊκές οικογένειες όπου διαζύγια και δεύτεροι ή και τρίτοι γάμοι δημιουργούν ένα «συνονθύλευμα» οικογενειακό. Τα παιδιά έχουν ένα φυσικό πατέρα, ένα «νέο πατέρα» από τον καινούργιο γάμο της μητέρας και συχνά κι έναν ακόμη «νεότερο πατέρα» από τον δεύτερο γάμο της. Αυτό είναι πολύ συνηθισμένο στο εξωτερικό, αλλά αυξάνεται ταχύτατα και στη χώρα μας.
Υπάρχει εδώ και ένα άλλο «μπέρδεμα» με τις αδελφικές σχέσεις. Γνήσια αδέλφια, αδέλφια που έφερε ο πατέρας από τον προηγούμενο γάμο, αδέλφια από τον καινούργιο γάμο (ετεροθαλή). Υπάρχουν προβλήματα έντονα για το ποια είναι η θέση του κάθε παιδιού στην καινούργια, ανασυστημένη οικογένεια. Σε πολλές έρευνες (και μία εκτεταμένη που είχαμε κάνει στην κλινική μου – Κέντρο Οικογενειακής Ψυχιατρικής) στο Λονδίνο, περίπου 80% των παιδιών που προσέρχονταν στην κλινική ήταν παιδιά από διαζευγμένα ζευγάρια. Αλλά και για τους γονείς υπάρχουν περαιτέρω προβλήματα: π.χ. ποιος είναι ο ρόλος του πατέρα απέναντι στα παιδιά του προηγούμενου γάμου της νέας του γυναίκας και αντίστροφα. Τα προβλήματα αυτά επιτείνονται όταν έχουμε πολυεθνικές οικογένειες, γάμους μεταξύ ατόμων διαφορετικής φυλής, χρώματος, κουλτούρας και θρησκείας. Αυξάνονται ταχύτατα και στην Ελλάδα όπου ήδη το 10% του πληθυσμού είναι μετανάστες. Τα προβλήματα δεν είναι τόσο μεταξύ του ζευγαριού, αλλά αφορούν κυρίως τα παιδιά ου αντιμετωπίζουν προβλήματα στο σχολείο. (Πολλά τέτοια παιδιά δεν είναι εύκολα αποδεκτά από άλλα παιδιά που ανήκουν π.χ. σε μια φυλή. Παιδιά από λευκό και μαύρο γονιό δεν είναι αποδεκτά ούτε από τα μαύρα ούτε από τα λευκά παιδιά. Το ίδιο όσον αφορά θρησκεία, κουλτούρα κ.λ.π.).
Η ανατροφή αυτών των παιδιών συχνά είναι πολύ δύσκολη, γιατί είναι πολύ δύσκολο για κάθε γονιό να ξυφύγει από τους εσωτερικούς περιορισμούς (συχνά ασυνείδητους) που έχει από τη δική του ανατροφή.
Τα προβλήματα αυτά είναι έντονα στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης που βίωσαν το μεταναστευτικό ρεύμα νωρίτερα, αλλά είναι σίγουρο ότι πολύ σύντομα θα εμφανιστούν και στη χώρα μας. Συνήθως τα προβλήματα γίνονται έντονα στα παιδιά, που βιώνουν ένα συγκεχυμένο ρόλο κι έννοια ταυτότητας. Που ανήκουν; Στη χώρα των γονιών τους; Στην καινούργια χώρα όπου γεννήθηκαν;
Στις μεταναστευτικές οικογένειες τα προβλήματα γίνονται έντονα στη δεύτερη αυτή γενιά των παιδιών, που γεννήθηκαν π.χ. στην Ελλάδα, αλλά δεν είναι εύκολα αποδεκτά στο σχολείο και στη δουλειά – ανήκουν συνήθως και σε μια κατώτερη οικονομικά τάξη. Αυτό δημιουργεί συχνά θυμό με τους γονείς τους, με τον εαυτό τους, αλλά κυρίως με τη νέα πατρίδα τους. Αυτό οδηγεί σε αυξημένη χρήση ουσιών και επιθετικότητα (π.χ. τα παιδιά των προαστίων του Παρισιού, οι εξεγέρσεις στις διάφορες πόλεις της Αγγλίας κ.λ.π.). Συχνά ως αδιέξοδο αυτά τα παιδιά στρέφονται προς τη θρησκεία, ιδιαίτερα οι μουσουλμάνοι, μόνο που αυτό συνδυάζεται μερικές φορές με φανατισμό, εγκληματική και τρομοκρατική συμπεριφορά και εξεγέρσεις.
Εξωτερικοί παράγοντες (κοινωνικοί) που επηρεάζουν την οικογένεια
Όπως τόνισα και παραπάνω, όλοι οι παράγοντες αλληλοδιαπλέκονται. Θα ξεχωρίσω δύο τρεις από αυτούς που τους θεωρώ πολύ σημαντικούς.
1. Τηλεόραση
Είναι τεράστια, ως γνωστόν, η επίδραση της τηλεόρασης στη σημερινή κοινωνία σ’όλους τους τομείς. Οι άνθρωποι ζουν μια «δεύτερη ζωή» μέσα από την τηλεόραση με πολλά θετικά και αρνητικά στοιχεία που δεν θα αναλύσω εδώ.
Ένα είναι βέβαιο: Για ένα πολύ μεγάλο αριθμό παιδιών η τηλεόραση είναι συχνά μια δεύτερη οικογένεια, που τα επηρεάζει σημαντικότατα στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους.
Ζούμε σ’έναν εικονικό κόσμο όπου είναι δύσκολο για τα παιδιά να ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό. Η βία είναι, ίσως, το σημαντικότερο πρόβλημα και, κατά την άποψή μου, όχι μόνο η βία των κινηματογραφικών ταινιών και των τηλεοπτικών σειρών, αλλά η πραγματική βία των ειδήσεων, τις οποίες βλέπουν όλα τα παιδιά και οι έφηβοι.
Ένα θετικό στοιχείο της τηλεόρασης είναι ότι οι γονείς ενημερώνονται για τις γνώσεις μας γύρω από τα ψυχολογικά θέματα και την ανατροφή των παιδιών. Δυστυχώς, όμως, οι συνηθισμένοι παρουσιαστές είναι ακατάλληλοι, και ο κόσμος μπερδεύεται και αδυνατεί να ξεχωρίσει τι είναι σωστό και τι όχι, βλέποντας και ακούγοντας συχνά αντιφατικές απόψεις και γνώσεις από αυτοδιοριζόμενους ειδικούς («σύμβουλοι» ψυχικής υγείας, γάμου, οικογένειας κ.λ.π.).
Η κατάρρευση των ιδεολογικών συστημάτων δημιούργησε σε όλους, αλλά ιδιαίτερα στη νεολαία, ένα ιδεολογικό κενό. Δεν υπάρχει ένα σύστημα ηθικών αξιών για να ρυθμίσουν τη ζωή τους. Η κοινωνική ζωή, όπου το άτομο βιώνει τη ζωή του μαζί με άλλους, έχει μειωθεί σημαντικά. Είναι η εποχή μιας εγωκεντρικής αντίληψης του κόσμου, όπου ο καταναλωτισμός (που ενισχύεται με διαφημίσεις κ.λ.π. από το καπιταλιστικό σύστημα) οδηγεί σε έναν υλικό «ψευδοευδαιμονισμό» χωρίς ουσιαστική απόλαυση της ζωής. Η πολιτική απωθεί τους νέους γατί είναι ψεύτικη, ξύλινη, αποπροσανατολιστική κι εξυπηρετεί κατά κανόνα τα συμφέροντα ορισμένων ομάδων. Το θρησκευτικό αίσθημα έχει κι αυτό καταρρεύσει και γίνεται ακόμη χειρότερο από τον τρόπο που πολιτεύονται η Εκκλησία και οι εκπρόσωποί της.
Η πολιτική απάθεια δημιουργεί φόβο στους πολίτες και ιδιαίτερα στους νέους. Η αντιπαράθεση Ανατολής-Δύσης με θρησκευτικό επικάλυμμα έχει δημιουργήσει την τρομοκρατία που σήμερα είναι άκρως επικίνδυνη λόγω και της πρόσβασης τρομοκρατικών ομάδων σε όπλα επικίνδυνα υψηλής τεχνολογίας. Ο πυρηνικός κίνδυνος που τρομοκράτησε τις αμέσως προηγούμενες γενιές υπάρχει και σήμερα από την τρομοκρατία ή και από ανεξέλεγκτα κράτη όπως η Β.Κορέα. Βέβαια και ο Δυτικός κόσμος έχει εμπλακεί σε πόλεμους συχνά άδικους και για όλους απροκάλυπτου συμφέροντος, όπως στο Ιράκ.
Το μέλλον της οικογένειας
Ανέφερα τηλεγραφικά μερικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη σημερινή οικογένεια και τείνουν να δημιουργήσουν μια εικόνα πιθανώνς διάλυσής της.
Είναι δύσκολο να κάνει κανείς μελλοντολογικές προβλέψεις. Θα περιορισθώ σε μερικές καθαρά προσωπικές απόψεις. Πιστεύω ότι οι βιολογικοί παράγοντες είναι εξαιρετικά ισχυροί κι έτσι τα δύο φύλα πάντα θα πλησιάζουν το ένα το άλλο. Βέβαια δεν είναι απαραίτητο να κάνουν οικογένεια. Οι ψυχολογικοί λόγοι είναι αυτοί που θα διατηρήσουν την οικογένεια. Ο άνθρωπος μεγαλώνει και δημιουργεί έντονο δεσμό με τη μητέρα κι αργότερα με όλη την οικογένεια και τείνει να το επαναβιώσει όταν μεγαλώνει. Η ανατροφή των παιδιών φαίνεται να γίνεται καλύτερα σε μια οικογένεια, παρόλο που υπήρξαν κι άλλες μορφές (π.χ. αρχαία Σπάρτη, κιμπούτζ στο Ισραήλ).
Οι κοινωνικές συνθήκες της σύγχρονης εποχής ωθούν στη δημιουργία οικογένειας. Ο καταναλωτισμός που ωθεί σε εργασία πολύωρη άνδρες και γυναίκες, η έλλειψη κοινωνικού ιστού και κοινωνικής ζωής με απότοκο το κλείσιμο και την εγωκεντρικότητα προκαλούν ένα αίσθημα ψυχικής ερημιάς. Το μόνο μέρος όπου ο άνθρωπος νιώθει ασφαλής και σημαντικός είναι μέσα στην οικογένεια και στις σχέσεις που δημιουργεί εκεί.
Η παγκοσμιοποίηση και η κοινωνία της πληροφορικής μας έδωσαν και θα μας δώσουν πολλά, αλλά επέτειναν το αίσθημα μοναξιάς κι ασημαντότητας του κάθε ατόμου, ιδιαίτερα στους μεγάλους αστικούς χώρους όπου ζει σήμερα το 70% περίπου του συνολικού πληθυσμού. Ο φόβος του θανάτου και ο φόβος του AIDS μας κάνουν να θέλουμε να έχουμε μια μόνιμη σχέση για να τους αντιμετωπίσουμε από κοινού – όπως όταν είμαστε παιδιά.
Συμπερασματικά πιστεύω ότι η οικογένεια θα συνεχίσει να υπάρχει για το προβλέψιμο μέλλον, παρά τις δυσκολίες και τη σύγχυση σήμερα. Θα υπάρξουν πιθανώς κάποιες σημαντικές αλλαγές. Ίσως ο γάμος να μην είναι ισόβιος, αλλά για καθορισμένο διάστημα (έως ότου μεγαλώσουν τα παιδιά) και μετά να είναι δυνητικά ανανεώσιμος. Πιστεύω ότι η μονογαμικότητα θα υποστεί μια φυσιολογική έκλειψη. Ο άνθρωπος θα μπορεί να έχει μια σταθερή οικογένεια και κατά καιρούς κι άλλες σχέσεις. Αυτό, βέβαια, δημιουργεί προβλήματα γιατί και σήμερα αυτό συμβαίνει χωρίς να ομολογείται. Υψηλότατο ποσοστό ανδρών έχουν μία ή περισσότερες εξωσυζυγικές σχέσεις και αυξανόμενο ποσοστό γυναικών το ίδιο. Η κατάσταση αυτή νομίζω ότι θα γίνει φανερή και θα είναι κομμάτι της οικογενειακής ζωής για όσους το έχουν ανάγκη. Κι από το ποσοστό π.χ. των ανδρών (που είναι με βάση διεθνείς στατιστικές πάνω από 90%) φαίνεται ότι η ανάγκη αυτή είναι φυσιολογική και γι’αυτό υπάρχει σχεδόν σε όλα τα θηλαστικά, ακόμη και στα λίγα είδη που δημιουργούν ζευγάρια.
Πιστεύω ότι το Διαδίκτυο θα αποτελέσει, ίσως, τον πιο σημαντικό τρόπο για να βρίσκει κανείς συντρόφους. Και σήμερα το ποσοστό στο εξωτερικό είναι πολύ μεγάλο κι αυξάνεται συνεχώς και στην Ελλάδα. Θα βελτιωθούν, ίσως, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα γίνεται αυτό.
Επίλογος
Ανέφερα πολύ περιληπτικά πως βλέπουμε όλοι σήμερα τον γάμο και τη μοντέρνα οικογένεια. Πιστεύω όμως ότι ο σωστός γάμος και η σωστή οικογένεια παραμένουν και θα παραμείνουν ο μόνος τρόπος για τους περισσότερους ανθρώπους για να είναι όσο είναι δυνατόν ευτυχέστεροι. Είναι ο μόνος τρόπος ολοκλήρωσης της ψυχικής και σωματικής υγείας του ατόμου. Δυστυχώς, ο γάμος και η οικογένεια παρουσιάζουν εγγενώς πολλά προβλήματα, που έχουν σχέση με τις πρώιμες εμπειρίες του ατόμου μέσα στην οικογένειά του.
Γι’αυτό πιστεύω ότι θα πρέπει να υπάρχουν «μαθήματα ζωής» στα σχολεία και σχολές γονέων γι’αυτούς που πρόκειται να παντρευτούν. Το λέω χρόνια αυτό, φαίνεται ουτοπικό, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα γίνει. Θα είναι μία από τις ουσιαστικότερες αλλαγές που θα υπάρξουν στο μέλλον με ανυπολόγιστο όφελος για τον άνθρωπο σε ψυχικό και κοινωνικό επίπεδο.
Η υπομονή ξεκινά από την αγάπη. Για να υπομείνεις τον άλλον, πρέπει να τον πονέσεις.
Και βλέπω πως με την υπομονή σώζεται η οικογένεια”
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γιωσαφάτ Μ. (1987): «Ο κύκλος της ζωής της οικογένειας και η ανάπτυξη του παιδιού», στο Σύγχρονα Θέματα παιδοψυχιατρικής, επιμέλεια Γιάννης Τσιαντής και Σωτ. Μανωλόπουλος, Καστανιώτης, Αθήνα.
Dawkins R. (1989): The selfish Gene, Oxford Univ. Press, London.
Erikson E. (1965): Childhood and Society, Hogarth Press, London.
Lidz T. (1963): The family and human adaptation, Int. Univ. Press, N.York.
πηγές: http://www.encephalos.gr/full/46-4-04g.htm , http://sxoliastesxwrissynora.wordpress.com
απο : http://www.psychologynow.gr
Τα πρώτα χρόνια μετά το 1950, μερικοί ερευνητές από το επιτελείο ενός μεγάλου ψυχιατρικού νοσοκομείου ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για ορισμένη παρατήρηση, που έκαναν σχετικά με τη συμπεριφορά σχιζοφρενών ασθενών του ιδρύματος. Ενώ πιστεύεται, γενικά, πως ο σχιζοφρενής αντιδρά στη δική του κλειστή εσωτερική εικόνα του κόσμου και πως βρίσκεται εκτός επαφής με την πραγματικότητα, οι παρατηρητές αυτοί πρόσεξαν ότι συχνά ο ασθενής, που δέχεται την επίσκεψη της μητέρας του στο νοσοκομείο, δείχνει μεγάλη αναστάτωση για πολλές ημέρες. Αναρωτήθηκαν τι γίνεται ανάμεσα στον ασθενή και στη μητέρα. Προφανώς η οξεία διαταραχή δεν προερχόταν από τη φανταστική ζωή του αρρώστου. Στο νοσοκομείο λοιπόν, έβαλαν μαζί μερικούς σχιζοφρενείς με τις μητέρες τους και παρατήρησαν για ένα διάστημα την αλληλεπίδρασή τους.
Είδαν κάτι συγκλονιστικό. Ο άρρωστος όχι μόνο δεν ήταν «εκτός επαφής», αλλά συμμετείχε ολόψυχα σε ένα πολύπλοκο και διαταραγμένο τύπο επικοινωνίας με τη μητέρα του. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις τους ήταν πως, ενώ η επικοινωνία ανάμεσα στο σχιζοφρενή και στη μάνα του φαινόταν να πραγματοποιείται σε δύο πεδία, το ρηματικό και το βουβό, τα μηνύματα του ενός πεδίου έρχονταν πολλές φορές σε σύγκρουση με τα μηνύματα του άλλου.
Έτσι, την ημέρα του επισκεπτηρίου στο νοσοκομείο ο σχιζοφρενής βλέπει τη μάνα του να έρχεται κοντά του και χαμογελάει πλατιά από τη χαρά του. Ανοίγει τα μπράτσα του για να την αγκαλιάσει. Η μητέρα τον αφήνει να την αγκαλιάσει, αλλά αισθάνεται δυσφορία από τη σωματική επαφή και συμμαζεύεται λίγο, ενώ του μιλάει θερμά όπως και εκείνος, καθώς την υποδέχεται. Ο γιος, νιώθοντας τη βουβή απόρριψη του από τη μητέρα του, αποτραβιέται. Κι εκείνη του λέει ψυχρά: «Τι έπαθες; Δε χαίρεσαι που με βλέπεις;» Σαστίζει τότε ο γιος και κοιτάζει σαν χαμένος.
Στην περίπτωση αυτή ο γιος βρέθηκε σε διπλή πίεση, όπως την ονόμασαν από τότε, παγιδευμένος δηλαδή ανάμεσα σε δύο αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα. Αν ανταποκρινόταν στα θερμά λόγια της μάνας, θα αναγκαζόταν να αγνοήσει τη βουβή ψυχρότητα. Ανταποκρίθηκε στο βουβό μήνυμα, που το κύρος του όμως αρνήθηκε η μητέρα. Δεν μπορούσαν να μιλήσουν για το διφορούμενο στοιχείο στη σχέση τους και δεν μπορούσε ο γιός να αποφύγει να ανταποκριθεί με τρόπο που του προκαλούσε σύγκρουση. Έτσι έπαθε σύγχυση στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει τη διφορούμενη θέση του.
Κι οι ερευνητές μπήκαν σε μία συναρπαστική περιοχή, όπου τη σχιζοφρενική συμπεριφορά άρχισαν να τη βλέπουν κυρίως σαν μία πολύ διαταραγμένη μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στη μάνα και στο παιδί. Ενώ αυτή η συγκεκριμένη έρευνα εξελισσόταν στη γνωστή πια σήμερα σχολή επικοινωνίας των οικογενειακών θεραπευτών και ερευνητών, ορισμένες άλλες θεωρητικές προσεγγίσεις συγκεντρώθηκαν την ίδια εποχή στη σχέση μητέρας και παιιδού. «Ανακαλύψαμε», λέει ο Τζέι Χέιλυ, ένας από τους πιο οξυδερκείς ερευνητές στον τομέα της οικογένειας, «πως οι σχιζοφρενείς έχουν μητέρα!». Και για μεγάλο διάστημα έβλεπαν τη σχέση μάνας παιδιού σαν τον καθαυτό ένοχο για τη «φρενοβλάβεια». Κάποιος ψυχίατρος μεταχειρίστηκε τον όρο «σχιζοφρενογόνος μητέρα» – δηλαδή μάνα δημιουργός σχιζοφρενούς παιδιού – κι ένας άλλος την είπε «διεστραμμένη μάνα». Οι μητέρες βέβαια πολύ αγάπησαν αυτήν την περιόδο της ψυχιατρικής…
Ωστόσο, οι ερευνητές ανακάλυψαν πως είχαν ιδιαίτερη σημασία και οι διαταραχές στη σχέση του πατέρα με το παιδί. Στις οικογένειες αυτές κατά κανόνα οι πατεράδες κρατούσαν τα παιδιά τους σε μεγάλη απόσταση και δεν συνδέονταν μαζί τους, αφήνοντας να κυριαρχεί η μητέρα με την υπερβολική της ανάμιξη στη ζωή των παιδιών. Γιατί οι πατεράδες έμεναν τόσο μακριά από τα παιδιά και τόσο άβουλοι σε ό,τι τα αφορούσε; Οι ερευνητές δεν το ξεκαθάρισαν, πάντως όμως διαπιστώθηκε πως «οι σχιζοφρενείς είχαν και πατέρα», όπως είπε ο Χέιλυ.
Τότε η έρευνα έφτασε σε μία πολύ ενδιαφέρουσα διαπίστωση. Από τη μελέτη των οικογενειών των σχιζοφρενών φάνηκε καθαρά, ότι σχεδόν σε κάθε περίπτωση προϋπήρχαν από καιρό σοβαρότατες δυσκολίες στη συζυγική ζωή των γονέων. Και μάλιστα τα ψυχωτικά επεισόδια του «αρρώστου» φαίνονταν να συνδέονται με τους κύκλους της συζυγικής σύγκρουσης. Όταν οι γονείς μπλέκονταν σε μία μάχη ακόμα μεταξύ τους και καθώς αυτή φούντωνε, ο γιος (ή η κόρη) άρχιζε να παρουσιάζει ψυχωσικά συμπτώματα. Μόλις κλεινόταν σε νοσοκομείο, οι δικοί του σταματούσαν τις εχθροπραξίες για να γίνουν και πάλι γονείς «ενός άρρωστου παιδιού». Η ψύχωση του παιδιού, έμοιαζε να ‘χει ένα πολύ πρακτικό αποτέλεσμα: βοηθούσε τους δύο γονείς να ξεπεράσουν τη σύγκρουση τους προσφέροντας και στους δύο έναν τρόπο για να την αποφύγουν. Με τις περιοδικές υποτροπές της «νόσου» φαινόταν να διατηρείται η σταθερότητα της οικογένειας.
Συνεχίζοντας αυτή την έρευνα οι επιστήμονες άρχισαν να σκέφτονται διαφορετικά για την οικογένεια. Δεν την κοίταζαν πια σαν σύναξη ατόμων, αλλ΄άρχισαν να την αντικρίζουν σαν να έχει την ίδια περίπου ολοκληρωμένη οργάνωση με ένα βιολογικό οργανισμό. Η οικογένεια λειτουργούσε σαν ενότητα, σαν «σύνολο» με δική της δομή, δικούς της κανόνες και στόχους.
Με άλλα λόγια, οι παρατηρητές άρχισαν να βλέπουν την οικογένεια σαν σύστημα. Και τι είναι σύστημα; Η θεωρητικός της οικογενειακής θεραπείας Λυν Χόφμαν σχολιάζει: «Το ερώτημα, τι είναι σύστημα, είναι αρκετά ενοχλητικό. Σύμφωνα με τον πιο συνηθισμένο, καθώς φαίνεται ορισμό του, σύστημα είναι κάθε ενιαίο σύνολο, που τα μέρη του συμμεταβάλλονται σε εξάρτηση μεταξύ τους και που κρατάει την ισορροπία του με αδιάκοπες επανορθωτικές ενέργειες». Πραγματικά ενοχλητικό: είναι «κάτι» που αποτελείται από διάφορα μέρη και αυτά τα μέρη συμπεριφέρονται ακολουθώντας ορισμένη, γνωστή σχέση μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα πλέγμα, που διατηρεί μία σταθερή ισορροπία κάνοντας αλλαγές στον εαυτό του.
Ίσως ένα παράδειγμα, παρμένο από έναν οικογενειακό θεραπευτή, τον Πολ Βατζλάβικ, να δείξει πιο καθαρά, τι σημαίνει σύστημα. Ας υποθέσουμε ότι μελετάμε τον πληθυσμό των λαγών σε μία περιοχή. Ύστερα από μετρήσεις για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, σημειώνουμε περιοδικές διακυμάνσεις στην καμπύλη της πυκνότητας. Τη μία υπάρχει αφθονία λαγών, την άλλη έλλειψη. Οι διακυμάνσεις εμφανίζονται τόσο κανονικές, ώστε οφείλουμε να αναζητήσουμε τους λόγους. Για να τους βρούμε, μπορούμε ή να συνεχίσουμε τη μελέτη των λαγών ή να κοιτάξουμε να βρούμε άλλες μεταβλητές, άλλες επιδράσεις γύρω από αυτά τα τρωκτικά, οι οποίες ίσως να αυξομειώνουν τον πληθυσμό τους.
Έπειτα από σχετικές αναζητήσεις, μας έρχεται κάποτε η ιδέα να σχηματίσουμε το διάγραμμα του πληθυσμού των αλεπούδων στην ίδια περιοχή. Και φτάνουμε στην ενδιαφέρουσα διαπίστωση μίας παρόμοιας κίνησης του πληθυσμού, μόνο που όταν οι αλεπούδες φθονούν ο πληθυσμός των λαγών αραιώνει και το αντίστροφο. Τελικά, καταλαβαίνουμε τι γίνεται. Καθώς οι άφθονοι λαγοί θερίζονται από τις αλεπούδες, ελαττώνεται η κατάλληλη για αυτούς τροφή και έτσι ελαττώνεται και ο πληθυσμός τους. Η ελάττωση των αλεπούδων επιτρέπεται να μεγαλώσει ξανά ο πληθυσμός των λαγών, αλλά τότε αυξάνονται και πάλι οι αλεπούδες, καθώς βρίσκουν περισσότερη τροφή. Και ο κύκλος επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά.
Στο παράδειγμα αυτό σημειώνεται μία ενδιαφέρουσα μετατόπιση του συλλογισμού, παρόμοια με εκείνη που έγινε στον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές σκέπτονταν για την προέλευση της σχιζοφρένειας. Και στις δύο περιπτώσεις οι ερευνητές προχώρησαν από τη μελέτη του συγκεκριμένου ατόμου ή είδους στη μελέτη των σχέσεων, που φαίνονταν να επηρεάζουν το θέμα της έρευνας. Αντί να σκεφτόμαστε ένα είδος, το λαγό, βαλθήκαμε να εξετάζουμε τις σχέσεις τις διαμορφωμένες μέσα στο οικολογικό σύστημα. Κι οι ερευνητές στο νοσοκομείο μετατόπισαν το επίκεντρο της έρευνάς τους από το σχιζοφρενικό άτομο στα πλέγματα αλληλεπιδράσεων μες στην οικογένειά του και ανακάλυψαν ότι το διάγραμμα οξείας διαταραχής του αρρώστου – όπως οι διακυμάνσεις του πληθυσμού των λαγών – γινόταν πολύ πιο ευνόητο, όταν εξεταζόταν σε σχέση με άλλες, «εξωτερικές» δυνάμεις.
Φυσικά, ο κύκλος αλεπούς-λαγού στο λιβάδι αποτελεί μέρος ενός πολύ ευρύτερου συστήματος, όπου περιλαμβάνονται το έδαφος, ο καιρός, τα έντομα και τα άλλα ζώα και φυτά της περιοχής. Και η οικογένεια είναι σύστημα πολύ πιο πολύπλοκο από το τρίγωνο άντρας-γυναίκα-παιδιού. Υπάρχει όμως, σαν κοινό σημείο αναγωγής, η ιδέα του συστήματος, ιδέα αληθινά συναρπαστική.
———————————–
Πηγή: Οικογένεια μαζί όμως αλλιώτικα, κεφ. “Η έννοια του συστήματος”, Αύγουστος Υ. Νάπιερ – Καρλ Χουίτεκερ, Εκδόσεις Κέδρος, 1987
