Οικογένεια
Κάθε τρίτη Κυριακή του Ιουνίου γιορτάζεται η Ημέρα του Πατέρα παγκοσμίως. Όπως και για την μητέρα, έτσι έχει καθιερωθεί η Ημέρα του Πατέρα για να εκφράσουμε την αγάπη μας στον πατέρα μας. Είναι η ευκαιρία να του κάνουμε ένα δώρο, να του ετοιμάσουμε ένα ωραίο δείπνο, να του στείλουμε λουλούδια ή μια κάρτα. Στην Γιορτή του Πατέρα τιμούμε τον πατερα γεννήτορα, τροφό, παιδαγωγό που δίνει όλα τα εφόδια στο παιδί του για να μεγαλώσει που γίνεται παράδειγμα για το παιδί του.
Η Γιορτή του Πατέρα ήταν ιδέα της Sonora Smart Dodd από την Ουάσιγκτον της Αμερικής, που, το 1910, εμπνευσμένη από τη γιορτή της μητέρας, θέλησε να τιμήσει τον πατέρα της. Η Παγκόσμια Ημέρα του Πατέρα πρωτογιορτάστηκε στις 19 Ιουνίου 1910 και έκτοτε γιορτάζεται κάθε τρίτη Κυριακή του Ιουνίου. Μάλιστα, το 1966 ο Αμερικανός πρόεδρος Λίντον Τζόνσον υπέγραψε διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο καθιερώθηκε η τρίτη Κυριακή του Ιουνίου ως Ημέρα του Πατέρα σε όλο τον κόσμο. Εξαίρεση αποτελεί η Αυστραλία όπου η μέρα του Πατέρα γιορτάζεται τον Σεπτέμβριο.
Ως σύμβολο της Ημέρας του Πατέρα επικράτησε το τριαντάφυλλο, το μεν άσπρο, για του ζωντανούς, το δε κόκκινο, για τους νεκρούς πατέρες.
Παιδικό ιχνογράφημα (αξιολόγηση του τρόπου που ζωγραφίζουν τα παιδιά)
Ιστορική αναδρομή
Παιδικό Ιχνογράφημα: Ιστορική αναδρομή
Το ιχνογράφηµα και η ζωγραφική αναγνωρίζονται ως δύο από τους σηµαντικότερους τρόπους έκφρασης των παιδιών και έχουν επανειληµµένα συνδεθεί µε την αποτύπωση της προσωπικότητας και των συναισθηµάτων τους. Οι ζωγραφιές τους αντανακλούν τον εσωτερικό τους κόσµο και απεικονίζουν στοιχεία που αφορούν στην ψυχολογική τους κατάσταση και το διαπροσωπικό τους ύφος.
Το ενδιαφέρον για τη σύνδεση της ψυχικής και νοητικής κατάστασης του ατόµου µε τη ζωγραφιά του ξεκινά ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Οι ειδικοί αυτής της περιόδου θεωρούσαν ότι η εικαστική έκφραση των ψυχικά ασθενών επιβεβαίωνε τη διάγνωσή τους και ειδικά στην περίπτωση της σχιζοφρένειας.
Κατά τη δεκαετία του 1920 ένας ιστορικός τέχνης (Hans Prinzhorn) ενδιαφέρθηκε για έργα τέχνης οι δημιουργοί των οποίων ήταν ψυχικά πάσχοντες. Συνέλεξε πλήθος έργων και αυτή η συλλογή έστρεψε την προσοχή του κοινού στην άποψη ότι οι εικαστικές εκφράσεις μπορούν να έχουν διαγνωστική αξία και αφετέρου να παίξουν ένα σηµαντικό ρόλο στην αποκατάσταση των ασθενών (MacGregor, 1989).
Παράλληλα µε την ανάπτυξη της ψυχολογίας του παιδιού αυξανόταν και το ενδιαφέρον για τη διαγνωστική αξία της ζωγραφιάς τους. Οι πρώτες έρευνες εστίασαν στη χρήση της ζωγραφικής για τον καθορισμό του επιπέδου της νοημοσύνης (Burt, 1921). Ο Burt κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η ζωγραφική έχει λιγότερη σχέση µε τις νοητικές ικανότητες του παιδιού από ότι έχουν τα τεστ νοημοσύνης, ωστόσο πλεονεκτεί σε άλλα σηµεία αφού δεν πρόκειται για µια µαθηµένη δεξιότητα.
Η Goodenough (1926) δηµιούργησε το τεστ «Ζωγράφισε έναν άνθρωπο» βασιζόµενη στην υπόθεση ότι ορισµένες πτυχές του σχεδιασµού σχετίζονται µε τη νοητική ηλικία και εποµένως µπορούν να συµβάλλουν στην αξιολόγηση της νοημοσύνης. Επιπλέον, η Goodenough παρατήρησε ότι εκτός από τη νοημοσύνη το «Ζ-Ε-Α» αποκαλύπτει και κάποια στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού. Πιο συγκεκριμένα θεωρήθηκε ότι µια ανθρώπινη µμορφή σχεδιασμένη από ένα παιδί, παρέχει πληροφόρηση για τα ίδια, αλλά και για την εικόνα που έχουν για τους άλλους.
Η πιο πάνω άποψη αποτελεί και τη βάση ερμηνείας των προβολικών τεστ στα οποία συγκαταλέγονται και οι ζωγραφιές των παιδιών. Αντανακλούν στοιχεία της προσωπικότητας, σκέψεις, αντιλήψεις και συναισθήματα τα οποία δεν µπορούν να εκφραστούν µε τρόπο λεκτικό και ιδιαίτερα από παιδιά των οποίων το λεξιλόγιο δεν ακολουθεί την ηλικία τους.
Εκτός από τη Goodenough, και µια άλλη ειδικός η Machover (1949), δίνοντας τη δική της ανάλυση για το τεστ «Ζωγράφισε έναν Άνθρωπο» θεωρεί ότι όταν ο ενήλικας ή το παιδί σχεδιάζει ακολουθώντας την οδηγία, το αποτέλεσμα σχετίζεται:
« … απόλυτα µε τις δικές του προσωπικές παρορμήσεις, ανησυχίες, συγκρούσεις και αντισταθμιστικά χαρακτηριστικά. Κατά µία έννοια η σχεδιασµένη μορφή είναι το πρόσωπο, το δε χαρτί είναι το περιβάλλον» (σ.35).
Αντίληψη της παιδικής ζωγραφιάς ως µέσο επικοινωνίας
Η παιδική ζωγραφιά φαίνεται ότι χρησιμεύει και σε άλλα επίπεδα έκφρασης του παιδιού. Στο πλαίσιο µιας θεραπευτικής διαδικασίας το σχέδιο αποτελεί ένα µέσο για το παιδί να φέρει, να ανασύρει συναισθήματα, εμπειρίες, αλλά και να λύσει προβλήματα (Rudolph & Arheim, 1974). Το σχέδιο λοιπόν δεν είναι πια µόνο ένα µέσο αξιολόγησης τόσο της νοημοσύνης, όσο και των συναισθηματικών συγκρούσεων του παιδιού, αλλά και ένα µέσο διευκολυντικό για την ανάπτυξή του.
Η ζωγραφική του παιδιού θεωρήθηκε και ως ένα µέσο επικοινωνίας ανάμεσα στο θεραπευτή και το παιδί. Πρωτοπόρος σε αυτό υπήρξε ο Donald Winnicott (1971), ο οποίος ανέπτυξε µια τεχνική την οποία ονόμασε «το παιχνίδι του ορνιθοσκαλίσματος». Σύμφωνα µε το παιχνίδι αυτό και τα δύο μέρη δημιουργούν ορνιθοσκαλίσματα, ζωγραφίζοντας μαζί. Ο θεραπευτής ξεκινούσε µία γραµµή και το παιδί τη συνέχιζε, δημιουργώντας ένα σχέδιο. Στη συνέχεια, το παιδί σχεδίαζε µια γραµµή και ο θεραπευτής έβαζε τα δικά του στοιχεία. Ο σκοπός ήταν η εγκαθίδρυση µιας επικοινωνιακή ς σχέσης µεταξύ αυτών των δύο µερών και συνάµα η παροχή δυνατότητας στο παιδί να εκφράσει τις κρυφές σκέψεις και τα συναισθήµατά του. Στη συνέχεια το παιδί υποβοηθείται να µιλήσει, να φτιάξει µια ιστορία για τις εικόνες που δηµιούργησε µαζί το θεραπευτή.
Ο Lowenfeld (1947) επεσήµανε ότι το παιδί µέσα από τη ζωγραφιά, την κατασκευή, ενώνει διαφορετικά στοιχεία του περιβάλλοντος για να φτιάξει ένα σύνολο µε νόηµα. Η επιλογή που κάνει, ο τρόπος που τα συνενώνει, δείχνει ότι το παιδί δίνει µια εικόνα του εαυτού του.
Εργαλείο αξιολόγησης της γνωστικής ανάπτυξης
Τις δεκαετίες 1960, 70 & 80 τέθηκε το θέµα της σχέσης και σύνδεσης των σχεδίων των παιδιών µε την ανάπτυξη των γνωστικών τους δεξιοτήτων (Winner, 1982). Μάλιστα µια έρευνα βασισµένη στη µελέτη 200.000 παιδικών σχεδίων κατέδειξε τις κοινές µορφές, τα σχήµατα και τις διατάξεις που παρουσιάζονται στα δηµιουργήµατα των παιδιών (Kellogg, 1969) ανάλογα µε τη γνωστική τους ανάπτυξη.
Γιατί τα παιδιά ζωγραφίζουν;
Τα παιδιά ζωγραφίζουν µέσω της µνήµης, της φαντασίας και της πραγµατικότητας. Τα σχέδια από µνήµης βασίζονται σε ό,τι θυµούνται τα παιδιά. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να ζωγραφίσουν κάτι, κάνοντας χρήση µόνο της φαντασίας τους. Μπορεί να χρειάζονται ένα σχέδιο που απαιτεί συµπλήρωση ή ολοκλήρωση. Το αν και κατά πόσο ένα παιδί χρησιµοποιεί τη φαντασία του στη ζωγραφική επηρεάζεται και από αναπτυξιακούς παράγοντες. Για παράδειγµα, τα µικρά παιδιά ασχολούνται λιγότερο µε την ακριβή απόδοση και περισσότερο µε το τι φαντάζονται. Φυσικά τα παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας (συνήθως όχι της προσχολικής ηλικίας) ζωγραφίζουν και τα αντικείµενα που βρίσκονται γύρω τους.
Tρόποi µε τους οποίους τα παιδιά χρησιµοποιούν το υλικό που έχουν στη διάθεσή τους, κατά την Κramer (1971):
1. Προκαταρκτικές ενέργειες: µουντζούρες, ορνιθοσκαλίσµατα, και εξερεύνηση µε την αφή. Αυτή η δράση αποτελεί µια θετική και εγω-συντονική εµπειρία.
2. Χαώδης έκφραση: άδειασµα των χρωµάτων, πιτσιλίσµατα, καταστροφική συµπεριφορά που οδηγεί σε απώλεια ελέγχου
3. Η ζωγραφική στην υπηρεσία της άµυνας: στερεοτυπική επανάληψη, αντιγραφή, ξεπατίκωµα.
4. Εικονογραφήματα.
5. Μορφοποιημένη έκφραση ή εικαστικό έργο: παραγωγή συμβόλων που εξυπηρετούν την αυτό-έκφραση και την επικοινωνία.
Τα στάδια της καλλιτεχνικής ανάπτυξης είναι τα εξής:
1. Στάδιο µουντζουρώµατος (2-4). Η ζωγραφιά σε αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από έλλειψη οργάνωσης, ευθείες και κυκλικές γραµµές. Στην ηλικία των 4 ετών το παιδί αρχίζει να τα κατονοµάζει.
2. Προσχηµατικό στάδιο (4-7). Η ζωγραφιά χαρακτηρίζεται από παραστατικά σύµβολα, ειδικά υποτυπώδεις ανθρώπινες µορφές.
3. Σχηµατικό στάδιο (7-9). Σε αυτό το στάδιο παρατηρείται η ανάπτυξη των παραστατικών συµβόλων, η σύνθεση, το χρώµα για συγκεκριµένα αντικείµενα και συγκεκριµένες φόρµες για τους ανθρώπους.
4. Στάδιο αναδυόµενου ρεαλισµού (9-11). Σε αυτό το στάδιο είναι καλύτερη η αποτύπωση της προοπτικής και των χρωµάτων στη φύση, ενώ αυξάνεται η ακαµψία στην εικαστική έκφραση.
5. Στάδιο του ψευτο-ρεαλισµού (11-13). Παρατηρείται ενίσχυση της επίγνωσης των ανθρώπινων µορφών και του περιβάλλοντος. Τελειοποίηση της καρικατούρας.
6. Περίοδος των αποφάσεων (εφηβεία). Παρατηρείται σύνθετη έκφραση και πολλά παιδιά µπορεί να µην φτάσουν ποτέ σε αυτό το στάδιο.
Γενικά στοιχεία αξιολόγησης των σχεδίων στα παιδιά
Πολύ έντονο και επαναλαµβανόµενο σβήσιµο
1. Ανασφάλεια.
2. Πιθανόν άγχος.
3. Πιθανόν αποτέλεσμα χρόνιας ασθένειας.
Θέση ζωγραφιάς
Στο κέντρο
1. Φυσιολογικό και ασφαλές άτοµο.
2. Ανασφάλεια και ακαµψία όταν βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο, ιδιαίτερα στις διαπροσωπικές σχέσεις.
3. Τάση για εmκέντρωση στον εαυτό.
4. Τάση για συναισθηµατική συµπεριφορά
Στη δεξιά πλευρά της σελίδας
1. Σχετικά σταθερή και ελεγχόµενη συµπεριφορά.
2. Πιθανές τάσεις διανοητικοποίησης που πιθανόν αναστέλλουν τη συναισθηµατική έκφραση.
Στην αριστερή πλευρά
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αφορούν στα παιδιά.
Ψηλά στη σελίδα
Πιθανόν υψηλά επίπεδα τάσης επίτευξης.
Χαµηλά στη σελίδα
1. Συναισθήµατα ανασφάλειας και ανεπάρκειας.
2. Πιθανή νεύρωση.
Στην πάνω αριστερή γωνία
1. Νοητική καθυστέρηση.
2. Συχνά στα παιδιά χρησιµοποιείται κατά τις πρώτες τάξεις του Δηµοτικού.
Πάνω δεξιά γωνία
Δεν υπάρχουν στοιχεία για παιδιά.
Στην άκρη του χαρτιού κάτω ή πάνω (κέντρο)
Πιθανή νοητική υστέρηση.
Πίεση στο χαρτί
Φυσιολογική στα παιδιά και µάλιστα τα αγόρια συνήθως τείνουν να πιέζουν πολύ περισσότερο από τα κορίτσια.
Ασυνήθιστα ελάχιστη πίεση, αχνές γραµµές
1. Χαµηλό επίπεδο ενέργειας.
2. Παλινδρόµηση.
3. Πιθανό ιστορικό στέρησης ή απόρριψης.
Μέγεθος σχεδίου
Ασυνήθιστα µεγάλα σχέδια
Φυσιολογικό και αναµενόµενο από τα παιδιά, εκτός εάν είναι πάνω από εννέα ίντσες σε χαρτί µε µάξιµουµ µέγεθος τις 11. Σε αυτήν την περίπτωση πιθανόν υπάρχει ένα συναισθηµατικό πρόβληµα.
Ασυνήθιστα µικρά σχέδια
1. Άγχος.
2. Τάσεις απόσυρσης, νροπαλότητας.
3. Φυσιολογικό για τα πολύ µικρά παιδιά, αν και µπορεί να συνδέονται µε δυσκολίες στην ανάγνωση. Εάν η ανθρώπινη φιγούρα είναι µικρότερη σε ύψος από 2 ίντσες, τότε ίσως υπάρχει ένα συναισθηµατικό πρόβληµα.
Υπερβολική σκίασn
Προβλήµατα συναισθηµατικής προσαρµογής, αν και θεωρείται φυσιολογικό στα πολύ µικρά παιδιά.
Λεπτοµέρειες
Οι περίεργες λεπτοµέρειες στα παιδιά υποδηλώνουν αποδιοργάνωση της προσωπικότητας.
Μιρκή διαταραχή της συμμετρίας
Συναντάται στα παιδιά που βρίσκονται σε συνθήκες πίεσης και θεωρείται φυσιολογικό, ενώ συναντάται και στα παιδιά µε φτωχή προσαρµογή και φτωχή σχολική επίδοση
Aξιoσηµείωτn διαταραχή της συµµετpία
Φανερή επιθετικότητα µε πιθανή νευρολογική διαταραχή.
Διαφάνειες (Φτωχή σύνδεση µε την πραγµατικότητα)
Φυσιολογικές για µικρά παιδιά, αν και σε µεγαλύτερα παιδιά υποδηλώνουν ανωριµότητα και προβλήµατα προσαρµογής. Έχουν εµφανιστεί και σε παιδιά µε οργανικά συµπτώµατα.
Το σχέδιο του ανθρώπου πρόσωπο / κεφάλι
Τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου λειτουργούν ως βασική πηγή αισθητικής ικανοποίησης ή αντίθετα αισθητικής δυσαρέσκειας, ενώ αποτελεί και το µέσο για τη διαπροσωπική επικοινωνία.
Το κεφάλι θεωρείται ως το µέρος της διανοητικής δράσης και της φαντασίας και συνδέεται µε τον έλεγχο των ορµών και των συναισθηµάτων, µε τις ανάγκες της αλληλεπίδρασης µε άλλους, την επικοινωνία. Με όρους αναλυτικούς το κεφάλι συµβολίζει το εγώ. Φυσιολογικοί ενήλικες δίνουν συνήθως µικρότερη έµφαση στο κεφάλι από ό,τι σε άλλα µέρη του σώµατος.
Τα στοιχεία που αξιολογούνται είναι τα εξής:
Ασυνήθιστα µεγάλα κεφάλια
1. Επιθετικές τάσεις.
2. Φτωχή συναισθηµατική και κοινωνική προσαρμογή σε παιδιά µε σχολικές δυσκολίες.
3. Πιθανόν άγχος.
Τα ασυνήθιστα µεγάλα κεφάλια είναι αναµενόµενο φαινόμενο στα σχέδια σε παιδιά µικρότερα των 7 ετών.
Ασυνήθιστα µικρά κεφάλια
Είναι µια πιθανή ένδειξη προβλήµατων προσαρµογής στο περιβάλλον.
Άλλα στοιχεία σε σχέση µε το πρόσωπο είναι τα εξής:
Ο αποκλεισµός χαρακτηριστικών του προσώπου ενώ το υπόλοιπο σώµα είναι ζωγραφισµένο επαρκώςαποτελεί ένδειξη φτωχής προσαρµογής µε πιθανούς καταναγκασµούς και άγχος.
Η έλλειψη µατιών δείχνει φτωχή προσαρµογή µε πιθανούς καταναγκασµούς και άγχος, ενώ έχει βρεθεί σε περιπτώσεις κατάθλιψης.
Η σχεδίαση κλειστών µατιών αποτελεί ένδειξη συναισθηµατικής διαταραχής για παιδιά ηλικίας µεγαλύτερης των 5 ετών.
Η έµφαση στη µύτη είναι φυσιολογική και αναµενόµενη για τα παιδιά της προσχολικής και σχολικής ηλικίας.
Η έµφαση στο πρόσωπο γενικότερα είναι αναµενόµενη από τα παιδιά και ιδιαίτερα από εκείνα της µικρής ηλικίας. Αποτελεί µια ένδειξη της φυσιολογικής εξάρτησης των παιδιών από τους ενήλικες και ένα στοιχείο που µαρτυρά τη συναισθηµατική τους ανωριµότητα ως αποτέλεσµα της νεαρής τους ηλικίας.
Η έλλειψη στόµατος αποτελεί ένδειξη πιθανών καταναγκασµών και άγχους ή αλλιώς φανερώνει µια ντροπαλότητα και τάσεις για κοινωνική απόσυρση.
Τα δόντια είναι πιθανόν να εµφανιστούν σε παιδιά µε επιθετική συµπεριφορά.
Η έλλειψη λαιµού είναι αναµενόµενη στα παιδιά της µικρής ηλικίας και αποτελεί µια ένδειξη της φτωχή ς προσαρµογής όταν εµφανίζεται σε παιδιά µεγαλύτερης ηλικίας.
Η έντονη σκίαση στο λαιµό σε σχέδια παιδιών ηλικίας µεγαλύτερης των 5 ετών αποτελεί µια ένδειξη συναισθηµατικής διαταραχής.
Κορµός
Ο κορµός στο σχέδιο συνδέεται µε τις βασικές ορµές. Η έλλειψη σηµαντικών λεπτοµερειών (ώµοι, στήθος, µέση κ.λ.π.) αποτελεί µια ένδειξη φτωχής προσαρµογής του παιδιού στο περιβάλλον που βρίσκεται τη δεδοµένη χρονική περίοδο.
Τα στοιχεία που αξιολογούνται είναι τα εξής:
Η έλλειψη ολόκληρου του κορµού στα παιδιά της σχολικής ηλικίας αποτελεί µια ένδειξη φτωχής προσαρµογής και φτωχής σχολικής επίδοσης.
Η σχεδίαση των γεννητικών οργάνων µε τρόπο εµφανή αποτελεί ένδειξη µιας φανερής επιθετικότητας του παιδιού, ενώ έχει σχεδιαστεί και από παιδιά µε σοβαρή ψυχική διαταραχή.
Τα µακριά, δυνατά µπράτσα αποτελούν µια ένδειξη ανταγωνιστικών φιλοδοξιών, ανάγκης για επίτευξη ή ανάγκη για σωµατική δύναµη. Επίσης, αποτελούν µια ένδειξη ενεργητικής επαφής µε το περιβάλλον που πιθανόν να έχει και στοιχεία επιθετικότητας.
Αντίθετα, η έλλειψη µπράτσων αποτελεί µια ένδειξη ύπαρξης παθητικών τάσεων σε παιδιά µε φτωχή προσαρµογή.
Οµοίως, τα πολύ κοντά µπράτσα δηλώνουν φτωχή προσαρµογή του παιδιού στο περιβάλλον του.
Ως προς τα δάχτυλα τα παιδιά σχολικής ηλικίας συνήθως ζωγραφίζουν τα δάχτυλα και µάλιστα τον ακριβή αριθµό αυτών. Τα παιδιά µε οργανική διαταραχή έχει βρεθεί να ζωγραφίζουν λιγότερα από 5 δάχτυλα και αυτό αποτελεί µια ένδειξη συναισθηµατικής ανεπάρκειας που σχετίζεται µε το οργανικό πρόβληµα που αντιµετωπίζουν.
Τα πόδια συνήθως λείπουν σε σχέδια παιδιών τα οποία είναι ντροπαλά, επιθετικά ή παρουσιάζουν κάποια συναισθηµατική διαταραχή. Τα ενωµένα πόδια ή αυτά που δεν είναι χωρισµένα µε κενό ανάµεσα τους αποτελεί µια ένδειξη πιθανής συναισθηµατικής διαταραχής.
Η έµφαση που δίνεται στα κουµπιά αποτελεί µια φυσιολογική αντίδραση στα παιδιά µικρής ηλικίας, ενώ στα µεγαλύτερα φανερώνει εξάρτηση από τη µητέρα.
Στο σχέδιο του ανθρώπου από παιδιά δεν αναµένονται στοιχεία διάκρισης του φύλου. Ωστόσο, τα περισσότερα παιδιά ζωγραφίζουν µεγαλύτερο το γυναικείο σχέδιο.
Ερµηνεία του σχεδίου της ανθρώπινης φιγούρας, βάσει των Κρότι και Μάνι (2003)
Μικρό σχέδιο (διάσταση) δηλώνει χαµηλή αυτοεκτίµηση. Το παιδί φοβάται τη σύγκριση µε τους άλλους και το περιβάλλον του γενικότερα.
Μεγάλη διάσταση (αν καλύπτει περισσότερο από το µισό της σελίδας) δηλώνει σιγουριά και εµπιστοσύνη στον εαυτό, εξωστρέφεια, πληθωρικότητα.
Κανονική διάσταση (από 8 έως 18 εκατοστά). Η αύξηση των διαστάσεων στα κορίτσια παραµένει σταθερή, ενώ στα αγόρια παρουσιάζει δύο κρίσιµες περιόδους, αυτές της ηλικίας 5-6 και της εφηβείας που έχουν άµεση σχέση µε την αναζήτηση ταυτότητας.
Μεγάλο κεφάλι είναι ένδειξη τάσεων αυτοπροβολής.
Μικρό κεφάλι είναι ένδειξη επώδυνων εµπειριών κατά την περίοδο της πρώτης διατροφής και απογαλακτισµού, όπως τροφικές ιδιαιτερότητες, επιβεβληµένες δίαιτες, γαστρεντερικές διαταραχές
Μακρύς λαιµός είναι ένδειξη ανάγκης εξερεύνησης των όσων περιβάλλουν το παιδί για να µπορέσει στη συνέχεια µε τη φαντασία του να δηµιουργήσει έναν κόσµο γεµάτο από ικανοποιήσεις των ορµών του.
Μακριά µπράτσα είναι ένδειξη ανάγκης για επικοινωνία, αλλά και συναισθηµατικής πληθωρικότητας και διαλλακτικού χαρακτήρα, στο βαθµό που απουσιάζουν στοιχεία ενδεικτικά µιας επιθετικής τάσης (κλειστές γροθιές, δόντια, στόµα κόκκινο και έντονα σχεδιασµένο).
Κοντά µπράτσα είναι ένδειξη ανασφάλειας και ντροπαλότητας ως προς την επαφή του µε τους άλλους
Μεγάλα χέρια είναι ένδειξη ανάγκης για έντονη και συχνή (κοινωνική) ανταλλαγή. Πιθανόν, όµως, αποτελεί και µια ένδειξη επιθετικότητας (άσκηση σωµατικής βίας).
Μακριά πόδια (σκέλη) είναι ένδειξη ανάγκης σταθερότητας και ασφάλειας. Αν είναι πολύ µακριά µπορεί να σηµαίνουν την επιθυµία του παιδιού να µεγαλώσει γρήγορα για να φτάσει κάποιον ενήλικα που θαυµάζει.
Κοντά πόδια είναι ένδειξη ευρωστίας, σιγουριάς και φυσικής αντοχής.
Μεγάλα µάτια είναι ένδειξη επιθυµίας για κυριαρχία, περιέργεια ακόµα και για τα συναισθήµατα των άλλων. Το παιδί πιθανόν λαµβάνει αρνητικά µηνύµατα από τους γύρω του.
Καµπύλες γραµµές παρατηρούνται στα παιδιά µε ικανότητες προσαρµογής, εξωστρεφή διάθεση, αλλά και εξάρτηση από την αποδοχή του περιβάλλοντός τους.
Αιχµηρές γραµµές και γωνίες, καθώς το παιδί υπογραµµίζει το περίγραµµα είναι ένδειξη ότι η θέληση και η επιµονή υπερισχύουν του αυτοσχεδιασµού και του αυθορµητισµού που mθανόν να οφείλεται σε διαπαιδαγώγηση που δίνει σηµασία στην τάξη. Πιθανόν, όµως να αποτελεί και ένδειξη µιας επιθετικής ιδιοσυγκρασίας. Η τάση αυτή µπορεί να έρθει στην επιφάνεια και από γεγονότα ή καταστάσεις που υπονοµεύουν το status quo του παιδιού.
Ελάχιστη πίεση αποτελεί ένδειξη µιας ευαισθησίας ανταπόκρισης στα ερεθίσµατα του περιβάλλοντος τα οποία µε ευκολία ενσωµατώνονται στην πορεία ανάπτυξης του παιδιού, στοιχείο σηµαντικό για την εξέλιξή του, αλλά και ανασταλτικό ως προς την ικανότητά του να αντιµετωπίζει τις µαταιώσεις.
Μέτρια πίεση αποτελεί µια ένδειξη εξισορρόπησης των δυνάµεων του παιδιού που προορίζονται για την επίτευξη των στόχων του.
Συνεχής και στρωτή διαχείριση (όλο το σχέδιο έχει την ίδια πίεση και την ίδια σκίαση) είναι ένδειξη ότι το παιδί είναι διαθέσιµο και σίγουρο για τα συναισθήµατά του. Ικανότητα προσαρµογής και χαρακτήρας ανοικτός, κοινωνικός και ήρεµος.
Εναλλαγή στη διαχείριση είναι ένδειξη εύκολης κόπωσης και τάσης του παιδιού για αφηρηµάδα.
Ερμηνεία της εξέλιξης του σχέδιου της ανθρώπινης φιγούρας κατά αντιστοιχία µε την αναπτυξιακή πορεία και ηλικία του παιδιού, κατά τους Κρότι και Μάνι (2003)
4 ετών
Κορίτσι: κεφάλι, µάτια, κορµός, βραχίονες και σκέλη.
Αγόρι: κεφάλι, µάτια, σωστά προσανατολισµένο σχέδιο.
5 ετών
Κορίτσι: στόµα, µύτη, βραχίονες ενωµένοι µε το σώµα, πόδια και χρωµατισµένα ρούχα.
Αγόρι: µύτη, µακρύς κορµός, βραχίονες, βραχίονες ενωµένους µε το σώµα, σκέλη ενωµένα µε το σώµα, πόδια, χρωµατιστά ρούχα.
6 ετών
Κορίτσι: µαλλιά, µακρύς κορµός, βραχίονες σχεδιασµένοι µε δύο γραµµές, σκέλη σχεδιασµένα µε δύο γραµµές, παντελόνι ή φούστα, παπούτσια.
Αγόρι: ρεαλιστικά χρώµατα στο πρόσωπο, στόµα, περιγράµµατα µε µολύβι, βραχίονες µε δύο γραµµές, σκέλη σχεδιασµένα µε δύο γραµµές, παντελόνι.
7 ετών
Κορίτσι: ρεαλιστικά χρώµατα στο πρόσωπο, περίγραµµα µε µολύβι, δάχτυλα.
Αγόρι: δάχτυλα, παπούτσια.
8 ετών
Κορίτσι: εξελιγµένα µάτια, σχεδιασµένος κορµός, λαιµός, βραχίονες µε αναλογίες, σκέλη µε αναλογίες, σωστή θέση των βραχιόνων, ευλύγιστα σκέλη, µανίκια και µπούστο στο ίδιο χρώµα.
Αγόρι: βραχίονες µε αναλογίες, σκέλη µε αναλογίες.
9 ετών
Κορίτσι: εξελιγµένο στόµα, σχεδιασµένος λαιµός, αναγνωρίσιµο φύλο, ζώνη.
Αγόρι: εξελιγµένο στόµα, εξελιγµένη µύτη, σχεδιασµένος κορµός, αναγνωρίσιµο φύλο, σωστή θέση των βραχιόνων.
10 ετών
Κορίτσι: όµοιο πλάτος µατιών, ώµοι, κεφάλι µε αναλογίες, παλάµη του χεριού, πέντε δάχτυλα, αναγνωρίσιµη ηλικία.
Αγόρι: εξελιγµένα µάτια, παλάµη του χεριού, ευλύγιστα σκέλη, φυσική στάση των ποδιών, µανίκια και µπούστο στο ίδιο χρώµα, αναγνωρίσιµη ηλικία.
11 ετών
Κορίτσι: εξελιγµένη µύτη, κόµµωση, φυσική στάση των ποδιών.
Αγόρι: µαλλιά, λαιµός, ώµοι, ζώνη.
12 ετών
Κορίτσι: όµοιο ύψος µατιών, τρεις λεπτοµέρειες στα µάτια, κόρη του µατιού, φρύδια, κόκκινο στόµα.
Αγόρι: όµοιο πλάτος µατιών, κόρη του µατιού, κόµµωση, κεφάλι µε αναλογίες, εξατοµικευµένη φιγούρα.
Το τεστ της οικογένειας
Το σχέδιο της οικογένειας αντανακλά αφενός τη δυναµική των σχέσεων, όπως τις αντιλαµβάνεται το παιδί που σχεδιάζει, και αφετέρου τη συναισθηµατική του στάση απέναντι στα µέλη της οικογένειάς του. Ακόµα και αν δεν του ζητηθεί, το παιδί σχεδιάζει την οικογένειά του.
Ζητάµε από το παιδί να ζωγραφίσει µια οικογένεια «όποια θέλει το ίδιο». Αφού ολοκληρώσει το σχέδιο του – χωρίς παρεµβάσεις από τη δική µας πλευρά – προχωρούµε σε ερωτήσεις που αφορούν στο σχέδιο, όπως:
1. Μπορείς να µου πεις ποιοι είναι αυτοί που φαίνονται στο σχέδιο σου;
2. Ποιο πρόσωπο είναι πιο συµπαθητικό;
3. Ποιό είναι λιγότερο συµπαθητικό;
4. Πώς αισθάνεται ο καθένας;
5. Ποιο είναι πιο ευτυχισµένο;
6. Ποιο είναι πιο λυπηµένο;
7. Γιατί;
Τι προσέχουµε στο σχέδιο της οικογένειας
1. Πόσο χρόνο αφιερώνει στη σχεδίαση κάθε προσώπου.
2. Θέσεις εγγύτητας ή απόστασης των προσώπων µεταξύ τους.
3. Ποιο ζωγράφισε πρώτο και ποιο τελευταίο.
4. Διορθώσεις και σβησίµατα.
5. Παράλειψη κάποιου προσώπου.
6. Προσθήκη άλλων προσώπων ή ζώων.
7. Θέση των µπράτσων και των άκρων.
8. Αναλογίες ανάµεσα σε φιγούρες.
9 . Αναλογίες στις φιγούρες.
10. Ρούχα.
11. Διανοµή ρόλων.
12. Τρόπος σχεδίασης (βαθµός πίεσης).
Ερµηνεία του σχεδίου της οικογένειας
Το πρόσωπο που εµφανίζεται πρώτο στο σχέδιο είναι και αυτό για το οποίο το παιδί αισθάνεται µεγάλο θαυµασµό, ταυτίζεται µαζί του και προσπαθεί να το µιµηθεί. Όταν στην πρώτη θέση τοποθετεί τον εαυτό του, σηµαντικό είναι να δει κανείς την ηλικία του παιδιού. Για παράδειγµα, όταν το παιδί είναι στην ηλικία 4-6, η οποία είναι µια φάση έντονου εγωκεντρισµού, είναι αναµενόµενο να συµβεί. Σε άλλη περίπτωση, εκδηλώνει µια επιθυµία του παιδιού να το αγαπούν η οποία παραµένει ανικανοποίητη ή δεν έχει επαρκώς ικανοποιηθεί.
Αντίθετα, η τοποθέτηση του εαυτού του στην τελευταία θέση µπορεί να σηµαίνει µια υποτίµηση του εαυτού ή µε αυτόν τον τρόπο να αισθάνεται ότι αυτή είναι η θέση που κατέχει µέσα στην οικογένεια.
Η παράλειψη κάποιου προσώπου δηλώνει την µη αποδοχή του από το παιδί. Ενώ η προσθήκη κάποιου άλλου ανθρώπου µε τους οποίους το παιδί δεν έρχεται σε καθηµερινή επαφή, υποδηλώνει την ανάγκη για επικοινωνία µε στόχο να καλύψει ένα συναισθηµατικό κενό που δηµιουργούν οι υπάρχουσες οικογενειακές σχέσεις.
Η παράλειψη του ίδιου του εαυτού φανερώνει εκτός από τη χαµηλή αυτοεκτίµηση του παιδιού, και την αποµόνωσή του από την οικογένεια.
Η απεικόνιση ενός προσώπου µε διαστάσεις µικρότερες από τις κανονικές υποδηλώνει ότι το παιδί θέλει να τον µειώσει, καθώς τρέφει αρνητικά συναισθηµάτα απεναντί του και κυρίως φθόνο ή φόβο.
Η αυξηµένη απόσταση κάποιου προσώπου σε σχέση µε την εγγύτητα που παρουσιάζουν τα άλλα έχει σχέση µε τη θέση αυτού του προσώπου στην οικογένεια, όπως τουλάχιστον την αντιλαµβάνεται το παιδί που σχεδιάζει.
Όταν το χέρι κάποιου αγκαλιάζει το παιδί κοντά στο λαιµό εκφράζει την αίσθηση του παιδιού ότι το συγκρατούν και αισθάνεται περιορισµένο.
Τα κουµπιά στα ρούχα κάποιου µπορεί να συνδεθούν µε τη συναισθηµατική σπουδαιότητα που έχει αυτό το πρόσωπο για το παιδί.
Το σβήσιµο ενός προσώπου φανερώνει µια συναισθηµατική σύγκρουση του παιδιού σε σχέση µε αυτό το πρόσωπο: από τη µια αισθάνεται δυσφορία και αντιπαλότητα και από την άλλη φόβο να εκφράσει αυτά τα συναισθήµατά του.
Όταν κάποιο πρόσωπο έχει υπερβολικά µεγάλες διαστάσεις σε σχέση µε τα άλλα βιώνεται από το παιδί ως η κυρίαρχη φιγούρα στην οικογένεια ή και στην καρδιά του παιδιού.
Η παράλειψη είτε χεριών, είτε µπράτσων είναι ένας τρόπος για να τιµωρήσει το παιδί κάποιον που θεωρεί απειλητικό. Αποτελεί ίσως και ένα σηµάδι σεξουαλικότητας που δεν βιώνεται ελεύθερα.
Η προσθήκη καπέλου σε κάποιο από τα πρόσωπα υποδηλώνει την καταπίεση που αισθάνεται ότι του ασκεί αυτό το πρόσωπο και τη δυσφορία που αισθάνεται το παιδί σε σχέση µε αυτό.
Η προσθήκη ζώων που δεν υπάρχουν στο σπίτι ίσως σηµαίνει την τάση του παιδιού να αποκρύψει την επιθετικότητα που αισθάνεται σε σχέση µε κάποια πρόσωπα του περιβάλλοντός του.
Η απεικόνιση του εαυτού µε διαφορετικό φύλο µπορεί να είναι µια ένδειξη ότι ο σεξουαλικό ς του ρόλος δεν γίνεται αποδεκτός και το ίδιο δεν αισθάνεται καλά µε τη σεξουαλική του ταυτότητα.
Η σχεδίαση µιας οικογένειας ζώων αντί ανθρώπων φανερώνει ότι το παιδί δεν αισθάνεται µέλος αυτής της οικογένειας ή ότι βιώνει έναν έντονο ψυχικό πόνο σε σχέση µε την οικογένειά του και δεν θέλει να τον αναβιώσει ¬προτιµά ένα καµουφλαρισµένο σχέδιο.
Η άρνηση του παιδιού να ζωγραφίσει την οικογένεια γενικά αποτελεί ένδειξη της δυσφορίας του σε σχέση µε αυτήν και την πιθανή απουσία συναισθηµατικής επικοινωνίας που την χαρακτηρίζει.
Η απεικόνιση της οικογένειας µέσα σε µια κορνίζα δείχνει ότι το παιδί βιώνει πολύ αυστηρή τη διαπαιδαγώγηση που δέχεται και πολύ έντονο τον έλεγχο πάνω στον ψυχικό του κόσµο (συναισθήµατα, παρορµήσεις, σκέψεις).
Βιβλιογραφία
Burt, C. (1921). MentαZ αnd schoZαstic tests. London: P.S. King & Son. Goodenough, F. (1926). Meαsurement ofinteZZigence by drαwings. New York, Brace & World.
Kellogg, R. (1969). AnαZyzing chίldren’s αrt. Palo Alto: Mayfield. Κρότι, Ε., & Μάνι, Α. (2003). Πώς να ερµηνεύουµε τα παιδικά σχέδια. Η κρυφή γλώσσα των παιδιών. Αθήνα: Καστανιώτης.
Machover, Κ. (1949). PersonαZity projection in the drαwing of the humαn figure. Springfield: C. Thomas.
Malchiodi, C.A. (2001). Κατανοώντας τη ζωγραφική των παιδιών (Επ. Εκδ. Ν. Αναγνωστοπούλου). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.
Neale, L.E., Rosal, M.L. (1993). What can art therapists leam [orm the research οη projective drawings techniques [or children: Α review. The αrts in psychotherαpy, 20,37-49.
Oster, Ο., & Gould, Ρ. (1987). Using drαwings in αssessment αnd therαpy. New Υork: Brunner/Mazel.
Steele, Β. (1997). Trauma response kit: short term intervention model.
Grosse Pointe Woods: Institute [or trauma and Loss ίη Children.
Winner, Ε. (1982). Invented worZds: The psychoZogy of the Arts.
Cambridge: Harvard University Press.
Winnicott, D. (1971). Playing αnd reality. New York.
πηγή : http://noesi.gr/paidiko-ihnografima-axiologisi-toy-tropoy-poy-zografizoyn-ta-paidia
“Ο Μπρουν, ο εφευρέτης, έζησε δύο χιλιάδες χρόνια και σήμερα φυλάσσεται σ’ ένα ψυγείο, απ’ όπου θα ξυπνήσει έπειτα από σαράντα εννιά χιλιάδες χρόνια, για να ξαναρχίσει να ζει. Από τα γεννοφάσκια του σκαρφίστηκε ένα μηχάνημα για να φτιάχνει ουράνια τόξα, που λειτουργούσε με νερό και σαπούνι, αλλά αντί για απλές φυσαλίδες, έβγαζε ουράνια τόξα σε όλα τα μεγέθη, που μπορούσαν να τεντωθούν από τη μία άκρη του ουρανού ίσαμε την άλλη, και εξυπηρετούσαν σε πολλές περιστάσεις, ακόμα και για ν’ απλώνεις την μπουγάδα σου να στεγνώσει. Στο νηπιαγωγείο, παίζοντας με δύο μπαστουνάκια, σκαρφίστηκε ένα τρυπάνι για να κάνει τρύπες στο νερό. Η εφεύρεση εκτιμήθηκε πολύ από τους ψαράδες, που τη χρησιμοποιούσαν για να περνούν την ώρα τους, όταν το ψάρι δεν τσιμπούσε.
Στην πρώτη δημοτικού σκάρωσε μία μηχανή για να γαργαλάει τα αχλάδια, μια κατσαρόλα για να τηγανίζει πάγο, μια ζυγαριά για να ζυγίζει τα σύννεφα, ένα τηλέφωνο για να μιλάει με τις πέτρες, το μουσικό σφυρί, που ενώ κάρφωνε τα καρφιά, σφύριζε κιόλας, αφού ήταν… σφυρί, και πολλά άλλα.
Θα πήγαινε πολύ να θυμηθούμε όλες τις εφευρέσεις του. Αναφέρουμε μονάχα την πιο διάσημη, δηλαδή το μηχάνημα για να λες ψέματα, που λειτουργούσε με κέρματα. Με κάθε κέρμα μπορούσε κανείς ν’ ακούσει δεκατέσσερις χιλιάδες ψέματα. Το μηχάνημα περιείχε όλα τα ψέματα του κόσμου: αυτά που είχαν ειπωθεί, αυτά που ο κόσμος σκεφτόταν εκείνη τη στιγμή κι όλα τα άλλα που θα μπορούσαν να έχουν επινοηθεί στη συνέχεια. Όταν το μηχάνημα εκφώνησε όλα τα ψέματα που μπορούσαν να υπάρχουν, ο κόσμος αναγκάστηκε πια να λέει την αλήθεια. Γι’ αυτό ο πλανήτης Μουν λέγεται και “πλανήτης της αλήθειας”.
Τζάνι Ροντάρι/ “Παραμύθια απ’ το τηλέφωνο”/ Μετάφραση : Άννα Παπασταύρου/ Εκδόσεις : Μεταίχμιο / πηγή άρθρου : http://eimaistahaimou.blogspot.gr
|
Aπό « ΤΑ ΝΕΑ του Σαββατοκύριακου » ΕΛΕΝΑ ΑΚΡΙΤΑ
|
Είμαστε τα παιδιά και οι γονείς μας στο βασίλειο που καταταρρέει στις άνυδρες μέρες στις χορταριασμένες πέτρες. Τα παραμύθια οι κασέτες ο δρόμος τα ταξίδια τα σύννεφα τα κτήρια τη νύχτα.
– Λοιπόν θα πει πώς έχεις μέσα σου κάτι, που αξίζει πιότερο από κείνα που δεν έμαθες
– Τι έχω;
– Έχεις φιλοτιμία και αξιοπρέπεια.
Το Βασιλόπουλο συλλογίστηκε λίγο. Ύστερα ρώτησε:
– Και τι μου χρησιμεύουν αυτά;
– Χρησιμεύουν να βρεις μέσα σου τη δύναμη και τη θέληση να ξαναφτιάσεις το έθνος σου.
Το λευκό χαρτί το σημείο η ευθεία το επίπεδο η φωτιά το νερό ο αέρας το χώμα εσύ εγώ –
Και κάνε βήματα μικρά –
Και γέλα!
Και ξέρεις θα ρθούνε τα μεγάλα
“Το πιο βαθύ σκοτάδι είναι πριν την αυγή”
Το ακούς τραγουδάει
Καλές μας μέρες
Βρέφη ηλικίας 1-12 μηνών που δυστυχώς οι γονείς τους έχουν εγκαταλείψει στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρας χρειάζονται ρούχα, πετσέτες, σαλιάρες και κουβέρτες. Δεν έχει μεριμνήσει κανείς γι’ αυτά τα αγγελούδια εκτός από τις νοσηλεύτριες που κάνουν ό, τι μπορούν. Τα ρουχαλάκια μπορούμε να τα πάμε στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρας, στο κεντρικό κτίριο, 1ος όροφος στη νοσηλευτική υπηρεσία για τα εγκαταλελειμμένα βρέφη.
Πληροφοριες:
Νοσοκομειο ”Αλεξανδρα” Βασ. Σοφίας 80 Τ.Κ 115 28
Τηλεφωνικό Κέντρο: 213-2162000 , 210-3381100
Αριθμος μωρων: 8 (3 κοριτσακια και 5 αγορακια)
Ηλικιες: 1 και 4 μηνων και 1 ετους.
1972 – ” ΑντιΧουντική Πενικιλλίνη ”
Το 1972 ζούσαμε στην Αθήνα με τον μικρότερο αδερφό μου ,πίσω απο τη Πάντειο .Παιδιά της επαρχίας βέβαια .Εγώ είχα τελειώσει τις σπουδές μου και εργαζόμουν σε κάποιο ιδιωτικό σχολείο και ο αδερφός μου ήταν φοιτητής της Παντείου .Σαν μεγαλύτερη τον πρόσεχα .Θυμάμαι αρκετά συχνά μαζεύονταν όλη του η φοιτητοπαρέα στο σπιτάκι μας ( ένα ισόγειο διαμέρισμα ) ,και εγώ μαγείρευα για όλους .Οι περισσότεροι βέβαια ήταν πολύ πεινασμένοι σε σημείο που βρίσκαν το βραστό λάχανο θεσπέσιο ! Εκείνη την εποχή υπήρχε κι ένα στέκι μας . Ένα ταβερνάκι που λεγόταν “Πίνει και Λύνει ” ,υπονοώντας προφανώς πως πίνεις και “λύνεται” η γλώσσα σου .Εμείς το λέγαμε “Πενικιλλίνη” .Εκεί μαζεύονταν φοιτητές ,αλλά και καθηγητές της Βιομηχανικής και άλλων Πανεπιστημιακών σχολών και τραγουδούσαμε Βάρναλη και άλλους .Πολλές φορές πλάκωνε η αστυνομία και μεις όπου φύγει φύγει ..Μάλιστα θυμάμαι τους κοροϊδεύαμε φωνάζοντας δυνατά και παίζοντας κρυφτό στα στενά :
-Μπας κι είναι εδώ ? Μπας κι είναι εκεί ? ( εννοώντας τους Μπας-κίνες , έτσι τους λέγαμε )!
αν ήθελαν βέβαια ,θα μπορούσαν να μας είχαν πιάσει .Νομίζω πως δεν ήθελαν και έτσι φτηνά την είχαμε γλιτώσει .
1972- Έρωτας στα χρόνια της Χούντας
Θυμάμαι είχα κατέβει στην Αθήνα και συγκεκριμένα στη Νομική Σχολή για να βρω τον αδερφό μου .Εκείνη την ημέρα γίνονταν φασαρίες και επεισόδια .Είχε αστυνομία παντού .Μέσα σε ένα πλήθος κόσμου ,φοβισμένη ( δεν έβρισκα και τον αδερφό μου ) βρέθηκα δίπλα σε ένα αυτοκίνητο .Τότε ένας άνδρας άνοιξε τη πόρτα φώναξε ” Έμπα μέσα ” .Κολακεύτηκα απο τον “ιπποτισμό ” του και θαμπώθηκα απο το αυτοκίνητο επίσης, μάρκας BMV. Αυτός έμελε να είναι και ο μέλλοντας σύζυγός μου .( αργότερα βέβαια έμαθα πως η BMV ήταν νοικιασμένη και το δικό του αυτοκίνητο ήταν Datsun ..προς μεγάλη μου απογοήτευση ..!).
1973– Το Ιστορικό Πιστολάκι για τα μαλλιά
Δεν θυμάμαι καλά αλλά πρέπει να ήταν 15 ή 16 Νοεμβρίου .Η κατάσταση ήδη ήταν έκρυθμη.Αντί να πάω στο σχολείο που έκανα μάθημα ,ξεκίνησα για το κέντρο της Αθήνας ,για άλλη μια φορά να βρω τον αδερφό μου .Ήταν τότε η γραμμή του τρόλλευ Καλλιθέα-Σταθμός Λαρίσης. Μέσα στο τρόλλευ υπήρχαν σκορπισμένες προκηρύξεις ,που καλούσαν τον κόσμο να κατέβει στους δρόμους .Επειδή τότε οι τρείς στους πέντε ήταν ρουφιάνοι ,για να αρπάξω μια προκήρυξη έκανα πως έπεσα κάτω και γρήγορα-γρήγορα έκρυψα μία μέσα στο παλτό μου .Όταν φτάσαμε πιά στην Αθήνα, τη διάβασα ,στα κλεφτά βέβαια ,μέσα απο το παλτό .Στο κέντρο τα πράγματα ήταν πολύ άσχημα .Οι φοιτητές ήταν αμπαρωμένοι στις σχολές , κόσμος πολύς στους δρόμους ,αστυνομία ,ξύλο.Σε λίγη ώρα έκαναν την εμφάνισή τους και τα πρώτα τανκς .Φοβήθηκα πολύ και μπήκα σε ένα μαγαζί που πουλούσε ηλεκτρικά είδη , την “Ηλεκτραγορά” και με όσα χρήματα είχα πάνω μου (όλα κι όλα 100 δρχ ) αγόρασα ένα πιστολάκι μαλλιών .Έτσι, αν με έπιανε η αστυνομία θα έλεγα πως εγώ δεν έχω σχέση με τις φασαρίες και απλά έκανα ψώνια .Μάλιστα κρατούσα και τη σακούλα του καταστήματος επιδεικτικά ,να φαίνεται .
Στο μεταξύ τα επεισόδια μένονταν , ξύλο, αστυνομία ,τανκς παντού και ο κόσμος άρχισε να διαλύεται εν όψει και της νυχτερινής απαγόρευσης της κυκλοφορίας.Θυμάμαι προχωρούσαμε τοίχο-τοίχο απ τον φόβο .Η γης σείοταν από το θόρυβο των αλυσίδων των τανκς που κυκλοφορούσαν στους δρόμους και θυμάμαι συγκεκριμένα ένα ήταν στη Πλατεία Κουκακίου .
1973-Πολυτεχνείο
Αυτή η ιστορία δεν αφορά εμένα ,αλλά τον αδερφό μου .Ήταν ήδη απ’ ότι καταλάβατε ενεργό μέλος της αντίστασης .Την 17η Νοέμβρη βρισκόταν στο Πολυτεχνείο ,στον κόσμο ,μαζί με άλλους φίλους του φοιτητές και φοιτήτριες .Όταν έκαναν ντού τα τάνκς και άρχισαν οι πυροβολισμοί ήταν όλοι τους όπου φύγει,φύγει .Η αστυνομία τους κυνηγούσε για να τους συλλάβει .Μάλιστα μια κοπέλα απο τη παρέα ,τη Λίζα ,την συνέλαβαν – δεν ανέφερε ποτέ τί της είχε συμβεί στην ανάκριση.Ίσως το γεγονός πως δεν ξαναπάτησε το πόδι της στην Αθήνα ,μαρτυρά το μέγεθος της πληγής της και του τί μπορεί να της είχε συμβεί …..Η παρέα των φοιτητών μέσα στον χαμό διαλύθηκε φυσικά.Έμεινε ο αδερφός μου και τρείς ακόμα φίλοι κυνηγημένοι απο την Αστυνομία .Τρέχαν και χτυπούσαν πόρτες σπιτιών για να τους φυγαδέψουν .Κάπου πίσω απο το Πολυτεχνείο ,βρήκαν τη πόρτα μιας πολυκατοικίας ανοιχτή και μπήκαν .Μια κυρία τους άνοιξε τη πόρτα του διαμέρίσματός της και τους έκρυψε , θέτοντας όπως καταλαβαίνετε και τον εαυτό της σε μεγάλο κίνδυνο.Μη ξεχνάμε πως γίνονταν έλεγχος απο την αστυνομία .Μπούκαραν κανονικά στα σπίτια και έψαχναν.Πόσο μάλλον εκείνη τη μέρα ...Τους έκρυψε για μιά ή δυό μέρες .
Τα χρόνια πέρασαν από τότε και ο καθένας απο αυτά τα παλικαράκια τράβηξε το δρόμο του .Προσπάθησαν να βρουν τη κυρία αυτή ,αλλά ήταν αδύνατο .Μέσα στο χαμό εκείνης της ημέρας , κανείς τους δε θυμόταν το σπίτι που τους φιλοξένησε .Μάλιστα ,ο αδερφός μου για να βοηθήσει τη μνήμη του , έκανε αρκετες φορές τη διαδρομή που ακολούθησαν φεύγοντας απο το Πολυτεχνείο εκείνη τη μέρα ,μήπως και τα βήματά του τον οδηγούσαν στο σωστό σπίτι ,αλλά μάταια .
Μέχρι και σήμερα δε κατάφερε να βρεί τη κυρία που τους έσωσε τη ζωή.Όπως μου εκμηστηρεύτηκε ο ίδιος , για χρόνια ,όποτε βρισκόταν στην Αθήνα ,γυρόφερνε εκείνες τις γειτονιές και κοιτούσε καλά τα πρόσωπα των περαστικών γυναικών ,μήπως και στα χαρακτηριστικά κάποιας ( γηραιάς) πλέον κυρίας ,αναγνωριζε το πρόσωπο του σωτήρα τους τη 17η Νοέμβρη του 1973 .
οι Ιστορίες αυτές είναι πραγματικές .
ευχαριστώ τη μητέρα μου που μου τις διηγήθηκε .
Με αφορμή όλες τις πρόσφατες έρευνες που δείχνουν ότι οι οικονομικές αυτοκτονίες βρίσκονται σε έξαρση και επιπλέον ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε ψυχικό αδιέξοδο, η Ελένη Νίνα, Κλινικός Ψυχολόγος και Ψυχοθεραπεύτρια Οικογένειας, με μότο «Να απεξαρτηθούμε και να ψάξουμε για ανθρώπους», μιλά στο tvxs με την Κρυσταλία Πατούλη, Δημοσιογράφο και Σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων.
Τι έχεις να πεις για τον αριθμό των αυτοκτονιών που αυξάνεται από μέρα σε μέρα;
Κατ’ αρχάς, ότι είναι λογικό. Όταν κάποιος φτάνει σε αδιέξοδο, επειδή δεν έχει να ζήσει τον εαυτό του και την οικογένειά του και συγχρόνως αισθάνεται μόνος, προδομένος και αβοήθητος, θα πέσει και σε μελαγχολία και θα κάνει -σαφώς- και ιδέες αυτοκτονίας.
Επιπλέον μέσα σε αυτή την κρίση, διακινούνται συναισθήματα και αποτυχίας, ειδικά όταν δεν τα καταφέρνει κάποιος οικονομικά, διότι τα χρήματα είναι ένα μέσον ενήλικης συναλλαγής…
Κινδυνεύουν περισσότερο οι άντρες;
Ναι, περισσότερο οι άντρες, γιατί σε αυτούς πέφτει το βάρος να ζήσουν το σπίτι τους, έστω και σαν επιφόρτωση μιας ιδέας, ενός παραδοσιακού ρόλου του «κουβαλητή». Γι αυτό και οι άντρες, συντριπτικά, περνούν σε αυτοκτονία κάτω από τέτοιες συνθήκες.
Το οικονομικό πρόβλημα, δηλαδή, μοιάζει να εισπράττεται ειδικά από τους άντρες, ως η μεγαλύτερη αδυναμία που δεν μπορούν ούτε να τη μοιραστούν, ούτε να ζητήσουν βοήθεια;
Είναι δύσκολο να ζητήσουν βοήθεια όπως επίσης και να μοιραστούν το πρόβλημά τους ή να το εκφράσουν. Η κοινωνία, άλλωστε, έτσι όπως είναι δομημένη, όλο και περισσότερο απομονώνει τα άτομα. Παλιότερα, υπήρχαν δομές που στήριζαν τα άτομα που είχαν ανάγκη, όπως ήταν οι ευρείες οικογένειες, οι γειτονιές, οι σχέσεις…
Μπορεί όμως, κάποιος να έχει, μεν, μία… συντροφική σχέση αλλά να νιώθει μόνος του.
Ειδικά όταν η σύντροφος είναι επικριτική, ή φέρνει στο σπίτι τα περισσότερα χρήματα και ο άντρας της καθόλου ή λιγότερα, τότε προσθέτονται και οι ανταγωνισμοί στο ζευγάρι, και έτσι μπορεί να νιώθει εκτός από αποτυχημένος οικονομικά και αποτυχημένος στη σχέση του, αλλά και σαν πατέρας αν έχει παιδιά, και γενικά σε όλο το φάσμα –κοινωνικά και οικογενειακά.
Βάλλονται περισσότερο οι άντρες, αλλά όποιος άνθρωπος κι αν βρεθεί σε μια ανάλογη κατάσταση έχει πολλές πιθανότητες να καταλήξει σε αυτοκτονία.
Εκείνοι που πλέον δεν έχουν καμία στήριξη από την ευρεία οικογένεια, δεν έχουν χρήματα, δεν μπορούν να παρέχουν οτιδήποτε, είναι ακόμα πιο απομονωμένοι, πιο δυστυχείς και με ιδέες αυτοκτονίας… Ένα κοινωνικό φαινόμενο που όλο και περισσότερο θα το συναντάμε.
Η αυτοκτονία είναι και μίσος προς τον ίδιο σου τον εαυτό, εφόσον φτάνεις να τον σκοτώσεις…
Είναι πολύς θυμός για τον εαυτό. Όμως δεν είναι μόνον αυτό. Είναι και μία φυγή, ένας έλεγχος: Εφόσον δεν έχω τον έλεγχο οπουδήποτε αλλού, έχω τον έλεγχο πάνω στον εαυτό μου. Οπότε είναι μία ύστατη λύση – διαφυγή, και ύστατος έλεγχος στο αδιέξοδο. Ελέγχω τον εαυτό μου και τον σκοτώνω. Όπως κάνει και ο σκορπιός όταν κυκλωθεί από φωτιά, γυρίζει την ουρά του και τρυπάει τον εαυτό του, αυτοκτονεί. Ή όπως κάνουν τα δελφίνια και οι φάλαινες όταν μολυνθεί το περιβάλλον τους, που βγαίνουν στην ξηρά και πεθαίνουν. Αυτοκτονούν.
Είναι ο ύστατος έλεγχος και βέβαια η ύστατη κραυγή προς ένα κοινωνικό σύνολο το οποίο αναγκάζει τα μέλη του να διαφύγουν προς τα… πάνω γιατί δεν υπάρχει διαφυγή από πουθενά αλλού.
Η δυσκολία να διαχειριστεί κάποιος μια τόσο δύσκολη κατάσταση, πόσο επιβαρύνεται και από εκείνο το κύμα -των προηγούμενων δεκαετιών- της «θετικής ενέργειας», του «να περνάμε καλά», του όλοι να δείχνουν καλά, με τα δυσάρεστα συναισθήματα να αναβάλλονται επ’ αόριστον για την διαχείρισή τους και να μην τα αγγίζουμε…
Μας έχει βρει, εννοείς, απροετοίμαστους…
Ναι, διότι οι άνθρωποι, κατά πλειοψηφία, δεν άγγιζαν τα συναισθήματά τους και δη τα δυσάρεστα και τα επώδυνα. Ξαφνικά, βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα επώδυνο συναίσθημα το οποίο δεν μπορείς ούτε καν να το αγγίξεις, όχι να το βιώσεις και να το διαχειριστείς…
Οι άνθρωποι απέφευγαν να έρθουν σε επαφή, όντως, με τα γκρι συναισθήματα. Έμοιαζε για χρόνια, ότι έπρεπε να τα αφήσουν στο πλάι και να σκεφτούν μόνο τα θετικά και τα ευχάριστα. Αυτό είναι θαυμάσιο όταν συμβαίνει, αλλά όχι σε υπέρμετρο βαθμό, γιατί τότε, είναι και αυτό μία… φούσκα!
Και βέβαια πολλοί άνθρωποι ήταν απροετοίμαστοι, και την πάτησαν, μέσα σε αυτή την εικόνα του «όλα καλά!»
Σ’ αυτό το κλίμα, κάποιος που έπαιρνε έναν μισθό και δεν του έφτανε να ζήσει -γιατί ποιος, όλα αυτά τα προηγούμενα χρόνια, μπορούσε να ζήσει με έναν βασικό μισθό; Δεν ανακαλύψαμε… σήμερα την Αμερική. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια κάποιος που εργαζόταν δεν μπορούσε να ζήσει ανεξάρτητος μόνο με τον βασικό μισθό χωρίς κάποια επιπλέον βοήθεια από τους γονείς κλπ. Πώς να μοιραζόταν το πρόβλημά του, σε αυτό το ξέφρενο πάρτι… που όλοι θα τον έλεγαν μίζερο; Έπαιρνε, λοιπόν, ένα δάνειο για να μπορεί να ανταποκριθεί στο… θέατρο που παιζόταν.
Και κατέφευγε για να επιβιώσει, στην όλη φούσκα που ξέρουμε με τη λογική του «έχουμε», με αποτέλεσμα σήμερα να είναι απολύτως προσγειωμένος άγρια σε μια πραγματικότητα που τον καλεί να πάρει τις ευθύνες του, που όμως δεν γνωρίζει τρόπους να την αντιμετωπίσει.
Κυρίως όμως, μέσα σε όλο αυτό, βρίσκεται εντελώς μόνος ο άνθρωπος. Δεν συναντιέται. Και θεωρεί ότι είναι και ο μόνος που έχει αυτό το πρόβλημα. Οι άνθρωποι είναι απομονωμένοι και στις σχέσεις τους μέσα στα ίδια τα σπίτια τους και στις γειτονιές τους και με τους φίλους τους και με τα πάντα, δεν υπάρχει συλλογικότητα (ίσως πολύ λίγη).
Έχουν μοιραστεί το «πάρτι» που λέγαμε, αλλά δεν έχουν καθίσει να μοιραστούν τίποτα επί της ουσίας, όπως όλα εκείνα τα γκρί συναισθήματα…
Ανέβαλε να διαχειριστεί τα όποια δύσκολα συναισθήματα, όπως και το να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι δεν του φτάνει ο μισθός για να ζήσει.
Ανέβαλε ουσιαστικά την επαφή με τον εαυτό του, και με τους δίπλα του. Οπότε, έχει μείνει τώρα απομονωμένος να αντιμετωπίσει τη σκληρή πραγματικότητα.
Που δεν ξέρει να την διαχειριστεί γιατί δεν ασχολήθηκε να την διαχειριστεί ποτέ.
Ακριβώς. Κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει, όπου κι αν βρισκόμαστε, είναι όσο μπορούμε να συνομιλούμε με άλλους ανθρώπους. Δηλαδή, να φτιάξουμε μεταξύ μας ομάδες στήριξης, με όποιον τρόπο, μέσα στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, οπουδήποτε, για να μοιραστούμε αυτό το δύσκολο που περνάμε. Να είμαστε δηλαδή ανοιχτοί στο να ακούσουμε πράγματα, ο ένας από τον άλλον.
Επίσης, οι άνθρωποι είναι καλό να μη διστάζουν να ζητήσουνε βοήθεια. Γιατί εκεί αυτό πάει και «χτυπάει» πάνω σε ένα άλλο μότο των προηγούμενων δεκαετιών, το «πρέπει να τα καταφέρω μόνος μου», ή το «δεν επιτρέπεται να είμαι αδύναμος», όπως και στο σημερινό του «είμαι αποτυχημένος» κλπ. Πρέπει, λοιπόν, να ζητήσουν βοήθεια οι άνθρωποι, πριν καταλήξουν στο ότι δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά να αυτοκτονήσουν.
Μα την λέξη βοήθεια, την έχουν συνδέσει οι περισσότεροι, με την λέξη ανικανότητα και με την λέξη αποτυχία…
Και αδυναμία, ναι. Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι της διπλανής πόρτας, υπάρχουν και ειδικοί. Να ζητήσουν βοήθεια, να καταφύγουν σε δομές που ευτυχώς ακόμη υπάρχουν…
Έχουν μάθει όμως να ζητάνε βοήθεια μόνο πληρώνοντας κάποιο τίμημα. Δηλαδή, θέλω αυτό, θα σου δώσω το άλλο. Deal! Όχι σαν συνθήκη του «σχετίζομαι». Κι έχοντας στο βάθος, όλοι στο μυαλό τους, περισσότερο, ένα μεταφρασμένο -ή όχι- οικονομικό αντίτιμο.
Η συναλλαγή του παίρνω-δίνω ανέκαθεν υφίστατο, και καλό είναι να υφίσταται, όμως είναι να κάνουμε όλοι μια μεγάλη προσπάθεια να αποκαταστήσουμε το παίρνω-δίνω, το οποίο είναι η υγιής συναλλαγή στις σχέσεις μας, όχι μόνο υλικά αλλά και μέσα στο να συν-κατασκευάσουμε νόημα.
Καλούμαστε να συν-κατασκευάσουμε νόημα, να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον, ώστε να δώσουμε μία προοπτική στα πράγματα. Γιατί δεν έχουμε όραμα αυτή τη στιγμή. Κι ο άνθρωπος που έχει μελαγχολία και κάνει ιδεασμό με την αυτοκτονία και περνάει στην αυτοκτονία στερείται στόχων και οράματος!
Γι’ αυτό λέω ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία να βγούμε όσο μπορούμε από την απομόνωση, να είμαστε ανοιχτοί σε αυτή την ιδέα, για να μπορέσουμε και να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον πάνω σε αυτό.
Επειδή όμως, η παγκόσμια αξία είναι το κέρδος και το χρήμα, ο άνθρωπος εκτιμούνταν κυρίως με οικονομικά κριτήρια. Όπως έχεις πει και εσύ, σημασία είχε το «τι έχω» και όχι «ποιος είμαι». Όταν, λοιπόν, κάποιος σήμερα μέσα σε αυτή την κρίση δεν έχει χρήματα, αισθάνεται το απόλυτο τίποτα!
Γι αυτό τώρα καλούμαστε να αναθεωρήσουμε και τις αξίες μας. Σε αυτή την πολύ δύσκολη κατάσταση έχουμε και αυτό: Να επαναπροσδιορίσουμε ποιες είναι οι αξίες. Και μπορεί να βρούμε κι άλλες, ξεχασμένες αξίες, ξεχασμένες γλώσσες που μιλούσαμε μεταξύ μας.
Αυτοί οι άνθρωποι που αυτοκτονούν;
Ναι, αυτοί οι άνθρωποι που αυτοκτονούν τις έχουν χάσει. Είναι τα θύματα αυτού του πολέμου.
Γι αυτό λέω ότι έχει πολύ σημασία, πριν κάποιος καταλήξει τελικά ότι θα αυτοκτονήσει, να αναζητήσει συνομιλητές, οι οποίοι μπορεί να είναι από το χώρο της ψυχικής υγείας, ειδικούς, ή ανθρώπους που εμπιστεύεται, ή άλλους ανθρώπους που βρίσκονται επίσης σε δύσκολη κατάσταση.
Όχι για.. ομαδική αυτοκτονία, βέβαια.
Για να κάνει ομαδικό όραμα ως προς το να ζήσει.
Πώς είναι εκείνοι, δηλαδή, οι οποίοι προσπαθούν να βγουν από τη χρήση ψυχότροπων ουσιών και συναντιούνται παγκοσμίως σε ομάδες αυτοβοήθειας συζητώντας πάνω στο πρόβλημα της χρήσης τους και στο πώς θα βγουν από αυτό; (όπως π.χ. είναι οι ανώνυμοι, οι θεραπευτικές κοινότητες κλπ.).
Διότι, όλοι οι άνθρωποι εν δυνάμει είναι «χρήστες» σε κάτι. Οι περισσότεροι σήμερα, είμαστε χρήστες χρήματος. Και επίσης προσπαθήσαμε να καλύψουμε τα κενά μας σε χρήμα. Έφυγε το χρήμα και έμεινε το κενό.
Είμαστε πρεζάκια! Αλλά αυτό που χρειάζεται, είναι να μπούμε πια σε ομάδες αποτοξίνωσης από το χρήμα -Δεν το έχουμε πια. Τέλος-, ομάδες στήριξης, να αντιμετωπίσουμε το κενό μας, να κατασκευάσουμε άλλες έννοιες, όραμα, στόχους, για να μπορέσουμε να ζήσουμε.
Πρέπει λοιπόν να δούμε πως θα ζήσουμε, αλλιώς.
Αυτό ακριβώς που κάνουν οι χρήστες ουσιών, για να απεξαρτηθούν, είναι και για μας ο δρόμος!
Όσο μένουμε απομονωμένοι, απλώς αυτοκτονούμε. Πρέπει να να δούμε πως θα πάμε παρακάτω. Όσοι αποφασίσουμε να ζήσουμε…
Επίσης, εκείνοι που έχουν ακόμη πρέζα, δηλαδή χρήματα, δεν θα είναι καλό -αν μη τι άλλο- να βλέπουν τι συμβαίνει γύρω τους, προσπαθώντας να κατανοήσουν κάτι από αυτό που ζει η συντριπτική πλειοψηφία; Να μην ζουν τελείως, δηλαδή, στον κόσμο τους;
Μα αυτό υπάγεται στην έννοια της απομόνωσης και ενός απύθμενου εγώ, το οποίο δεν μπορεί να δρά συλλογικά, αλλά μόνον ατομικά. Οπότε έχουμε πολλές Μαρίες Αντουανέτες σήμερα, σαφέστατα, εγκλωβισμένες στον πλούτο και σε φόβο (άκουσα και μία παροιμία, επί των ημερών, που λέει: «Βοήθα με πτωχέ, να μην γίνω σαν και σένα»).
Οπότε έχουμε την απομόνωση και των Μαρίων Αντουανέτων και από την άλλη έχουμε των σκλάβων. Το θέμα είναι, πώς αυτές οι δύο ομάδες, θα φύγουν από τα όριά τους και θα μπορέσουν να έρθουν σε κάποια επικοινωνία.
Τουλάχιστον για να κατανοήσουν…
Και να βγουν οι μεν από τον θυμό απέναντι στην όποια Αντουανέτα και να βγει και η Αντουανέτα από το κουκλόσπιτο για να ασχοληθεί με τους υπόλοιπους με κάποιον τρόπο, με όποιον τρόπο ο καθένας κρίνει ότι μπορεί να… μοιραστεί. Όχι απαραίτητα τα χρήματά του, αλλά οτιδήποτε.
Μιλάμε λοιπόν για συλλογικότητα και αλληλεγγύη. Γιατί και πλούσιοι και φτωχοί χρήστες υπάρχουν. Όλοι όμως έχουν ένα κοινό διακύβευμα: Το πώς θα τα καταφέρουν να ζήσουν.
Διότι μακροπρόθεσμα θα έχουμε τεράστια κοινωνική αναταραχή, και κάθε μέρα δεν έχουμε μόνο μία αυτοκτονία, έχουμε και ένα φόνο!
Οπότε είναι προς συμφέρον όλων να επικοινωνήσουμε μεταξύ μας, για να μπορέσουν και οι μεν να μην φοβούνται να βγούν στο δρόμο, και οι άλλοι να είναι λιγότερο εξαθλιωμένοι.
Να φτάσουν έστω να τους πούνε, π.χ πώς βγάλανε τα χρήματά τους; Ή δεν ξέρω τι, οτιδήποτε. Διότι και μια τέτοια η συνομιλία θα ήταν πολύ χρήσιμη.
Για να φτιαχτεί μία ομάδα μεγάλη που θα βγει από την κρίση, χρειάζονται όλοι.
Τι έχεις να πεις σε έναν άνθρωπο που βρίσκεται στο παρά πέντε πριν την αυτοκτονία;
Να μιλήσει. Να ψάξει να βρει ανθρώπους να μιλήσει. Είναι να γίνουμε όλοι σαν τον Διογένη με το φανάρι του, που έψαχνε ανθρώπους. Λοιπόν, να πάρουμε το φανάρι μας -κι αυτός φτωχός ήταν- και να ψάξουμε ανθρώπους.
Το Σχολείο της Μονάδας Απεξάρτησης 18ΑΝΩ σας προσκαλεί στην ημερίδα «Εξάρτηση- Απεξάρτηση και Σχολείο», που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 10 Οκτωβρίου και ώρα 09:00-16:00, στο αμφιθέατρο «Αθήνα 9.84», Πειραιώς 100, Τεχνόπολις-Κεραμεικός.
Στην ημερίδα, εκτός από την παρουσίαση της 10ετούς λειτουργίας του σχολείου για τους θεραπευόμενους του 18 ΑΝΩ, λειτουργία που υποστηρίζει το αίτημα της ουσιαστικής και ισότιμης επανένταξής τους στο κοινωνικό σύνολο, θα παρουσιαστούν και θέματα όπως εφηβεία και σχολική επίδοση, προγράμματα πρόληψης για τη χρήση ουσιών σε σχολεία, μορφές μάθησης μέσω της τέχνης.
Σε μια περίοδο οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η οποία θέτει σε δοκιμασία τη λειτουργία των προγραμμάτων Απεξάρτησης και το εκπαιδευτικό μας σύστημα, οι προαναφερόμενες έννοιες αποκτούν μια ιδιαίτερη σημασία.
Στην ημερίδα, εκτός από την παρουσίαση της 10ετούς λειτουργίας του σχολείου για τους θεραπευόμενους του 18 ΑΝΩ, λειτουργία που υποστηρίζει το αίτημα της ουσιαστικής και ισότιμης επανένταξής τους στο κοινωνικό σύνολο, θα παρουσιαστούν και θέματα όπως εφηβεία και σχολική επίδοση, προγράμματα πρόληψης για τη χρήση ουσιών σε σχολεία, μορφές μάθησης μέσω της τέχνης.
Σε μια περίοδο οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η οποία θέτει σε δοκιμασία τη λειτουργία των προγραμμάτων Απεξάρτησης και το εκπαιδευτικό μας σύστημα, οι προαναφερόμενες έννοιες αποκτούν μια ιδιαίτερη σημασία.
Σήμερα η Ευρυδίκη ζει με τον άνδρα της και την κόρη της, παραμένει “καθαρή”, εργάζεται και δραστηριοποιείται κοινωνικά και καλλιτεχνικά, βοηθώντας και η ίδια ανθρώπους που περνούν όσα πέρασε και αυτή κάποτε..
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα πρεζάκι στη φυλακή.
Μπήκε εκεί επειδή ήταν ένα βήμα όπως υποστηρίχθηκε πριν το γκρεμό. Έπειτα από 7 χρόνια κράτησης το πρεζάκι βγήκε από τη φυλακή. Η έξοδος του ήταν πανηγυρική και συνοδευόταν από χαρές και πανηγύρια. Οι δικηγόροι που τον έβγαλαν ήταν και εκείνοι χαρούμενοι. Το γέλιο μερικών όμως έκρυβε μια χαρά διαφορετική από εκείνη του μόλις αποφυλακισμένου.
Τα πρώτα χρόνια μετά την αποφυλάκιση ήταν χρόνια ένταξης στο νέο περιβάλλον. Άρχισε να γνωρίζει πράγματα καινούρια, ξένα προς αυτόν. Άρχισε να αγαπά πράγματα που μέχρι χθες δεν ήξερε, πράγματα ξένα προς αυτόν. Άρχισε να υιοθετεί πράγματα που αγνοούσε, πράγματα ξένα. Τετράγωνα κουτιά που έδειχναν εικόνες, ρούχα φαντεζί από άλλες Πολιτείες, ξεχωριστοί τρόποι διασκέδασης. Ένας εκ βαθέων διαφορετικός τρόπος ζωής. Ένα modus vivendi συνεχώς μεταβαλλόμενο. Έβλεπε γύρω του τον κόσμο να αλλάζει εμφάνιση και συμπεριφορές. Αλλιώς είχε συνηθίσει εκείνος πριν μπει στη φυλακή. Ο ελεύθερος πια άνθρωπος υιοθετούσε κάθε συμπεριφορά-διαβατήριο για αυτόν τον νέο κόσμο. Έτρεχε να φτάσει τις αλλαγές σαν τον γραφικό εκείνο κύριο με τη βαλίτσα που κυνηγά ένα τρένο που συνεχώς τρέχει. Δεν τον ενδιέφερε τι έχανε και τι του έπαιρναν στην πορεία, ήθελε απλά να φτάσει το τρένο. Φευ.
Τα χρόνια περνούσαν και οι δικηγόροι του ελεύθερου ετοίμαζαν το σχέδιο για μια νέα φυλακή. Μια φυλακή οξύμωρη. Μια φυλακή στην οποία ο ελεύθερος θα ήθελε να πάει ή τουλάχιστον δε θα εξέφραζε αντίρρηση. Το πρεζάκι δε θα καταλάβαινε τίποτα. Θα οδηγούνταν σιγά-σιγά εκεί. Θα τον έστελναν εκεί οι δόσεις. Δόσεις “χαράς” που θα χορηγούνταν από τους δικηγόρους του αλλά και από άλλους έμπορους, ξένους σ’ αυτόν. Κι αυτοί ξένοι είχαν μια χαρά περίεργη, διαφορετική από εκείνη των δικηγόρων.
Κάθε λίγο οι ξένοι έμποροι έδιναν τις δόσεις στους δικηγόρους κι εκείνοι στο πρεζάκι και ήταν όλοι χαρούμενοι. Το πρεζάκι χαμογελούσε γιατί με αυτές τις δόσεις “ευεξίας” περνούσε όμορφα, είχε πολλά να δώσει. Κι έδινε περισσότερα. Έτσι έμαθε από τη μέρα που βγήκε από τη φυλακή. Να δίνει περισσότερα από όσα έχει και να παίρνει περισσότερα από όσα χρειάζεται. Ζούσε λοιπόν το δικό του παραμύθι. Ένα παραμύθι που όμως είχε συγγραφέα ξένο.
Οι δικηγόροι ήταν επίσης χαρούμενοι. Από τις δόσεις που έστελναν οι ξένοι συνεργάτες τους για το πρεζάκι, “κάτι” περίσσευε και για αυτούς. Ήταν επίσης χαρούμενοι γιατί το πρεζάκι τους αγαπούσε και τους στήριζε. Και την αγάπη αυτήν την εκδήλωνε κάθε τόσο. Οι δικηγόροι έτρωγαν, έπιναν, γελούσαν…βασιλικότεροι του βασιλέως. Και γιατί να μην χαμογελούσαν; Το πρεζάκι ήταν απορροφημένο στα νέα του ενδιαφέροντα. Σημασία δεν έδινε στο τι μαγείρευαν αυτοί. Τι κι αν άλλαζαν κατά καιρούς οι δικηγόροι, η τακτική πάντα ίδια.
Ήρθαν όμως οι καιροί που οι δόσεις φανέρωσαν τις παρενέργειες τους. Ασθένειες χτύπησαν το πρεζάκι. Ασθένειες περίεργες που ξεκίνησαν από την άλλη άκρη του ατλαντικού για να έρθουν να κορυφωθούν στο πρεζάκι σαν ολόκληρός ο πλανήτης να έπαιζε εναντίον του ένα παιχνίδι με καθορισμένη πορεία και τέλος. Το πρεζάκι άρχισε να λησμονεί τις δόσεις ευεξίας που έπαιρνε. Πολύ αργά. Η κατάσταση έδειχνε μη αναστρέψιμη. Οι δικηγόροι τότε αποφάσισαν να ζητήσουν από τους ξένους, έμπορους των δόσεων, να τους σώσουν. Το πρεζάκι περίμενε, υπόμενε και ανεχόταν. Η ασθένεια του όμως βαρεία.
Είχε ξαναπέσει στο βούρκο των ουσιών. Ήθελε απεγνωσμένα τη δόση του. Ο οργανισμός του θα κατέρρεε. Δεν είχε λεφτά να την εξασφαλίσει. Πούλησε την όποια κληρονομιά εξασφάλισε από τους παππούδες του, την περιουσία του ακόμα και τη γη του. Θα πέθαινε αν δεν έπαιρνε άλλη μία δόση. Οι ξένοι έμποροι ως σωτήρες θα του την έδιναν. Πράγματι θα ανακούφιζε το πρεζάκι όμως γνώριζαν πως θα ήταν και το Κύκνειο Άσμα του. Μετά δε θα υπήρχε γυρισμός. Η δόση θα έθετε την ταφόπλακα στο πρεζάκι. Θα τον ανακούφιζε πριν τον αποτελειώσει. Θα τον εξόντωνε ολοκληρώνοντας ένα σχέδιο ολοκληρωτικής καταστροφής που τόσο έντεχνα είχε στηθεί. Αυτό ήθελαν όλοι εξ’ αρχής. Ένα πρεζάκι λιγότερο. Έτσι του έδωσαν την τελευταία του δόση, την υπ’ αριθμόν 5 δόση.
Και ζήσανε ΑΥΤΟΙ καλά – και εμείς θα επιβιώσουμε.
του Πέτρου Τερζή
Σειρά εκδηλώσεων από την Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά των Ναρκωτικών, στις 26 Ιουνίου
Η μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ είναι το μεγαλύτερο δημόσιο στεγνό πρόγραμμα στην Ελλάδα και παρέχει θεραπευτικές υπηρεσίες χωρίς υποκατάστατα, σε τοξικομανείς, γυναίκες και μητέρες τοξικομανείς, οικογένειες, εφήβους, μετανάστες, άτομα «διπλής διάγνωσης» και άτομα που αντιμετωπίζουν ζητήματα διατροφικών διαταραχών και προβληματικής χρήσης διαδικτύου.
Στα πλαίσια της «Παγκόσμιας Ημέρας κατά των Ναρκωτικών» το 18 ΑΝΩ διοργανώνει σειρά εκδηλώσεων με στόχο την ενημέρωση του κοινού, την ευαισθητοποίηση και την αλληλεγγύη.
Το Σάββατο, 25 Ιουνίου ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ο Γιάννης Χαρούλης και το συγκρότημα Qyilombo, θα ενώσουν τις φωνές τους στην πλατεία Κοτζιά, σε μια μοναδική συναυλία για τη ζωή και τον αγώνα κατά των ναρκωτικών.
Αναλυτικά το πρόγραμμα εκδηλώσεων του 18 ΑΝΩ:
· Δευτέρα 20 Ιουνίου 2011
«Ιανός» – Σταδίου 24
Η Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ παρουσιάζει το έργο της για το έτος 2010 καθώς και τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, στάσεις και συμπεριφορές των εξαρτημένων που απευθύνθηκαν στα θεραπευτικό πρόγραμμα 18 ΑΝΩ.
Επίσης η Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ – Ψ.Ν.Α προβαίνει στην έκδοση εντύπου:
«Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ- Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής. 2010 Παρεχόμενες υπηρεσίες – Στατιστικά Στοιχεία»
Ώρα έναρξης: 12.30
Ελεύθερη Είσοδος
· Σάββατο 25 Ιουνίου 2011
Πλατεία Κοτζιά – Αθήνα
Συναυλία με τους:
Θανάση Παπακωνσταντίνου
Γιάννη Χαρούλη
Συμμετέχουν οι Qyilombo
Ώρα έναρξης: 21.00
Ελεύθερη Είσοδος
· Κυριακή 26 Ιουνίου 2011
Δημοτικό Θέατρο Αιγάλεω «Αλέξης Μινωτής»
Ιερά Οδός & Δαρδανελίων
Χαιρετισμός – Ομιλία Αναπληρωτή Διευθυντή της Μονάδας Απεξάρτησης
18 ΑΝΩ Αλέκου Κυρούσης.
Θεατρική Παράσταση
της Θεατρικής Ομάδας της Μονάδας Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ – Ψ.Ν.Α.
Το Γαλάζιο Πουλί (Μέτερλιγκ)
Συναυλία
της Μουσικής Ομάδας της Μονάδας Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ – Ψ.Ν.Α.
Ώρα έναρξης: 21.00
Ελεύθερη Είσοδος
· Πέμπτη 30 Ιουνίου 2011
Εθνικό Μουσείο σύγχρονης Τέχνης
Βασ. Γεωργίου Β 17-19 & Ρηγίλλης
Εγκαίνια Φωτογραφικό Εργαστήρι Κοινωνικής Επανένταξης 18ΑΝΩ
Προβολή Video Art
Ώρα έναρξης: 20.30
Ελεύθερη Είσοδος
