Η Ζωή μας σήμερα
Όποιος ψάχνει βρίσκει! Το πιστεύω ακράδαντα, και ισχύει όχι μόνο για αντικείμενα, αλλά και για ιδιότητες και ποιότητες! Έτσι, όποιος ψάχνει τρόπους για να είναι χαρούμενος και θετικός άνθρωπος, θα τους βρει! Να θυμάστε όμως, η χαρά και η ευτυχία δεν είναι κάτι που έρχεται και μας χτυπά την πόρτα, εμείς του ανοίγουμε και το καλωσορίζουμε και αυτό ήταν. Η χαρά και η ευτυχία πηγάζουν από μέσα μας. Είναι θέμα επιλογής και όχι τύχης. Πώς να επιλέξετε να είστε πιο χαρούμενοι και πιο θετικοί; Κάνοντας καθημερινά θετικές σκέψεις! Βγάλτε από το μυαλό σας τις παρακάτω 30 σκέψεις και θα δείτε τεράστια διαφορά!
1. Ξεκολλήστε από το παρελθόν και μην το αναμηρυκάζετε.
Το παρελθόν του καθενός από εμάς είναι γεμάτο με θετικά, με αρνητικά, με ωραία ή άσχημα συναισθήματα, καλές ή κακές εμπειρίες- για τον καθένα οι δόσεις είναι διαφορετικές. Σίγουρα το παρελθόν μας καθορίζει ποιοι είμαστε σήμερα, δε πρέπει όμως να μας περιορίζει. Έτσι, αντί να αναμασάτε τα αρνητικά –ή ακόμα και τα θετικά που κάποτε υπήρχαν αλλά δεν υπάρχουν τώρα-, αποδεχτείτε το, συμφιλιωθείτε μαζί του και ζήστε το παρόν σας δίνοντάς του σημασία.
2. Μάθετε να χαίρεστε με όσα έχετε και μη γκρινιάζετε για όσα δεν έχετε.
Αυτό είναι ένα βασικό μάθημα προσωπικής ευγνωμοσύνης. Η χαρά ξεκινάει με το να εκτιμάει και να χαίρεται κανείς με αυτά που έχει. Εννοείται ότι πάντα θα πρέπει να βάζουμε στόχους και να επιθυμούμε τη βελτίωσή μας, αλλά όχι με το να διαγράφουμε το ‘εδώ και τώρα’ της ζωής μας.
3. Μάθετε να περνάτε ποιοτικό χρόνο με τον εαυτό σας.
Μάθετε να αγαπάτε τον εαυτό σας αντί να ζορίζεστε να σας αγαπήσουν οι άλλοι. Μάθετε να περνάτε όμορφα και όταν είστε μόνοι σας. Αφεθείτε στο να σκεφτείτε, να ονειροπολήσετε, να κάνετε μια βόλτα στη φύση, να διαβάσετε κάτι όμορφο. επενδύοντας θετικά στον εαυτό σας επενδύετε και στην κοινωνικότητά σας. Συνδεθείτε με τον εσωτερικό σας κόσμο!
4. Επενδύστε στην αυτοβελτίωσή σας.
Η αυτοβελτίωση έχει πολλές εκφάνσεις. Καλλιεργήστε αυτά που σας ενδιαφέρουν, που σας αρέσουν και που αγαπάτε. Ανακαλύψτε το μονοπάτι που οδηγεί στον καλύτερό σας εαυτό, αξιοποιώντας τις εμπειρίες σας και μαθαίνοντας από τη ζωή σας.
5. Μην αναλώνεστε σε ατελείωτη αρνητική αυτοκριτική.
Μάθετε να αναγνωρίζετε τα θετικά σας και ό,τι κάνετε καλά και να επενδύετε σε αυτά. Μη μειώνετε τις ικανότητες ή τις επιτυχίες σας. Απολαύστε τις και συνεχίστε την πορεία σας.
6. Βρείτε νόημα σε οτιδήποτε κάνετε.
Να θυμάστε πως για οτιδήποτε κάνετε αφιερώνετε πολύτιμο χρόνο από τη ζωή σας και προσωπικό κόπο. Οπότε είναι καλύτερα να βρείτε νόημα σε ότι κάνετε και να δείτε πώς αυτό συνδέεται με τη ζωή σας στο παρόν αλλά και το μέλλον. Έχοντας έναν σκοπό έχετε πλουσιότερη ζωή.
7. Σκεφτείτε θετικά για το σώμα σας.
Η χαρούμενη ψυχή κατοικεί σε ένα χαρούμενο σώμα! Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αγαπάτε και να φροντίζετε το σώμα σας, να διατηρείτε την υγεία του και να το αφήνετε να χαλαρώνει όταν κουράζεται!
8. Μάθετε να εκτιμάτε περισσότερο τις εμπειρίες και λιγότερο τα υλικά αγαθά.
Οι ωραίες εμπειρίες –και ακόμα καλύτερα αν τις μοιράζεστε με άλλους- είναι αυτό που μένει και φέρνει ευτυχία, όχι μόνο τη στιγμή που συμβαίνει αλλά και αργότερα, όταν γίνεται όμορφη ανάμνηση.
9. Μη συγκρίνετε τον εαυτό σας με άλλους.
Καθένας από εμάς είναι μοναδικός και ιδιαίτερος με τον τρόπο του! Δεν έχει νόημα να κάνουμε συγκρίσεις, γιατί έτσι σαμποτάρουμε τον εαυτό μας με αρνητική σύγκριση και κριτική. Περιστοιχίστε τον εαυτό σας με θετικούς ανθρώπους που σας αγαπάνε, βλέπουν και εκτιμούν τα προτερήματά σας.
10. Μην αφήνετε τις αρνητικές σκέψεις να σας παρασύρουν.
Η ευτυχία και η καλή διάθεση εξαρτώνται από τις σκέψεις που κάνουμε. Οι αρνητικές σκέψεις γεννούν αρνητικά συναισθήματα, αυτά οδηγούν σε αρνητικές συμπεριφορές και όλα μαζί παγιώνονται σε έναν κακό χαρακτήρα.
11. Μη φοβάστε τις αλλαγές.
Αποδεχτείτε τις αλλαγές, προετοιμαστείτε –όσο γίνεται-, αποδεχτείτε ότι το σώμα, η όψη, η ζωή μας αλλάζει και ότι όλα βρίσκονται σε μια ροή. Μάθετε να εκτιμάτε τη στιγμή και να μην πολεμάτε τη φάση ζωής στην οποία βρίσκεστε. Εξασκηθείτε στο να ανακαλύπτετε τα θετικά και τα ωραία σε κάθε αλλαγή.
12. Μη κατηγορείτε τους άλλους για τις δικές σας αποτυχίες.
Πάντα έχουμε μερίδιο στις δικές μας αποτυχίες και προβλήματα και δεν έχει νόημα να αναζητούμε τον ένοχο έξω από εμάς, εφόσον μόνο τον εαυτό μας μπορούμε να ελέγξουμε. Αναλαμβάνοντας τις ευθύνες μας είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθουμε και να μην επαναλάβουμε το λάθος μας.
13. Μη βάζετε φρένο στην περιέργειά σας.
Προσοχή, δεν εννοώ την περιέργεια-κουτσομπολιό! Μάθετε να ρωτάτε, να αναζητάτε, να μαθαίνετε, να παίρνετε νέες πληροφορίες! Ταξιδέψτε, διαβάστε, επισκεφθείτε μουσεία, δείτε παραστάσεις και έργα τέχνης, ανοίξτε τα μάτια, τα αυτιά, τις αισθήσεις σας.
14. Μάθετε να εκτιμάτε τη στιγμή.
Μην περιμένετε πότε θα είναι τέλειες οι συνθήκες για να νιώσετε ευτυχισμένοι. Απολαύστε τη στιγμή, αφεθείτε στις μικροχαρές της ζωής και ζήστε επικεντρωμένοι στο εδώ και τώρα, χωρίς σκέψεις για το παρελθόν ή το μέλλον.
15. Μάθετε να καλλιεργείτε τις σχέσεις σας.
Δείξτε αγάπη, νοιάξιμο και ενδιαφέρον στα άτομα που αγαπάτε. Αφιερώστε τους χρόνο, ακούστε τα, στηρίξτε τα, δείξτε τους ότι τα θυμάστε με μικρότερους και μεγαλύτερους τρόπους. Να θυμάστε να λέτε κι έναν καλό λόγο και ένα κομπλιμέντο, αφού όλοι τα έχουμε ανάγκη!
16. Μη στεναχωριέστε για τα πράγματα που δε μπορείτε να ελέγξετε.
Το να ανησυχείτε και να στεναχωριέστε για πράγματα που δε μπορείτε να ελέγξετε, μόνο κακό σας κάνει. Επενδύστε σε όσα είναι στη σφαίρα επιρροής σας, προετοιμαστείτε, αλλά για όσα δεν μπορείτε να κάνετε κάτι αφήστε τα να περάσουν αγγίζοντάς σας όσο το δυνατό λιγότερο.
17. Ποτέ μη μεταθέτετε την ευτυχία σας στο μέλλον.
Μη ξεκινάτε να σκέφτεστε «θα είμαι ευτυχισμένη/ος όταν… χάσω κιλά… γυμναστώ.. παντρευτώ…χωρίσω… βρω καλή δουλειά…» κλπ, κλπ, γιατί έτσι μεταθέτετε την ευτυχία σας στο μέλλον και ίσως να μην έρθει… Ακόμα χειρότερα, με αυτό το σκεπτικό δεν είστε ευτυχισμένοι στο παρόν σας. Επικεντρωθείτε στο τι σας φέρνει ευτυχία και χαρά σήμερα, όσο μικρό και αν είναι.
18. Μη σταματάτε να γνωρίζετε καινούργιους ανθρώπους.
Πάντα θα έχετε τους κολλητούς σας και τον κύκλο σας, αλλά είναι όμορφο να γνωρίζετε διαφορετικούς ανθρώπους, να ακούτε άλλες απόψεις και να εμπλουτίζετε τη ζωή σας με θετικά άτομα που θα σας διδάξουν κάτι νέο.
19. Μην δράτε εγωιστικά.
Μάθετε να κατανοείτε την οπτική γωνία του άλλου, να ‘μπαίνετε στα παπούτσια’ του, να δείχνετε καλή θέληση και να είστε ανοιχτοί. Όταν κανείς δρα εγωιστικά και δε βάζει κατανόηση, συμπόνια και συγχώρεση στις σχέσεις του, μένει με το θυμό και την ανασφάλειά του και, τελικά, βγαίνει χαμένος.
20. Μην κάνετε το κακό.
Απλώς, επιλέξτε να είστε καλό άνθρωπος!
21. Ποτέ μη πείτε ‘βαριέμαι’ και αποσυρθείτε από τη ζωή.
Μάθετε να ζείτε τη ζωή, να αναμιγνύεστε στα πράγματα, να γνωρίζετε ανθρώπους, να έχετε ενδιαφέροντα, να μαθαίνετε, να αισθάνεστε, να εκπληρώνετε τις επιθυμίες και τα όνειρά σας, ξεκινώντας με ένα τόσο δα βηματάκι κάθε φορά.
22. Μη ξεχνάτε ότι το χαμόγελο και η καλή διάθεση είναι ανεκτίμητα.
Η καλή διάθεση και το χαμόγελο φτιάχνουν τη ζωή σας αλλά και τη ζωή των γύρω σας! Επενδύστε σε αυτά!
23. Μην περιμένετε κάτι ή κάποιον να σας αλλάξει τη ζωή.
Αν ψάχνετε τον άνθρωπο που θα σας αλλάξει τη ζωή… Κοιτάξτε στον καθρέφτη! Και αποφασίστε να κάνετε τις αλλαγές που επιθυμείτε για να έχει η ζωή σας νόημα και ομορφιά.
24. Μη φοβάστε τη μοναξιά.
Κάντε τον εαυτό σας φίλο και σύμμαχο και δε θα φοβάστε τη μοναξιά! Μάθετε να βρίσκετε χαρά και ευχαρίστηση στο να είστε και με τον εαυτό σας και μην περιμένετε να είστε κάθε φορά με κόσμο για να νιώθετε καλά και να περνάτε όμορφα.
25. Μη ξεχνάτε ότι η ευτυχία είναι η επιλογή.
Εμείς οι ίδιοι, με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις πράξεις μας καθορίζουμε αν θα είμαστε ευτυχισμένοι .
26. Μη σταματάτε να αγαπάτε τον εαυτό σας και τους άλλους.
Η αγάπη κάνει τον κόσμο να γυρίζει! Επενδύστε στο να αγαπάτε τον εαυτό σας, τους γύρω σας, το περιβάλλον και κάντε την αγάπη πράξη. Θα δείτε τη διαφορά!
27. Μη σταματάτε να δημιουργείτε θετική ενέργεια γύρω σας
Με τη στάση σας, τη διάθεσή σας και τις πράξεις σας, μάθετε να δημιουργείτε θετική ενέργεια. Ξεχάστε τα κουτσομπολιά, τα αρνητικά σχόλια τις γκρίνιες και επενδύστε σε θετικά λόγια και σχόλια, σε κομπλιμέντα, σε εντοπισμό όμορφων πραγμάτων και ανθρώπων.
28. Μην αφήνετε τα αρνητικά συναισθήματα να σας φάνε ζωντανό.
Θυμός, ζήλεια, φθόνος, μνησικακία, έχθρα, πίκρα, αγανάκτηση το μόνο που κάνουν είναι να σας ‘τρώνε’ την ψυχή και την ποιότητα ζωής σας. Επενδύστε στα θετικά συναισθήματα και τη χαρά της ζωής.
29. Ποτέ μην αφήνετε το χώρο γύρω σας να είναι ένα χάος.
Μάθετε να τακτοποιείτε, να κρατάτε καθαρό και οργανωμένο τον χώρο σας (είτε είναι ολόκληρο σπίτι, είτε δωμάτιο, είτε γραφείο, συρτάρι ή ράφι) γιατί όταν το εξωτερικό σας περιβάλλον είναι τακτοποιημένο και οργανωμένο έτσι είναι και το εσωτερικό σας περιβάλλον και η διάθεσή σας!
30. Ποτέ μην υποτιμάτε τη δύναμη που έχετε να αλλάξετε τη ζωή σας.
Το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο είναι να γκρινιάζει κανείς για τα στραβά και ανάποδα και όσα δεν του αρέσουν στη ζωή του, είτε μπορεί να τα ελέγξει είτε όχι. Με αυτή τη στάση όμως τίποτα δεν αλλάζει προς το καλύτερο, αντίθετα, όλα γίνονται χειρότερα. Να θυμάστε ότι πάντα έχετε την επιλογή να αλλάξτε τη στάση σας απέναντι στη ζωή και τα πράγματα, να επενδύσετε στα θετικά, να αλλάξετε το πώς σκέφτεστε για τα πράγματα γιατί, τελικά, η επιλογή του πώς θα είναι η ζωή σας είναι μόνο δική σας!
Διαλέξτε Αγάπη, Ηρεμία, Χαρά!
Δρ. Λίζα
Πηγή healing.net
Παράξενη αλλά τόσο κοινή και οικεία σε όλους μας είναι η ανακούφιση που νιώθουμε, και η αιφνίδια συρροή ενέργειας και θάρρους, όταν μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα ανησυχίας, αγωνίας, σκοτεινών προαισθημάτων, ημερών γεμάτων φόβο και άγρυπνων νυχτών, αντιμετωπίζουμε τελικά τον πραγματικό κίνδυνο: μια απειλή την οποία μπορούμε να δούμε και να αγγίξουμε (…) Τώρα που γνωρίζουμε από που έρχεται το πλήγμα, γνωρίζουμε επίσης, αν μη τι άλλο, τι μπορούμε να κάνουμε για να το αποκρούσουμε –ή τουλάχιστον έχουμε μάθει πόσο περιορισμένη είναι η ικανότητά μας να βγούμε αλώβητοι και τι είδους απώλεια, ή βλάβη, ή πόνο, πρέπει να περιμένουμε. Όλοι έχουμε ακούσει ιστορίες για δειλούς που έγιναν ατρόμητοι μαχητές όταν αντιμετώπισαν κάποιον «πραγματικό κίνδυνο», όταν η καταστροφή που περίμεναν κάθε μέρα, αλλά μάταια είχαν προσπαθήσει να φανταστούν, επιτέλους ήρθε. Ο φόβος φτάνει στο αποκορύφωμά του όταν είναι διάχυτος, διάσπαρτος, ασαφής, όταν δεν συνδέεται με κάτι, όταν παραμένει αποσπασμένος από την πραγματικότητα και αιωρείται ελεύθερα, χωρίς σαφή αναφορά ή αιτία —όταν μας στοιχειώνει χωρίς ορατό ειρμό ή λόγο, όταν η απειλή που θα έπρεπε να φοβόμαστε μπορεί να αναφανεί φευγαλέα παντού, δεν μπορούμε όμως να την αντικρίσουμε πουθενά. «Φόβος» είναι το όνομα που δίνουμε στην αβεβαιότητά μας: στην άγνοιά μας για την απειλή και για ό,τι πρέπει να κάνουμε – ό,τι μπορούμε και ό,τι δεν μπορούμε να κάνουμε – προκειμένου να τη σταματήσουμε καθ’ οδόν – ή να της αντισταθούμε, αν η αναχαίτισή της ξεπερνά τις δυνάμεις μας. Η εμπειρία της ζωής στην Ευρώπη του 16ου αιώνα –στο χρόνο και στον τόπο όπου η μοντέρνα εποχή μας ήταν έτοιμη να γεννηθεί– συνοψίστηκε κοφτά, και θαυμάσια, από τον Lucien Th σε τέσσερις μόνο λέξεις: «Peur toujours, peur partout» («φόβος πάντα, φόβος παντού»). Ο Th συνέδεσε την πανταχού παρουσία του φόβου με το σκοτάδι, που άρχιζε έξω από την πόρτα της καλύβας και σκέπαζε τον κόσμο έξω από το φράκτη του αγροκτήματος. Στο σκοτάδι μπορούν να συμβούν τα πάντα, ουδείς όμως γνωρίζει τι ακριβώς θα συμβεί τελικά: το σκοτάδι δεν είναι η αιτία του φόβου, είναι όμως το φυσικό περιβάλλον της αβεβαιότητας –κι επομένως του φόβου. Η νεωτερικότητα επρόκειτο να είναι το μεγάλο άλμα προς τα εμπρός: μακριά από το φόβο και προς έναν κόσμο απαλλαγμένο από την τυφλή και αδιαπέραστη μοίρα – αυτό το θερμοκήπιο φόβων. Όπως συλλογιζόταν ο Βίκτωρ Ουγκό, νοσταλγικά και με λυρική διάθεση εν προκειμένω: ωθημένη από την επιστήμη («ο θρόνος της πολιτικής θα μεταμορφωθεί σε θρόνο της επιστήμης»), θα έρθει μια εποχή που θα δώσει τέλος στις εκπλήξεις, τις συμφορές, τις καταστροφές –αλλά και τέλος στις διενέξεις, τις αυταπάτες, τους παρασιτισμούς… Με άλλα λόγια, μια εποχή που θα δώσει τέλος σέ όλα αυτά τα υλικά από τα οποία φτιάχνονται οι φόβοι. Ό,τι έμελλε όμως να είναι μια οδός διαφυγής, αποδείχθηκε τουναντίον μια μακρά παράκαμψη. Πέντε αιώνες μετά, σε μας που βρισκόμαστε στο άλλο άκρο του πελώριου νεκροταφείου ρημαγμένων ελπίδων, η ετυμηγορία του Th ηχεί –ξανά– εντυπωσιακά ταιριαστή και επίκαιρη. Η εποχή μας είναι, ξανά, μια εποχή φόβων».
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ
Προστατεύουμε τον εαυτό μας και την ιδανική εικόνα του εαυτού μας
Από τη δική μας οπτική γωνία, η μεγαλύτερη ανακάλυψη του Freud είναι ότι η μεγάλη αιτία πολλών ψυχολογικών ασθενειών είναι ο φόβος να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του, τα συναισθήματα, τις παρορμήσεις, τις αναμνήσεις, τις ικανότητες, τις δυνατότητες, το πεπρωμένο του….
Γενικά, αυτού του είδους ο φόβος είναι αμυντικός, με την έννοια ότι είναι μια προστασία της αυτοεκτίμησης μας, της αγάπης και του σεβασμού που τρέφουμε για τον εαυτό μας. Τείνουμε να φοβόμαστε οποιαδήποτε γνώση θα μπορούσε να μας κάνει να απεχθανόμαστε τον εαυτό μας ή να μας κάνει να νιώθουμε κατώτεροι, αδύναμοι, ανάξιοι, κακοί, επονείδιστοι.
Προστατεύουμε τον εαυτό μας και την ιδανική εικόνα του εαυτού μας με την απώθηση και παρόμοιους αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι είναι κυρίως τεχνικές μέσω των οποίων αποφεύγουμε να συνειδητοποιήσουμε δυσάρεστες ή επικίνδυνες αλήθειες.
Και στην ψυχοθεραπεία, τις μανούβρες με τις οποίες εξακολουθούμε να αποφεύγουμε αυτή τη συνειδητοποίηση της οδυνηρής αλήθειας, τους τρόπους με τους οποίους πολεμάμε τις προσπάθειες του θεραπευτή να μας βοηθήσει να δούμε την αλήθεια, τους ονομάζουμε «αντίσταση». Όλες οι τεχνικές του θεραπευτή αποκαλύπτουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την αλήθεια, ή είναι τρόποι για να δυναμώσει ο ασθενής έτσι ώστε να μπορεί να αντέξει την αλήθεια. («Το να είναι απόλυτα ειλικρινής με τον εαυτό του, είναι η σπουδαιότερη προσπάθεια που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος» S. Freud).
Αλλά υπάρχει ένα άλλο είδος αλήθειας το οποίο τείνουμε να αποφεύγουμε. Όχι μόνο μένουμε προσκολλημένοι στην ψυχοπαθολογία μας, αλλά επίσης τείνουμε να αποφεύγουμε την προσωπική ανάπτυξη γιατί και αυτή, επίσης, μπορεί να επιφέρει ένα άλλο είδος φόβου, δέους, αισθημάτων αδυναμίας και ανεπάρκειας. Κι έτσι, χρησιμοποιούμε ένα άλλο είδος αντίστασης, μια άρνηση της καλύτερης πλευράς μας, των ταλέντων μας, των καλύτερων ενορμήσεών μας, των ανώτερων δυνατοτήτων μας, της δημιουργικότητας μας. Με δυο λόγια, αυτή είναι η μάχη με το δικό μας μεγαλείο, ο φόβος της ύβρεως.
Αυτό μας θυμίζει ότι ο μύθος μας του Αδάμ και της Εύας, με το επικίνδυνο δέντρο της Γνώσης που πρέπει κανείς να αγγίξει, έχει το αντίστοιχό του σε πολλές άλλες κουλτούρες, οι οποίες πιστεύουν επίσης ότι η ύψιστη γνώση είναι προνόμιο των θεών. Οι περισσότερες θρησκείες έχουν μια τάση αντί-νοησιαρχίας (μαζί με διάφορες άλλες τάσεις, φυσικά), κάποιο ίχνος προτίμησης για την πίστη και όχι τη γνώση, ή το αίσθημα ότι ορισμένες μορφές γνώσης είναι υπερβολικά επικίνδυνες για να ανακατεύονται οι άνθρωποι με αυτές και καλό είναι να απαγορευτούν ή να διαφυλαχτούν με τους λίγους εκλεκτούς.
Στις περισσότερες κουλτούρες, οι επαναστάτες εκείνοι που αψήφησαν τους θεούς αναζητώντας τα μυστικά τους, τιμωρούνταν αυστηρά, όπως ο Αδάμ και η Εύα, ο Προμηθέας και ο Οιδίποδας και έμειναν στην μνήμη των ανθρώπων σαν προειδοποιήσεις ότι δεν πρέπει να προσπαθούν να μοιάσουν στον Θεό.
Και, αν μου επιτρέπετε να το θέσω πολύ συνοπτικά, είναι ακριβώς αυτό το κομμάτι μας, που έχει κάτι το θεϊκό, για το οποίο έχουμε αντιφατικά συναισθήματα, το οποίο μας γοητεύει αλλά και μας φοβίζει, μας προσελκύει αλλά και μας κάνει να παίρνουμε αμυντική στάση. Αυτή είναι μια όψη του ανθρώπινου πεπρωμένου, ότι είμαστε ταυτόχρονα σκουλήκια και θεοί. Όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί μας, οι άνθρωποι που πλησιάζουν περισσότερο στο Θείο, πιστοποιούν ότι χρειάζεται τρομερό κουράγιο στη μοναχική στιγμή της δημιουργίας, της επιβεβαίωσης ενός καινούριου πράγματος (που είναι αντιφατικό με το παλιό).
Αυτό είναι ένα είδος τόλμης, να βγαίνεις μπροστά, να ξεχωρίζεις από τους άλλους, να στέκεσαι ολομόναχος, μια πράξη περιφρόνησης, μια πρόκληση. Η στιγμή του φόβου είναι αρκετά κατανοητή αλλά πρέπει παρόλα αυτά να ξεπεραστεί αν πρόκειται να υπάρξει δημιουργία. Έτσι, το να ανακαλύψει κανείς στον εαυτό του ένα μεγάλο ταλέντο μπορεί αναμφίβολα να φέρει ευφορία αλλά φέρνει επίσης και ένα φόβο των κινδύνων, των ευθυνών και των καθηκόντων του να είσαι ηγέτης και του να είσαι μόνος σου.
Η υπευθυνότητα φαίνεται κάποτε βαρύ φορτίο και τότε προσπαθεί το άτομο να την αποφύγει όσο περισσότερο είναι δυνατό. Σκεφτείτε το μίγμα των συναισθημάτων δέους, ταπεινοφροσύνης, ακόμα και φόβου που μας έχουν αναφέρει άνθρωποι οι οποίοι έχουν εκλεγεί Πρόεδροι του κράτους.
Αβραάμ Μάσλοου,
από το βιβλίο “Ψυχολογία της ύπαρξης”, εκδ. Δίοδος, 1994
Η συγγραφέας Άλκη Ζέη μίλησε στα φετινά TEDxAthens και μοιράστηκε τη δική της ιστορία.
«Όλοι έχουν μια αφετηρία στη ζωή τους. Εμένα δεν ξέρω γιατί, μου πέσανε πάρα πολλές και κάθε φορά άρχιζα από έναν καινούριο δρόμο. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, τον θυμάμαι στη Σάμο. Ενώ δεν γεννήθηκα εκεί, πήγα τριών χρονών με την αδερφή μου επειδή είχε πάθει η μητέρα μας φυματίωση. Για μένα όλος ο κόσμος ήταν η Σάμος. Αυτή ήταν η Ελλάδα. Τα πεύκα, η θάλασσα, ο παππούς που νομίζαμε ότι είναι αρχαίος Έλληνας γιατί ήταν καθηγητής αρχαίων ελληνικών και μόνο για θεούς και μύθους μάς μιλούσε. Νιώθαμε ότι αυτός είναι ένας ευτυχισμένος τόπος που δεν θέλαμε καθόλου να τον χάσουμε». «Εκείνο που κυρίως πίστευα τότε είναι ότι μέσα στη ζωή, όπως βάζεις τα παπούτσια σου κάθε πρωί, έτσι πρέπει να πάρεις και ένα βιβλίο. Γιατί πάντα βλέπαμε τον παππού μας να κρατάει ένα βιβλίο στο χέρι, ακόμα και όταν πήγαινε περίπατο στην παραλία, διάβαζε περπατώντας. Έτσι κι εγώ, μικρή έπαιρνα ένα βιβλίο και περπατούσα πάνω-κάτω, έτσι νόμιζα ότι έπρεπε να κάνουμε. Από αυτόν τον ωραίο τόπο φύγαμε, γιατί η μητέρα μας έγινε καλά και μας πήγανε στο Μαρούσι. Μας φάνηκε ότι πήγαμε σε μια ξένη γη, με δυο ξένους ανθρώπους που μας είπαν ότι ήταν οι γονείς μας και όταν έφυγε ο παππούς μας, νόμιζα ότι πήρε τα πάντα μαζί του. Ήταν μια καινούρια αφετηρία».
«Στο σχολείο στην Αθήνα, γνώρισα τη Ζωρζ Σαρρή και ως την τελευταία της στιγμή που έφυγε για πάντα μείναμε φίλες. Και αυτό που λέω πάντα στους νέους είναι ότι η φιλία παίζει μεγάλο ρόλο στη ζωή. Με την αδερφή μου μας άρεσε πολύ να διαβάζουμε ποίηση και κυρίως ποιήματα λυπητερά του Παλαμά, του Πολέμη… Τα διαβάζαμε κάθε βράδυ και κλαίγαμε. Και έτσι κάτι μού μπήκε μέσα μου, μήπως γράψω κι εγώ ποιήματα». «Ο δίδυμος αδερφός της μητέρας μου είχε αρραβωνιαστεί μια κοπέλα. Αυτή η κοπέλα, που είχε και λίγο στραβή μύτη αλλά και κάτι μάτια που έβγαζαν φλόγες, ήταν η μεγάλη μας συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου. Όποιος δεν την έχει γνωρίσει σαν άνθρωπο έχει χάσει πολλά κι εμείς κερδίσαμε πάρα πολλά ζώντας μαζί της. Μας έκανε να θέλουμε ν’ αγαπάμε κάτι, να ενδιαφερόμαστε για κάτι και να διαβάζουμε βέβαια. Στον γάμο της, της έγραψα ένα ποίημα. Η Διδώ το πήρε. Ήμουν 9 χρονών. Χαμογέλασε αλλά όταν κοίταξα τα μάτια της, μου φάνηκαν τόσο λυπημένα και πήρα απόφαση στη ζωή μου ότι δεν θα γίνω ποτέ ποιήτρια».
(Όταν μπήκε ο πόλεμος). «Όσο έλειπε ο πατέρας μου στην τράπεζα, που δούλευε το πρωί, το σπίτι μας γινόταν γιάφκα. Έφερνε η Διδώ τις γυναίκες της αντίστασης, την Ηλέκτρα Αποστόλου που εκτέλεσαν οι Γερμανοί, τη Μέλπω Αξιώτη, τη Ζέρβου, τη Σβόλου και όταν έφευγαν -γιατί κάπνιζαν σαν τεκέδες- η πρώτη μας αντιστασιακή πράξη με την αδερφή μου ήταν να ανοίγουμε την μπαλκονόπορτα και με τραπεζομάντιλα να αερίζουμε τον χώρο, ώστε να φύγει η μυρωδιά του καπνού, μη γυρίσει ο πατέρας μας και καταλάβει τίποτα. Η Διδώ συνήθιζε να μας λέει τότε: “Μη νομίζετε ότι δεν είναι τίποτα, είναι κάτι σπουδαίο”. Μετά οργανωθήκαμε στην ΕΠΟΝ. Στην ΕΠΟΝ κάναμε και πάρτι ολονύχτια, γιατί δεν μπορούσαμε να γυρίζουμε αργά στα σπίτια, απαγορευόταν η κυκλοφορία. Και βάζαμε ένα γραμμόφωνο και κάναμε ότι χορεύαμε για να μπορούμε να τυπώνουμε παράνομες εφημερίδες, προκηρύξεις κ.ά. Στο πιάνο έπαιζε ένα παιδί όλη τη νύχτα και του βάζαμε στο στόμα μαύρες σταφίδες για να μην πεινάει. Αυτό το παιδί ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις. Πολλές φορές με τη Ζωρζ -όσο ζούσε ακόμα- καθόμασταν και λέγαμε: “Μην το πούμε πουθενά αλλά τα χρόνια της κατοχής ήταν ευτυχισμένα χρόνια”, γιατί πιστεύαμε σε κάτι, είχαμε ένα όραμα, πιστεύαμε ότι πραγματικά και εμείς βοηθούμε στο να απελευθερωθεί η Ελλάδα. Λέγαμε, όταν τελειώσει η Κατοχή, θα ζήσουμε αυτό το όραμα. Τώρα αν δεν μας βγήκε, είναι άλλο θέμα…».
«Ο Κουν μες στη μαύρη Κατοχή έμαθε στον κόσμο το πραγματικό θέατρο, ένα αξέχαστο θέατρο που έχουν μείνει οι ρίζες του και σήμερα. Έτσι τσίμπησα λίγο κι εγώ και λέω μήπως βγω στη σκηνή. Ο Γιώργος μού έλεγε: “Εγώ νομίζω να γράψεις”. Δεν πήγα στη Σχολή που δίδασκε εκείνος, γιατί ήταν σίγουρο ότι δεν θα με έπαιρνε. Πήγα στη Σχολή του Ωδείου Αθηνών που δίδασκε ο Ροντήρης και ο Βεάκης και λέγανε ότι ο Ροντήρης έκανε και ένα παλούκι να μιλάει. Φαίνεται πως έκανε λίγο το παλούκι και μίλησε και τελείωσα τη Σχολή».
(Η ημέρα της απελευθέρωσης). «Η 12η Οκτωβρίου που δεν γιορτάζεται στην Ελλάδα ήταν η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής μου, η μέρα που πιστέψαμε ότι όλα τα όνειρά μας θα γίνουν πραγματικότητα. Αλλά δεν βάστηξε πολύ. Ήρθε ο Δεκέμβρης του 1944, που θα ‘θελα να μην είχε υπάρξει ούτε στην ιστορία ούτε στη ζωή μου. Εκεί κατάλαβα τι θα πει εμφύλιος, τι θα πει να χωριζόμαστε στα δύο, τι θα πει η διπλανή μου στο θρανίο, όταν φτάσαμε στον Βόλο που πηγαίναμε με τα πόδια και της χτύπησα την πόρτα, να με κοιτάζει σαν να βλέπει τον μεγαλύτερό της εχθρό. Και εκεί είπα “δεν είναι δυνατόν πια να μην αγαπάμε ο ένας τον άλλον, τον άνθρωπο που ήμασταν κοντά”. Όλη αυτή την αγριάδα που είχε ο Δεκέμβρης, δεν την έχω ξεχάσει. Και τώρα, όταν βλέπω τους πρόσφυγες που περπατούν χιλιόμετρα για να φτάσουν, θυμάμαι πώς περπατούσαμε εμείς για να ξεφύγουμε όταν τέλειωσε ο Δεκέμβρης. Δεν φοβήθηκα ποτέ στη ζωή μου, όσο φοβήθηκα τότε»
. «Στο σπίτι του παππού στη Σάμο, στο σαλόνι, υπήρχε μια βιτρίνα και μέσα ήταν ένας τίγρης, το καπλάνι. Έτσι το έλεγα εγώ στη Σάμο και νόμιζα πως το ξέρουν όλοι στην Ελλάδα όταν έγραφα το βιβλίο. Ούτε το καπλάνι ήξερε τότε, ούτε εγώ τι ρόλο θα παίξουμε στη ζωή μας και οι δύο. Το βιβλίο μεταφράστηκε, πήρε βραβεία, μπήκε στα σχολεία (κυρίως από πείσμα των δασκάλων, γιατί πολλοί ήταν και εκείνοι που πάλεψαν για να μην μπει) και αυτό μου δίνει μίαν ανάταση. Όταν το έγραφα, δεν ήξερα ότι γράφω βιβλίο για παιδιά. Ήθελα να πω τις αναμνήσεις από τα παιδικά μου χρόνια».
«Να είστε μαζί, να αγαπιέστε και να βοηθάει ο ένας τον άλλον. Αυτό είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε σήμερα, να παρασταθούμε ο ένας στον άλλον και υλικά αλλά και ψυχικά, για να μην μας πάρει η κατάθλιψη. Είναι πολύ φοβερό να πάθουμε κατάθλιψη σαν λαός, γι’ αυτό νομίζω ότι πρέπει μέσα μας να έχουμε μια μικρή φλόγα, μια μικρή χαρά και τότε θα δείτε πως όλα θα είναι πιο ανάλαφρα. Είναι δύσκολα χρόνια, όσο κρίση και αν υπάρχει όμως, έστω και σε ένα πολύ μικρό πράγμα να ελπίζετε, σιγά σιγά θα γίνει ένα μεγάλο παζλ».
[Πηγή: www.doctv.gr]
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ
Αν φανταστούμε την ερωτική-συντροφική σχέση σαν ένα πυρήνα με ζωή μέσα του
και γύρω του και με έντονη και αδιάκοπη αλληλεπίδραση του μέσα με το γύρω, εύκολα θα διαπιστώσουμε ότι οι πιέσεις που δέχεται τόσο στο εσωτερικό όσο και απ’ έξω αυξάνονται συνεχώς κι ο πυρήνας αυτός συμπιέζεται τρομερά.
Μέσα στον «πυρήνα» υπάρχουν δύο άνθρωποι με συναισθηματικές ανάγκες που δεν καλύπτονται πια επαρκώς από άλλες κοινωνικές σχέσεις (συγγενικές, φιλικές ακόμη και απλά γειτονικές ή επαγγελματικές) και γι’ αυτό «περιμένουν» πάρα πολλά απ’ το σύντροφο τους. Απ’ έξω υπάρχουν επαγγελματικές και οικονομικές πιέσεις και ανασφάλεια, αυξημένες καταναλωτικές ανάγκες, κινητικότητα, δύο ή περισσότερες δουλειές, άγχος που επιβαρύνει τον καθένα χωριστά και αναπόφευκτα πιέζει τη σχέση.
Πάρα πολλές σχέσεις δεν αντέχουν την πίεση και «σπάνε». Αυτό το «σχήμα» είναι ένας τρόπος να δούμε και να εξηγήσουμε κάπως συνοπτικά το τι συμβαίνει και οι άνθρωποι μένουν χωρίς σύντροφο, αλλά φυσικά υπάρχουν και πολλοί επιμέρους λόγοι.
Διαπιστώθηκε σε έρευνες που έγιναν, ότι έχουν αλλάξει οι προσδοκίες των νεώτερων γενεών από τις συντροφικές σχέσεις σε σύγκριση με τις παλιότερες. Πιο συγκεκριμένα, άντρες και γυναίκες γεννημένοι μεταξύ 1916-1945 θεωρούσαν υλιστικές αξίες (παροχή οικονομικής και φυσικής ασφάλειας) πολύ σημαντικές σαν κριτήρια επιλογής συντρόφου.
Για αυτούς που γεννήθηκαν μεταξύ 1945-1991 μπαίνουν σε πρώτη μοίρα αξίες όπως η κατανόηση, η ικανότητα επικοινωνίας, η ελκυστικότητα. Ενώ όμως οι πρώτες είναι πολύ συγκεκριμένες και εύκολα αναγνωρίσιμες, οι δεύτερες είναι δύσκολο να προσδιοριστούν και πολύ εύκολο να μεταβληθούν ή να αμφισβητηθούν. Έτσι λοιπόν μας συμβαίνει τη μια μέρα να πιστεύουμε ότι βρήκαμε τον άνθρωπο που πληροί όλα όσα επιθυμούμε από το σύντροφο μας και την άλλη να αναρωτιόμαστε τι κοινό έχουμε εμείς μ’ αυτό τον άνθρωπο.
Ένας άλλος πολύ σημαντικός παράγοντας που έχει κάνει δύσκολη τόσο τη δημιουργία όσο και τη διατήρηση των σχέσεων είναι η τρομερή σύγχυση που επικρατεί σε σχέση με τους ρόλους των δύο φύλων. Μέσα στον ψυχισμό των ανδρών και των γυναικών διεξάγεται μια πραγματική μάχη μεταξύ παλιών και νέων προτύπων, τα οποία φαίνεται πως στους νέους ανθρώπους και σ’ αυτή την εποχή που διανύουμε είναι εξίσου ισχυρά.
Τι σημαίνει είμαι άντρας/ γυναίκα, τι περιμένω, τι επιθυμώ, τι απαιτώ από τον εαυτό μου και τι από το άλλο φύλο, είμαι τελικά το δυνατό ή το αδύναμο φύλο, θέλω να εξαρτώμαι (συναισθηματικά, κοινωνικά, οικονομικά) ή, θέλω ανεξαρτησία, θέλω να δεσμευτώ ή θέλω ελευθερία, θέλω να φροντίσω ή θέλω να με φροντίσουν, θέλω παιδιά και οικογένεια ή μπορώ και χωρίς αυτά;
Υπό την πίεση όλων αυτών των διλημμάτων οι σχέσεις συχνά μοιάζουν βουνό, φυλακή, άπιαστο όνειρο, ανεπιθύμητος μπελάς ή όλα αυτά μαζί, ανάλογα με την ψυχική κληρονομιά και την ιδιοσυγκρασία του καθένα.
Υπάρχουν άνθρωποι που είναι φτιαγμένοι για να είναι μόνοι;
Είμαστε κοινωνικά ζώα, και μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν έχει αποδειχθεί το αντίθετο. Αυτό σημαίνει ότι ο κανόνας είναι πως (ο καθένας με τον τρόπο του) αποζητάμε τη συντροφικότητα και οι λίγες μάλλον εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν τα καταφέρνουν να κάνουν ή να διατηρήσουν σχέσεις, όχι γιατί «είναι φτιαγμένοι» για να είναι μόνοι αλλά μάλλον γιατί δεν έμαθαν (στα πρώτα χρόνια της ζωής τους) να κάνουν σχέσεις με τρόπο που να ικανοποιούνται τόσο οι ίδιοι όσο και αυτοί με τους οποίους σχετίζονται.
Πώς μπορεί να περνάει καλά κάποιος το διάστημα που είναι μόνος και δεν έχει κάποια σχέση;
Όλα δείχνουν πως το πόσο καλά ή άσχημα νιώθουμε μέσα σε μία κατάσταση δεν εξαρτάται τόσο από τις αντικειμενικές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε όσο από τη δική μας υποκειμενική αξιολόγηση της κατάστασης αυτής σε σχέση με τις προσδοκίες μας.
Αν θέλουμε να βρούμε εδώ και τώρα τη σχέση της ζωής μας κι αυτή αργεί, μπορεί να νιώθουμε δυστυχισμένοι, ακόμα κι αν τα περισσότερα πράγματα στη ζωή μας πάνε καλά. Ίσως λοιπόν, ένας τρόπος να περνάμε καλύτερα, έστω και χωρίς σχέση, να είναι το να εκτιμήσουμε περισσότερο αυτά που έχουμε εκείνη τη στιγμή και να ασχοληθούμε περισσότερο με ό,τι καλό έχουν να μας δώσουν αυτά αντί να αισθανόμαστε ελλιπείς επειδή δεν έχουμε σχέση. Άλλωστε όσο πιο καλά καταφέρνει να περνάει κανείς όταν είναι μόνος του, τόσο πιο πολλές πιθανότητες έχει να περνάει καλά και μέσα σε μια σχέση.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος που δυσκολεύεται να βρει ταίρι;
Αυτό που σίγουρα δεν πρέπει να κάνει είναι να ζει μέσα στη δυστυχία περιμένοντας ότι μόλις βρει ταίρι θα γίνει ευτυχισμένος, αυτή είναι η σίγουρη συνταγή της αποτυχίας. Καταρχήν να σκέφτεται ότι κάπου ανάμεσα στους τόσους πολλούς ανθρώπους τριγύρω, δεν μπορεί, υπάρχουν σίγουρα περισσότεροι από έναν που θα μπορούσαν να είναι «το ταίρι του» κι ότι κάποια στιγμή θα το βρει!
Απαραίτητο, όπως και για τα περισσότερα πράγματα που μας δυσκολεύουν, είναι να αναθεωρήσουμε ή να χαμηλώσουμε τις προσδοκίες μας. Λέγεται βέβαια εύκολα και γίνεται πολύ δύσκολα αλλά είναι η Νο 1 δυσκολία των ανθρώπων της εποχής μας. Κανένας σύντροφος δεν μπορεί να τα έχει όλα, καμία σχέση να μας προσφέρει τα πάντα και να μας δώσει εγγύηση ζωής. Υπάρχουν όμως πάρα πολλοί που μπορούν να μας δώσουν αρκετά και με κάποιον απ’ αυτούς αξίζει να το προσπαθήσουμε.
Κείμενο: Λουίζα Βογιατζή, Ψυχολόγος
Πηγή: mypsychologist.gr
ΣΚΟΤΑΔΙΑ ΠΟΛΛΑ ΜΕΣΑ ΜΟΥ, κύρης πολύς· σε όλη μου τη ζωή απελπισμένα μάχουμαι να μετουσιώσω τα σκοτάδια αυτά και να τα κάμω φως, μια στάλα φως· αγώνας τραχύς, χωρίς έλεος, χωρίς αναπαή, μια στιγμή να κουράζουμουν, να σκόλαζα τον πόλεμο, ήμουν χαμένος· κι αν έβγαινα κάποτε νικητής, τι αγωνία και πόσες λαβωματιές!
ΔΕ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ΑΓΝΟΣ· ΜΑΧΟΥΜΑΙ ΝΑ ΓΙΝΩ. Η αρετή για μένα δεν είναι καρπός της φύσης μου, είναι καρπός του αγώνα μου· δε μου την έδωκε ο Θεός, μοχτώ να την καταχτήσω με το σπαθί μου· το άνθος της αρετής για μένα είναι σωρός μετουσιωμένη κοπριά.
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΗΡΕ ΤΕΛΟΣ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΑΥΤΟΣ· ως τώρα δε νικήθηκα ολοκληρωτικά, δε νίκησα ολοκληρωτικά· πάντα αγωνίζουμαι, κι από στιγμή σε στιγμή μπορώ να χαθώ όλος, μπορώ να σωθώ όλος· ακόμα περνώ της Τρίχας το γιοφύρι απάνω από την άβυσσο»
ΑΣΦΑΛΤΑ ΚΑΤΕΧΕΙ Η ΧΩΜΑΤΕΝΙΑ ΑΥΤΗ ΜΗΤΡΑ την αξία του κάθε παιδιού της· κι όσο ανώτερη η ψυχή που έπλασε, τόσο και δυσκολότερη της αναθέτει εντολή: να σώσει τον εαυτό του ή τη ράτσα του ή τον κόσμο· από την πρώτη, τη δεύτερη, την τρίτη εντολή που σου αναθέτει διαβαθμίζεται η ψυχή σου.
ΕΙΝΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΤΟΝ ΑΝΗΦΟΡΟ ΤΟΥΤΟ, που έχει χρέος να πάρει η ψυχή, να τον ξεκρίνει. Κάθε άνθρωπος χαραγμένο βαθύτερα. Απάνω στα χώματα όπου γεννήθηκε. Τα χώματα αυτά που σ’ έπλασαν βρίσκουνται σε μυστική επαφή και συνεννόηση με την ψυχή σου· όπως οι ρίζες ξαποστέλνουν στο δέντρο την κρυφή προσταγή ν’ ανθίσει και να καρπίσει, για να δικαιωθούν οι ρίζες και να φτάσουν στο τέρμα της πορείας τους, όμοια τα πατρικά χώματα αναθέτουν δύσκολες εντολές στις ψυχές που γέννησαν θαρρείς χώματα και ψυχή πως είναι από την ίδια ουσία κι επιχειρούν την ίδια έφοδο· κι η ψυχή είναι μονάχα η ακρότατη νίκη
Αν τοποθετήσετε μια πέτρα κάτω από ένα μικροσκόπιο και την παρατηρήσετε προσεκτικά, θα δείτε ότι ποτέ δεν αλλάζει. Αλλά, αν τοποθετήσετε ένα κοράλλι κάτω απ’ το ίδιο μικροσκόπιο, θα διαπιστώσετε ότι μεγαλώνει κι αλλάζει.
Συμπέρασμα: το κοράλλι είναι ζωντανό, η πέτρα είναι νεκρή.
Πώς θα ξεχωρίσετε ένα ζωντανό λουλούδι από ένα νεκρό;
Ζωντανό θα είναι αυτό που ωριμάζει κα μεγαλώνει.
Η μοναδική απόδειξη ζωής είναι η ωρίμανση!
Το ίδιο ισχύει και στον ψυχολογικό κόσμο. Αν ωριμάζετε, είστε ζωντανοί. Αν δεν ωριμάζετε, είναι πολύ πιθανόν να είστε νεκροί.
Μπορεί να έχετε ως κινητήρια δύναμη περισσότερο την επιθυμία να ωριμάσετε παρά την ανάγκη να διορθώσετε τα ελαττώματά σας.
Αν δέχεστε ότι μπορείτε πάντα να ωριμάζετε, να βελτιώνεστε, να γίνεστε όλο και μεγαλύτεροι, τότε αυτό είναι αρκετό.
Όταν αποφασίσετε ν’ ακινητοποιηθείτε ή να νιώσετε επώδυνα συναισθήματα, έχετε αποφασίσει να μην ωριμάσετε.
Η κινητήρια δύναμη ωρίμανσης σημαίνει μάλλον να χρησιμοποιείτε την ενέργεια της ζωής για μεγαλύτερη ευτυχία παρά να πρέπει να βελτιώνεστε επειδή αμαρτήσατε ή επειδή είστε ελλιπείς.
Αποκορύφωμα της επιλογής της ωρίμανσης, ως κινητήριας δύναμης, είναι η προσωπική κυριαρχία σε κάθε τωρινή στιγμή της ζωής σας.
Κι αυτή η κυριαρχία σημαίνει να είστε εσείς που θ’ αποφασίζετε για τη μοίρα σας· δεν είστε απλά κάποιος που τα βγάζει πέρα, αγωνίζεται ή προσαρμόζεται στον κόσμο.
Αντί γι’ αυτό, διαλέξτε ποιος θα είναι για σας ο κόσμος.
Ο Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω το διατυπώνει αυτό στο έργο του «Το επάγγελμα της κ. Γουώρρεν»:
«Οι άνθρωποι πάντα κατηγορούν τις συνθήκες ζωής τους γι’ αυτό που οι ίδιοι είναι. Δεν πιστεύω στις περιστάσεις και τις συνθήκες. Οι άνθρωποι που πετυχαίνουν σ’ αυτό τον κόσμο είναι αυτοί που προχωρούν, διαλέγουν τις συνθήκες και τις περιστάσεις που θέλουν κι όταν δεν τις βρίσκουν τις δημιουργούν».
Όμως να θυμάστε, η αλλαγή του τρόπου που σκέφτεστε, νιώθετε ή ζείτε είναι πιθανή, αλλά ποτέ εύκολη.
Αν στ’ αλήθεια θέλετε να ζείτε ολοκληρωμένα και να ελέγχετε τις προσωπικές σας επιλογές, αν στ’ αλήθεια θέλετε να φτάσετε στην ευτυχία της τωρινής στιγμής, θα πρέπει να είστε το ίδιο αυστηρά προσηλωμένοι και στην προσπάθεια να αποβάλετε τον ηττοπαθή τρόπο σκέψης και στην εκμάθηση οποιουδήποτε δύσκολου εγχειρήματος.
Γουαίην Ντύερ, «Οι περιοχές των σφαλμάτων σας»
O Kαθηγητής Γουέιν Ντάιερ (Wayne W. Dyer, 10 Μαΐου 1940 – 29 Αυγούστου 2015) ήταν δημοφιλής Αμερικανός καθηγητής αυτοβελτίωσης, συγγραφέας και ομιλητής. Το βιβλίο του Οι περιοχές των σφαλμάτων σου – Your Erroneous Zones 1976 έχει πουληθεί σε περισσότερα από 30 εκατομμύρια αντίτυπα και είναι ένα από τα μπεστ σέλερ όλων των εποχών. Λέγεται ότι έχει μεταφέρει ανθρωπιστικές αντιλήψεις στις μάζες.
πηγή : http://www.o-klooun.com
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φτιάχνεις για μένα το αγαπημένο μου γλυκό και έμαθα ότι μικρά πράγματα μπορεί να έχουν ξεχωριστή σημασία στη ζωή.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε παρακολουθούσα και έμαθα τα περισσότερα «μαθήματα ζωής», εφόδια για να γίνω καλύτερο και παραγωγικότερο άτομο όταν μεγαλώσω.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να κρεμάς την ζωγραφιά μου στο ψυγείο και αμέσως ήθελα να ζωγραφίσω την επόμενη.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, ακόμη και όταν ήσουν θυμωμένη με συμβούλευσες ήρεμα και απλά για να καταλάβω το γιατί και έτσι έμαθα ότι ο διάλογος και η επικοινωνία είναι σημαντικά ακόμη και όταν τα πράγματα είναι δύσκολα.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φτιάχνεις φαγητό για κάποιο φίλο που ήταν άρρωστος και έμαθα ότι όλοι μας πρέπει να νοιαζόμαστε και να φροντίζουμε ο ένας τον άλλο.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φροντίζεις το σπίτι και όσους ζούμε σε αυτό και έμαθα ότι πρέπει να εκτιμάμε ότι μας προσφέρεται.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φροντίζεις ένα αδέσποτο γατάκι και έμαθα ότι είναι καλό να είσαι ευγενικός με τα ζώα.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, ένοιωσα ότι νοιαζόσουν και ήθελα να γίνω καλύτερος.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να κλαις και έμαθα ότι κάποια πράγματα στη ζωή πληγώνουν αλλά έχεις δικαίωμα να είσαι στενοχωρημένος.
Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να αναλαμβάνεις τις ευθύνες ακόμα και όταν οι καταστάσεις ήταν δύσκολες και έμαθα ότι πρέπει να είμαι υπεύθυνο άτομο.
(Μπορούμε να τυπώσουμε την παρακάτω εικόνα και να θυμόμαστε ότι οι πράξεις μας οι ίδιες είναι το παράδειγμά μας για τους άλλους)
πηγή :
BANK = λατινικά pango από το παγιώ, πήγνυμι. Οι τράπεζες πήραν την ονομασία τους από τα πρώτα ‘τραπέζια’ (πάγκους) της αγοράς. BAR = λατινικά: barra από το μάρα = εργαλείο σιδηρουργού. BOSS = από το πόσσις = ο αφέντης του σπιτιού. BRAVO = λατινικό, από το βραβείο. BROTHER = λατινικά frater από το φράτωρ. CARE = από το καρέζω. COLONIE από το κολώνεια = αποικιακή πόλη. DAY = Οι Κρητικοί έλεγαν την ημέρα ‘δία’. Και: ευδιάθετος = είναι σε καλή μέρα. DISASTER = από το δυσοίωνος + αστήρ DOLLAR = από το τάλλαρον = καλάθι που χρησίμευε ως μονάδα μέτρησης στις ανταλλαγές. π.χ. «δώσε μου 5 τάλλαρα σιτάρι». Παράγωγο είναι το τάλληρο, αλλά και το τελλάρo! DOUBLE = από το διπλούς – διπλός. EXIST = λατινικά ex+sisto από το έξ+ίστημι= εξέχω, προέχω. EXIT = από το έξιτε = εξέλθετε EXCELLENT = Εξ Ελληνων (;) EYES = από το φάεα = μάτια. FATHER = από το πάτερ (πατήρ). FLOWER = λατινικά flos από το φλόος. FOX=Αλεπου απο το Φοξος μακρυκεφαλος! FRAPPER = από το φραγκικό hrappan που προέρχεται από το (F)ραπίζω = κτυπώ ( F= δίγαμμα). GLAMO UR = λατινικό gramo ur από το γραμμάριο. Οι μάγοι παρασκεύαζαν τις συνταγές τους με συστατικά μετρημένα σε γραμμάρια και επειδή η όλη διαδικασία ήταν γοητευτική και με κύρος, το gramou r – glamou r, πήρε την σημερινή έννοια. HEART, CORE = από το κέαρ = καρδιά. HUMOR = από το χυμόρ = χυμός (Στην ευβοϊκή διάλεκτο, όπως αναφέρεται και στον Κρατύλο του Πλάτωνος, το τελικό ‘ ς’ προφέρεται ως ‘ρ’. Π.χ. σκληρότηρ αντί σκληρότης). I = από το εγώ ή ίω, όπως είναι στην βοιωτική διάλεκτο. ILLUSION = από το λίζει = παίζει. ΙS = από το είς. KARAT = εκ του κεράτιον, (μικρό κέρας για τη στάθμιση βάρους). KISS ME = εκ του κύσον με = φίλησέ με (…είπε ο Οδυσσέας στην Πηνελόπη). LORD = εκ του λάρς. Οι Πελασγικές Ακροπόλεις ονομάζονταν Λάρισσες και ο διοικητής τους λάρς ή λαέρτης. Όπως: Λαέρτης – πατέρας του Οδυσσέα). LOVE = λατινικό: love από το ‘λάFω’. Το δίγαμμα (F) γίνεται ‘αυ’ και ‘ λάF ω’ σημαίνει ”θέλω πολύ”. MARMELADE = λατινικά melimelum από το μελίμηλον = κυδώνι. MATRIX = από το μήτρα. MATURITY = λατινικά: maturus από το μαδαρός= υγρός. MAXIMUM = λατινικά: maximum από το μέγιστος. MAYONNAISE = από την πόλη Mayon, που πήρε το όνομά της από το Μάχων = ελληνικό όνομα και αδελφός του Αννίβα. ME = από το με. MEDICINE = λατινικά :medeor από το μέδομαι, μήδομαι = σκέπτομαι, πράττω επιδέξια. Και μέδω = φροντίζω, μεδέων = προστάτης. MENACE = από το μήνις. MENTOR = από το μέντωρ. MINE = από το Μινώαι (= λιμάνια του Μίνωα, όπου γινόταν εμπόριο μεταλλευμάτων. «Κρητών λιμένες, Μίνωαι καλούμεναι». MINOR = λατινικά: minor από το μινύς = μικρός. Στα επίσημα γεύματα είχαν το μινύθες γραμμάτιον, ένα μικρό κείμενο στο οποίο αναγραφόταν τι περιελάμβανε το γεύμα. Παράγωγο το… menu! MODEL = από το μήδος= σχέδιο (η ίδια ρίζα με τη μόδα (= moda). MOKE = από το μώκος = αυτός που χλευάζει. MONEY = λατινικό: moneta από το μονία = μόνη επωνυμία της Θεάς Ήρας: Ηραμονία. Στο προαύλιο του ναού της Θεάς στη Ρώμη ήταν το νομισματοκοπείο και τα νομίσματα έφεραν την παράστασή της, (monetae). MOTHER = από το μήτερ, μάτηρ, μήτηρ. MOVE = από το ομηρικό αμείβου = κουνήσου! MOW = από το αμάω = θερίζω. NIGHT = από το νύχτα. NO = λατινικό: non, ne εκ του εκ του νη: αρνητικό μόριο ( ”νέ τρώει, νέ πίνει”), ή (νηπενθής = απενθής, νηνεμία = έλλειψη ανέμου. PAUSE = από το παύση. RESISTANCE = από το ρά + ίστημι. RESTAURANT = από το ρά + ίσταμαι = έφαγα και στηλώθηκα. RESTORATION = λατινικά restauro από το ρά+ίστημι, όπου το ρά δείχνει συνάρτηση, ακολουθία, π.χ . ρά-θυμος, και ίστημι = στήνομαι. SERPENT = λατινικά serpo από το έρπω (ερπετό). H δασεία ( ‘) προφέρεται ως σ = σερπετό. SEX = από το έξις. Η λέξη δασύνεται και η δασεία μετατρέπεται σε σίγμα και = s + έξις. SIMPLE = από το απλούς (η λέξη δασύνεται). SPACE = από το σπίζω = εκτείνω διαρκώς. SPONSOR από το σπένδω = προσφέρω (σπονδή). TRANSFER από το τρύω (διαπερνώ) + φέρω. Transatlantic = διαπερνώ τον Ατλαντικό. TURBO = από το τύρβη = κυκλική ταραχώδης κίνηση. YES = από το γέ = βεβαίως. WATER = από το Ύδωρ ΥΔΩΡ (νερό), με το δ να μετατρέπεται σε τ .
(από τη Σταυρούλα)
Δεν ήσουν εδώ… Ήσουν πάλι με τους δράκους σου φίλε!
Κάναμε ποδήλατο μαζί… Αλλά εσύ αλυσσοδεμένος, τους είχες βγάλει
ξανά βόλτα.
Σε άκουσα να λες ότι φοβάσαι το αύριο.
Για το τώρα, αυτή τη στιγμή που ζούμε “μαζί”, ούτε λέξη…
Μου είπες πως έχεις βαρεθεί να περιμένεις.
Αλλά όταν σε ρώτησα να μου περιγράψεις τι; Δεν ήξερες την απάντηση.
Άρχισες πάλι να αοριστολογείς για ιδανικά και χαμένες ευκαιρίες.
Για προσδοκίες και όνειρα που ταΐστηκες απο μικρός.
Για τα παραμύθια που σε γοήτευσαν κι ας είχαν δράκους, γιατί εσύ
εκπαιδεύτηκες πως για να προστατευθείς, αμέσως ΕΠΡΕΠΕ να χτίσεις
το δικό σου φρούριο προστασίας.
Και το δικό σου συγκεκριμένα, ήταν φτιαγμένο απο λεφτά. Πολλά λεφτά!
Κι απο τότε κλεισμένος μέσα στο κάστρο σου περιμένεις να φανούν
οι δράκοι, μάταια αναβάλοντας τη ζωή σου για κάτι απειλητικό
που ΘΑ έρθει.
Και η ζωή σου φεύγει περιμένοντας τους δράκους, με φόβο
μήπως το κάστρο που έφτιαξες για να σε “προστατεύει” αν θα αντέξει
να είναι ασφαλές…
Ώσπου μια θεομηνία, ένας μεγάλος σεισμός, ένας κατακλυσμός σωριάζει μεμιάς το κάστρο σου, και μένεις έρμαιο των δράκων.
Αισθάνεσαι γυμνός. Τρέμεις περιμένοντας απροστάτευτος πια να φανούν
οι δράκοι να σε κατασπαράξουν.
Τι έκπληξη! Απο τότε έχουν περάσει οι μέρες, οι βδομάδες, οι μήνες…
Αλλά κανένας δράκος δεν σου έστειλε ούτε SMS!
Και τότε συνειδητοποιείς, ότι δράκοι ΔΕΝ υπάρχουν.
Υπάρχεις μόνο εσύ και οι φόβοι σου, φίλε.
Και η δύναμη που έχεις παραδώσει στο μυαλό σου για να κατασκευάζει
μια ζωή που νοσταλγεί το χθές και τρέμει το αύριο.
Κι έχεις ξεχάσει την πραγματική ζωή που πηγάζει απο την καρδιά σου.
Αυτή που δεν έχει τίποτα να φοβηθεί, γιατί ξέρει μόνο να αγαπάει και
να προσφέρει.
Με πολλή συμπόνια,
Ο Δράκος σου
Του Bisba : Ο Bisba είναι διαφημιστής και κειμενογράφος. Μαγεύεται απο τον κόσμο των ιδεών και απογειώνεται όταν αυτές υλοποιούνται. Ως αμετανόητος υλιστής, συνειδητοποίησε τη ματαιότητα του “έχω” και ξεκίνησε την αναζήτηση του “είμαι”. Με ή χωρίς ποδήλατο σ΄αυτό το ταξίδι της γνώσης σημασία έχουν οι ιστορίες στη διαδρομή…
πηγή : http://enallaktikidrasi.com
Απαρηγόρητο το βλέμμα.Η ζωή με ρούχα δανεικά.Ψίχουλα η τροφή .Eπιβίωση το νέο της όνομα.Ένα πρωτόγονο, πρωτόγνωρο σκοτάδι απλώνεται.Το φως του κεριού λιγοστό για να φωτίσει τα πρόσωπα.Σκιές.Τα βήματα μικρά, τυφλά, φοβισμένα, τρομοκρατημένα.Δεμένοι στην ανάγκη.Νέος μεσαίωνας χωρίς σπορά αναγέννησης.Απαθείς, αδιάφοροι, συμβιβασμένοι, παρατηρητές εκείνων που ανίερα, ύπουλα, άπληστα, υστερόβουλα απαξιούν κι αξιώνουν, απαιτούν και προστάζουν.Μιλούν για λογαριασμό μου, αποφασίζουν.Άνομοι ,παράνομοι ,θεριά ανήμερα που ζητούν όλο και πιο πολύ όλο και πιο πολλά. Πού είναι ο ουρανός, η γη, η θάλασσά μου; Άλλαξε ρότα ο ήλιος; Πού είναι η ανατολή και πού η δύση;Πού είναι ο άνθρωπος; Πού φυγαδεύθηκε η ελπίδα; Πού κρύφτηκε ο πολιτισμός; Σιωπή απόκοσμη, αλλόκοτη.Πρόσφυγας ή μετανάστης, δούλος, είλωτας ή μέτοικος .Χωρίς την ελευθερία απομένει ένα σώμα δίχως πνεύμα. Νεκρό. Αναζητώ ελεύθερο πολίτη κι ελευθερωτή.Ένας και μόνο άνθρωπος με δύναμη , με σθένος, με όραμα κάπου εδώ, κάπου δίπλα μου ,εντός μου.Αργά δεν είναι.Από τη λήθη στην αλήθεια.Από την επίφαση της ζωής στη ζωή.Πυρήνας της η ελευθερία.Αξίωμα,δικαίωμα και δίκιο.Και πριν από αυτά ιερό καθήκον.”Δε σηκώνει η ψυχή μου σκλάβα γη”
Από Palmografos.com:
Επί 74 ολόκληρα χρόνια παρατηρούσαν οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ την καθημερινότητα 724 ατόμων, προκειμένου να ανακαλύψουν τη «συνταγή» της ευτυχίας -και όχι, δεν περιλαμβάνει ούτε το χρήμα, ούτε τη δόξα. Η έρευνα με τίτλο Study of Adult Development είναι από τις μεγαλύτερες και εκτενέστερες που έγιναν, προκειμένου να ανακαλυφθεί το πώς μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα, περισσότερο. Το συμπέρασμά τους ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2015: η καλή ποιότητα των σχέσεων ισοδυναμεί με υγεία και ευτυχία.
Η μελέτη εξέτασε όλες τις όψεις της ζωής των συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας από ερωτηματολόγια που απευθτύνονταν τόσο σε αυτούς όσο και σε άλλα μέλη της οικογένειάς τους, μέχρι γενετικές πληροφορίες, τεστ διανοητικής λειτουργίας, ψυχολογικά τεστ, ιατρικές εξετάσεις όπως αναλύσεις αίματος και εγκεφαλογράφημα, ακόμη και αυτοψίες σε νεκρούς που συμμετείχαν στην έρευνα όσο ζούσαν. Για την έρευνα επιλέχθηκαν μόνο νεαροί άνδρες, προερχόμενοι τόσο από μεγαλοαστικές οικογένειες όσο και από φτωχογειτονιές. 75 χρόνια αργότερα, το πόρισμα βγήκε:
1. Οι ανθρώπινες σχέσεις ευνοούν την ευζωία ενώ η μοναξιά σκοτώνει. Όσοι είχαν στενότερες σχέσεις με οικογένεια και φίλους ήταν και πιο ευτυχισμένοι αλλά και πιο υγιείς. Έζησαν περισσότερο σε σχέση με όσους ήταν πιο μοναχικοί ενώ διατηρήθηκαν και σε καλύτερο επίπεδο οι διανοητικές τους λειτουργίες.
2. Η ποιότητα των σχέσεων είναι πιο σημαντική από την ποσότητα. Σύμφωνα με την έρευνα, είναι προτιμότερο να είναι κάποιος μόνος, παρά δυστυχισμένος από την παρουσία άλλων. Απεδείχθη ότι η υγεία των ανθρώπων που έζησαν έναν δύσκολο γάμο ήταν κατά μέσο όρο χειρότερη από των άλλων, αλλά ένα διαζύγιο είναι λιγότερο νοσηρό για την υγεία από ό,τι μια μακροχρόνια κακή σχέση.
3. Οι σχέσεις ευνοούν μυαλό και σώμα. Όσοι έχουν σταθερές σχέσεις με καλή ποιότητα, κρατούν το μυαλό τους πιο υγιές για μεγαλύτερο διάστημα. Τα ογδοντάχρονα ζευγάρια είχαν καλύτερη μνήμη από τους υπόλοιπος
. Σήμερα, από τους 724 συμμετέχοντες, μόνο 60 βρίσκονται εν ζωή. Η δεύτερη γενιά της μελέτης αρχίζει με τα παιδιά των συμμετεχόντων, αυτή τη φορά αγόρια και κορίτσια. Ο στόχος της μελέτης στον νέο «γύρο» είναι το αν η ευτυχία επηρεάζεται από την εκπαίδευση και από τους γονείς. [Πηγή: www.doctv.gr]
(απο την Σταυρούλα)
Κάποτε, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν το Υπουργείο Παιδείας στεγαζόταν στην Μητροπόλεως, επισκέφθηκα ένα σύμβουλο του Υπουργού και καθώς καθυστερούσε – κατά τα συνήθη – η συνάντηση, για να «σκοτώσω» τον χρόνο μου στον προθάλαμο όπου καθόμουν, άρχισα να μετρώ στην απέναντί μου τεράστια εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα, τους διατελέσαντες υπουργούς Παιδείας από την σύσταση του ελληνικού κράτους μέχρι τότε:
Στα 170 χρόνια συνέχειας ελληνικού κράτους είχαν διατελέσει υπουργοί Παιδείας, 180 περίπου ψυχές. Έχει υπάρξει μάλιστα και ημερήσιος Υπουργός Παιδείας…
Θυμάμαι καλά αυτό το περιστατικό κάθε φορά που ακούω πως ο κάθε νέος Υπουργός ανακοινώνει την έναρξη ενός διαλόγου ή τις προθέσεις του για μεταρρυθμίσεις:συνήθως η επιφυλακτικότητα, ορισμένες φορές η καχυποψία, και ένα μειδίαμα στο άκουσμά τους, περιγράφουν το τι εισπράττω από τις ανακοινώσεις του εκάστοτε κ. Υπουργού Παιδείας.
Παρ’ όλα αυτά η πρόσφατη έναρξη του διαλόγου για την Παιδεία, μ’ έχει οπλίσει με μια σχετική αισιοδοξία:
Τόσο η ποιότητα των μελών της επιτροπής (πως μπορείς να μην εμπιστευθείς κάποια τουλάχιστον από τα μέλη μιας – τόσο σημαντικής- επιτροπής όταν μάλιστα είσαι φίλιος αναγνώστης των γραπτών και των βιβλίων τους;), όσο και η δομή του (μια από τις πολύ ενδιαφέρουσες καινοτομίες εντοπίζεται στο γεγονός ότι δεν θα υπάρχει μόνο οριζόντια αλλά και κάθετη δομή με ευκταίο αποτέλεσμα την αποφυγή στεγανών μεταξύ των βαθμίδων εκπαίδευσης), αποτελούν ένα αξιόπιστο εχέγγυο.
Βέβαια από την καλή δομή ενός εθνικού διαλόγου και την ποιότητα των μελών μιας επιτροπής μέχρι το δια ταύτα, υπάρχει μεγάλη διαδρομή.
Άλλωστε το γεγονός της ύπαρξης 180 (και βάλε) διατελεσάντων υπουργών Παιδείας, σχετικοποιεί την αισιοδοξία: Το πολλάκις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού…
Τις ίδιες πάνω-κάτω μέρες με την έναρξη του διαλόγου στην Παιδεία σε μια 4η τάξη ενός Δημοτικού σχολίου η δασκάλα ή ο δάσκαλος έβαλε σαν θέμα έκθεσης το «Πού βρίσκεται η ποίηση;»
Η απάντηση ενός παιδιού 9 μόλις ετών ήταν ακριβώς η παρακάτω:
Ώστε εκεί βρίσκεται η ποίηση. Και η ποίηση στην Παιδεία, που βρίσκεται;
Υπάρχει μια πλατεία στο Παρίσι, η Place Maubert, που λέγεται ότι πήρε το όνομά της από τον Αλβέρτο τον Μέγα.
Ανάμεσα στην «καρολίγγεια αναγέννηση» και την ανάπτυξη των πανεπιστημίων του 13ου αιώνα, η μετάδοση της της γνώσης στην Ευρώπη εξασφαλίσθηκε κυρίως μέσω των μοναστηριακών και κατόπιν εκκλησιαστικών σχολών.
Καθηγητές και μαθητές είναι περιπλανώμενοι: οι δεύτεροι ακολουθούν τους πρώτους στις μετακινήσεις σ’ όλη την Ευρώπη, ταξιδεύοντας από πόλη σε πόλη στο ρυθμό μιας ζήτησης που αυξάνεται όσο μεγαλύτερη είναι η φήμη του δασκάλου (1).
Ο Αλβέρτος για παράδειγμα είχε χρηματίσει καθηγητής στο Ράτισμπον, κατόπιν στο Στρασβούργο και την Κολωνία προτού διδάξει στο Παρίσι όπου τα μαθήματά του γνωρίζουν τέτοια επιτυχία ώστε αναγκάζεται να τα παραδίδει σε ανοιχτό χώρο, σε μια πλατεία που διατηρεί το όνομά του : την πλατεία Μωμπέρ.
Αναρωτιέμαι πόσοι αλήθεια ήταν τυχεροί στην ζωή τους να συναντήσουν τέτοιους δασκάλους;
Θα μπορούσε άραγε να υπάρξει ένα εκπαιδευτικό σύστημα που να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε τα αμφιθέατρα να μην επαρκούν να χωρέσουν τους φοιτητές εξ αιτίας της ρητορικής γοητείας των της πλειοψηφίας των δασκάλων τους;
Στα χρόνια που σπούδασα στο Παρίσι, θυμάμαι πως φοιτητές διαφόρων Πανεπιστημίων και ειδικοτήτων συσσωρεύονταν στους υπαίθριους χώρους του Πανεπιστημίου της Βενσέν για να παρακολουθήσουν την εκφορά του λόγου του Ντελέζ, τα μαθήματά του δηλαδή. Τόσο ήταν το πλήθος.
Στα χρόνια που κύλησαν, είχα την τύχη να διαβάσω στο «Βήμα» το παρακάτω κείμενο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά με τίτλο «Μνήμη Αθανασίου Κανελλόπουλου»:
«Είχα πολλούς δασκάλους στην ζωή μου. Άκουσα και πάσχισα να παρακολουθήσω σοφούς ή λιγότερους σοφούς καθηγητές. Πολλές φορές γοητεύτηκα και συγκλονίστηκα, και ποιο πολλές ακόμη έπηξα θανάσιμα. Οι γνώσεις, οι εντυπώσεις και οι αναμνήσεις σωρεύτηκαν, παγιώθηκαν, ανακατεύτηκαν και με τον καιρό ξεθώριασαν. Και, στο τέλος, μέσα από διεργασίες απρόβλεπτες και εν πολλοίς αθέλητες, έγινα δάσκαλος και ο ίδιος. Δεν ήρθε βέβαια ο καιρός του απολογισμού. Δεν έχω επιχειρήσει ποτέ να σταθμίσω τις επιρροές που δέχθηκα και δέχομαι ακόμη. Επιρροές που γλιστρούν η μία πίσω από την άλλη, επιρροές ρητές ή αφανείς, που η καθεμιά τους ακολουθεί τη δική της άδηλη πορεία.
Οι μνήμες όμως παραμένουν. Και αναμοχλεύοντάς τες ότι την πιο συγκροτημένη διδασκαλία δεν την απήλαυσα ούτε στο Αθήνησι ούτε στη Χαϊδελβέργη ούτε στη Σορβόννη ούτε στο Yale, αλλά στο ετοιμόρροπο, σκονισμένο, κακοφωτισμένο και αθέρμαστο νομικό φροντιστήριο της οδού Καπλανών, στη μουντή και ασφυκτική ατμόσφαιρα της μετεμφυλιακής Αθήνας. Εκεί όπου, έχοντας επιστρέψει από την εξορία, ο Θανάσης Κανελλόπουλος δίδασκε, αργά πάντα το βράδυ αστικό δίκαιο.
Είναι βέβαια δύσκολο, μετά από τόσα χρόνια, να εντοπίσω με ακρίβεια τους λόγους για τους οποίους η διδασκαλία του μένει πάντα ζωντανή στη θύμησή μου. Η αυστηρότητα στην έκφραση και η ακριβολογία δεν ήταν αποκλειστικά δικό του προνόμιο. Αλλά και η ευρυμάθεια, το χιούμορ, η ευρηματικότητα και η ευστοχία των παραδειγμάτων και ανεκδότων με τα οποία διάνθιζε την ομιλία του είναι στοιχεία που τα συνάντησα και σε άλλους.
Ο Θανάσης Κανελλόπουλος γεννούσε λόγο ρέοντα, πειστικό και γοητευτικό, χωρίς κενά, αλλά και δίχως επιτήδευση ή στόμφο. Σ’ αυτό όμως δεν διέφερε από άλλους προικισμένους δασκάλους που έχουν την έκτη εκείνη αίσθηση που επιτρέπει την άμεση κατάκτηση του ακροατηρίου.
Αυτό που θυμάμαι απ’ αυτόν ξεπερνάει τόσο το περιεχόμενο του λόγου του όσο και το ύφος του. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο ο Θανάσης Κανελλόπουλος μετέδιδε τη χαρά της αποδεικτικής επιχειρηματολογίας, την ομορφιά του αυστηρού συλλογισμού, την αισθητική και αισθαντική αυταξία της αφαιρετικής σκέψης.
Οι νομικές κατηγορίες και έννοιες δεν εμφανίζονταν σαν ψυχρά αντικείμενα μάθησης και γνώσης, αλλά ζωντάνευαν σαν στοιχεία ενός λογικού παιγνίου, ενός αινίγματος ή γρίφου που καλούμαστε να επιλύσουμε, να αναστρέψουμε και να απολαύσουμε.
Σωκρατικά, διασκέδαζε κατασκευάζοντας σοφιστικά οικοδομήματα με στόχο να τα ανατρέψει, μας ενέπλεκε σε λογικούς μαιάνδρους, αφήνοντάς μας να επινοήσουμε δικές μας εξόδους από τον λαβύρινθο, μας έκανε να πιστεύουμε ότι είμαστε πιο έξυπνοι από ό,τι ήμαστε και να θέλουμε να γίνουμε ακόμη εξυπνότεροι. Μας δίδαξε πολύ περισσότερα από το να αγαπήσουμε το αστικό δίκαιο και τη νομική επιστήμη.Μας εμφύσησε την απόλαυση της σκέψης.»
Αλήθεια, είναι εφικτό, η εμφύσηση της απόλαυσης της σκέψης να μην αποτελεί χαρισματικό προνόμιο μιας χούφτας διδασκόντων αλλά να μπορεί να υιοθετηθεί ως όραμα μιας εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής;
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η διαμόρφωση των πολιτών του 21ου αιώνα αποτέλεσε το θέμα ευρείας συζήτησης στους εκπαιδευτικούς κύκλους της Γαλλίας την οποία ξεκίνησε το Υπουργείο Παιδείας με την συνεργασία του γαλλικού Κοινοβουλίου.
Οργανώθηκαν «Ημερίδες περισυλλογής» με στόχο την ανανέωση ενός ουμανιστικού και λαϊκού πολιτισμού, παρέχοντας στοιχεία πληροφόρησης και σκέψης.
Ο πρόεδρος του γαλλικού Επιστημονικού Συμβουλίου Εθνικής ΓνωμοδότησηςΕντγκάρ Μορέν προσδιόρισε τον στόχο του διαλόγου σαν μια απελευθέρωση της γνώσης και σαν μια αναγκαιότητα μεταρρύθμισης της σκέψης, δηλαδή κάτι πολύ περισσότερο από την εκπόνηση νέων πολύ συγκεκριμένων προγραμμάτων (που και αυτά θα διαμορφωθούν με την σειρά τους), αλλά σαν προώθηση νέων τρόπων σκέψης(2):
«Κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα εμφανίστηκε ένας αριθμός επιστημών, οι οποίες συνδύαζαν πολλά γνωστικά αντικείμενα, γεγονός που επέτρεψε την απελευθέρωσή τους και τα κατέστησε περισσότερο γόνιμα. Ο διαχωρισμός των γνώσεων σε κατηγορίες είναι επιζήμιος στη διαμόρφωση της σκέψης. Κι εδώ έχουμε μια πραγματική πρόκληση.
Οι γνώσεις είναι όλο και πιο διαιρεμένες και τα προς επίλυση προβλήματα όλο και πιο σύνθετα και γενικά. Γνωρίζω πως είναι τεράστιες οι αντιστάσεις στις συνήθειες της σκέψης και των θεσμών.
Οι οικονομικές επιστήμες και η Κοινωνιολογία για παράδειγμα, μαθήματα που στο Λύκειο μελετώνται παράλληλα, στο Πανεπιστήμιο χωρίζουν απότομα. Πως θα αντιμετωπισθούν τέτοιου είδους δυσκολίες;
Αυτό που πρέπει να επιδιώξουμε είναι η διάνοιξη νέου τρόπου σκέψης. Υπάρχουν «φυσικά αντικείμενα», π.χ. ο κόσμος, η Γη, η βιόσφαιρα, που έχουμε κατανοήσει μέσα από πολυεπιστημονικά γνωστικά αντικείμενα που αναπτύχθηκαν εδώ και πενήντα χρόνια.
Αν πάρουμε ως παράδειγμα την οικολογία, είναι προφανές πως καθηγητές Φυσικής, Χημείας ή Βιολογίας ακόμη και Ιστορίας ή Οικονομίας θα συναντώνται και θα εργάζονται από κοινού πάνω σε αυτά τα θέματα. Μήπως όμως αυτό σημαίνει πως πρέπει να διαμορφώσουμε έναν πολυδύναμο καθηγητή για όλα αυτά; Καθόλου.
Θα ήθελα να τους δείξω πως υπάρχουν κοινές θεματικές, ώστε να μπορούν οι ίδιοι στην συνέχεια να θεμελιώσουν τις ανάλογες σχέσεις. Θα ήταν ευχής έργο αν μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ένα Κέντρο για εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου θα περνούν εκεί κάποιο χρόνο μελετώντας προβλήματα που άπτονται της επιστημονικότητας, του ορθολογισμού, των σχέσεων μεταξύ ανθρωπιστικών και φυσικών επιστημών και, γιατί όχι, ανθρωπιστικών επιστημών και λογοτεχνίας.
Η λογοτεχνία είναι επίσης πολύ σημαντική. Διαθέτει αυτή την ανωτερότητα επί της Ιστορίας και της Κοινωνιολογίας, καθώς θεωρεί τα άτομα ενταγμένα σε ένα περιβάλλον, σε μια κοινωνία, σε μια προσωπική υπόθεση. Η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος είναι σχολεία ζωής για τους εφήβους, όπου μαθαίνουν να αναγνωρίζονται μεταξύ τους.»
Αν όλα τα παραπάνω ισχύουν κάπου εκεί θα πρέπει να βρίσκεται το όραμα στην Παιδεία. Δεν έχουμε παρά να προσπαθήσουμε να αναζητήσουμε και να εφαρμόσουμε μια νέα μορφή διδασκαλίας που στο επίκεντρό της θα βρίσκεται η πολυεπιστημονική προσέγγιση και μετάδοση της γνώσης, με δεσπόζουσα την θέση της λογοτεχνίας στην εκπαιδευτική διαδικασία ασχέτως διδασκόμενου γνωστικού αντικειμένου.
Αυτά, ίσως θα ήταν επαρκή πριν είκοσι χρόνια ώστε να διαμορφώσουμε μια τέτοια μορφή εκπαιδευτικού μοντέλου. Όμως η αλματώδης εισβολή των νέων τεχνολογιών στις ζωές όλων μας, μας έχει σταδιακά μετατρέψει από αναγνώστες του κόσμου σε θεατές του.
O Χανς Γκέοργκ Γκάνταμερ σε μια συνέντευξή του, το 1996 που αναδημοσιεύθηκε στον ελληνικό Τύπο (3) απάντησε ως εξής στην ερώτηση «Τι σημαίνει να διαβάζουμε ένα κείμενο, καθηγητή Γκάνταμερ;»:
«Είναι ένα από τα πιο δύσκολα και πιο επίκαιρα ερωτήματα σήμερα, δεδομένου ότι ζούμε το τέλος της εποχής του Γουτεμβέργιου. Οι θρίαμβοι της τεχνολογίας καθόρισαν τον αιώνα μας και το μέλλον μας. Ή καλύτερα ίσως την έλλειψη του μέλλοντος μας. Γι’ αυτό και σπρώχνουμε όλο και περισσότερο στο περιθώριο την εμπειρία της ανάγνωσης. Το δίκτυο ηλεκτρονικών πληροφοριών αναπτύσσεται όλο και περισσότερο επενδύοντας ήδη μέχρι την καρδιά κάθε οικογένειας. Όλες οι αποστάσεις έχουν χαθεί και ο καθένας μας μπορεί να βλέπει σε κάθε γωνιά τη Γης.Δεν είμαστε πλέον αναγνώστες του κόσμου, είμαστε θεατές του».
Έχοντας κατασταλάξει λοιπόν σε μια μορφή νέα διδασκαλίας και έχοντας υπόψη μας ότι οι γενιές που πρόκειται να εκπαιδευθούν δεν είναι πλέον αναγνώστες του κόσμου, αλλά θεατές του, θα πρέπει να αναζητηθούν τα αναγκαία εκείνα τεχνικά εργαλεία που προσφέρει η άνθιση των νέων τεχνολογιών, να υιοθετηθούν και να τύχουν εφαρμογής στην εκπαιδευτική κλίμακα όλων των βαθμίδων:
Από τα Μαζικά Ελεύθερα Διαδικτυακά Μαθήματα και την Παιχνιδοποίηση (Gamification) ως τα διεθνικά διαδικτυακά δίκτυα που προσφέρουν την δυνατότητα οι φοιτητές συνεργαζόμενων Πανεπιστημίων να ασκούνται στην συζήτηση και επίλυση κοινών προβλημάτων και ως το Moodle και γιατί όχι το Facebook.
Όμως εδώ ελλοχεύει ο μεγάλος κίνδυνος όπως τον επισημαίνει ο Φερνάντο Σαβατέρσε μια πρόσφατη συνέντευξή του: «Το εκπαιδευτικό σύστημα εγκαταλείπει τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία και εκχωρεί τις οδηγίες χρήσης του στο iPhone».
Και συμπληρώνει: «Δεν υφίσταται καμία τεχνολογία που να σου λέει τι πρέπει να κάνεις και πού να πας. Είναι μόνο ένα μέσον, ο ανθρωπισμός είναι ο στόχος. Ο κόσμος διαβάζει, το ζήτημα είναι να θέλει να διαβάζει βιβλία.»
Για να συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει κάποιος να του εμφυσήσει την απόλαυση της σκέψης και να τον αναστρέψει: από θεατή του κόσμου σε αναγνώστη του.
Κάπου εκεί θα βρίσκεται η ποίηση στην Παιδεία.
Νομίζω.
*************
(1) Berstein Serge, Milza Pierre, «Ιστορία της Ευρώπης», 1ος Τόμος, Από την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία στα ευρωπαϊκά κράτη (5ος – 18ος αιώνας), Εκδόσεις Αλεξάνδρεια,
(2) Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»,10-3-1998
(3) Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»,10-11-1996
Αντικλείδι , http://antikleidi.com
Κορυφαίοι Έλληνες επιστήμονες της NASA, βραβευμένοι μικροί εξερευνητές, φιλόδοξες ομάδες νεαρών επιστημόνων και ερασιτέχνες αστρονόμοι επιχειρούν να απαντήσουν μερικά από τα πιο δύσκολα ερωτήματα που γεννά το σύμπαν και η ανθρώπινη περιπέτεια της κατάκτησης του διαστήματος στον «Ορίζοντα» του Σωτήρη Δανέζη με τίτλο «Φτιαγμένοι από Αστέρια», αυτήν την Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2016 στις 23.10 στο MEGA.
Έχουν περάσει σχεδόν 55 χρόνια από την πρώτη διαστημική πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν και η επιστημονική κοινότητα σχεδιάζει την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στον πλανήτη Άρη.
Τους τελευταίους μήνες οι ανακοινώσεις της NASA, της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας, είναι καταιγιστικές. Οι διαστημικές ανακαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη. Μερικές οφείλονται στη δουλειά δεκαετιών από διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην ιστορία της κατάκτησης του διαστήματος.
Για πρώτη φορά εμφανίζονται και μιλούν μαζί στο νέο επεισόδιο του Ορίζοντα ο ακαδημαϊκός και ομότιμος διευθυντής της Διοίκησης Διαστήματος στο εργαστήριο εφαρμοσμένης φυσικής του πανεπιστημίου John Hopkins, Σταμάτης Κριμιζής, που μετρά περισσότερες από είκοσι συμμετοχές σε καίριες αποστολές της NASA – ανάμεσα στις οποίες και τις αποστολές “Voyager” και “New Horizons”-, ο αστροφυσικός κι ερευνητής Θανάσης Οικονόμου, που εξόπλισε μεταξύ άλλων την αποστολή “Pathfinder” με την οποία η NASA πάτησε για πρώτη φορά στον πλανήτηΆρη, ο καθηγητής Περικλής Παπαδόπουλος που με την ομάδα “Greek Minds At Work” έστειλαν στο διάστημα τον πρώτο ελληνικό δορυφόρο Λ-Sat, αλλά και η διεπιστήμονας Ελένη Αντωνιάδου που με την έρευνά της συνδράμει στη μεγάλη προσπάθεια αποστολής αστροναυτών στον “κόκκινο πλανήτη”.
Ο φακός της εκπομπής καταγράφει ακόμη την ελληνική ομάδα του HackerSpace που βραβεύθηκε από τη NASA για την ιδέα της αποστολής ενός διαστημικού θερμοκηπίου στον Άρη, ακολουθεί τον Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας σε μία από τις νυχτερινές εξορμήσεις του κάτω από τον έναστρο ουρανό, ενώ συναντά στο Ζάννειο Πειραματικό Λύκειο τους μαθητές που κατέλαβαν τη δεύτερη θέση στον διεθνή διαγωνισμό που έγινε υπό την εποπτεία του MIT, της ΝΑSΑ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Από ΤΟ ΒΗΜΑ
Τα περιστέρια που θα απελευθερωθούν σήμερα στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, τη θάλασσα που άλλοτε ενώνει και άλλοτε χωρίζει Ελληνες και Τούρκους, φέρουν το δικό τους μήνυμα. Ο εορτασμός των Θεοφανίων στη Σμύρνη έπειτα από 94 χρόνια στάθηκε η αφορμή ώστε να συγκεντρωθούν στην ιστορική προκυμαία της πόλης Ρωμιοί, απόγονοι ελληνικών οικογενειών, Ελληνες που έχουν εσχάτως μετακομίσει «απέναντι», Τούρκοι, δυτικοί που ζουν στην Τουρκία, αλλά και δεκάδες Ελληνες επισκέπτες από Χίο και Μυτιλήνη. Ορισμένοι εξ αυτών προτίθενται, μάλιστα, να παλέψουν για τον σταυρό μέσα στα παγωμένα νερά.
«Θέλουμε να ασκήσουμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα με σεβασμό προς τους υπόλοιπους πληθυσμούς της πόλης», δήλωσε στην «Κ» ο ιερατικός προϊστάμενος Σμύρνης, αρχιμανδρίτης του Ιερατικού Θρόνου, πατέρας Κύριλλος Συκής. Η κατάδυση του σταυρού και ο αγιασμός των υδάτων, όπως εορτάζονται τα Θεοφάνια σε όλη την Ελλάδα, πραγματοποιούνται στη Σμύρνη για πρώτη φορά μετά το 1922. «Το προσδοκώμενο είναι ο εορτασμός των Φώτων στην παραλία, δηλαδή σε δημόσιο χώρο, να καθιερωθεί», συμπληρώνει ο ίδιος. «Εχουμε λάβει την απαραίτητη αδειοδότηση από τον δήμο, ενώ θα παραστούν επίσημοι από όλες τις πλευρές: εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο επίσκοπος και κληρικοί της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας κ.ά.» εξηγεί η γενική γραμματέας της ελληνικής κοινότητας, Αθηνά Σάμογλου. Το έθιμο των Θεοφανίων, εξάλλου, δεν είναι άγνωστο στους Τούρκους της Σμύρνης. Πολλοί έχουν παρακολουθήσει το έθιμο σε κάποια απόδρασή τους στη Χίο ή τη Μυτιλήνη, άλλοι το έχουν ακουστά από διηγήσεις των Τουρκοκρητικών προγόνων τους ή απλώς έχουν δει σχετικά βιντεάκια στο YouTube. Η συνάντηση των ορθοδόξων της πόλης, Ρωμιών, Ελλήνων, Ρώσων, Γεωργιανών και Ουκρανών, θα γίνει στις 12 και μισή το μεσημέρι στο ιστορικό «Quai» της Σμύρνης, ακριβώς απέναντι από το παλιό ελληνικό προξενείο, το οποίο βρίσκεται υπό ανακαίνιση. Θα έχει προηγηθεί Θεία Λειτουργία στην Αγία Φωτεινή, που αποτελεί τη βάση της ορθόδοξης κοινότητας Σμύρνης, στις 8.30 το πρωί.
Η ελληνική κοινότητα της Σμύρνης μήνα με τον μήνα «αυγατίζει». «Πέρυσι ήμασταν διακόσιοι, φέτος αγγίζουμε τους 300», επισημαίνει στην «Κ» η κ. Γεωργία Παπαδοπούλου, καθηγήτρια και ξεναγός που έχει μετακομίσει εσχάτως στην κοσμοπολίτικη Σμύρνη. Πόλος έλξης αποτελεί, μεταξύ άλλων, το ιδιωτικό «Πανεπιστήμιο Αιγαίου» με έδρα τη Σμύρνη, όπου η διδασκαλία γίνεται εν πολλοίς στα αγγλικά. «Εκεί φοιτούν πολλοί προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές, ενώ διδάσκουν και πολλοί Ελληνες». Τα τελευταία χρόνια, η Τοπική Αυτοδιοίκηση της Σμύρνης οραματίζεται την ανάδειξη του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της παραλιακής πόλης. Στο πνεύμα αυτό πραγματοποιούνται βήματα, ενδεικτικά καλής θέλησης. Ανήμερα Πάσχα πραγματοποιήθηκαν στο «Quai» και στον Δήμο Κορδελιού συναυλίες της Nea Banda με σμυρναίικα τραγούδια. Αντίστοιχα, αδειοδοτήσεις δίνονται κατά καιρούς για λειτουργία σε παλιές εκκλησίες που θεωρούνται πλέον μνημεία. Ετσι, τον Δεκαπενταύγουστο λειτουργία είχε τελεστεί στον Αγιο Βούκουλο, ενώ την επομένη των Χριστουγέννων ο πατέρας Κύριλλος λειτούργησε στο παλιό ελληνικό νεκροταφείο του Κουκλουτζά. Αντίστοιχα, έχουν τα τελευταία χρόνια λειτουργήσει εκ νέου ο ναός του Τιμίου Σταυρού στον Δήμο Μπουρνόβα και ο Αγιος Δημήτριος στον Κιρκιντζέ, το χωριό της Διδούς Σωτηρίου. «Το χριστουγεννιάτικο δείπνο το οργανώσαμε στο ιστορικό εργοστάσιο υγραερίου, που θυμίζει το Γκάζι στην Αθήνα· εκεί είπαμε τα κάλαντα σε Ελληνες, Τούρκους και άλλων εθνικοτήτων καλεσμένους μας», περιγράφει η κ. Παπαδοπούλου.
Από ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
.
