Ταξιδέψαμε
Μια πόλη με 40 βιβλιοπωλεία και 500.000 επισκέπτες το χρόνο
Η πόλη Hay-on-Wye, είναι το όνειρο του κάθε βιβλιοφάγου, που ψάχνει τα κατάλληλα βιβλία και σπάνιους τίτλους. Βρίσκεται στην Ουαλία, κοντά στον ποταμό Wye και ονομάζεται «Η πόλη των βιβλίων». Σήμερα αποτελεί την μεγαλύτερη στον κόσμο, αγορά μεταχειρισμένου βιβλίου και προσελκύει 500.000 επισκέπτες κάθε χρόνο.
Περισσότερα από σαράντα βιβλιοπωλεία, ανώνυμα ή επώνυμα. Υπαίθρια μαγαζιά και κιόσκια. Ξύλινα ράφια και περίεργες κατασκευές, φιλοξενούν χιλιάδες τίτλους βιβλίων από «δεύτερο χέρι».
Όλα ξεκίνησαν το 1961, όταν ο Richard Booth, κάτοικος της πόλης και λάτρης του βιβλίου, άνοιξε το πρώτο μαγαζί, σε ένα παλιό πυροσβεστικό σταθμό, αφού πρώτα ταξίδεψε στην Αμερική και μετέφερε με κοντέινερ χιλιάδες βιβλία από τις βιβλιοθήκες που είχαν κλείσει.
Με το πέρασμα του χρόνου και οι άλλοι κάτοικοι άνοιξαν τα δικά τους μαγαζάκια, βρίσκοντας συχνά, πολύ πρωτότυπους τρόπους για να προσελκύσουν τους αγοραστές. Τα τοποθέτησαν σε ράφια, πάνω σε τοίχους και σε αυτοσχέδιες κατασκευές. Σε περισσότερα δεν υπάρχουν πωλητές, απλά γραμματοκιβώτια με επιγραφή «πληρώστε εδώ».
Ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τον περίπατο του στους δρόμους της πόλης, κάνοντας πολλές στάσεις στις υπαίθριες βιβλιοθήκες, που υπάρχουν παντού και να ανακαλύψει πραγματικά λογοτεχνικά διαμάντια.
Η πόλη επίσης φιλοξενεί, το φεστιβάλ βιβλίου που προσελκύει 80.000 συγγραφείς, εκδότες και λάτρεις του βιβλίου από όλο το κόσμο, κάθε χρόνο στο τέλος του Μάιου.
1 – Η Γή είναι η μητέρα μας.
2 – Να τιμάς όλες σου τις σχέσεις.
3 – Όλη η ζωή είναι ιερή. Σεβάσου όλα τα πλάσματα.
4 – Άνοιξε την Καρδιά σου και την Ψυχή σου.
5 – Πάρε από τη Γή μόνο ότι χρειάζεσαι και τίποτα παραπάνω.
6 – Κάνε ότι χρειάζεται να γίνει για το καλό όλων.
7 – Έχε πάντα ευγνομωσύνη στο Μεγάλο Πνεύμα.
8 – Να λες την αλήθεια αλλά μόνο για το καλό των άλλων.
9 – Ακολούθησε το ρυθμό της ζωής.
10 – Απόλαυσε το ταξίδι της ζωής … αλλά μην αφήνεις ίχνη.
Η πρώτη δεκάδα περιλαμβάνει μόνο αμερικανικά και βρετανικά πανεπιστήμια. Καλύτερο στον κόσμο -για τέταρτη συνεχή χρονιά- αναδεικνύεται το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech) και ακολουθούν κατά σειρά τα πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Οξφόρδης, Στάνφορντ, Κέμπριτζ, ΜΙΤ, Πρίνστον, Καλιφόρνια-Μπέρκλεϊ, Imperial Λονδίνου, Γιέηλ και Σικάγο.
Το καλύτερο ευρωπαϊκό (με βρετανικό) πανεπιστήμιο είναι το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης (γνωστό ως ΕΤΗ) στη θέση 13. Η Τουρκία αντιπροσωπεύεται με έξι πανεπιστήμια ανάμεσα στα 400 καλύτερα και το Ισραήλ με τρία, ενώ καμία γειτονική βαλκανική χώρα δεν έχει παρουσία. Από δυτικοευρωπαϊκής πλευράς στα 400 καλύτερα περιλαμβάνονται 45 βρετανικά, 28 γερμανικά, 17 ιταλικά, 13 ολλανδικά, 11 γαλλικά, δέκα σουηδικά και οκτώ ελβετικά.
Η Ασία συνεχίζει να κερδίζει έδαφος και έξι ασιατικά πανεπιστήμια (από Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Χονγκ Κονγκ, Κίνα και Ν. Κορέα) βρίσκονται στα κορυφαία 50 και 24 στα καλύτερα 200. Από την άλλη, η αναμφισβήτητη υπεροχή των ΗΠΑ σταδιακά μειώνεται, έστω και οριακά.
Η κατάταξη «Times Higher Education World University» δημοσιεύεται κάθε χρόνο και θεωρείται, μαζί με τις αντίστοιχες κατατάξεις της QS (World University Ranking) και της Σαγκάης (Academic Ranking of World Universities-ARWU), μία από αυτές με το μεγαλύτερο κύρος και διεθνή επιρροή.
Η κατάταξη βασίζεται σε τέσσερα βασικά κριτήρια, την ποιότητα διδασκαλίας, το επίπεδο έρευνας, την μεταφορά γνώσης εκτός πανεπιστημίου και το βαθμό διεθνοποίησης των σπουδών.
Υπενθυμίζεται ότι, στην κατάταξη της QS που δόθηκε στη δημοσιότητα προ εβδομάδων, πρώτο ελληνικό ΑΕΙ για το 2014 κατατάχθηκε διεθνώς το ΕΜΠ (στις θέσεις 441 – 450) και δεύτερο το Πανεπιστήμιο Κρήτης (στις θέσεις 451 – 460).
Στην κινεζική κατάταξη ARWU για το 2013 δύο ελληνικά πανεπιστήμια, της Θεσσαλονίκης και των Αθηνών, ήσαν ανάμεσα στα 500 καλύτερα (στις θέσεις 301 – 400).
Από ΤΟ ΕΘΝΟΣ
Από τις 7.000 διαφορετικές γλώσσες που έχουν αναγνωριστεί σε όλο τον πλανήτη, πολλές κινδυνεύουν να χαθούν για πάντα λόγω της οικονομικής ανάπτυξης, υποστηρίζει διεθνής ομάδα ερευνητών. Εν μέσω της παγκοσμιοποίησης, μια γλώσσα εκτιμάται ότι εξαφανίζεται κάθε δύο εβδομάδες. Ελάχιστοι άνθρωποι γνωρίζουν για μειονοτικές γλώσσες όπως η έγιακ στην Αλάσκα, της οποίας ο τελευταίος ομιλητής πέθανε το 2008, ή τα ουμπίκ στην Τουρκία, που εξαφανίστηκαν οριστικά το 1992, λέει η Τατσούγια Αμάνο του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, πρώτη συγγραφέας της δημοσίευσης στην επιθεώρηση «Proceedings of the Royal Society B». Η Αμάνο είναι ζωολόγος που μελετά την εξαφάνιση ειδών σε παγκόσμιο επίπεδο, και είχε την περιέργεια να μάθει αν οι μεθοδολογίες που χρησιμοποιεί στο ερευνητικό πεδίο της μπορούν να εφαρμοστούν και στη γλωσσολογία.
Η ομάδα της Αμάνο αξιοποίησε δεδομένα από το Ethnologue, την πληρέστερη βάση δεδομένων για τις αναγνωρισμένες γλώσσες όλου του κόσμου, και εξέτασε πιθανούς συσχετισμούς ανάμεσα στην απώλεια γλωσσών και διάφορους παράγοντες όπως η γεωγραφία κάθε περιοχής και το ακαθάριστο εθνικό προϊόν κάθε χώρας. Από όλες τις παραμέτρους που εξετάστηκαν, η οικονομική ανάπτυξη παρουσίαζε τη στενότερη σχέση με την απώλεια γλωσσών. Το φαινόμενο αφορά όλο τον κόσμο, φαίνεται όμως ότι είναι εντονότερο στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και ορισμένες αναπτυσσόμενες περιοχές όπως η περιοχή των Ιμαλαΐων.
Η μελέτη δεν εξέτασε το μηχανισμό μέσω του οποίου η ανάπτυξη επηρεάζει την πολυφωνία, ωστόσο η Δρ Αμάνο έχει μια ιδέα για το τι μπορεί να συμβαίνει: «Καθώς οι οικονομίες αναπτύσσονται, η πολιτική και εκπαιδευτική σφαίρα συχνά καταλήγουν να κυριαρχούνται από μία μόνο γλώσσα. Οι άνθρωποι αναγκάζονται να υιοθετήσουν την κυρίαρχη γλώσσα, αλλιώς κινδυνεύουν να μείνουν στο περιθώριο από οικονομική και πολιτική άποψη». Για παράδειγμα, οικονομικοί λόγοι ανάγκασαν τους ιθαγενείς της Αμερικής να εγκαταλείψουν τις μητρικές τους γλώσσες για χάρη των αγγλικών, ενώ για τον ίδιο λόγο εκατομμύρια Κινέζοι αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν τη διάλεκτο των μανδαρίνων. Πολλές ακόμα γλώσσες είναι αναπόφευκτο να εξαφανιστούν, σύμφωνα όμως με τη Δρ Αμάνο υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι επιτυχημένες προσπάθειες της Βρετανίας να διατηρήσει τη γλώσσα της Ουαλίας.
Από ΤΟ ΒΗΜΑ
Αν δεν βρίσκεσαι στο Πλατύ την ώρα που ο ήλιος βουτά στο Καρπάθιο Πέλαγος και αρχίζει ο χορός του Δεκαπενταύγουστου, δεν μπορείς να καταλάβεις λέξη από το μυστήριο που λέγεται Ελυμπος (η Ολυμπος για τους ντόπιους). Κυριολεκτικά δεν καταλαβαίνεις λέξη, αφού και η ασυνήθιστη λαλιά των ανθρώπων εδώ στην Πάνω Κάρπαθο ακούγεται σαν μελωδική ηχώ από τα βάθη των αιώνων, κατευθείαν από το στόμα των Δωριέων που λάτρευαν όσο κανείς άλλος τον Ποσειδώνα, τον θεό της θάλασσας, και τα ψηλά απότομα βράχια που είναι ριζωμένα στον βυθό της. Κι εδώ, όντως, αυτό το τοπίο αποθεώνεται. Τα πάντα γκρεμίζονται και όλα ανορθώνονται με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Από τη μεριά της θάλασσας οι απότομες πλαγιές κατρακυλούν μέχρι τον γιαλό με κοσμογονικό πάταγο. Στα αφτιά σου φτάνει η μακρινή μουρμούρα του πελάγους, αλλά εδώ είναι ένα μέρος που βλέπεις τους ήχους, παρά τους ακούς. Κι αυτή η παραστατική εικόνα των εξαιρετικά απότομων βουνών φέρνει στον νου σου τον σάλο τιτανομαχίας. Συνήθως αυτή η τιτανομαχία μεταξύ της στεριάς και της θάλασσας μοιάζει αμφίρροπη, αλλά, από εδώ πάνω, η επίθεση των γκρεμών στο πέλαγος είναι τόσο άγρια και μεγαλόπρεπη, που η συνήθης οργή του Ποσειδώνα φαντάζει σαν αντίδραση θυμωμένου κατοικίδιου. Είναι απίστευτα γοητευτική η θέα του Μαλό και των γκρεμών του Σαραντάκοπου, που τους γλυκαίνει της Μέλισσας το Σελάι στην περιοχή της Ασίας. Αλλά και οι γλυκές αγκαλιές, παρ’ όλη τη σκληράδα τους, με τα γκρίζα βότσαλα, το Φορόκλι, ο Νάττης, ο Αγιος Μηνάς.
Tο πανηγύρι της Καρπάθου
Το καβάι, αυτή η πολύχρωμη παραδοσιακή φορεσιά – πιο σοβαρή για τις παντρεμένες και πιο φανταχτερή για τις ελεύθερες – που φορούν οι μεγάλες γυναίκες καθημερινά και οι νεότερες όταν έχουν γιορτή, όπως το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου, θυμίζει τα ρούχα των λαών που ζουν γύρω από τα Ιμαλάια στην ήπειρο της Ασίας. Μπορεί να έχεις δει μια γυναίκα με την ελυμπίτικη φορεσιά της στην Αθήνα ή ακόμη και στη Νέα Υόρκη. Κάποιες δεν την αποχωρίζονται ποτέ και όλες τη φορούν με περίσσια υπερηφάνεια. Τη ράβουν μόνες τους, εκτός από τα καλά πασούμια και τα καθημερινά στιβάνια, τα οποία τσαγκαρεύει ο Γιάννης Πρεάρης που παίζει και λαούτο. Πόσο λαχταρώ να δω εφέτος τον Γιάννη και τον Μιχάλη Ζωγραφίδη να παίζουν δίπλα στα απομεινάρια μιας από τις τέσσερις αρχαίες πόλεις της Καρπάθου, τη Βρουκούντα, στο πανηγύρι του Αϊ-Γιάννη στις 29 Αυγούστου! Λες να αξιωθούμε να ξενυχτήσουμε εκεί ακούγοντας το τραγούδι τους που γίνεται ένα με τη μουσική της θάλασσας;
και παίρνει αγέρας τη λαλιά
κι εις τον γιαλό τη ρίχνεικι η θάλασσα εμπονάτσαρε
και τα καράβια αράξαν
Από τη μεριά της θάλασσας, στη συνοικία Εξω Καμάρα, τα σπίτια της Ολύμπου σταματούν μισό βήμα προτού γκρεμιστούν μέχρι κάτω τις Φρίκες. Από την άλλη πλευρά, τα σπίτια κατρακυλούν ως το βάθος της ρεματιάς. Πολλά άλλα κτίσματα μοιάζουν να διστάζουν να κινδυνεύσουν να γκρεμιστούν ή να κατρακυλήσουν και συνωστίζονται στην κόψη, εκατέρωθεν του κεντρικού σοκακιού που διατρέχει την πιο πυκνή γειτονιά του οικισμού ως το Πλατύ, τη μικρή πλατεία μπροστά στην εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, το επίκεντρο της ζωής στην Ολυμπο. Η πολύ ατμοσφαιρική εκκλησία, με τη φιγούρα του μερακλή παπα-Γιάννη, φαίνεται να είναι η κορυφή του οικισμού, απ’ όπου ξεκινούν όλα, και το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου φυσικά. Στην απέναντι άκρη, όμως, και στην πίσω γειτονιά, ο οικισμός καταλήγει σε σειρές ανεμόμυλων, που κάποτε συντηρούσαν τη ζωή στην Ολυμπο και τώρα συντηρούν τη μαγευτική εικόνα της.
Ενας από τους ανεμόμυλους διατηρεί ακόμη την αρματωσιά του στραμμένη επάνω στην αφετηρία του μπονέντη, έτσι λένε το μελτέμι στο Καρπάθιο, και λειτουργεί κανονικά αν τον απελευθερώσεις. Μέσα πλάθουν με τα χέρια τους μακαρούνες και τις σερβίρουν με τσιγαρισμένο κρεμμύδι έξω στα τραπέζια μαζί με χίλιες δυο άλλες γεύσεις αρωματισμένες δίπλα στον φούρνο που καίει με ξύλα από τα γύρω όρη. Στο Μέγαρο, ο Βασίλης Μιχαλής και ο Ηλίας Λιορεΐσης μαγείρεψαν για τους ξένους το πιάτο του πανηγυριού, σφαχτό κοκκινιστό με άσπρο πιλάφι και πατάτες τηγανητές. Ολο κι έρχονται καινούργιοι για να το γευτούν, αλλά ο ήχος των πιρουνιών που χτυπούν στα πιάτα κατά το βυζαντινό συνήθειο επιβάλλει ησυχία για να κηρύξουν ο παπα-Γιάννης και οι ψάλτες την αρχή του γλεντιού. Ξεκινούν με τροπάρια και γρήγορα περνούν στα φημισμένα συρματικά τραγούδια, όπως το πιο παλιό «Αρχοντες τρων και πίνουσι σε μαρμαρένια τάβλα». Στο μεταξύ, στο Πλατύ το αρχικό κύτταρο του γλεντιού, η παρέα με τους βασιλικούς της Παναγίας περασμένους στον γιακά, άρχισε να πίνει και να τραγουδά. Μόλις ο ήλιος ακουμπήσει το Καρπάθιο, θα χτυπήσουν την καμπάνα και οι κοπέλες θα έρθουν στο Πλατύ για να πιαστούν στον χορό – και θα χορεύουν μέχρι ο ήλιος να διατρέξει όλο το ημισφαίριο και να εμφανιστεί από την κορυφή του προφήτη Ηλία.
να πάω να σαϊτέψω την κόρη π’ αγαπώ.
ΑΠΌ ΤΟ ΒΗΜΑgasino
Μια όχι απλά εκπληκτική αλλά κυριολεκτικά απίστευτη ανακάλυψη έκαναν ερευνητές στις ΗΠΑ. Διαπίστωσαν ότι τα θηλυκά ενός είδους χταποδιού που ζει σε μεγάλα βάθη αφού γεννήσουν τα αβγά τους κάθονται κοντά τους και τα προστατεύουν για διάστημα περίπου 4 ½ ετών χωρίς μάλιστα σε αυτό το διάστημα να τρέφονται!
Η ανακάλυψη
Ερευνητές του Ερευνητικού Ινστιτούτου Monterey Bay Aquarium χρησιμοποιούσαν ένα ρομποτικό υποβρύχιο για να εξερευνήσουν τον υποθαλάσσιο κόσμο στα ανοικτά των ακτών της Καλιφόρνιας. Κάποια στιγμή το υποβρύχιο εντόπισε σε βάθος 1,6 χλμ ένα χταπόδι. Το χταπόδι ανήκε στο είδος Graneledone boreopacifica και όπως αποδείχτηκε από την παρακολούθηση του είχε γεννήσει 160 ημιδιάφανα αβγά και καθόταν εκεί μαζί τους.
Η παρακολούθηση
Η συμπεριφορά του χταποδιού κέντρισε το ενδιαφέρον τον ερευνητών που αποφάσισαν να το παρακολουθήσουν. Ετσι για τους επόμενους 53 μήνες πραγματοποίησαν 18 καταδύσεις συλλέγοντας στοιχεία για το χταπόδι που παρέμενε πεισματικά στη ίδια θέση. Οι ερευνητές είδαν ότι το χταπόδι προστάτευε τα αβγά τόσο από όποιον τα πλησίαζε όσο και από σκουπίδια ή άλλα αντικείμενα που θα μπορούσαν να τους προκαλέσουν κάποια ζημιά. Μάλιστα, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, σε όλο αυτό το διάστημα το θηλυκό είχε αποκλειστικά στραμμένη την προσοχή του στα αβγά και δεν ασχολούνταν καθόλου με τη διατροφή του.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το θηλυκό όχι μόνο δεν άφηνε στιγμή το πόστο του για να αναζητήσει τροφή αλλά δεν έκανε καν προσπάθεια να αρπάξει κάποιο θήραμα (καβούρια, γαρίδες κ.α) που περνούσαν από μπροστά του. Ετσι, όπως υποστηρίζουν, μέχρι να κάνουν την εμφάνιση τους τα χταποδάκια η μητέρα τους δεν είχε τραφεί καθόλου!
Το θηλυκό που παρακολουθούσαν οι ερευνητές μετά από κάποιο διάστημα είχε αδυνατίσει αρκετά ενώ είχε αλλάξει και το χρώμα του, φαινόμενα που συνδέονται με την παρατεταμένη ασιτία. «Είναι το μεγαλύτερο διάστημα επώασης που γνωρίζουμε στο ζωικό βασίλειο. Είναι ασυνήθιστο, είναι καταπληκτικό. Ακόμη είμαστε έκπληκτοι με αυτό που είδαμε» αναφέρει ο Μπρους Ρόμπινσον, μέλος της ερευνητικής ομάδας η οποία δημοσιεύει την ανακάλυψη στην επιθεώρηση «PLoS ONE».
Ισως θα πρέπει οι επιστήμονες να μελετήσουν το συγκεκριμένο είδος για να ανακαλύψουν τον μηχανισμό που το διατηρεί στη ζωή για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να τρέφεται. Τα ευρήματα θα είναι αναμφισβήτητα πολύτιμα σε πολλούς τομείς της επιστημονικής έρευνας.
ΑΠΟ “ΤΟ ΒΗΜΑ”
να είσαι γυναίκα σήμερα στο Αφγανιστάν δεν είναι εύκολη υπόθεση. Στερείσαι βασικών δικαιωμάτων, όπως η μόρφωση, και ζεις κλεισμένη στο σπίτι, πολλές φορές σε σκληρό καθεστώς. Το να είσαι γυναίκα και ηθοποιός είναι, σχεδόν, σχήμα… οξύμωρο.
Σε κυνηγούν, σε απειλούν, σε σκοτώνουν. Κυριολεκτικά. Ολα αυτά, εδώ σε μας στη Δύση της ελευθερίας και της προόδου, ακούγονται ξένα και μακρινά. Τι γίνεται όμως όταν κάποιος αποφασίζει να βρεθεί στην καρδιά των γεγονότων; Να θέσει τον δάχτυλον επί τον τύπον των ήλων, να πάρει κάμερα και να μας τα διηγηθεί; H Αννέτα Παπαθανασίου, ηθοποιός η ίδια και σκηνοθέτις, επισκέπτεται την Καμπούλ για να διδάξει την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή και να καταγράψει τη ζωή των Αφγανών καλλιτεχνών, που προσπαθούν να συνδυάσουν την τέχνη και τον πολιτισμό με τη σκληρή καθημερινότητα σε αυτή την ταλαιπωρημένη χώρα.
Αφηγείται τις ιστορίες των γυναικών ηθοποιών που έχουν την τόλμη να ασχοληθούν με το θέατρο και αντιμετωπίζουν σκληρή κριτική, κοινωνική αποδοκιμασία, ακόμα και απειλές για τη ζωή τους και την οικογένειά τους. Την εμπειρία της κατέγραψε στην ταινία «Παίζοντας με τη φωτιά», που θα προβληθεί στις 4 Σεπτεμβρίου στον «Δαναό».
Εχοντας πάει στο Αφγανιστάν το 2007 και κάνοντας γυρίσματα στην περιοχή για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ «Qadir, ένας Αφγανός Οδυσσέας», η Αννέτα Παπαθανασίου απέκτησε μια οικειότητα με την περιοχή και σίγουρα αρκετούς φίλους. Ετσι, όταν ήρθε στα χέρια της μια φωτογραφία από παράσταση αφγανικού θιάσου, ξαφνιάστηκε και θέλησε να μάθει περισσότερα.
«Με τη βοήθεια φίλων στο Αφγανιστάν ήρθα σε επαφή με διάφορους καλλιτέχνες, καθώς και με τον επικεφαλής του Θεατρικού Τμήματος στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ, τον καθηγητή Χουσαΐν Ζάντα, μία μορφή στο Αφγανιστάν, ο οποίος με προσκάλεσε να διδάξω αρχαίο Ελληνικό Θέατρο στους φοιτητές του. Εμαθα ότι, παρότι αγαπάνε πολύ την Ελλάδα και το αρχαίο δράμα, δεν είχαν καθόλου βιβλία μεταφρασμένα στα Αφγανικά».
Ριζικές αλλαγές
Οταν η ίδια έφτασε εκεί, μετά από έναν τουλάχιστον χρόνο επαφών, τα πάντα είχαν αλλάξει. «Η ιδέα που είχα ανατράπηκε κι άρχισε η αντίστροφη μέτρηση». Το τώρα ήταν διαφορετικό. Πολύ διαφορετικό. «Φθάνοντας στην Καμπούλ, ανακάλυψα ότι η κατάσταση για τους καλλιτέχνες δεν ήταν όπως τη φανταζόμουν. Το Θεατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Καμπούλ έχει 200 αγόρια και μόνο 8 κορίτσια. Τα περισσότερα κορίτσια, μάλιστα, απλώς παρακολουθούσαν τα σεμινάρια, δεν ήθελαν να παίξουν μπροστά σε αντρικό κοινό. Φοιτούσαν στον πρώτο χρόνο και από τον δεύτερο, που έπρεπε να επιλέξουν κατεύθυνση, στρέφονταν προς το σενάριο ή τη σκηνοθεσία».
Είκοσι μέρες η Αννέτα Παπαθανασίου έμεινε στην Καμπούλ. Τα σεμινάρια προσπάθησε να λειτουργήσουν συμβολικά. Να εμφυσήσει τις ιδέες και τις αξίες του τραγικού λόγου του Σοφοκλή στο ακροατήριο. Να λειτουργήσει η Αντιγόνη-σύμβολο. «Η Αντιγόνη είναι η ηρωίδα που αντιστέκεται στη βασιλική βούληση. Είναι η ηρωίδα που τολμά κι αψηφά την εντολή του θείου της, προστατεύοντας τον ηθικό νόμο. Είναι η ηρωίδα που υψώνει το κεφάλι. Υπάρχουν, εν δυνάμει, Αντιγόνες. Αρκεί να το συνειδητοποιήσουν». Επίσης, «θέλησα να διδάξω τους νέους, και ειδικά τα αγόρια, ότι το θέατρο βοηθάει να γνωρίσεις άλλα πράγματα, άλλες ηθικές, συμβάλλει στο να ανοίξει το μυαλό».
Η Τάχερα, η νεαρή ηθοποιός που είχε ιδρύσει τον πρώτο γυναικείο θίασο στο Αφγανιστάν, με την οποία σκόπευε να ανεβάσει την «Αντιγόνη», δεν έφτασε ποτέ στο ραντεβού τους. Κανείς δεν ήξερε πού βρίσκεται. Η παράσταση, φυσικά, δεν έγινε. Κάποια στιγμή επικοινώνησε με την Ελληνίδα σκηνοθέτιδα η αδελφή της. Τότε άρχισε να ξετυλίγεται το νήμα της ιστορίας αυτής της κοπέλας, που είχε τιμηθεί και με βραβείο. Τώρα κρυβόταν. Μαζί με άλλες γυναίκες καλλιτέχνιδες είχαν φτιάξει μία ομάδα, την «Πάπυρους», κι έδιναν παραστάσεις σε σχολεία, φυλακές, ορφανοτροφεία. Θέμα των παραστάσεων; Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η θέση της γυναίκας. Ολα αυτά ενοχλούσαν. Αποτέλεσμα; Υστερα από δεκάδες απειλές και εκατοντάδες απειλητικά γράμματα από τη γειτονιά, τους έκαψαν τον χώρο όπου έκαναν πρόβες. Η ομάδα διαλύθηκε. Στη συνέχεια μια 22χρονη ηθοποιός, συνεργάτις του θιάσου, δολοφονήθηκε στην Καμπούλ απλά γιατί έπαιζε στο θέατρο. Μία άλλη ηθοποιός εξαφανίστηκε. Λίγο μετά τη δολοφονία, η Αννέτα Παπαθανασίου προσγειωνόταν στην Καμπούλ.
Από και πέρα όλα άλλαξαν. Οι κοπέλες άρχισαν να κρύβονται. Υπήρχε μια γενική κατακραυγή γι’ αυτές τις γυναίκες, χειρότερη από πριν. «Αυτά που είχα δει στις φωτογραφίες ήταν κάποια χρόνια πριν. Οταν έφυγαν οι Ταλιμπάν κι άλλαξε η κυβέρνηση, τότε ξεκίνησε το θέατρο. Σιγά σιγά, όμως, άρχισαν πάλι να υπερισχύουν οι συντηρητικοί και κάθε “νεωτερισμός” καταπολεμήθηκε πολύ. Φοβήθηκαν ότι θα αλλάξουν τα ήδη και τα έθιμα».
Οι όποιες (λίγες) παραστάσεις δίνονται είναι κεκλεισμένων των θυρών. Μόνο με προσκλήσεις. Αυστηρά. «Σαν σε Κρυφό Σχολειό. Σε συγκεκριμένα μέρη. Μόνο γνωστοί. Μόνο υποψιασμένοι. Μόνο υποστηρικτές». Ολα αυτά γίνονται για ευνόητους λόγους. «Για να μην μπει βόμβα. Το περιορίζουν για να μην έλθει κάποιος που δεν τον ξέρουν και τους ανατινάξει… Φυσικά οι γυναίκες απειλούνται ακόμα περισσότερο. Κρύβονται, αλλάζουν σπίτια, χάνονται από τους συγγενείς τους. Απειλούν τις ίδιες και τις οικογένειές τους. Πολλές φορές τις απειλούν οι ίδιοι οι συγγενείς, τα αδέλφια, τα ξαδέλφια, οι θείοι. Τις θεωρούνε πόρνες, ότι εκδίδονται επί χρήμασι, ότι κάνουν κάτι πολύ ποταπό. Θεωρείται ευτελές το να παίζεις στην τηλεόραση, στο θέατρο και στον κινηματογράφο».
Ethnos.gr
Το Πολιτιστικό Κέντρο «Χαϊντάρ Αλίγεφ» στη πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν, Μπακού, μπορεί να κέρδισε το βραβείο «Σχέδιο της Χρονιάς» που απονεμήθηκε από το Μουσείο Σχεδίου στο Λονδίνο, αλλά η αφορμή αυτή σήκωσε – ξανά – θύελλα διαμαρτυριών από οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οργανώσεις όπως η Human Rights Watch κατηγορούν τους υπευθύνους του εντυπωσιακού κτιρίου – εμπνεύσεως της βρετανοϊρακινής αρχιτέκτονος Ζάχα Χαντίντ
«Η κυβέρνηση [του ηγέτη της χώρας Ιλχάμ Αλίγεφ, σημειώνει ο Γκιόργκι Γκιόργκια της Human Rights Watch. Και προσθέτει: «η κυβέρνηση έδιωξε κόσμο από περίπου 250 σπίτια, κόβοντάς τους το ηλεκτρικό ρεύμα, το αέριο και το νερό. Μερικά σπίτια κατεδαφίστηκαν την ώρα που οι ιδιοκτήτες τους ήταν ακόμη μέσα !»
Το νέο πολιτιστικό κέντρο στην πρωτεύουσα των Αζέρων άνοιξε τις πύλες του την 1ηΝοεμβρίου 2013: ήταν τα δεύτερα εγκαίνια του, αφού τα πρώτα είχαν λάβει χώρα την άνοιξη του 2012 αλλά το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου χρειάστηκε να ξανακλείσει όταν εκδηλώθηκε πυρκαγιά στην 74 μέτρων ύψους οροφή του. Το κέντρο – που παραγγέλθηκε από τον Αλίγεφ και πήρε το όνομα του πατέρα του, επί 20ετία αρχηγού της τοπικής KGB και προηγούμενου προέδρου του Αζερμπαϊτζάν – καταλαμβάνει 57.519 τ.μ. και περιλαμβάνει τρία αμφιθέατρα, μία βιβλιοθήκη κι ένα μουσείο.
Από ΤΟ ΒΗΜΑ
Τα στοιχεία για την ύπαρξη μουσικής των Ινδιάνων είναι ελάχιστα.
Τα που χρησιμοποιούσαν ήταν φτιαγμένα από πρόχειρα και φθαρτά υλικά και είχαν σαν σκοπό την δημιουργία ρυθμού στους χορούς και όχι την μελωδία. Κρόταλα, τύμπανα και ραβδιά που χτυπούσαν πάνω σε γεμάτα σακιά ή κάθε άλλου είδους σκληρά αντικείμενα, δημιουργούσαν το ρυθμό στους χορευτές. Οι χορευτές έπρεπε να εξαγνιστούν μέσω της νηστείας και της φαρμακενοντας το σώμα και λούζοντας τα μαλλιά, πάντα κάτω από την προσεκτική καθοδήγηση του μάγου της φυλής.
Στους ινδιάνους της Αμερικής η χορευτική «πίστα» είχε τέσσερα απαραβίαστα σημεία. Το καθένα από αυτά έπαιρνε το όνομά του από μια θεότητα-κυρίαρχο σε ένα από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Στους Τσερόκι αυτά τα σημεία ήταν τα εξής: ανατολή: χώρα του ήλιου, βορράς: κρύα χώρα, δύση: σκοτεινιασμένη χώρα, νότος: wahala.
Καθένα από αυτά είχε το δικό του χρώμα και το κάθε χρώμα είχε συμβολική σημασία. Το άσπρο μαζί με το κόκκινο φέρνουν ειρήνη και υγεία, το κόκκινο μονάχο του φέρνει επιτυχία σε μια αρχινημένη προσπάθεια, το μπλε φέρνει νίκη ενάντια σε έναν κακό εχθρό και το μαύρο φέρνει θάνατο. (Ο συμβολισμός των χρωμάτων διαφέρει από φυλή σε φυλή.)
Οι ινδιάνοι της νοτιοδυτικής Αμερικής είχαν μια μεγάλοι ποικιλία σε χορούς. Υπήρχαν χοροί τυπικοί και σοβαροί, αλλά και κοινωνικοί και χιουμοριστικοί, καθώς και θεραπευτικοί χοροί.
Χαρακτηριστικοί είναι οι θεραπευτικοί χοροί στους Ναβάχο , και τα θεραπευτικά τους τραγούδια, που ήταν ουσιαστικά εννιαήμερες πολύπλοκες τελετές, με εξαγνισμούς θεραπευτικές αγωγές και με αποκορύφωμα τον τελικό ολονύκτιο χορό.
Στους Μαντάν, μια φυλή των Ντακότα, η κύρια ετήσια γιορτή τους ήταν ο χορός του βουβαλιού. Οχτώ άντρες, φορώντας δέρματα βουβαλιών και αφού έχουν βαφτεί με μαυροκόκκινο ή λευκό χρώμα, μιμούνται τις πράξεις των βουβαλιών. Κρατούν στο δεξί τους χέρι ένα κρόταλο και στο άλλο ένα ραβδί δυο μέτρων. Στην πλάτη τους κουβαλούν ένα δεμάτι από πράσινα κλαδιά ιτιάς. Στέκονται στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, ενώ δυο άντρες ντυμένοι αρκούδες στέκονται στο κέντρο και απειλούν να ορμήσουν σε όποιον επέμβει στην τελετουργία. Ταυτόχρονα, οι παρευρισκόμενοι συμμετέχουν στην όλη τελετουργία χτυπώντας σακιά και ψάλλοντας. Την τέταρτη μέρα μπαίνει στην κατασκήνωση ένας άνδρας μεταμφιεσμένος σε κακό πνεύμα και διώκεται με πέτρες.
Οι χοροί του διαβόλου είναι συνηθισμένοι ανάμεσα στους ινδιάνους και σκοπός τους είναι η εκδίωξη των κακών πνευμάτων από την φυλή.
Ιεροί χοροί υπήρχαν ακόμη και σε τελετουργίες ταφής όπου στενοί συγγενείς κόβονταν και μαύριζαν τα πρόσωπά τους.
Προς το τέλος του 18ου αιώνα πολλοί Ινδιάνοι της βόρειας Αμερικής θεωρούσαν ότι εάν διεύθυναν μια τελετή γνωστή ως χορός των φαντασμάτων, οι μειωμένοι ζωικοί πληθυσμοί και οι αποθανόντες συγγενείς θα αποκαθίσταντο.
Οι Αμερικάνικες αρχές προσπάθησαν να απαγορεύσουν τα θρησκευτικά τελετουργικά των ινδιάνων , συμπεριλαμβανομένου του χορού των φαντασμάτων, του χορού των ήλιων, και του χορού της λατρείας του peyote.
Στον Καναδά επικράτησαν οι ίδιες περιοριστικές τάσεις.
Ω μεγάλο Πνεύμα που τη φωνή Σου ακούω στους ανέμους
και που η πνοή Σου δίνει στους πάντες ζωή,
εισάκουσέ με.
Σε Σένα έρχομαι ως ένα απ’ τα πολλά παιδιά Σου·
είμαι αδύναμος… είμαι μικρός… Χρειάζομαι τη δύναμη
και τη σοφία Σου.
Άσε με να βαδίσω στην ομορφιά και κάνε τα μάτια μου
πάντα να βλέπουν τ’ άλικα και τα μαβιά ηλιοβασιλέματα.
Κάνε τα χέρια μου να σέβονται όσα έπλασες
και κάνε μου οξεία την ακοή, ώστε ν’ ακούω τη φωνή Σου.
Κάνε με σοφό, ώστε να εννοώ αυτά που
στον λαό μου δίδαξες
και τα μαθήματα που έκρυψες σε κάθε φύλλο και σε κάθε πέτρα.
Ζητώ σοφία και δύναμη,
όχι για νά ‘μαι ανώτερος των αδελφών μου, αλλά για να μπορώ
να πολεμώ τον πιο μεγάλο μου εχθρό, τον ίδιο εμένα.
Δώσε να είμαι πάντα έτοιμος να παρουσιαστώ ενώπιόν Σου
με χέρια καθαρά και μάτι ευθύ,
ώστε η ζωή σαν σβήνεται και ξεθωριάζει ηλιοβασίλεμα ίδια,
το πνεύμα μου νά ‘ρθει σε Σένα
χωρίς ντροπή.
Ο (rain dance) είναι τελετουργικός χορός που έχει σκοπό να προκαλέσει βροχή και να εξασφαλίσει την προστασία των σπαρτών.
Διάφορες εκδοχές χορών της βροχής μπορούν να εντοπιστούν σε πολλούς πολιτισμούς, από την Αρχαία Αίγυπτο έως συγκεκριμένες φυλές Αυτοχθόνων Αμερικάνων. Κάποιες παραλλαγές του μπορούν ακόμα να εντοπιστούν στα Βαλκάνια του 20ου αιώνα, σε ένα τελετουργικό που είναι γνωστό ως Παπαρούντα (Paparuda) στη Ρουμανία ή Περπερούνα (Perperuna) στα Σλαβικά.
Η φυλή Τσέροκι, μια φυλή Αυτοχθόνων Αμερικανών από τις Νοτιοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες, που περιλαμβάνουν τα Νότια Απαλάχια, εκτελούσαν το χορό της βροχής τόσο για να προκαλέσουν τη βροχόπτωση όσο και να καθαρίσουν τα κακά πνεύματα από τη γη[1]. Ο θρύλος της φυλής λέει ότι η βροχή που προκαλείται από τον χορό της φυλής περιέχει τα πνεύματα των παλιών αρχηγών της φυλής, οι οποίοι πέφτοντας πολεμούν τα κακά πνεύματα στην μετάβαση μεταξύ της πραγματικότητας μας και του κόσμου των πνευμάτων[2]. Θεωρούνταν επίσης ότι κάποιοι χοροί μπορούσαν να εμπνεύσουν τους συμμετέχοντες και το κοινό ώστε να μοιραστούν ασυνήθιστες και ακραίες πράξεις λατρείας.
Μία ιστορία από τους αυτόχθονες των Ηνωμένων Πολιτειών παρέχει μία εκδοχή για το πώς ο όρος «χορός της βροχής». Σύμφωνα με την ιστορία, κατά τη διάρκεια της μετατόπισης των Αυτοχθόνων Αμερικανών, συγκεκριμένες θρησκευτικές τελετές, μεταξύ των οποίων ο Χορός της Βροχής και ο Χορός των Φαντασμάτων, απαγορεύτηκαν από την κυβέρνηση. Οι φυλές στις καταπιεσμένες περιοχές ήταν απαγορευμένος ο Χορός του Ήλιου. Οι Γουιντιγκόκαν (Windigokan), μία κατ’ όνομα καββαλιστική σέκτα που έφερε το παρατσούκλι «οι καθυστερημένοι άνθρωποι»[3] έγινε γνωστή λέγοντας στους ομοσπονδιακούς αντιπρόσωπους ότι ο χορός που χόρευαν δεν ήταν ο Χορός του Ήλιου αλλά ο Χορός της Βροχής, γλυτώνοντας έτσι την ποινική δίωξη ή την ομοσπονδιακή παρέμβαση.
Η Τζούλια Μ. Μπουτρέ (Julia M. Butree), σύζυγος του Έρνεστ Τόμπσον Σέτον (Ernest Thompson Seton), στο βιβλίο[4] της αναφέρει τον Χορό της Βροχής των Ζούνι, μεταξύ των άλλων Ινδιάνικων χορών[5].
Κατά τη διάρκεια της τελετής φοριούνται φτερά και τιρκουάζ πέτρες που συμβολίζουν τον αέρα και τη βροχή αντίστοιχα. Πολλές παραδόσεις του Χορού της Βροχής διεσώθησαν στο πέρασμα της ιστορίας από προφορικές παραδόσεις[6].
Σε μία πρώιμη μορφή μετεωρολογίας, οι Ινδιάνοι των μεσοδυτικών περιοχών των σημερινών ΗΠΑ συχνά παρατηρούσαν και ακολουθούσαν γνωστά καιρικά μοτίβα ενώ παράλληλα προσφέρονταν να χορέψουν το χορό της βροχής στους μετοίκους με αντάλλαγμα την ανταλλαγή αγαθών. Αυτό έχει καταγραφεί περισσότερο μεταξύ των Ινδιάνικων φυλών Οσάγκε (Osage) καιΚιουαπάου (Quapaw) του Μιζούρι και του Αρκάνσας.
Από wikipedia
Το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σημειώνει χαμηλές επιδόσεις στις δεξιότητες των μαθηματικών, των Φυσικών Επιστημών και της Κατανόησης Κειμένου στο τεστ PISA και ούτε καν συμμετέχει στα άλλα δύο βασικά εργαλεία της μέτρησης, δηλαδή στα αμερικάνικα τεστ TIMSS (αξιολογεί τις επιδόσεις στα μαθηματικά και τα θετικής κατεύθυνσης μαθήματα στην 4η Δημοτικού και την Β’ Γυμνασίου) και PIRLS (αξιολογεί σε γενικές γραμμές τις γνωστικές δεξιότητες στην γλώσσα). Το γεγονός της μη συμμετοχής στις δύο αυτές αξιολογήσεις είναι από μόνο του επιβαρυντικό για την αξιολόγησή της ελληνικής εκπαίδευσης, στην τελική αποτίμηση της οποίας, η έρευνα Pearson – Economist προσμέτρησε, τελικά, παρεμφερείς παράγοντες.
Άρα, το πρώτο συμπέρασμα που θα μπορούσε αβίαστα να εξαχθεί για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα –πριν από το εάν είναι καλό ή κακό- είναι πως παραμένει αποξενωμένο από κάποια διεθνή πρότυπα αξιολόγησης με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην (αυτο)διάγνωση και επίλυση των προβλημάτων του. Και εάν δεν ξέρεις το πρόβλημα, αποκλείεται να το λύσεις.
Πέραν των τριών αυτών τεστ, η έκθεση λαμβάνει υπόψη της οικονομικά στοιχεία (δαπάνες για την Παιδεία ως ποσοστό του ΑΕΠ, ανά μαθητή κλπ) και ποιοτικά/ποσοτικά στατιστικά (ώρες διδασκαλίας, μαθητές ανά διδάσκοντα κλπ) αντλημένα κυρίως από τη βάση δεδομένων του ΟΟΣΑ.
Σημείωση: Ακόμη και σε αυτή τη βάση δεδομένων τα ελληνικά στατιστικά συχνά απουσιάζουν, καμιά φορά με συχνότητα τριτοκοσμικής χώρας. Θυμίζουμε ότι η Ελλάδα είναι ιδρυτικό μέλος του ΟΟΣΑ από το 1961 αλλά παραμένει, μακράν της δεύτερης, η χώρα με τα λιγότερα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία σε κάθε πεδίο έρευνας.
Βαριά, κόκκινη γραμμή
Τα συμπεράσματα της έκθεσης δείχνουν συντριπτική υπεροχή της Ασίας έναντι της Ευρώπης: Νότιος Κορέα, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Χονγκ, Κονγκ (Κίνα) κατέλαβαν τις πρώτες θέσεις, αφήνοντας 5ους τους παραδοσιακά πρώτους Φινλανδούς (που διαβάζοντας, παρακάτω, το εκπαιδευτικό τους σύστημα μόνο μελαγχολία θα σας πιάσει κάνοντας συγκρίσεις με το δικό μας).
Αν υπάρχει μια βαριά κόκκινη γραμμή που χωρίζει τις δύο ηπείρους ως προς τα εκπαιδευτικά τους συστήματα σ΄αυτή είναι μάλλον χαραγμένη η λέξη «γονείς». Οι γονείς στις ευρωπαϊκές χώρες φαίνεται να αρκούνται στην κάπως μοιρολατρική αντίληψη του έξυπνου παιδιού που παίρνει τα γράμματα ή του παιδιού που δεν τα καταφέρνει.
Γεννιέσαι ή γίνεσαι καλός μαθητής;
Ακόμη και στη Βρετανία, το δεύτερο καλύτερο ευρωπαϊκό σύστημα, σύμφωνα με την έρευνα, οι γονείς τείνουν να θεωρούν ότι ο καλός μαθητής γεννιέται καλός. Μεγάλος αριθμός οικογενειών στη Βρετανία δεν πιστεύει ότι η σκληρή δουλειά από μόνη της μπορεί να φέρει καλούς βαθμούς, η έρευνα του Pearson διαπιστώνει ότι οι υψηλές επιδόσες είναι συνάρτηση της συμβολής των «υποστηρικτικών γονέων» και των τοπικών κοινωνιών με «κουλτούρα που ευνοεί την εκπαίδευση».
Ο γονέας – τίγρης και ο πολιτισμός της ευθύνης
Σύμφωνα με τον σερ Μάικλ Μπάρμπερ, διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας που διεξήγαγε την έρευνα, οι προσδοκίες για καλές επιδόσεις είναι «πολύ υψηλές» στις χώρες της ανατολικής Ασίας όπου οι γονείς αναγκάζουν τα παιδιά τους να περνούν πολλές ώρες μέχρι και αργά το βράδυ διαβάζοντας τα μαθήματά τους, σε «έντονη αντίθεση με χώρες όπως η Βρετανία ή οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι γονείς δεν επιδεικνύουν τέτοιες συμπεριφορές καθώς «δεν πιστεύουν ότι η προσπάθεια ανταμείβεται», οπότε ελάχιστα μπορούν να γίνουν προκειμένου αυτά να ανέβουν επίπεδο, προσθέτει ο διευθύνων σύμβουλος.
Επιπλέον, στις χώρες της ανατολικής Ασίας είναι μια ιδιαίτερη «κουλτούρα ευθύνης» που, σύμφωνα με τους αναλυτές, κάνει καθηγητές και γονείς να αναλαμβάνουν τον δικό τους ιδιαίτερο ρόλο στην εκπαίδευση των παιδιών. «Είναι προφανές ότι οι γονεϊκές προσδοκίες έχουν αντίκτυπο στις επιδόσεις και το κίνητρο των μαθητών», λέει ο Μπάρμπερ. Η πίστη ότι η προσπάθεια ανταμείβεται είναι έντονη στις χώρες αυτές. Γι΄αυτό άλλωστε οι κινέζοι γονείς ξοδεύουν 13% του οικογενειακού εισοδήματος στην εκπαίδευση –το τρίτο μεγαλύτερο έξοδό τους μετά τη στέγαση και το φαγητό.
«Η πίεση από τους γονείς στους μαθητές σε συγκεκριμένα ασιατικά συστήματα προκειμένου να επιτύχουν στο σχολείο και να περνούν πολλές ώρες στο σπίτι διαβάζοντας είναι πολύ μεγάλη, κάποιοι θα μπορούσαν να πουν υπερβολικά μεγάλη», προσθέτει ο ίδιος.
Κι όλα αυτά τη στιγμή που στις δυτικές χώρες γνωρίζει όλο και μεγαλύτερη άνθιση η τάση του «Tiger Parenting», -όρος εμπνευσμένος από το βιβλίο της συγγραφέα και καθηγήτριας στη νομική σχολή του Γέιλ Έιμι Τσούα «Μητέρα Τίγρης»- σύμφωνα με την οποία μητέρες γεμίζουν τον «ελεύθερο χρόνο» των παιδιών τους με διάβασμα και ενισχυτική διδασκαλία, πιέζοντάς τα για καλύτερες επιδόσεις. Σύμφωνα με το «εγχειρίδιο» αυτού του τύπου ανατροφής τα παιδιά απαγορεύονται να παρακολουθούν τηλεόραση, να μελετούν λιγότερο από τρεις ώρες την ημέρα και να παίρνουν οποιονδήποτε βαθμό λιγότερο από άριστα στο σχολείο!
Αν και έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις, καθώς πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η στρατιωτική πειθαρχία δεν μπορεί να αποτελεί τη λύση για καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, λίγοι διαφωνούν με την ανάγκη «αλλαγής κουλτούρας» σε πολλές δυτικές χώρες προκειμένου οι γονείς να παίξουν ανάλογα προεξέχοντα ρόλο στην εκπαίδευση των παιδιών τους. Πάνω σε αυτό οι Φινλανδοί γονείς κάτι έχουν να πουν.
Η «προσωπική ευθύνη» ο καλύτερος μαθητής της Φινλανδίας
Μπορεί να «έπεσε» 4 θέσεις σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση, που την έφερνε στην πρώτη θέση παγκοσμίως, ωστόσο η Φινλανδία εξακολουθεί να έχει ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και το πρώτο στην Ευρώπη. Χάρη στην σταθερή πρόοδο όσον αφορά στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καταφέρνουν να επιτύχουν υψηλές βαθμολογίες στα τεστ PISA. Η διαφορά μεταξύ των υψηλότερων και των χαμηλότερων επιδόσεων στα σχολεία είναι πολύ μικρή, ενώ μικρή είναι και η διακύμανση μεταξύ διαφόρων σχολείων αλλά και μεταξύ μαθητών με διαφορετικό οικογενειακό υπόβαθρο.
Ένας από τους λόγους για την επιτυχία της Φινλανδίας είναι ο βαθμόςπροσωπικής ευθύνης τόσο των δασκάλων όσο και των μαθητών. Στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 η διαχείριση του σχολικού συστήματος της Φινλανδίας αποκεντρώθηκε και οι παραδοσιακές ακαδημαϊκές δομές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αντικαταστάθηκαν από περισσότερο ευέλικτες δομές, δίνοντας στους μαθητές περισσότερες επιλογές στη μελέτη τους.
Ετσι:
Οι εκπαιδευτικοί είχαν την ελευθερία να σχεδιάσουν το πρόγραμμα σπουδών και να επιλέξουν αυτοί τα εγχειρίδια.Τα σχολεία στη Φινλανδία είναι το κέντρο της κοινότητας. Παρέχουν καθημερινά ένα ζεστό γεύμα σε κάθε μαθητή, υγειονομικές και οδοντιατρικές υπηρεσίες, ψυχολογική υποστήριξη και ένα ευρύ φάσμα άλλων υπηρεσιών για τους μαθητές και τις οικογένειές τους. Είναι, ως επί το πλείστον, μικρά σε μέγεθος, με ελάχιστα έξοδα διοικητικής λειτουργίας (χωρίς δεκάδες διοικητικούς ανευθυνουπεύθυνους…) ενώ χρηματοδοτούνται από τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Οι διευθυντές αναλαμβάνουν μέρος της διδασκαλίας ακόμη και στα μεγάλα σχολεία.Οι εκπαιδευτικοί έχουν την προσωπική και επαγγελματική υποχρέωση ειδικός δάσκαλος».
Βασικά στοιχεία
Η κοινωνία της Φινλανδίας είναι σχετικά ομοιογενής. Από τον πληθυσμό των 5,3 εκατομμυρίων κατοίκων, μόνο το 3,8% έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι στο 12,9%. Η Φινλανδία δαπανά 5,9% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της για την εκπαίδευση, ελαφρώς πάνω από το μέσο όσο του ΟΟΣΑ που είναι 5,2%.Η Φινλανδία προσλαμβάνει τους δασκάλους της από το 10% των κορυφαίων αποφοίτων της. Όλοι οι εκπαιδευτικοί, από την πρωτοβάθμια μέχρι το ανώτερο δευτεροβάθμιο επίπεδο, πρέπει να έχουν πτυχίο Master.Οι Φινλανδοί εκπαιδευτικοί δαπανούν 592 ώρες διδασκαλίας ανά έτος στη τάξη, πολύ λιγότερο (!) από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 703 ώρες. Αυτό όμως τους δίδει περισσότερο χρόνο για την υποστήριξη μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες.
Αποτελέσματα:
Η Φινλανδία βρέθηκε στην κορυφή των τεστ PISA το 2000 και έκτοτε εμφανίζεται σταθερή μεταξύ των κορυφαίων. Το 2009, ο αριθμός των Φινλανδών μαθητών που έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο των επιδόσεων στον τομέα της επιστήμης ήταν τρεις φορές άνω του μέσου όρου του ΟΟΣΑ.
Οι μαθητές λυκείου σχεδιάζουν τα δικά τους ατομικά προγράμματα
Οσο για τη Νότιο Κορέα, δείτε εδώ πώς κατάφερε να αποκτήσει το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα του κόσμου.
Επιμέλεια: Εύα Σεϊντή, Γεωργία Αρσενίου
Από ΤΟ ΕΘΝΟΣ
Το τσάι εισήχθη στην Ιαπωνία από την Κίνα τον 8ο αι. Οι Κινέζοι από πολύ παλαιότερα το χρησιμοποιούσαν σαν γιατρικό και του απέδιδαν θαυματουργικές ιδιότητες όπως η ενδυνάμωση της όρασης , η τόνωση της θέλησης, η γαλήνη της ψυχής. Συχνά οι βουδιστές ασκητές έπιναν τσάι για να μην εξαντλούνται εύκολα και γιατί πίστευαν πως τους βοηθούσε να βρίσκονται σε ετοιμότητα. Έτσι άρχισαν να το πίνουν σύμφωνα με συγκεκριμένο θρησκευτικό τυπικό. Με τη διάδοση του βουδισμού στην Ιαπωνία άρχισε σιγά-σιγά να διαδίδεται και το τσάι που πρώτοι το έπιναν οι ευγενείς στις πολυτελείς γιορτές τους . Τον 14ο αι. ο Μουράκο-Σούκο ανέπτυξε τις πνευματικές πλευρές του εθίμου, που έγιναν αρεστές στους Σαμουράι, ενώ μερικά χρόνια αργότερα ο Σεν νο Ρικυού, διάσημος ιερέας Ζεν και μαθητής του Σούκο επισημοποίησε την τελετή του τσαγιού αντικαθιστώντας τα κινεζικά σκεύη με ντόπια, καθιέρωσε αυστηρούς κανόνες και την απλότητα.
Η τελετή πήρε το όνομα ‘Τσα-νο-γιού’(chanoyu) αλλά είναι γνωστή και ως Sado– ιεροτελεστία του τσαγιού. Άλλοι δάσκαλοι του τσαγιού συνέχισαν την παράδοση προσεγγίζοντας όμως το θέμα από διαφορετική πλευρά ο καθένας με αποτέλεσμα να έχουν προκύψει σήμερα πολλές σχολές (Ura, Omote, Mushakoji, κ.α.) Σήμερα η γνώση της εθιμοτυπίας για την προετοιμασία του τσαγιού αποτελεί μέρος της καλής ανατροφής μιας κοπέλας.
Η ιεροτελεστία είναι μια άριστα ενορχηστρωμένη σειρά γεγονότων. Ξεκινά με την συνάντηση των καλεσμένων και τον περίπατό τους στο μονοπάτι ενός κήπου που οδηγεί σε ένα τελετουργικό τεϊοποτείο. Το μονοπάτι δεν ξεπερνάει τα 9 μέτρα και συνήθως στον κήπο βρίσκονται υποβλητικά τοποθετημένοι βράχοι, δενδράκια, και πέτρινα φανάρια που έχουν ως στόχο την δημιουργία κλίματος απόλυτης μοναξιάς . Στην άκρη του μονοπατιού πάντα βρίσκεται μια βρύση ή πηγή ώστε να πλένουν τα χέρια και το στόμα τους οι επισκέπτες που πρόκειται να μετέχουν στην τελετή. Ακολουθεί η είσοδος στο τεϊοποτείο και η γνωριμία με τον οικοδεσπότη. Η ατμόσφαιρα διαφέρει ανάλογα με την εποχή(καλοκαίρι ή χειμώνας )και ανάλογα με την ώρα της ημέρας (πρωί ή απόγευμα).
Το εσωτερικό του τεϊοποτείου είναι απλό, συνήθως στρωμένο με ψάθες , χωρίς έπιπλα με εξαίρεση ενός μικρού τραπεζιού. Συνθέσεις ικεμπάνα αποτελούν την μόνη διακόσμηση του χώρου ενώ σε κάποια γωνία βρίσκεται μια φωτιά όπου βράζει η τσαγιέρα. Στο παρελθόν πρόσθεταν κομμάτια σιδήρου μέσα στην τσαγιέρα για να βγαίνει κάποια μελωδία καθώς το νερό έβραζε η οποία θα έφτανε στα αυτιά των φιλοξενούμενων.
Oι καλεσμένοι κάθονται γονατιστοί στα χαλάκια και επιδοκιμάζουν τα σκεύη που θα χρησιμοποιηθούν στην τελετή καθώς τους τα επιδεικνύει ο οικοδεσπότης .Τα σκεύη αυτά αντικατοπτρίζουν τις αξίες του ζεν(απλότητα, ευγένεια, αυτοσυγκράτηση) και είναι τα εξής: τσαγιέρα(από σφυρηλατημένο σίδερο με ανάγλυφα), κουτάλια(από ανοιχτόχρωμο λείο ξύλο), φλιτζάνια τσαγιού(φτιαγμένα στο χέρι με ανοιχτό χρώμα και απλές γραμμές), σουρωτήρι(από πλεγμένο μπαμπού), χτυπητήρι(που μοιάζει με πινέλο ξυρίσματος), κανάτες νερού και τσαγιού. Συνήθως προτιμάται λεπτοαλεσμένο πράσινο τσάι(μάτσα).
Το τσάι ετοιμάζεται από γκέισες οι οποίες ακολουθούν συγκεκριμένο εθιμοτυπικό. Πρώτα σκουπίζουν με μεταξωτό πανί όλα τα σκεύη, έπειτα προσφέρουν γλυκίσματα στους καλεσμένους καθώς ετοιμάζουν το τσάι. Μια κουταλιά τσαγιού τοποθετείται στο φλιτζάνι του καθενός και χύνουν μέσα ζεστό νερό ανακατεύοντας με το ειδικό σκεύος ώσπου το ποτό να γίνει αφρώδες και ομοιογενές . Το πρώτο φλιτζάνι προσφέρεται στον πιο σημαντικό καλεσμένο ο οποίος πρέπει να το κρατήσει με το δεξί του χέρι, να το τοποθετήσει στην παλάμη του αριστερού του χεριού, να το φέρει στο μέτωπο, έπειτα να το στρέψει κατά 90ο σύμφωνα με τη φορά του ρολογιού, να το χαμηλώσει στο στόμα και να πιει τρεις γουλιές. Στη συνέχεια πρέπει να περάσει το ποτήρι στον διπλανό του αφού εκείνος του υποκλιθεί καθώς του προσφέρεται. Το φλιτζάνι κατά αυτόν τον τρόπο κάνει τον κύκλο των καλεσμένων.
Το τσάι έχει πικρή γεύση και η τελετή κυλάει σε πολύ αργούς ρυθμούς κάτω από απόλυτη σιωπή. Πρόκειται δηλαδή για έναν απολαυστικό τρόπο σιωπηλής συναναστροφής(σαν να είναι κανείς μόνος με συντροφιά.) Η προετοιμασία και η πόση του τσαγιού στο παρελθόν αποτελούσε σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσης των σαμουράι που συντελούσε στην απόκτηση πνευματικής πειθαρχίας . Εκφράζανε αυτές τις μοναδικές στιγμές με ένα ρητό : “Itsigo Itsie”-«Μια ζωή, μια συνάντηση.»
Aπό Newslife
Η Γιαπωνεζικη Ιεροτελεστια του τσαγιου ειναι μια μικρη δονηση
της παλλουσας Ψυχης του Κοσμου
Μια διαρκης υπενθυμιση οτι δεν ειμεθα μονοι
Οτι αυτο που δινει νοημα σε μας, δινει επισης νοημα στα φυλλα του τσαγιου
στα ανθη της κερασιας
στο πεταγμα της πεταλουδας
Οτι τη σημασια του να ζεις, δεν την αντι-λαμβανεσαι
παρα μονον αν ξανοιχτεις στα ευωδιαστα λιβαδια των πραγματων
Αν τα αγγιξεις, αν τα μυρισεις, αν τα γευτεις, αν σε ματωσουν
αν δηλαδη, γινεις ενα μ’ αυτα
Tσα-γι και Ζεν
Τον 16ο αιωνα, ο Σεν -Νο-Ρικιου μαθητης του Ζεν δασκαλου Τακεμο-ι-οο
εισηγαγε τη φιλοσοφια: ιτσι-ο, ιτσι-ε
στην ιεροτελεστια του τσαγιου
Η βαση της φιλοσοφιας αυτης, που συγγενευει στενα με τον δικο μας Ηρακλειτο
ειναι η αντιληψη της μοναδικοτητας των συμβαινοντων
σε εναν κοσμο που διαρκως μεταβαλλεται
Συμφωνα με τα διδαγματα του Τακεμο-ι-οο, καθε στιγμη που ζουμε, εναι μοναδικη
και ανεπαναληπτη και ως τετοια πρεπει να τη βιωνουμε
Καθε ιεροτελεστια τσα-γι αποτελει λοιπον μια στιγμιαια και φευγαλεα συμμετοχη μας
στον κοσμο των οντων και αξιζει να της διαθεσουμε την αναλογη προσοχη
Οι τεσσερεις βασικες αρχες μιας τελετης τσα-γι
ειναι ακριβως οι ιδιες με τις τεσσερεις βασικες αξιες της ζωης
Αρμονια [βα]
Σεβασμος [κε-ϊ]
Αγνοτητα [σε-ϊ]
Γαληνη [Τζακου]
Η ισορροπια των τεσσαρων βασικων αρχων γεννα την ισορροπια της Υπαρξης
στο Μεγαλο δραμα του Κοσμου
ειναι βιωματικος και αμεσος
Μπορουμε μονο να “ζησουμε” το Ζεν
και ενα στιγμιοτυπο αυτης της μεστης σε νοημα καταστασης της Υπαρξης ειναι το τσα-γι
Κατα τη διαρκεια της ιεροτελεστιας του τσαγιου
η οποια δεν επαναλαμβανεται, οπως δεν επαναλαμβανεται τιποτα
στον διαρκως μεταβαλλομενο κοσμο μας
μας δινεται η δυνατοτητα να μετεχουμε σε ενα πρωτο σταδιο του “σατορι”, που ειναι
και η ζεν εκδοχη της βουδιστικης Φωτισης
Το κομβικο σημειο οπου η ανθρωπινη δραση εισερχεται στη φυση των οντων
ειναι η στιγμη της αφομοιωσης με αυτα
Οπως ο Ζεν τοξοτης γινεται το τοξο του, ετσι και στην τελετη τσα-γι
ο ζων ανθρωπος γινεται ενα με την αληθεια των πραγματων
Δεν πινω απλως το τσαϊ αλλα συμμετεχω στη φυση του
Δεν απολαμβανω απλως την κινηση των κοριτσιων αλλα γινομαι ο χορος τους
Δεν παρατηρω απλως τα δρωμενα του κοσμου αλλα ειμαι ο κοσμος
Δεν κλεβω την ηδονη απο το σωμα της αγαπημενης μου αλλα ενωνομαι μαζι της
Περνάς οδηγώντας μέσα από την Αρκαδική Πύλη, εννιά χιλιόμετρα μετά τον Μελιγαλά, και καταλαβαίνεις αμέσως ότι αυτός δεν είναι ένας συνηθισμένος αρχαιολογικός χώρος. Πού αλλού υπάρχει, άλλωστε, είσοδος αρχαίας πόλης την οποία να περνά ολόκληρο αυτοκίνητο; Η αρκαδική πύλη είναι ιδιαίτερη περίπτωση εισόδου αρχαίας πόλης, όμως: Μοιάζει χτισμένη από Κύκλωπες, τόσο γιγάντιοι είναι οι ογκόλιθοι που την αποτελούν. Υπήρξε, στην εποχή της, σύμβολο δύναμης και υπόδειγμα οχυρωματικής τεχνικής, που προστάτευε την οδική αρτηρία η οποία συνέδεε την Αρχαία Μεσσήνη με την Αρκαδία.
Και η πόλη του Επαμεινώνδα, βέβαια, είναι ιδιαίτερη περίπτωση αρχαίας πόλης. Κτισμένη τον χειμώνα του 370 π.Χ.-369 π.Χ., μετά τη νίκη του Θηβαίου στρατηγού ενάντια στους Σπαρτιάτες, για να συμβολίζει την ελεύθερη Μεσσηνία, υπήρξε το πολιτιστικό κέντρο της περιοχής για έξι περίπου αιώνες, μέχρι να ερημωθεί από την επιδρομή των Γότθων. Η αρχιτεκτονική της, η κατασκευή των τειχών της, η θέση της και η λαμπρότητά της εντυπωσίασαν ακόμα και τον πολυταξιδεμένο Παυσανία, όταν την επισκέφθηκε. Και συνεχίζει, δυο χιλιάδες χρόνια αργότερα, να εντυπωσιάζει τους επισκέπτες της, αρχαιολάτρες και μη, κοσμογυρισμένους ή όχι.
Δεν είναι μόνο η θέση της, κοντά στο μεσσηνιακό χωριό Μαυρομάτι, περικυκλωμένη από καταπράσινες βουνοπλαγιές που καταλήγουν απαλά στον μεσσηνιακό κάμπο, η οποία την κάνει να δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεται στη μέση του πουθενά. Είναι και οι διαδρομές της, με τα χωμάτινα μονοπάτια της να ελίσσονται ανάμεσα σε ελαιόδεντρα και αρχαίους κίονες, κάτω από τον ανελέητο μεσσηνιακό ήλιο, να σκαρφαλώνουν πέτρινα σκαλιά στα οποία (είναι σχεδόν αδύνατο να πιστέψεις ότι) ανεβοκατέβαιναν άνθρωποι πριν από δυόμισι χιλιετίες.
Είναι, επίσης, το υπέροχα διατηρημένο αρχαίο της θέατρο, ένα από τα μεγαλύτερα του αρχαίου κόσμου, το Εκκλησιαστήριο με τα χαρακτηριστικά χρωματιστά μωσαϊκά, το υποβλητικό Ασκληπιείο, με το φουντωτό, καταπράσινο γκαζόν που το περιβάλλει, το Ιερό της Αρτέμιδος με το διάφανο στέγαστρό του να δημιουργεί παιχνίδια με το φως, η περίτεχνη Κρήνη της Αρσινόης και το υποβλητικό Στάδιο, το μέγεθος και η θέα του οποίου κόβουν την ανάσα. Το Στάδιο αναστηλώνεται, και η δουλειά που γίνεται είναι, στα μάτια του μέσου παρατηρητή, τουλάχιστον εντυπωσιακή
