Διαβάσαμε
Τ᾿ ἁπλὸ παιδί, ποὺ ἐγὼ ἀγαπῶ, δὲν ἔζησε στὰ πλούτη,
δὲν ἔχει τρόπους νὰ φερθεῖ καὶ μήτε νὰ ντυθεῖ,
-μά ῾ναι τὸ πιὸ καλὸ παιδί, ποὺ μὲς στὴν πλάση τούτη
μπορεῖ ν᾿ ἀπαντηθεῖ!
Δὲν ξέρει γράμματα πολλά, δὲν κάνει γιὰ σαλόνι,
τὰ ροῦχα του εἶναι τῆς δουλειᾶς, τριμμένα καὶ παλιά,
-μὰ τὸ μεγάλωσε τὸ φῶς, αὐτὸ ποὺ μεγαλώνει
τὰ ξένοιαστα πουλιά…
Κι ἄλλοτε μοῦ ῾τυχε ξανά, -στὸ διάβα κάποιου δρόμου,
νὰ περπατήσω συντροφιὰ μὲ διάφορα παιδιά,
-μ᾿ αὐτό, σεμνὸ καὶ ταπεινό, βαδίζει στὸ πλευρό μου,
σὰ μιὰ μικρὴ καρδιά…
Κι ὅταν τῶν ἄλλων τῶν παιδιῶν τὰ λοῦσα βλέπει πλάι
κι αὐτὸ δὲν ἔχει πιὸ καλὸ κοστούμι νὰ ντυθεῖ,
τότε γυρίζει τὴ ματιά -καὶ μοῦ χαμογελάει,
νὰ παρηγορηθεῖ…
AΠΟ psy4you.wordpress.com
της Βιργινίας Ιωαννίδου
(από τα πρακτικά συζήτησης με θέμα «Σχέσεις και μύθοι»)
Σύμφωνα με τον August Napier μπορούμε να διακρίνουμε 4 σχήματα εξουσίας στη συντροφική σχέση:
- Κυριαρχία – Υποταγή: Στο σχήμα αυτό κυριαρχεί και επιβάλλεται πάντα ο ένας, ενώ ο άλλος υποτάσσεται και δεν οριοθετείται ποτέ (χαρακτηριστικό πατριαρχικών οικογενειών παλιότερα). Στην περίπτωση αυτή η σχέση είναι ασυμμετρική. Η δυναμική αυτή γίνεται (ή μπορεί να γίνει) κάποια στιγμή ανυπόφορη και για τους δυο. Αυτός που κυριαρχεί νιώθει μόνος και αυτός που καταπιέζεται αισθάνεται υποβιβασμένος. Πολύ συχνά τότε ο υποταγμένος εκδικείται με πλάγιους καλυμμένους τρόπους.Είναι σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι, όσα βήματα κι αν έχουν γίνει προς την ισότητα, η παλιά πατριαρχική νοοτροπία φαίνεται να επικρατεί καλυμμένα σε πολλά σημερινά ζευγάρια. Η γυναίκα φαίνεται να κατέχει μια δυνατή θέση, να ορίζει, να προγραμματίζει, όμως όλες τις σημαντικές αποφάσεις (πού θα ζήσουν, πώς θα χειριστούν τα οικονομικά τους, αν και που θα σπουδάσουν τα παιδιά τους) τις παίρνει σχεδόν αποκλειστικά ο άντρας. Οι λιγότερο σημαντικές αποφάσεις παίρνονται από τη γυναίκα (πού θα διασκεδάσουν, ποιους θα καλέσουν, πού θα πάνε διακοπές). Επομένως ενδιαφέρον αποκτά το ερώτημα, «ποιος αποφασίζει για το ποιος αποφασίζει».2.
- Το δεύτερο σχήμα εξουσίας το συναντάμε στα ζευγάρια που συνεχώς μαλώνουν. Η σχέση εδώ είναι συμμετρική. Καθένας προσπαθεί να επιβληθεί στον άλλο, να περάσει το δικό του. Ο ένας προκαλεί συνεχώς τον άλλο σε ένα παιχνίδι δύναμης. Υπάρχει μόνο ένας νικητής – πιστεύουν. Ο καθένας φοβάται μην του επιβληθεί ο άλλος και προσπαθεί να το αποφύγει. Είναι καχύποπτοι και επιθετικοί μεταξύ τους. Προσπαθούν να μειώσουν και να υποβιβάσουν το σύντροφο τους. Το ερώτημα εδώ είναι „ποιος είναι πιο δυνατός“. Και βέβαια στις αντιπαραθέσεις υπάρχει σχεδόν πάντα κλιμάκωση και η χρήση βίας δεν είναι καθόλου σπάνια.3.
- Ένα τρίτο σχήμα εξουσίας είναι η ψευτοϊσότητα. Στο σχήμα αυτό προσπαθεί το ζευγάρι να παρουσιάσει μια ισότητα εξωπραγματική. Οτιδήποτε θα μπορούσε να διαταράξει την φαινομενική αρμονία τους απωθείται. Προσπαθούν να μη μαλώνουν ποτέ. Είναι προσποιητά ευγενικοί μεταξύ τους. Μπορεί να είναι συνεχώς μαζί και να φαίνεται, ότι συνεργάζονται καλά, αλλά στο βάθος κρύβουν πολύ θυμό ο ένας για τον άλλο. Φοβούνται όμως να δείξουν το θυμό και την απογοήτευση που έχουν μέσα τους, μήπως και απορριφθούν ή εγκαταλειφθούν. Ζευγάρια που υποστηρίζουν ότι „δε μαλώνουμε ποτέ“ έχουν συνήθως σοβαρά προβλήματα. Κάποιες φορές ξεσπάνε τον κρυφό θυμό τους σε ένα παιδί που γίνεται ο αποδιοπομπαίος τράγος. Άλλοτε παρουσιάζουν καταθλιπτικά ή ψυχοσωματικά συμπτώματα (στρέφουν το θυμό τους προς τον εαυτό τους)4.
- Το τέταρτο σχήμα εξουσίας είναι αυτό της ισότητας. Αυτό είναι το πιο ικανοποιητικό και για τους δύο συντρόφους σύμφωνα με όλες τις έρευνες στις οποίες αναφέρεται και ο Napier. Στην περίπτωση της ισότητας υπάρχει εναλλαγή στο ποιος ορίζει και ποιος ακολουθεί. Δεν είναι όπως στην κυριαρχία – υποταγή, όπου πάντα ο ένας ορίζει κι ο άλλος ακολουθεί ή όπου σε κάποιους τομείς ορίζει ο ένας και σε κάποιους ο άλλος. Στο σχήμα αυτό οι σύντροφοι αλλάζουν συνεχώς θέση επάνω-κάτω (εξουσίας-υποταγής) σε όλα τα θέματα και σε όλους τους τομείς, όπως δύο παιδιά που κάνουν τραμπάλα. Όλα συζητιούνται και παζαρεύονται ανοιχτά. Δεν υπάρχουν θέματα ταμπού. Υπάρχουν και έντονοι καβγάδες, που όμως δεν είναι στείροι και δηλητηριώδεις, αλλά εποικοδομητικοί, καθώς το ερώτημα δεν είναι „ποιος είναι ο πιο δυνατός“, αλλά „ποια είναι η καλύτερη λύση για όλους“. Με αυτό το στόχο είναι έτοιμοι και οι δύο άλλοτε να υποστηρίξουν τη θέση τους και να επιβληθούν και άλλοτε να ακολουθήσουν τη θέση του συντρόφου, χωρίς να νιώθουν, ότι υποτάσσονται, αλλά με την αίσθηση ότι κάνουν το καλύτερο γα τη σχέση.
Το τέταρτο σχήμα εξουσίας είναι το ιδανικό στη συντροφική σχέση. Στο σχήμα αυτό υπάρχει σεβασμός της ατομικότητας και της αυτονομίας κάθε συντρόφου. Ο καθένας νιώθει υπεύθυνος για τον εαυτό του και έτσι συναντιούνται ως δύο χωριστά, αυτόνομα άτομα. Η εξουσία μπορεί να ασκηθεί σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Το πώς χειρίζεται ένας άνθρωπος την εξουσία που έχει, εξαρτάται από τη σιγουριά που νιώθει. Αν νιώθει σίγουρος, τότε αναγνωρίζει την ατομικότητα του άλλου και δέχεται την αυτονομία του. Αν δε νιώθει σίγουρος, τότε είτε ασκεί εξουσία προσπαθώντας να κυριαρχήσει, είτε υποτάσσεται (δεν υπάρχει εναλλαγή).
| Με μια «νευρωτική φυλακή» παρομοιάζουν το Facebook οι επιστήμονες, προειδοποιώντας ότι η συχνή ενασχόληση των χρηστών – ιδίως όσων έχουν πολλούς «φίλους»- με το προφίλ τους μπορεί να προκαλέσει έντονο στρες. |
Συγκεκριμένα, μια νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ του Εδιμβούργου, κατέδειξε ότι οι άνθρωποι με τις περισσότερες επαφές στον δημοφιλή ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης έχουν αυξημένες πιθανότητες να είναι ιδιαίτερα στρεσαρισμένοι στη ζωή τους.
Γιατί αγχώνονται οι χρήστες;
«Εκείνοι που έχουν τις περισσότερες επαφές, εκείνοι που έχουν επενδύσει περισσότερο χρόνο στο site, είναι όσοι έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι στρεσαρισμένοι», τόνισε η δρ Τσαρλς.
Το γεγονός αυτό οφείλεται στην πίεση που δέχονται οι χρήστες, ώστε να δημοσιεύουν διαρκώς ενημερώσεις (updates) στο προφίλ τους για το τι κάνουν στη ζωή τους.
«Είναι σαν ένα μίνι ειδησεογραφικό κανάλι του εαυτού σας. Όσο περισσότερους ανθρώπους έχετε (ως «φίλους»), τόσό πιο πολύ θεωρείτε ότι υπάρχει ένα ακροατήριο που σας περιμένει. Είστε περίπου μια μικρή διασημότητα. Όσο μεγαλύτερο είναι το ακροατήριο, τόσο μεγαλύτερη πίεση αισθάνεστε να παράξετε περιεχόμενο για τον εαυτό σας», εξήγησε η καθηγήτρια.
Φοβούνται να «ξεκολλήσουν»
Πολλοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα δήλωσαν ότι το ενδεχόμενο να διαγράψουν το προφίλ τους στο Facebook τους κάνει «ανήσυχους», επειδή φοβούνται ότι έτσι θα χάσουν σημαντικές κοινωνικές πληροφορίες και εξελίξεις ή θα προσβάλουν τους «φίλους» τους.
Η πλειονότητα των ερωτηθέντων ανέφερε ότι το καλύτερο πράγμα στο Facebook είναι ότι «σε κρατά σε επαφή».
«Όπως ο τζόγος, έτσι και το Facebook κρατά τους χρήστες σε μια “νευρωτική φυλακή”. Οι χρήστες δεν ξέρουν αν πρέπει να μείνουν ή να φύγουν, με τον φόβο ότι θα χάσουν κάτι καλό», είπε η δρ Τσαρλς.
Πριν από λίγες ημέρες, η Μισέλ Ομπάμα, σύζυγος του προέδρου των Η.Π.Α., είχε καταφερθεί δημόσια εναντίον της χρήσης του Facebook από τους ανήλικους, αποκαλύπτοντας ότι οι μυστικές υπηρεσίες έχουν απαγορεύσει στις δύο κόρες της να ανοίξουν λογαριασμό στο Facebook, γεγονός που την χαροποιεί ιδιαίτερα. «Δεν είναι κάτι που χρειάζονται. Δεν είναι απαραίτητο», είχε δηλώσει.
Τους στρεσάρει η διαγραφή «φίλων»
Μεταξύ των αιτιών που προκαλούν ένταση στους χρήστες του Facebook, σύμφωνα με την έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ, συγκαταλέγονται η πίεση, του να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο εφευρετικοί και διασκεδαστικοί, η υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται διαφορετικά ανάλογα με τον «φίλο» με τον οποίο έρχονται σε επαφή κάθε φορά και, κυρίως, το ενδεχόμενο διαγραφής των ανεπιθύμητων επαφών.
Μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Κολοράντο των Η.Π.Α., που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, κατέδειξε ότι το 57% των χρηστών του κοινωνικού δικτύου έχει διαγράψει κάποιον «φίλο» του.
Οι ερευνητές έκαναν λόγο για το φαινόμενο του «unfriending» (η πρακτική της διαγραφής μιας επαφής σε ένα site κοινωνικής δικτύωσης), το οποίο, μάλιστα, επελέγη το 2009 από το λεξικό New Oxford American Dictionary ως «Λέξη της χρονιάς».
Η έρευνα είχε καταγράψει ως λόγους διαγραφής μιας επαφής την έλλειψη «καλής συμπεριφοράς», τις συχνές αναρτήσεις με ανόητα ή επαναλαμβανόμενα σχόλια και τις δημοσιεύσεις για θέματα που ενδέχεται να προκαλέσουν εντάσεις.
Στην έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ συμμετείχαν περίπου 200 χρήστες του Facebook, το οποίο αριθμεί πλέον περισσότερα από 600 εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Socialbakers.com.
Στην χώρα μας πάνω από ένα στα δύο Ελληνόπουλα ηλικίας 9-16 ετών διαθέτει προφίλ σε ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης (ποσοστό 54%), σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. / Πηγή: TA NEΑ
….Ἐδῶ βρίσκεται καὶ ἡ εὐθύνη τῆς κοινωνίας καὶ τῆς πολιτείας, ὅτι ἔχει κρατήσει τὸν ἐκπαιδευτικὸ στὸ περιθώριο, καὶ μὲ τὶς ἀποδοχὲς ποὺ εἶναι χαμηλὲς καὶ μὲ πολλοὺς ἄλλους τρόπους. Δὲν τὸν τιμᾶ, δὲν τὸν κάνει ἕνα ἀπ’ τὰ ἐξέχοντα ἐπαγγέλματα, τὰ ἰδιαίτερα τιμητικὰ δηλαδή, προκειμένου νὰ προσελκύσει καὶ ἀνθρώπους πιὸ ἀξιόλογους. Λοιπὸν κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ποὺ ὠθοῦνται στὸ περιθώριο ἐκπαιδευτικοὶ ἀξιόλογοι, ὠθοῦνται καὶ μαθητές.
Τὸ νοσηρό τῆς ὑποθέσεως εἶναι ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸ σύστημα δὲν καλλιεργεῖ τὴν ἀγάπη γιὰ μάθηση τὴν ὁποία ἔχει ἔμφυτη ὁ ἄνθρωπος• ἀλλὰ ἁπλῶς, ἐπειδὴ γιὰ κάποιους λόγους δὲν τρέχουν ὅλα τὰ παιδιὰ μὲ τὸν ἴδιο ρυθμὸ στὴν μάθηση, τὸ σχολεῖο δουλεύει μὲ μία μειοψηφία παιδιῶν ποὺ τοὺς ταιριάζει αὐτὸ τὸ σύστημα, δηλαδὴ τὸ ἐγκεφαλικὸ καὶ τῆς ἀπομνημόνευσης, καὶ τὰ ὑπόλοιπα παιδιὰ πετάγονται ἔξω. Δὲν θὰ καταλήξουν ὅλα νὰ γίνουν βίαια, ἐννοεῖται. Κάποια παιδιὰ ποὺ εἶναι πιὸ ἐνδοστρεφῆ θὰ χάσουν τὴν αὐτοεκτίμησή τους πιὰ καὶ οὐδέποτε θὰ συνέλθουν ἀπ’ αὐτὸ ἢ θὰ περάσουν στὴν μελαγχολία. Βλέπουμε καὶ τέτοια παιδιὰ καὶ ἐφήβους ποὺ τὰ ἔχει θίξει ἀνεπανόρθωτα τὸ ἐκπαιδευτικὸ σύστημα, ἀλλὰ ποὺ δὲν διαθέτουν τὴν ἐξωστρέφεια στὰ συμπτώματά τους, ὥστε νὰ ἐνοχλοῦν ἄλλους.
Γιὰ μιὰ μερίδα ὅμως παιδιῶν ποὺ χαρακτηρίζονται ἀπὸ ἐξωστρέφεια, τὸ ὅτι πετάγονται ἔξω ἀπὸ τὴν μάθηση καὶ ἁπλῶς «σέρνονται» ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια μέχρι τὰ δεκαοχτὼ σ’ ἕνα ὑποχρεωτικὸ σύστημα, αὐτὸ παίρνει ἕνα συμβολικὸ χαρακτήρα γιὰ τὰ παιδιὰ αὐτά. Αἰσθάνονται πὼς ἡ κοινωνία τὰ ἔχει πετάξει ἔξω. Διότι ἡ κοινωνία γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ τοὺς ἐφήβους ποιὰ εἶναι; Τὸ σχολεῖο. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέση τους μέσα στὴν κοινωνία. Δεῖτε το καὶ στοὺς ἐνήλικες: ἐὰν κάποιος ἐνήλικας αἰσθάνεται πὼς ἡ κοινωνία τὸν ἔχει πετάξει ἔξω, ἀμέσως ἀνοίγει ὁ δρόμος γιὰ θυμό, βία καὶ παραβατικότητα. Εἶναι ἡ ἀντίδραση στὴν ἀπόρριψη τῆς κοινωνίας. Καὶ αὐτὸ τὸ βλέπουμε καὶ σὲ μεγαλύτερους, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν ἕνα σφάλμα, ἔμειναν στὴν φυλακὴ ἕνα διάστημα καί, ἂν ἡ κοινωνία δὲν τοὺς ξαναεντάξει μέσα της, θὰ ἐπιστρέψουν στὴν παραβατικότητα.
Λοιπὸν κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο βλέπει κανεὶς ὅτι ἕνα παιδὶ κάνει ἕνα παράπτωμα. Ἂν αὐτὸ τὸ παράπτωμα τὸ πληρώσει πάρα πολὺ ἀκριβά, ἂν αὐτὸ τὸ παράπτωμα τὸν φέρει στὸ περιθώριο, μένει γιὰ πάντα στὸ περιθώριο καὶ ἀρχίζει πιὰ νὰ ἐρωτοτροπεῖ μὲ τὴν παραβατικότητα. Ἀρχίζει νὰ γίνεται ὁ χῶρος του, ὁ φυσικός του χῶρος. Ἀφοῦ δὲν παίρνει καμιὰ αὐτοεκτίμηση (ποὺ τὴν ἔχει ἀπόλυτη ἀνάγκη ὁ ἔφηβος) ἀπὸ τὴν μαθησιακὴ διαδικασία, θὰ κοιτάξει νὰ τὴν πάρει ἀπὸ τὴν παρέα. Θὰ κοιτάξει νὰ ἐπιβληθεῖ στὴν παρέα σὰν ἡγέτης μὲ τὴν βία, ποὺ δῆθεν εἶναι ἀνδρισμός, εἶναι παλικαριά, ὁπότε νὰ ἔχει ἀπὸ ἐκεῖ τουλάχιστον μία αὐτοεκτίμηση.
Ἔτσι καὶ οἱ ἔφηβοι ποὺ σπρώχνονται στὸ περιθώριο τῆς μάθησης: εἶναι σὰν νὰ τοὺς στέλνει ἡ κοινωνία τὸ μήνυμα, «προχωροῦμε χωρὶς ἐσένα». «Δὲν ὑπάρχει κάτι στὴν ζωὴ γιὰ σένα, γιὰ νὰ σοῦ δώσει νόημα», θέλει πολὺ γιὰ νὰ ἐπανακτήσει κάποιος ἀπέναντι σὲ αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδο;
Δηλαδὴ αὐτοὶ οἱ νέοι τελικὰ οἱ ὁποῖοι φτιάχνουν συμμορίες, εἴτε τῶν γηπέδων, εἴτε ἁπλῶς καὶ μόνο γιὰ νὰ κλέβουν, οὐσιαστικὰ σὲ αὐτὲς τὶς συμμορίες βρίσκουν κάτι πολὺ βασικὸ ποὺ δὲν βρῆκαν ἀλλοῦ. Δηλαδὴ χρειάζονται ἀπὸ κάπου μίαν αὐτοεκτίμηση. Χρειάζονται ἀπὸ κάπου νὰ παίρνουν τὴν ἐκτίμηση τῶν ἄλλων ἐπίσης. Δὲν μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ζήσει χωρὶς ἐκτίμηση σ’ αὐτὲς τὶς ἡλικίες, θὰ καταρρεύσει. Καὶ τὴν παίρνει μ’ αὐτὸ τὸν ἀρνητικὸ τρόπο.
Ἐδῶ λοιπὸν θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω αὐτὸ τὸ γεγονός, δηλαδὴ ὅτι ἔχουμε παιδιὰ καὶ ἐφήβους τὰ ὁποῖα δὲν συμμετέχουν στὴν μαθησιακὴ διαδικασία, διότι αὐτὴ δὲν μπόρεσε νὰ τὰ ἐνσωματώσει. Εἶναι ἀποτυχία τοῦ συστήματος τὸ ὅτι δὲν μπόρεσε νὰ ἐνσωματώσει αὐτὰ τὰ παιδιὰ στὴν μάθηση, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτὸ νὰ δημιουργεῖ θυμό, νὰ δημιουργεῖ ἀντιδραστικότητα, καὶ γιὰ ὁρισμένα ἀπὸ αὐτὰ ὁ θυμὸς θὰ πάρει καὶ τὴν μορφὴ τῆς βίας πιά. Δηλαδὴ ἕνα θυμωμένο παιδί, ἕνα δυστυχισμένο παιδί, τὸ ὁποῖο δὲν παίρνει χαρὰ ἀπὸ πουθενά, δὲν παίρνει ἀναγνώριση καὶ ἔπαινο, θὰ ταυτιστεῖ πλέον μὲ αὐτὴ τὴν ἀρνητικὴ πλευρά, ὥστε νὰ πάρει ἕναν ἔπαινο ἀπ’ τοὺς ὁμοφρονοῦντες, θὰ λέγαμε, τῆς παρέας.
Πιστεύω ὅτι ἕνα μεγάλο μέρος τῆς παιδικῆς καὶ ἐφηβικῆς βίας καὶ ἐγκληματικότητας ἔχει ἀπὸ πίσω τὴν σχολικὴ ἀποτυχία καὶ νομίζω ὅτι καὶ οἱ στατιστικὲς συμφωνοῦν σ’ αὐτό….
Κι ὅταν κάποτε θὰ πρέπει νὰ διδάξεις
γιατὶ προσμένει νὰ τοῦ πεῖς, ἕνα παιδί,
ἢ γιατὶ ὁ ξένος σου
μπαίνει στῆς λάμπας σου τὸν κύκλο
σκοτεινιασμένος ἀπ᾿ τὴν ἄχνα τοῦ βραδιοῦ,
ἢ ποὺ τὸ βῆμα σου κάποτε ξαστοχᾶ
κι᾿ ὡσότου ξαναφέξει
πρέπει κι᾿ ἐσὺ σὲ φίλους νὰ σταθεῖς
ἢ ποὺ ἕνας φίλος περασμένος, ποὺ φοβᾶται
πὼς κλονίζεται ἡ φιλία πού ῾χε ἀρχίσει στὰ τυφλὰ
ἀπαιτώντας ἀπὸ σένα νὰ τοῦ γράψεις –
τότε πρέπει στὸν ἑαυτό σου νὰ τὸ πεῖς συνειδητὰ
τί σημαίνει «νὰ διδάσκεις»:
Μὲ λόγια ποὺ βαθιά σου τὰ γνωρίζεις
ἑκούσια νὰ πεῖς: ὑπάρχω ἐγώ.
Κι᾿ ἀκόμη πιὸ πολὺ
διδάσκω δὲν θὰ πεῖ: σὲ κάποιον
γιὰ τὴν σύμπτωση νὰ λὲς τῶν ἐποχῶν
πῶς συμβαίνει καὶ γιατί·
διδάσκω θὰ πεῖ: Γιὰ τὸν Ἕνα νὰ ρωτήσεις τὸν καθένα
ποὺ τοῦ μοιάζει στὴ σιωπή…
Η «νέα» μοναξιά των παιδιών 
H «γκρίζα» πραγματικότητα πίσω από την καταναλωτική αφθονία
Πίσω από τη βιτρίνα της αφθονίας υπάρχει μια γκρίζα πραγματικότητα, που έρχεται στο φως κάθε φορά που ένα παιδί πέφτει θύμα ωμής βίας, τότε που ανακλαστικά η κοινωνία μας δηλώνει συγκλονισμένη. Ομως, «μην εκπλήσσεσθε, οι έρευνες κομίζουν αδιάψευστα στοιχεία, αυτά που μαθαίνετε είναι η κορυφή του παγόβουνου», τονίζουν στην «Κ» ειδικοί επιστήμονες αναφερόμενοι σε όσα βιώνουν ανήλικοι, είτε είναι παιδιά «προνομιούχων» οικογενειών είτε όχι. Απόρροια ερευνών τα παρακάτω:Το 18% των κοριτσιών και το 8% των αγοριών έπεσαν θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής κακοποίησης.Ενας στους δέκα εφήβους έκανε τουλάχιστον μια φορά χρήση παράνομης εξαρτησιογόνου ουσίας.Το 22,5% των μαθητών έχουν υποστεί από συμμαθητές κάποιας μορφής βία.Περί το 8% των μαθητών εγκαταλείπουν τα θρανία προτού ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση, ενώ από 100.000 – 150.000 υπολογίζονται οι ανήλικοι που εργάζονται «συστηματικά».Από την άλλη, «ναι γεμίζουμε τα παιδιά με καταναλωτικά αγαθά, αλλά λείπει η επαφή, ο διάλογος, μεγάλη η μοναξιά», υπογραμμίζει η ψυχίατρος κ. Κατερίνα Μάτσα, δίνοντας το στίγμα ενός παράλληλου προβλήματος.Η έλλειψη ελεύθερου χρόνου στραγγίζει την παιδική ανεμελιά, ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών δηλώνει ότι δεν έχει καθόλου ελεύθερο χρόνο ή ελάχιστο για παιχνίδι με φίλους. «Επικοινωνιακό αποκούμπι» αποτελεί για μεγάλη μερίδα μαθητών η τηλεόραση, αφού και στο οικογενειακό περιβάλλον οι κουβέντες είναι μετρημένες.Η Πολιτεία βολεύεται με τη σκέψη ότι έχει μηχανισμούς υποστήριξης υπέρ ανηλίκων, πλανάται όμως, συνοψίζει στην «Κ» ο διευθυντής του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού κ. Γιώργος Νικολαΐδης. Χρειάζεται άμεση δράση όλων, καταλήγει.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Τάφοι της Ελληνιστικής εποχής, που έχουν έρθει στο φως στην Αίγινα πρόκειται να διατηρηθούν στη θέση τους αλλά και να αναδειχθούν.
Πρόκειται για μνημειώδεις, λαξευτές κατασκευές, η μία εκ των οποίων διατηρεί εντυπωσιακή είσοδο καθώς και επιχρίσματα των τοίχων. Επίσης διαθέτει σκάλα έξι βαθμίδων που οδηγεί στο εσωτερικό του τάφου όπου βρίσκεται μία επιτύμβια στήλη. Οι τάφοι ήρθαν στο φως σε οικόπεδο επί των οδών Φανερωμένης και Ιωάννη Καποδίστρια, όπου έχουν εντοπισθεί επίσης φρεάτια, πηγάδια, ακόμη και άλλοι τάφοι, εκ των οποίων ο ένας χρονολογείται στην Αρχαϊκή εποχή, χωρίς όμως κανένας τους να διατηρείται σε καλή κατάσταση.
Σύμφωνα με την απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου η ανάδειξη των αρχαίων θα γίνει με την δημιουργία ενός πλατώματος περίπου 40 τ. μ. ελαφρώς μεγαλύτερο από τους τάφους, πάνω από τους οποίους θα τοποθετηθεί γυάλινη επιφάνεια (διαστάσεων 3Χ4 μέτρα) καθώς και μια μικρότερη, ανοιγόμενη, που θα επιτρέπουν τη θέασή τους από το κοινό. Το σύνολο θα φωτίζεται ενώ επισκέψιμο θα είναι μόνον από αρχαιολόγους. Να σημειωθεί, ότι στο οικόπεδο πρόκειται να ανεγερθεί κτίριο γραφείων και καταστημάτων.
Η ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΛΙΟΝΤΑΡΙΩΝ
“Τα λιοντάρια του τσίρκου -εξαιρετικοί γευσιγνώστες- μπορούν να τρώνε μόνο ωμό κρέας, φρέσκο και, κατά προτίμηση, ζωντανό. Αυτό σημαίνει ότι δύο υπάλληλοι του μεγάλου τσίρκου τριγυρνούν στην πόλη μαζεύοντας σκύλους και γάτους, που στη συνέχεια τους πετούν ζωντανούς μέσα στα κλουβιά των λιονταριών, τα οποία δεν δείχνουν τη χαρά τους και περιορίζονται σε κομψές και ιλιγγιώδεις γρατζουνιές, που ξεσκίζουν τους σκύλους και τους γάτους. Εκτελούν αυτές τις κινήσεις όπως αρμόζει σε γνήσια λιοντάρια, δηλαδή με απόλυτη ψυχραιμία, χωρίς το παραμικρό πετάρισμα στο μάτι και χωρίς να κινούν κανέναν άλλον μυ παρά μόνο τα νύχια.
Όλα αυτά γίνονται με διακριτικότητα, ώστε να αποφεύγονται οι επιπλήξεις από τους συλλόγους προστασίας κατοικίδιων ζώων. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει άλλη λύση, γιατί μόνο έτσι τα λιοντάρια διατηρούν σε εγρήγορση τους μυς και τα άγρια ένστικτά τους, που τόσο γοητεύουν το ευυπόληπτο κοινό. Διαφορετικά, τα λιοντάρια κοιμούνται και ο θηριοδαμαστής δεν μπορεί να κάνει το κομμάτι του και να επιδείξει την αξία του.
Έχει ήδη συμβεί μερικές φορές στις περιοδείες σε μικρές πόλεις. Το απόθεμα σκύλων και γάτων σε αυτές τις πόλεις είναι πολύ περιορισμένο και σύντομα εξαντλείται, γεγονός που προκαλεί τη θλίψη των λιονταριών. Αναγκάζονται τότε να τρώνε τη σκληρή σάρκα βοδιών με άνοστα τεμαχισμένα κόκαλα, κατεψυγμένα κομμάτια κρέας χωρίς αίμα, γεύση και μυρωδιά, με αποτέλεσμα οι δασύτριχοι καλλιτέχνες να βυθίζονται στη μελαγχολία και στην κατάθλιψη. Συναισθήματα που συχνά νιώθουν οι ποιητές και οι αυθεντικοί καλλιτέχνες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, καταντούν άχρηστοι για την τέχνη, διεισδύουν στη σήραγγα του χρόνου και επιστρέφουν απευθείας στην Αφρική, σε μια αφρικανική ζούγκλα, σε μια εποχή που υπήρχαν ακόμη αφρικανικές ζούγκλες και άγρια ζώα και σαφάρι θαρραλέων ευρωπαίων και αμερικανών κυνηγών. Μόλις βρεθούν εκεί, τα θλιμμένα και μελαγχολικά λιοντάρια καταφέρνουν να ανακτήσουν ελαφρώς τις δυνάμεις τους και να ουρλιάξουν στο φεγγάρι τις νύχτες με γαλάζιο ουρανό. Από μακριά, οι κάτοικοι της μικρής πόλης ακούνε αυτά τα ουρλιαχτά που έρχονται από το τσίρκο και το αίμα τους παγώνει στις φλέβες επειδή μοιάζουν με κραυγές ύαινας. “
Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες: «Να μάθουν ότι δε θα μείνουμε σιωπηλοί, ούτε θα ζήσουμε μέσα στη θλίψη» Τα πτώματα (μας) που αφήνουμε πίσω μας. Να ερωτεύεσαι σα σκυλί. Να θρέφονται με τους φτωχότερους, τους πλέον στερημένους. Σαν ένα κοπάδι μανδρίλων. Έτσι ζούμε. Να ζήσουμε ξανά. Να πολεμάς, να μην κάθεσαι με το στόμα κλειστό και τα χέρια σταυρωμένα μπροστά στον υπολογιστή. Η ζωή που προσπερνά. Η φτώχεια που περιμένει. Είμαστε εκατομμύρια. Πολλά εκατομμύρια. Να μάθουν. Θα μάθουν; Η βρώμικη τριλογία της Ευρώπης. Ακόμη και τα λιοντάρια μελαγχολούν. «Δεν υπάρχει ελπίδα: Κολλήσαμε στην ίδια μας τη μοίρα. Γεμίζουν οι χωματερές, γεμίζουν οι μάντρες. Γεμίζουν τα τρελάδικα, γεμίζουν τα νοσοκομεία, τα νεκροταφεία. Τίποτε άλλο, όμως, δε γεμίζει».*
Ο σπουδαίος κουβανός συγγραφέας Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες μιλά στο lifo.gr για τον έρωτα, τη γραφή, τη φτώχεια, την Κούβα, το θηρίο του νεοφιλελευθερισμού και την ανάγκη μιας ενεργητικής διεκδίκησης όλων εκείνων που σουμουμας ανήκουν.
«…Αυτοί είναι οι πεδρίτο που επιπλέουν. Οι άλλοι όμως είναι πιο μουλωχτοί. Πόσοι πεδρίτο να κατοικούν μέσα στον πέδρο; […] Το χειρότερο είναι ότι ο μεγάλος πέδρο συνεχίζει να γεννά καθημερινά και νέους πεδρίτο, ενώ οι υπόλοιποι πεδρίτο δεν πεθαίνουν. Προς το παρόν δεν έχει πεθάνει ούτε ένας. […] Στην πραγματικότητα τους σιχαίνομαι όλους και ξέρω ότι χωρίς αυτούς δεν είμαι κανένας». («Σοδειά από πέδρο», Η μελαγχολία των λιονταριών) _______________ Τι συμβαίνει με τους εαυτούς (μας) που σκοτώνουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας; Πιστεύω πραγματικά ότι όλοι αλλάζουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Έχω πια χάσει το λογαριασμό των «πτωμάτων» του Πέδρο Χουάν που έχω αφήσει θαμμένα κατά καιρούς σε διάφορα μέρη. Μερικές φορές σκέφτομαι ότι είμαι κατά κάποιον τρόπο αυτό-δολοφόνος. Και από κάθε Πεδρίτο που αφήνω πίσω μου, ξεπηδά ένας καινούργιος. Εκείνος ο Πεδρίτο, ο πιτσιρικάς των τεσσάρων ή πέντε χρονών, δεν έχει καμία σχέση με τον σημερινό Πέδρο Χουάν στα 62 του χρόνια. Είναι τρομακτικό όταν το συνειδητοποιείς. Αλλά έτσι είναι. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Συμβαίνει σε όλους μας. _______________ «Αδύνατο να αντισταθείς στη διάβρωση της λήθης. Το ηχείο της μνήμης είναι πάντα εκεί και αποκαλύπτει τους μηχανισμούς του τη στιγμή που δεν το περιμένεις». («Ξεκίνημα του τρέμουλου», Η μελαγχολία των λιονταριών) _______________ Μπορεί να γράψει κανείς, εάν δεν είναι στοιχειωμένος; Αυτό είναι το μεγάλο μου πρόβλημα όταν γράφω. Αυτή τη στιγμή έχω στο μυαλό μου τρία μυθιστορήματα. Ξέρω πώς ξεκινά και πώς τελειώνει το καθένα τους, και τι συμβαίνει ενδιάμεσα στο περίπου, αλλά μου λείπει αυτό το στοιχείο, το ξόρκι, η ποιητική στιγμή, εκείνη η ανεξήγητη μαγεία που μου δίνει την ενέργεια για να ξεκινήσω και να γράφω πυρετωδώς μέχρι να φτάσω στο τέλος, θαρρείς και δεν είμαι εγώ, θαρρείς και ένα φάντασμα, ένα πνεύμα γράφει για λογαριασμό μου. Αλλά καλύτερα να περιμένω να εμφανιστεί. Θέλω να πω, δεν μπορώ να γράψω εν ψυχρώ. Δεν ξέρω να γράφω εν ψυχρώ, μόνο με το μυαλό. Γι’ αυτό και μπορώ να περάσω χρόνια ολόκληρα χωρίς να γράψω. _______________ «Ο έρωτας είναι φονικό δηλητήριο. Θέλω να πω είναι κάτι πολύ σοβαρό. Το καλύτερο και το χειρότερο που εξακοντίζει η ζωή. Μας διαβρώνει, μας σφυροκοπάει, μας εκμηδενίζει, μας τσακίζει σαν να ‘μαστε σκυλιά του δρόμου, αλλά συνεχίζουμε, με τον έρωτα να μας διαπερνά ακατάπαυστα και τη Λίνα να ’χει γίνει καπνός». («Και η Λίνα έγινε καπνός», Η μελαγχολία των λιονταριών) _______________ Υπάρχει αντίδοτο για το φονικό δηλητήριο του έρωτα; Όποιος έχει ερωτευτεί, ξέρει ότι ο έρωτας είναι ανεξήγητος. Εγώ έχω ερωτευτεί κάμποσες φορές στη ζωή μου. Ερωτεύτηκα σα σκυλί. Και σχεδόν πάντα ερωτεύομαι τη λάθος γυναίκα. Την πιο παράξενη, την πιο δύσκολη, την πιο απίθανη. Υποφέρω και γλεντάω ταυτόχρονα και διαδοχικά. Αλλά ο έρωτας είναι η πηγή των πάντων. Από εκεί πηγάζει ό,τι καλύτερο μπορούμε να κάνουμε στη ζωή. Είναι λειψή η ζωή χωρίς έρωτα. _______________ «Έτσι είναι οι άνθρωποι, δύσπιστοι. Αμφισβητούν τα πάντα. Δεν έχουν εμπιστοσύνη ή το λιγότερο που κάνουν είναι να μη δίνουν σημασία. Πολλές φορές ο φθόνος έχει το πάνω χέρι. […] Ο γείτονάς σου φωνάζει ουρλιάζοντας να κάνεις κάτι, για τ’ όνομα του θεού. Κι εσύ σκέφτεσαι ότι το νερό για το τσάι βράζει και κλείνεις ήρεμα το τηλέφωνο και το βράδυ τρως τα νύχια σου από την αγωνία βλέποντας τάφους να ανοίγουν με πτώματα από αποσυντεθειμένο καουτσούκ κι έναν ηλίθιο να τραγουδάει κάτι στα αγγλικά. Έπειτα επιστρέφει η πλήξη στο σπίτι, κι αυτό ήταν όλο, ποτέ δεν συμβαίνει τίποτα. Η αγάπη απομακρύνεται και εξαφανίζεται. Τι πληκτική αυτή η ζωή!». («Μακριά κι απρόβλεπτοι», Η μελαγχολία των λιονταριών) _______________ Πώς μπορείς να εξουδετερώσεις την αδιαφορία (σου); Οι πολιτικοί, είτε είναι δεξιοί είτε αριστεροί, χρειάζονται πρόβατα. Αναισθητοποιούν τον κόσμο με το ποδόσφαιρο, την τηλεόραση, την ακατάσχετη λαχτάρα για κατανάλωση, το αλκοόλ και τώρα τελευταία και με το ίντερνετ. Οι πολιτικοί μισούν το κριτικό πνεύμα. Τους σοβαρούς διανοούμενους. Προτιμούν έναν ηλίθιο συγγραφέα που παράγει ευχάριστα μπεστ-σέλερ, από μια δυνατή πένα που σε κάνει να σκεφτείς, να στοχαστείς. Προτιμούν έναν κινηματογραφιστή που παράγει κωμωδίες και σαχλαμάρες, και όχι εκείνον που δημιουργεί σκληρές ταινίες που συγκινούν. _______________ «Μερικές φορές σκέφτομαι ότι στον φτωχό ταιριάζει καλύτερα να είναι ηλίθιος παρά έξυπνος. Λίγο ηλίθιος και πολύ σκληρός (ένας φτωχός με διαύγεια πνεύματος είναι ένας λαμπρός υποψήφιος αυτόχειρας ή ένας επίδοξος μαχητής της παγκόσμιας Επανάστασης. Ή και τα δύο). […] Άμα φας πολλές κλοτσιές στον πισινό και στ’ αχαμνά, τελικά μαθαίνεις να είσαι λίγο σκληρός και να επιτίθεσαι κατά μέτωπο και να αγωνίζεσαι για το καθετί. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Υπάρχει άλλος τρόπος να ζει κανείς;». («Η βρόμικη τριλογία της Αβάνας») _______________ Υπάρχει άλλος τρόπος να ζει κανείς; Αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Πρέπει να πολεμάς, να μην κάθεσαι με το στόμα κλειστό και τα χέρια σταυρωμένα μπροστά στον υπολογιστή, με μια αίσθηση απογοήτευσης και παραίτησης. Όχι. Πρέπει να βγεις στο δρόμο και να παλέψεις, να φωνάξεις, να διεκδικήσεις. Πρέπει να απαιτήσεις και όχι να αφήσεις τους πολιτικούς να κάνουν ό,τι θέλουν. _______________ «Ο χρόνος για τους φτωχούς είναι αλλιώτικος. Δεν έχουν λεφτά, που σημαίνει ότι δεν έχουν αυτοκίνητο, ούτε μπορούν να κάνουν βόλτες ή να ταξιδεύουν, δεν έχουν καλά ηχοσυστήματα, ούτε πισίνες, δε μπορούν να πάνε το Σάββατο στον ιππόδρομο, ούτε να μπουν στα καζίνο. Ο φτωχός σε μια φτωχή χώρα μπορεί μόνο να περιμένει το χρόνο να περάσει και να έρθει η ώρα του». («Ο βασιλιάς της Αβάνας») _______________ Τι άλλο είναι αλλιώτικο -πέρα από το βιοτικό επίπεδο- όταν είσαι φτωχός; Το χειρότερο όταν είσαι φτωχός είναι ότι η ζωή σε προσπερνάει και δεν το συνειδητοποιείς. Δεν αντιλαμβάνεσαι πόσο υπέροχη είναι η ζωή, γιατί για σένα δεν είναι υπέροχη. Μερικές φορές, η ζωή γίνεται καταδίκη, εάν είσαι υπερβολικά φτωχός. Πιστεύω ότι αυτή είναι η ουσία όλου του έργου μου. Η φτώχεια. Και το πώς η φτώχεια καταστρέφει τον άνθρωπο και του στερεί κάθε δυνατότητα να δημιουργήσει το παραμικρό. Ξοδεύει τη ζωή του χωρίς να κάνει τίποτα. _______________ «Τα λιοντάρια του τσίρκου -εξαιρετικοί γευσιγνώστες- μπορούν να τρώνε μόνο ωμό κρέας, φρέσκο και, κατά προτίμηση, ζωντανό. […] Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει άλλη λύση, γιατί μόνο έτσι τα λιοντάρια διατηρούν σε εγρήγορση τους μυς και τα άγρια ένστικτά τους, που τόσο γοητεύουν το ευυπόληπτο κοινό. Διαφορετικά, τα λιοντάρια κοιμούνται και ο θηριοδαμαστής δεν μπορεί να κάνει το κομμάτι του και να επιδείξει την αξία του». («Η μελαγχολία των λιονταριών», Η μελαγχολία των λιονταριών) ______________ Θα μπορούσατε να παρομοιάσετε το νεοφιλελευθερισμό και τις αγορές του με λιοντάρι που τρέφεται με ανθρώπινο κρέας; Ναι, αυτήν τη στιγμή βλέπουμε μια άγρια κατάσταση στην Ευρώπη, με όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Έτσι είναι. Η δεξιά είναι αδυσώπητη. Θρέφεται με τους φτωχότερους, τους πλέον στερημένους. Αυτός είναι ο νόμος της ζούγκλας. Το τραγικό είναι ότι αποδεικνύεται ότι εξακολουθούμε να ζούμε σαν ένα κοπάδι μανδρίλων, με ένα αρσενικό που μπαίνει μπροστά και σέρνει πίσω του όλους τους υπόλοιπους κατά εκεί που του κάνει κέφι. Δεν μου αρέσει καθόλου αυτό που συμβαίνει. Είναι θλιβερό. _______________ «Φαίνεται ότι θα πρέπει να συνηθίσω να ζω με αυτές τις διαλείπουσες κρίσεις μελαγχολίας και θλίψης. Είναι σα να ζεις με ένα παλιό τραύμα από σφαίρα που πονάει όταν έχει υγρασία. Αλλά δεν πρέπει. Η ζωή μπορεί να είναι μια γιορτή ή μια αγρύπνια. Ο καθένας αποφασίζει. Γι΄αυτό η δυστυχία είναι μια μαλακία στη ζωή μου. Και την ξορκίζω». («Η βρόμικη τριλογία της Αβάνας») «Αλλά ο άνθρωπος δε ζει μόνο με έρωτες και μοναξιές. Κάτι πρέπει να κάνει για να βγάζει λεφτά, να τρώει και να πίνει και καμιά μπύρα το βράδυ. Είχα χάσει τη δουλειά μου στο σφαγείο, με τον κιμά σόγιας, και δεν έπαιζε τίποτα. Η κρίση χτύπαγε κόκκινο το 1995. Τα πάντα περνούσαν κρίση: οι ιδέες, οι τσέπες, το παρόν. Για το μέλλον ούτε λόγος». («Η βρόμικη τριλογία της Αβάνας») _______________ Πώς μπορεί κανείς να υπερνικήσει, να υπερβεί την «κρίση των πάντων» και να καταφέρει να ονειρευτεί (ξανά); Πιστεύω ότι πρέπει να στηρίξουμε τα κόμματα της αριστεράς, να απαιτήσουμε να δράσουν και να οργανωθούν ως ομάδες πολιτών. Να μην συνεχίσουμε να λειτουργούμε σαν πρόβατα. Πρέπει να βγούμε στους δρόμους, για να μάθουν ότι είμαστε εκατομμύρια, πολλά εκατομμύρια και ότι δε θα μείνουμε σιωπηλοί, ούτε θα ζήσουμε μέσα στη θλίψη. _______________ «Στη γωνία είχε ένα τεράστιο πανό. Με μεγάλα γράμματα και φωτεινά χρώματα έγραφε: “Κούβα: Χώρα σπουδαίων ανθρώπων, υψηλού επιπέδου”». («Η βρόμικη τριλογία της Αβάνας») _______________ Είναι η Κούβα μια ουτοπία; Η Κούβα είναι μια απλή χώρα, με πολύ ωραίες γυναίκες και ωραίους ανθρώπους. Ανθρώπους ζεστούς και περήφανους. Η ίδια η χώρα είναι επίσης πολύ όμορφη. Εξίσου όμορφη όσο και η Κολομβία ή η Βραζιλία ή η Ινδονησία. Δεν πιστεύω λοιπόν ότι πρόκειται περί ουτοπίας. Είναι μια χώρα σαν όλες τις άλλες, που προσπαθεί να συνεχίσει και να προχωρήσει σε αυτή τη διαδικασία εκπολιτισμού, που τόσο μοιάζει με λαβύρινθο, στον οποίο κινούμαστε όλοι μας.
Πηγή: lifo.gr /
Κάποτε ήταν ένα νέο ζευγάρι που μετακόμισε σε καινούργια γειτονιά. Καθώς έτρωγαν το πρώτο τους πρωινό στο νέο τους σπίτι, η γυναίκα κοίταξε έξω από το παράθυρο και είδε τη γειτόνισσα που εκείνη την ώρα άπλωνε την μπουγάδα της.
“Ά, τα ρούχα δεν είναι και πολύ καθαρά”, σχολίασε, “η γειτόνισσα δεν ξέρει να πλένει καλά. Μάλλον χρειάζεται να χρησιμοποιεί περισσότερο σαπούνι”.
Ο σύζυγος κοίταξε την μπουγάδα αλλά δε είπε τίποτα.
Κάθε φορά που η γειτόνισσα άπλωνε την μπουγάδα της, η γυναίκα έκανε τα ίδια σχόλια. Ένα μήνα αργότερα, ένιωσε μεγάλη έκπληξη, όταν είδε ότι τα ρούχα που είχε απλώσει η γειτόνισσα ήταν πιο καθαρά και είπε στον άντρα της :
“Για δες! Η γειτόνισσα έμαθε επιτέλους να πλένει! Αναρωτιέμαι ποιος την έμαθε”.
“Ξέρεις ξύπνησα νωρίς σήμερα το πρωί και καθάρισα τα τζάμια μας!” γύρισε και της είπε ο άντρας της.
(από το βιβλίο Ιστορίες για να ονειρεύεσαι… Παιχνίδια για να μεγαλώνεις..Εκδόσεις Καστανιώτη)
«Για πρώτη φορά, ζω σε μια κοινωνία, η οποία δείχνει να ‘χει πάθει εγκεφαλικό! Δεν αντιδρά με τίποτα!», δήλωνε πριν από περίπου ένα χρόνο στην Κρυσταλλία Πατούλη και το tvxs.gr, ο Χρόνης Μίσσιος . Ο αντιστασιακός, αγωνιστής της Αριστεράς και συγγραφέας άφησε την τελευταία του πνοή σε ιδιωτικό νοσηλευτήριο της Αθήνας, έπειτα από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο.
….Ἀλλὰ στὴν Ἑλλάδα τῶν ἡμερῶν μας, ἡ προφορικὴ παράδοση πηγαίνει μακριὰ στὰ περασμένα ὅσο καὶ ἡ γραπτή. Τὸ ἴδιο καὶ ἡ ποίηση. Εἶναι γιὰ μένα σημαντικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Σουηδία θέλησε νὰ τιμήσει καὶ τούτη τὴν ποίηση καὶ ὅλη τὴν ποίηση γενικά, ἀκόμη καὶ ὅταν ἀναβρύζει ἀνάμεσα σ᾿ ἕνα λαὸ περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πὼς τοῦτος ὁ σύγχρονος κόσμος ὅπου ζοῦμε, ὁ τυραννισμένος ἀπὸ τὸ φόβο καὶ τὴν ἀνησυχία, τὴ χρειάζεται τὴν ποίηση. Ἡ ποίηση ἔχει τὶς ρίζες της στὴν ἀνθρώπινη ἀνάσα – καὶ τί θὰ γινόμασταν ἂν ἡ πνοή μας λιγόστευε; Εἶναι μία πράξη ἐμπιστοσύνης – κι ἕνας Θεὸς τὸ ξέρει ἂν τὰ δεινά μας δὲν τὰ χρωστᾶμε στὴ στέρηση ἐμπιστοσύνης.
Παρατήρησαν, τὸν περασμένο χρόνο γύρω ἀπὸ τοῦτο τὸ τραπέζι, τὴν πολὺ μεγάλη διαφορὰ ἀνάμεσα στὶς ἀνακαλύψεις τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης καὶ στὴ λογοτεχνία. Παρατήρησαν πὼς ἀνάμεσα σ᾿ ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικὸ δράμα καὶ ἕνα σημερινό, ἡ διαφορὰ εἶναι λίγη. Ναί, ἡ συμπεριφορὰ τοῦ ἀνθρώπου δὲ μοιάζει νὰ ἔχει ἀλλάξει βασικά. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσω πὼς νιώθει πάντα τὴν ἀνάγκη ν᾿ ἀκούσει τούτη τὴν ἀνθρώπινη φωνὴ ποὺ ὀνομάζουμε ποίηση. Αὐτὴ ἡ φωνὴ ποὺ κινδυνεύει νὰ σβήσει κάθε στιγμὴ ἀπὸ στέρηση ἀγάπης καὶ ὁλοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει ποὺ νἄ ῾βρει καταφύγιο, ἀπαρνημένη, ἔχει τὸ ἔνστικτο νὰ πάει νὰ ριζώσει στοὺς πιὸ ἀπροσδόκητους τόπους. Γι᾿ αὐτὴ δὲν ὑπάρχουν μεγάλα καὶ μικρὰ μέρη τοῦ κόσμου. Τὸ βασίλειό της εἶναι στὶς καρδιὲς ὅλων τῶν ἀνθρώπων τῆς γῆς. Ἔχει τὴ χάρη ν᾿ ἀποφεύγει πάντα τὴ συνήθεια, αὐτὴ τὴ βιομηχανία. Χρωστῶ τὴν εὐγνωμοσύνη μου στὴ Σουηδικὴ Ἀκαδημία ποὺ ἔνιωσε αὐτὰ τὰ πράγματα, ποὺ ἔνιωσε πὼς οἱ γλῶσσες, οἱ λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δὲν πρέπει νὰ καταντοῦν φράχτες ὅπου πνίγεται ὁ παλμὸς τῆς ἀνθρώπινης καρδιᾶς, ποὺ ἔγινε ἕνας Ἄρειος Πάγος ἱκανὸς νὰ κρίνει μὲ ἀλήθεια ἐπίσημη τὴν ἄδικη μοίρα τῆς ζωῆς, γιὰ νὰ θυμηθῶ τὸν Σέλλεϋ, τὸν ἐμπνευστή, καθὼς μᾶς λένε, τοῦ Ἀλφρέδου Νομπέλ, αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ μπόρεσε νὰ ἐξαγοράσει τὴν ἀναπόφευκτη βία μὲ τὴ μεγαλοσύνη τῆς καρδιᾶς του.
Σ᾿ αὐτὸ τὸν κόσμο, ποὺ ὁλοένα στενεύει, ὁ καθένας μας χρειάζεται ὅλους τοὺς ἄλλους. Πρέπει ν᾿ ἀναζητήσουμε τὸν ἄνθρωπο, ὅπου καὶ νὰ βρίσκεται.
Ὅταν στὸ δρόμο τῆς Θήβας, ὁ Οἰδίπους συνάντησε τὴ Σφίγγα, κι αὐτὴ τοῦ ἔθεσε τὸ αἴνιγμά της, ἡ ἀπόκρισή του ἦταν: ὁ ἄνθρωπος. Τούτη ἡ ἁπλὴ λέξη χάλασε τὸ τέρας. Ἔχουμε πολλὰ τέρατα νὰ καταστρέψουμε. Ἂς συλλογιστοῦμε τὴν ἀπόκριση τοῦ Οἰδίποδα.
― Προδίδετε πάλι τὴν Ποίηση, θὰ μοῦ πεῖς,
Τὴν ἱερότερη ἐκδήλωση τοῦ Ἀνθρώπου
Τὴν χρησιμοποιεῖτε πάλι ὡς μέσον, ὑποζύγιον
Τῶν σκοτεινῶν ἐπιδιώξεών σας
Ἐν πλήρει γνώσει τῆς ζημίας ποὺ προκαλεῖτε
Μὲ τὸ παράδειγμά σας στοὺς νεωτέρους.
― Τὸ τί δέν πρόδωσες ἐσὺ νὰ μοῦ πεῖς
Ἐσὺ κι οἱ ὅμοιοί σου, χρόνια καὶ χρόνια,
Ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ὑπάρχοντά σας ξεπουλώντας
Στὶς διεθνεῖς ἀγορὲς καὶ τὰ λαϊκὰ παζάρια
Καὶ μείνατε χωρὶς μάτια γιὰ νὰ βλέπετε, χωρὶς αὐτιὰ
N’ ἀκοῦτε, μὲ σφραγισμένα στόματα καὶ δὲ μιλᾶτε.
Γιὰ ποιὰ ἀνθρώπινα ἱερά μᾶς ἐγκαλεῖτε;
Ξέρω: κηρύγματα καὶ ρητορεῖες πάλι, θὰ πεῖς.
Ἒ ναὶ λοιπόν! Κηρύγματα καὶ ρητορεῖες.
Σὰν πρόκες πρέπει νὰ καρφώνονται οἱ λέξεις
Νὰ μὴν τὶς παίρνει ὁ ἄνεμος.
Ἡμερολόγιο ἥσυχο στὸν τοῖχο,
μιὰ ἡμερομηνία κι οἱ ἅγιοι σιωπηλοί,
χλωμοὶ κι ἀναμάρτητοι,
σημειωμένοι μόνο μὲ τὸ μικρό τους ὄνομα,
ὅπως τοὺς φώναζε ἡ μητέρα τους.
Κύριε, κανεὶς δὲν ἤθελε νὰ μεγαλώσει.
Φιλόσοφος: Βαρκάρη, ξέρεις από Ιστορία;
Βαρκάρης: όχι
Βαρκάρης: τότε έχεις χαραμίσει τη μισή σου ζωή. Γνωρίζεις μαθηματικά;
Βαρκάρης: όχι
Φιλόσοφος: τότε έχεις χαραμίσει πάνω από τη μισή σου ζωή
Σε λίγο ένα δυνατός άνεμος αναποδογυρίζει τη βάρκα και ρίχνει το βαρκάρη και το φιλόσοφο στη θάλασσα
Βαρκάρης: Φιλόσοφε, ξέρεις κολύμπι
Φιλόσοφος: όχι
Βαρκάρης: Τότε έχεις χαραμίσει όλη σου τη ζωή.
Αφιέρωμα-ταινία από το αρχείο της ΕΡΤ :Μαρτυρίες – Πολυτεχνείο 1973
| «Μικροί λαϊκοί αγωνιστές»: ποιητικές δοκιμές του Γ. Ρίτσου για το Πολυτεχνείο |
| του Δημήτρη Σκορδίλη
Ο Γ. Ρίτσος κατέταξε σε έναν τόμο, στον οποίο έδωσε τον τίτλο «Επικαιρικά», τις εξής συνθέσεις του: Οι γειτονιές του κόσμου, 1949-1951, Το υστερόγραφο της δόξας, 1945 (ποίημα για τον Άρη Βελουχιώτη), Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο, 1952 (εκτέλεση Ν. Μπελογιάννη), Θρήνος του Μάη, 1963 (δολοφονία Γ. Λαμπράκη), Ο μαύρος άγιος(δολοφονία του αντιαποικιοκράτη ηγέτη του Κογκό Πατρίς Λουμούμπα), Ημερολόγια εξορίας, 1948-1950, Πέτρινος χρόνος, 1949, Η αρχιτεκτονική των δέντρων, 1958,Άνθρωποι και τοπία, 1958, Μαντατοφόρες, 1967-1969. Πρόκειται για μεγάλες συνθέσεις που αποκρίνονται άμεσα στη συγκεκριμένη ιστορική πραγματικότητα. Άλλωστε έχει δηλώσει ο ίδιος ο ποιητής στην επιστολή του στη Χ. Προκοπάκη ότι το έργο του κινείται ανάμεσα σε «δύο αναγκαιότητες: το τώρα και το πάντα, της συγκεκριμένης ιστορικής πραγματικότητας και της ‘μυθικής’ πραγματικής ιστορίας του ανθρώπου που ξεπερνάει τα επείγοντα πλαίσια της δοσμένης στιγμής και προς τα μπρος (μέλλον) και προς τα πίσω (παρελθόν)». «Τα επικαιρικά είναι η άμεση ανταπόκριση στο γεγονός, ο ύμνος των ηρώων ή τα ημερολογιακά σημειώματα εξορίας. Η εν θερμώ καταγραφή του αγώνα, το χρονικό, μέρα με τη μέρα, με μόνη εξαίρεση τις Γειτονιές του κόσμου, 1949-1951, που εκτείνονται σε μια μεγάλη χρονική περίοδο, ανασυνθέτοντας ολόκληρη τη δεκαετία …» Το 1973, τη χρονιά του Πολυτεχνείου, ο Ρίτσος ήταν 64 χρονών. Είχε προηγηθεί η σύλληψή του στις 21 Απριλίου, ημέρα έναρξης της Δικτατορίας, και η εξορία του στη Γυάρο. Τότε συλλαμβάνεται και η γυναίκα του και η δωδεκάχρονη κόρη του μένει με τον παππού της. Στις 30 Ιουνίου μετάγεται στο Παρθένι της Λέρου. Στη συνέχεια, βαριά άρρωστος, κάνει το δρομολόγιο Αθήνα- Σάμος στο Νοσοκομείο με υποψία όγκου, διαρκώς με συνοδεία χωροφύλακα. Αργότερα στη Σάμο βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ακολουθεί η καταστροφή των χειρογράφων με ατελή κατά τον ποιητή έργα ενόψει του πιθανολογούμενου τέλους του. Το 1970 αίρεται ο κατ’ οίκον περιορισμός και αργότερα η προληπτική λογοκρισία. Ακολουθεί το Φλεβάρη του 1973 η κατάληψη της Νομικής Σχολής. Στις 14 Νοεμβρίου αρχίζουν οι συνελεύσεις στο Πολυτεχνείο. Στις 15 παίρνει μέρος μαζί με εργάτες στη διαδήλωση. Στις 16 ακούει το ραδιοσταθμό του Πολυτεχνείου και τις 17 φεύγει για τη Σάμο. Τον Ιούλιο του 1974 αρχίζει η Κυπριακή Τραγωδία και ακολουθεί η πτώση της Χούντας. Στα «επείγοντα πλαίσια της δοσμένης στιγμής», στη διάρκεια της τριετίας 1973-1976 ανταποκρίνεται ο ποιητής. Η σύνθεση Το ημερολόγιο μια εβδομάδας με ημερομηνία Αθήνα, 16 Νοεμβρίου 1973 γράφεται εν θερμώ σε έκταση πεντέμιση σελίδων (στον τόμο Ζ΄ με τον τίτλο Γίγνεσθαι, 129-134). Το 1974 γράφει το ποίημα Ύμνος και Θρήνος για την Κύπρο. Στο Πολυτεχνείο επιστρέφει το 1976 γράφοντας τη σύνθεση Το Σώμα και το Αίμα με τον υπότιτλο Ακόμη μια δοκιμή για ένα ποίημα του Πολυτεχνείου (Γίγνεσθαι). Αυτές οι ποιητικές συνθέσεις μπορούμε να πούμε ότι συγκροτούν μια δεύτερη ομάδα Επικαιρικών ποιημάτων. Το Ημερολόγιο μιας εβδομάδας 1973 : «Ωραία παιδιά με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησιές χωρίς στασίδια,
ωραία παιδιά, δικά μας, με τη μεγάλη θλίψη των αντρείων, αψήφιστοι, όρθιοι στα προπύλαια, στον πέτρινο αέρα, έτοιμο το χέρι, έτοιμο μάτι, – πώς μεγαλώνει το μπόϊ, το βήμα κ’ η παλάμη του ανθρώπου» Γίγνεσθαι, 129 Αυτό το «ποιητικό ημερολόγιο» αρχίζει στις 16 Νοεμβρίου και λήγει στις 22 του ίδιου μήνα, τρεις μέρες πριν την ανατροπή του δικτάτορα Παπαδόπουλου από τον αντικαταστάτη του τον Ιωαννίδη. Αποτελείται από εφτά ενότητες άνισης έκτασης, μια ενότητα για κάθε μέρα. Από τον πρώτο κιόλας στίχο δίνεται το ηλικιακό στίγμα των ηρώων-προσώπων του ποιήματος: ωραία παιδιά (πικρά απογεύματα παιδιών), κορίτσια, αγόρια, η αψήφιστη τόλμη και στύση του εφήβου (133). Αυτή η γενιά των νέων συνδέεται, σύμφωνα με τον ποιητή, με τον έρωτα διπλά: αφενός είναι καρπός έρωτα της δικής του γενιάς και αφετέρου είναι η ίδια η πηγή του ορμητικού έρωτα της νιότης: «Εσείς ο ίδιος ο έρωτας […]
Ελένη, Μάρω, Δήμητρα, παιδιά μας παιδιά μας […] έρωτές μας, παιδιά μας, σκοτωμένα παιδιά μας έρωτές μας» Ο Τόπος και οι Περιστάσεις περιγράφονται λιτά και λακωνικά (οι πυροβολισμοί, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός), καθώς και μια απόπειρα ανατομίας του ηρωισμού (133): «οι πιο λυπημένοι είναι οι ήρωες-κι αυτοί λείπουν κρυμμένοι
κάτου απ’ την πράξη τους, βαμμένοι με το αίμα τους, -απ’ τα πριν πεθαμένοι σώζοντας μες στο φόβο τους το χαμόγελό τους για τους άλλους. Τα κορίτσια κλαίνε, ζητούν τυραννικά τον έρωτα των ωραίων νεκρών. Μαζί περνούν την Πύλη εκείνα με το στόμα τους σαρκώδες, σφραγισμένο μ’ ένα σβηστό τσιγάρο αυτές με μια τσατσάρα, μ’ ένα τσέρκι, με μια σκισμένη κάλτσα και με μια χάρτινη σημαιούλα πεσμένη στα μικρά τους στήθη» Αμέσως μετά ο ποιητής στρέφεται στους σιωπηλούς και αδρανείς πολίτες της Αθήνας: «Κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη στις λεωφόρους
Πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;» στίχος που επαναλαμβάνεται στη σύνθεση (131). Είναι τόση η ένταση της συγκίνησης και η αμηχανία του εξηνταπεντάρη αγωνιστή, ώστε να δηλώνεται η προσωρινή αμφιβολία του για τη δραστικότητα του ποιητικού λόγου: «Ω, ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο, ανήμπορο, ατελέσφορο,
επάνω από δυό στίχους σταυρωμένους σταυρώνω τα χέρια και σω- παίνω» Γίγνεσθαι, 130, Αθήνα, 19 Νοεμβρίου 1973 Ο ίδιος δέκα χρόνια αργότερα γράφει στο αφήγημα Αισθητικές μεταπλάσεις που ανήκει στοΕικονοστάσιο Ανωνύμων Αγίων: «…τι να σου κάνουν κι οι φουκαράδες οι στίχοι; Καλά το ’πε και κάποιος: Ω ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο ανήμπορο, ατελέσφορο, οι νεκροί δεν ανασταίνονται, υπάρχουν […] . Ναι, ναι, μη μου πεις, πολύ βοηθάνε τα ποιήματα, δίνουν κουράγιο, συμβουλεύουν, ανοίγουν δρόμους, περπατάμε, περπατάει η ιστορία. […] Ακόμη κι αυτός που, ώρες βαριές, όταν έμπαιναν τα τανκς στο Πολυτεχνείο, είχε αποκαλέσει τα ποιήματα «ατελέσφορα»[…]» Παρ΄ όλα αυτά η ποίησή του αποπνέει την προσδοκία: «ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΓΚΩΝΕΣ στηριγμένους στην ποίηση, με τα μάτια κλει-
σμένα στις παλάμες Ακούω τη φωτιά. Ανεβαίνει» Γίγνεσθαι, 131
Τρία χρόνια μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, από τις 17 Νοεμ. έως τις 19 Δεκ. του 1976, γράφει τη σύνθεση Το Σώμα και το Αίμα με τον υπότιτλο Ακόμη μια δοκιμή για ένα ποίημα του Πολυτεχνείου. Εδώ η επικαιρική συγκίνηση μορφοποιείται σε μια μεγάλης έκτασης επική αλλά και στοχαστική σύνθεση, που αποτελείται από 18 ενότητες. Τα βασικά θέματα που θίγονται στο Ημερολόγιο μιας βδομάδας εδώ αναπτύσσονται και προεκτείνονται, όπως στις γνώριμες μεγάλες συνθέσεις του. Το εγκώμιο της νέας γενιάς και των ονείρων της: [ …]
παιδιά αετώματα της πυρκαϊάς μ’ άλογα με μυστριά με πηλοφόρια τόσο ψηλά στυλίτες του ακέριου καιρού της μέσα ιστορίας καλημέρα φωνάξατε τρεις μέρες και τρεις νύχτες μες στα δακρυ- γόνα [ …] 335-336, εν. Ι [ …] παιδιά ξαφνικά ψηλωμένα γραμμένα ολόσωμα στο κόκκινο Ο τόπος, το ιστορικό κτίριο του Πολυτεχνείου, αποκτά ηρωικές διαστάσεις, από το κέντρο της Αθήνας εξακτινώνεται σε όλη την Ελλάδα: ΠΑΛΙΟ χλωμό κτίριο με δυό ημικυκλικές μαρμάρινες σκάλες
είχε και φοινικόδεντρα άλλοτε μπορεί και τώρα δε φαίνονται ένα μαντίλι μ’ αίμα και σπέρμα στο ξερό χορτάρι άσπρη κουκκίδα στο κέντρο του κύκλου η περιφέρεια απέραντη κυρίευε την πολιτεία τα προάστια τα μακρινά ξυλάδικα Άνω Πατήσια Θυμαράκια Παγκράτι Γκύζη Καισαριανή Πετρά- λωνα […] πιο πέρα η φωνή του νεανικού ραδιόφωνου ανυπόμονη λάμψη ένα τσιγάρο η θλίψη του θανάτου πιο πέρα […] τα Μέγαρα απαντούν Θεσσαλονίκη Βόλος Πρέβεζα Ιωάννινα Δράμα Αρκάδι Μισολόγγι ο μπάρμπα Θόδωρος με την παλιά του περικε- φαλαία τι σύναξη μέσα στα κάγκελα έξω απ΄τα κάγκελα [ …] 338-339 Η απόπειρα συκοφάντησης που επιχειρεί η Τυραννική Εξουσία και οι Συνοδοιπόροι της μέσω του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης κυρίως: [ …]
πεσμένη μπρούμυτα η βιβλιοθήκη πορτραίτα φιλοσόφων στο δια- δρομο σπασμένα τζάμια εφημερίδες σβούρες κάλυκες μαλλιά σωληνάρια πετρέλαιο κιμω- λίες ιδού οι αποδείξεις είπαν κάλεσαν δημοσιογράφους και τούτο και κείνο να μαρτυρήσετε λέει αναρχία γενειάδες γκόμενες γαμήσια στα σκαλοπάτια αυτούς τους κουβάλησαν στην Ασφάλεια αυτούς στα τμήματα εκείνους στο νεκροτομείο [ …] 345 Ο έρωτας κι η επανάσταση στίζουν το σώμα της ποιητικής σύνθεσης: «Ο ΕΝΑΣ γράφει συνθήματα στους στοίχους ο άλλος
φωνάζει συνθήματα πάνω απ’ τους δρόμους ο τρίτος φοράει το παράθυρο τραγουδάει ανοιχτός Ρωμιοσύνη Ρωμιοσύνη τους τραυματίες τους κουβάλησαν στη βιβλιοθήκη μια παλάμη αμπελόφυλλου στο χτυπημένο γόνατο αγάλματα λυπημένα μες στους καπνούς- πού τον ξεχάσατε τον έρωτα σπουδαστές οικοδόμοι πλακάτ ζητοκραυγές σημαίες έρωτας είναι τ’ όνειρο έρωτας είναι ο κόσμος χαμηλωμένο κούτελο του ταύρου έρχονται κι άλλοι κι άλλοι μικρά μεγάλα σκολιαρόπαιδα με μια φούχτα στραγάλια με τσάντες δυο κόκκινα πουλιά σταυρωτά ζωγραφισμένα στα τετράδιά τους οι νεόνυμφοι βγήκαν απ’ το φωτογραφείο δένουν τις άσπρες ταινίες στο κιγκλίδωμα […] απόψε είναι ο καιρός για όλα λέει απόψε η συνέχεια όλων λέει αύριο για όλο τον άνθρωπο για όλο το μέλλον έτσι είπε πάνω στη στέγη κράταγε ένα μεγάλο αόρατο τιμόνι κ’ έστριβε την πολιτεία κάτω απ’ την άσφαλτο ακουγόταν ο θόρυβος του κόσμου ένα μαύρο σκυλί ένα καλάθι ένας μικρός καθρέφτης δυο τεράστια παπούτσια του πικρού γελωτοποιού και το σπασμένο ποτήρι κ’ η μυρωδιά απ’ τη φουφού του καστανά μεγάλη σαν καράβι » Το σώμα και το αίμα, 336-337, ΙΙ-ΙΙΙ Στην δεύτερη αυτή ευρεία σύνθεση η «νέα», ας την ονομάσουμε, ποιητική μυθολογία συναντά και διαλέγεται με τη μυθολογία του προηγούμενου έργου του ποιητή: τα πρόσωπα-ήρωες της δικής του εποχής (Βαγγέλης, Αλέκος) με τους σκληρούς αγώνες της Ρωμιοσύνης που κουβαλάνε από τη δεκαετία του 1940-1950 διασταυρώνονται με τα αγόρια και κορίτσια του 1973, με αυτούς τους «μικρούς λαϊκούς αγωνιστές». Ο αφηγητής εντάσσεται στη γενιά των πατέρων και των παππούδων των δεκαοχτάχρονων, συνδέει τα όνειρα, τη μοίρα του με τη δική τους. […]
χνούδια από τις παλιές κουβέρτες των εξόριστων πάνω στ’ αγκάθια […] 337, εν. ΙΙΙ [ …] Στην έξοδο της σύνθεσης Το Σώμα και το Αίμα σε πρώτο πληθυντικό εκφέρεται η συνθηματική λέξη – επαναστατικό σύνθημα Γκραγκάντα, αναγραμματισμένη αυτή τη φορά: «[ …]
τότε σηκωθήκαμε μεμιάς βγήκαμε μεσάνυχτα στο δρόμο και γράψαμε στους τοίχους του φουρνάρικου του τσιμεντάδικου του ανθοπωλείου την ίδια εκείνη λέξη αναγραμματισμένη ΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚ κι ακούστηκαν ξεκάθαρα πάνω μας οι βαθειές αναπνοές απ’ τις κρυμμένες σημαίες ΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚ ΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚΑΤΝΑΓΚΑΡΓΚ αυτό το φώναζαν οι σημαίες» Το σώμα και το αίμα, 356 Ο αναγραμματισμός της δεν φαίνεται να οφείλεται στη δήλωση «μιας παράνομης πράξης» αλλά μάλλον στο διαφορετικό πλαίσιο, στα καινούργια δεδομένα του Νοέμβρη, στους νέους πρωταγωνιστές. Στο Πολυτεχνείο επανέρχεται ο ποιητής το 1977, τέσσερα χρόνια μετά τα γεγονότα, και προβληματισμένος εκφράζει το σκεπτικισμό του με ώριμη στοχαστικότητα για το ουσιαστικό αντίκρυσμα των συνθημάτων, των εορτών και των πανηγύρεων μέσα στη δίνη των θυελλωδών συζητήσεων και εντάσεων των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων: «τότε ήρθαν μέρες αόριστες πρόωρα κ’ υπερβολικά φωτεινές και σημαιοστολισμένες
ένα τεράστιο σεντόνι σαν εκείνο της τηλεοπτικής διαφήμισης ανεμιζε πάνω απ’ τις νέες διαδηλώσεις κάτω απ’ τα μεγάλα στεφάνια πορεύονταν μοναχικά τα παπούτσια των σκοτωμένων ν’ αποφύγω τη συνθηματολογία και την πολυτεχνοκαπηλεία να μη μοιάζω καθόλου αντιστασιακός να μη βγάλω άχνα ν’ αφήσω μόνο τα προλεταριακά πλακάτ να μιλήσουν αργά το βράδυ μετά τις μουσικές και τις παρελάσεις εκείνα τα πλακάτ χωρίς τους σημαιοφόρους μόνα ακουμπισμένα στους τοίχους του νεκροταφείου ή τους τοίχουςτης φάμπρικας ή στις μάντρες των λαϊκών προαστίων λίγο χαλαρωμένα κρατημένα στα δυο ξύλινα πόδια τους σαν τους καλούς φρουρούς που όρθιοι λαγοκοιμούνται με τεντωμένο τ’ αυτί τους σαν τους εργάτες που ένα δευτερόλεπτο χαμηλώνουν τα τσίνορα να πάρουν δυνάμεις […]». Τερατώδες Αριστούργημα: 378 Δ. Κ. Σκορδίλης
Κέρκυρα 15.11.2010 |
