ΠΡΩΤΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Πρωτοελληνική ή προϊστορική κοινή ή προδιαλεκτική ονομάζεται συμβατικά η αρχαιότερη μορφή της ελληνικής γλώσσας μετά τη διαφοροποίησή της από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή και πριν τη διαίρεσή της στις μετέπειτα ελληνικές διαλέκτους (Μυκηναϊκή, Δωρική, Αττική–Ιωνική, Αρκαδοκυπριακή κλπ.). Χρονικά τοποθετείται μεταξύ του 20ου και του 16ου π.Χ. αιώνα περίπου. Δεν υπάρχουν καθόλου γραπτά μνημεία της και οι γνώσεις μας γι’ αυτήν βασίζονται σε υποθέσεις γλωσσολόγων με τις μεθόδους της ιστορικοσυγκριτικής γλωσσολογίας. Η επανασύνθεση της πρωτοελληνικής στηρίζεται στις ομοιότητες και τις διαφορές των αρχαίων ελληνικών διαλέκτων μεταξύ τους, με τις άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες και με την (επίσης υποθετικά επανασυντεθειμένη) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (ΠΙΕ). Πολύτιμη βοήθεια για την επανασύνθεση και τη χρονολόγηση της πρωτοελληνικής προσέφερε η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β, η οποία μας έδωσε μια εικόνα της αρχαίας ελληνικής 500 χρόνια αρχαιότερα από ό,τι ως τότε γνωρίζαμε.

Τόπος και χρόνος της πρωτοελληνικής

Άγνωστο παραμένει το κατά πόσον η «προϊστορική κοινή» ομιλούνταν εντός του σημερινού ελλαδικού χώρου ή εάν η διαφοροποίηση των επιμέρους διαλέκτων της αρχαίας ελληνικής είχε ήδη λάβει χώρα πριν την έλευση και εγκατάσταση των ελληνικών φύλων στον μετέπειτα ευρύτερο ελλαδικό χώρο. Η παλαιότερη θεωρία υποστήριζε ότι οι ελληνικές διάλεκτοι είχαν διαφοροποιηθεί ήδη πριν την έλευση των ελληνικών φύλων, τα οποία ήρθαν στον ελλαδικό χώρο κατά «κύματα» με ορισμένους αιώνες διαφορά, με τελευταίο τους Δωριείς («κάθοδος των Δωριέων»). Η έλλειψη όμως αρχαιολογικών ευρημάτων που να επιβεβαιώνουν αλλεπάλληλες εισόδους εχθρικών μεταξύ τους φύλων δημιούργησε αμφιβολίες για την ορθότητα της υπόθεσης αυτής.

Η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β αποκάλυψε ότι στη Μυκηναϊκή ελληνική είχαν ήδη επέλθει ορισμένοι νεωτερισμοί (φωνητικές μεταβολές), οι οποίοι δεν είχαν επέλθει στη Δωρική και στις Δυτικές διαλέκτους ακόμη και στους κλασικούς χρόνους. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην πεποίθηση ότι ήδη τη μυκηναϊκή εποχή υπήρχαν περισσότερες της μιας ελληνικές διάλεκτοι. Έτσι η πρωτοελληνική τοποθετείται σε ακόμη προγενέστερο στάδιο από τους Μυκηναίους, δηλαδή περί τις αρχές της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. Από την άλλη οι ομοιότητες της Μυκηναϊκής με τη Δωρική καθιστούν πιο πιθανή την συνύπαρξη των δύο φύλων μέσα στον ελλαδικό χώρο παρά την έλευση των Δωριέων αργότερα από κάποιον μακρινό τόπο.

Χαρακτηριστικά

Τα χαρακτηριστικά της πρωτοελληνικής μπορούν μόνο με υποθέσεις να επανασυντεθούν. Για την επανασύνθεσή τους αφετηρία αποτελούν τα κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των μεταγενέστερων ελληνικών διαλέκτων. Τα χαρακτηριστικά αυτά συγκρίνονται με την επανασυντεθειμένη πρωτοϊνδοευρωπαϊκή γλώσσα και γίνεται προσπάθεια να τοποθετηθούν οι διαφοροποιήσεις της ελληνικής από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή στον χρόνο, Δεν είναι όμως πάντοτε βέβαιο κατά πόσον ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των διαλέκτων ανάγεται στην πρωτοελληνική ή αποτελεί εξέλιξη που επήλθε μετά τη διαφοροποίηση των διαλέκτων αλλά τις επηρέασε σταδιακά όλες

 AΡΧΑΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
 

Η αρχαία μακεδονική γλώσσα ήταν η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, η οποία άνηκε στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες και ομιλείτο στην Μακεδονία κατά την 1η χιλιετία π.Χ.. Από τον 4ο αιώνα π.Χ. άρχισε να υποχωρεί η χρήση της και τα μακεδονικά σταδιακά αντικαταστάθηκαν από την αττική διάλεκτο.

Η γνώση μας για την συγκεκριμένη γλώσσα είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, καθώς δεν έχουν διασωθεί κείμενα αδιαμφισβήτητα γραμμένα στην αρχαία μακεδονική. Υπάρχει βέβαια ένα σώμα αυθεντικών μακεδονικών λέξεων συγκεντρωμένο από αρχαίες πηγές, κυριώς από επιγραφές νομισμάτων καθώς και από το λεξικό του Ησύχιου του 5ου αιώνα π.Χ.. Οι περισσότερες από αυτές τις λέξεις είναι ελληνικές, αλλά ορισμένες δεν ανταποκρίνονται στην στερεότυπη ελληνική φωνολογία. Επίσης, ο κατάδεσμος της Πέλλας, ένα κείμενο που ανακαλύφθηκε στην Πέλλα το 1986 και χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ., γραμμένο σε ιδιότυπη δωρική διάλεκτο, θεωρείται από κάποιους επιστήμονες ότι αποτελεί το μόνο κείμενο που είναι γραμμένο στην αυθεντική μακεδονική γλώσσα και χρησιμοποιείται σαν επιχείρημα ότι η μακεδονική ήταν ένα βορειοδυτικό ιδίωμα της δωρικής.

Λόγω λοιπόν της έλλειψης επαρκών πηγών είναι δύσκολο να ταξινομηθεί σαφώς η μακεδονική γλώσσα και υπάρχουν διάφορες προτάσεις ως προς το θέμα αυτό. Έτσι είναι δύσκολο να καθοριστεί αν τα μακεδονικά ήταν μια ελληνική διάλεκτος, μία ξεχωριστή γλώσσα η οποία ήταν στενά συγγενής με την ελληνική, ή μια ανεξάρτητη γλώσσα η οποία είχε επηρρεαστεί από την ελληνική

 

 

 

 

“Greeklish : i nea Elliniki glwsa? Ena arhro grammeno gia to fainomeno tis neas grafis tis ellhnikis ..”

– Άν και η ονομασία Greeklish κατ’ εμέ είναι λάθος , αφού greeklish στην ουσία είναι η μίξη αγγλόφωνων λέξεων στην Ελληνική γλώσσα ,παρ όλα αυτά ,έχει καθιερωθεί αυτός ο όρος και χρησιμοποιείται ευρεία –

Greeklish : Οι περισσότεροι ίσως νομίσατε ότι πρόκειται για μια καινούργια ξένη γλώσσα που δεν γνωρίζετε …το ίδιο αναρωτήθηκα και εγώ όταν πρωτοδιάβασα τα Greeklish .Πρόκειται για τον πλέον διαδεδομένο τρόπο γραπτής -διαδικτυακής και sms -επικοινωνίας των νέων ( και όχι μόνον )

Τι είναι όμως  τα Greeklish ;

Τα Greeklish ( απο τις λέξεις Greek και English ) , είναι ένας τρόπος γραφής της Ελληνικής γλώσσας με Λατινικό αλφάβητο.

Χρησιμοποιούνται στο διαδίκτυο (internet )  ως μέσο επικοινωνίας με mail , IRC ή instant messaging , όπως  και στα sms.Τα Greeklish χρησιμοποιούνται επίσης στα διάφορα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ( Facebook ) κτλ .

Πως ξεκίνησαν τα Greeklish ;

Τα Greeklish στην ουσία ξεκίνησαν απο την προσπάθεια των χρηστών του διαδικτύου να επικοινωνήσουν μέσω ενός “κοινού κώδικα” ..κοινής γλώσσας ας πούμε ..Στο παρελθόν , ήταν δύσκολη η αναγνώριση των Ελληνικών χαρακτήρων απο τους υπολογιστές.Για να επικοινωνήσουν οι χρήστες μεταξύ τους λοιπόν χρειάζοταν να χρησιμοποιήσουν την Αγγλική γλώσσα ή να δημιουργήσουν μια “δική ” τους ..και έτσι εγένετο τα Greeklish .

Η ιστορία των Greeklish

Υποστηρίζεται ότι η χρήση των Greeklish δεν είναι φαινόμενο της εποχής ,όπως και ότι δεν έχει σχέση αποκλειστικά με το διαδίκτυο.Είναι τακτική που εφαρμόστηκε απο Ελληνικές κοινότητες σε διάφορους τόπους και εποχές .

Σύμφωνα με κείμενο του 1934 απο τον Κώστα Καρθαίο , διανοούμενου της εποχής , διαβάζουμε  : ” Στη Βυζαντινή εποχή ,συναντάμε κείμενα γραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες ..Επίσης , στη Κρήτη και στην Κύπρο κατά τον Μεσαίωνα τα λαϊκά τραγούδια γράφονταν με λατινικούς χαρακτήρες. Το 1800 στη Σμύρνη ,πολλά βιβλία τυπώθηκαν με λατικούς χαρακτήρες ..όπως και υπήρξε απόπειρα να εκδοθεί εφημερίδα γραμμένη με λατικούς χαρακτήρες…Οι Λεβαντίνοι της Σμύρνης, που μιλούσαν όλοι ελληνικά αλλά δυσκολεύονταν να μάθουν την απελπιστική ορθογραφία μας, χρησιμοποιούσαν πάντα τους λατινικούς χαρακτήρες για να γράψουν τα ελληνικά. Αργότερα, τους μιμήθηκαν οι Χιώτες και άλλοι έμποροι του εξωτερικού που έγραφαν τα γράμματα και τα τηλεγραφήματά τους στα ελληνικά αλλά με λατινικούς χαρακτήρες. Αυτή η φραγκοχιώτικη γλώσσα χρησιμοποιούνταν και από Ελληνες για να γράψουν σε άλλους Ελληνες που κατοικούσαν στη Σμύρνη, στο Λονδίνο ή αλλού. Αυτός ο τρόπος γραφής εξακολουθούσε να επιβιώνει πολύ αργότερα και τον συναντάμε αρκετά συχνά στα τηλεγραφήματα των Ελλήνων του εξωτερικού “….οι παραπάνω απόψεις του Καρθαίου πάλι , στηρίζονται σε κείμενο του Φώτου Γιοφύλλη στο περιοδικό «Πρωτοπορία» το 1930.

Χαρακτηριστικά , ο Καρθαίος μαζί με άλλους διανοούμενους της εποχής ( Γιοφύλλης ,Μένος Φιλήντας, Δημήτρης Γληνός, Νίκος Χατζηδάκης κα ) έθεσαν θέμα μεταρρύθμισης της γραφής της  Ελληνικής γλώσσας .

Στο περιοδικό “Πρωτοπορία” του 1930 ,δημοσιεύεται κείμενο του Φώτου Γiοφύλλη στα Greeklish :..«Telos, γia na min ta poliloγume, γiati tapame poles fores afta, prepi na parume to latiniko alfavito metariθmizontas to fθogoloγika kata tis anages pu ehi i γlosa mas. Etsi horis n’ agiksome tin orθografia tis arheas elinikis, pu poles tis lekses sozonde sti nea mas, benume sti horia ton politizmenon eθnon, ehume ta dieθnika γramata pu tahi olos o politismenos kosmos, ke pu ta piran tora teleftea ki i Turki».

…..ακολουθεί μια πάυση , ώσπου πολλοί υποστηρίζουν ότι πρώτη σύγχρονη χρήση των Greeklish έγινε από την Ε.Μ.Υ., την Ελληνική Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, πολλές δεκαετίες πριν και πολύ πριν την ευρεία χρήση του διαδικτύου.Σήμερα τα Greeklish αποτελούν τον πιό διαδεδομένο τρόπο διαδικτυακής γραφής ..

Greeklish και Ορθογραφία – Πως γράφονται όμως τα Greeklish ;

Kάτι το οποίο δεν γνωρίζουμε είναι πως υπάρχει Θεσμοποιημένο σύστημα μεταγραφής από τον ΕΛΟΤ το οποίο χρησιμοποιείται από το Βρεττανικό συμβούλιο, το πρότυπο ISO 8432, αλλά ελάχιστοι το γνωρίζουν και ακόμη λιγότεροι το ακολουθούν συνειδητά. Πράγμα καθόλου παράξενο, καθώς το πρότυπο αυτό δεν διδάσκεται πουθενά.

Έτσι η χρήση των Greeklish έχει καθιερώσει τρεις βασικούς τρόπους μεταγραφής:

α) Φωνητική μεταγραφή: αποδίδει την προφορική γλώσσα και απλοποιεί την ιστορική ελληνική ορθογραφία, π.χ. «ξέρω» ως «ksero» και «χάρη» ως «chari».

β) Οπτική μεταγραφή: αυτή, σε αντίθεση με τη φωνητική, αντιγράφει κατά το δυνατό την ιστορική ορθογραφία. Γνώμονάς της είναι η μορφή των γραμμάτων, που οδηγεί σε κάπως ανορθόδοξες λύσεις, όπως στην απόδοση του «θ» ως «8» ή «0», του «ξ» ως «3», του «η» με το λατινικό «n» κ.τ.λ

γ)  Θεσιακή μεταγραφή: Βασίζεται στη θέση των χαρακτήρων στο πληκτρολόγιο και διαφέρει από το οπτικό σύστημα μόνο σε ορισμένα γράμματα· αποδίδει π.χ. το «ξ» με το λατινικό «j» αντί για «x» ή «3» που συνηθίζονται στο οπτικό σύστημα. Αντίθετα με ό,τι συχνά πιστεύεται, οι περισσότεροι χρήστες ακολουθούν με συνέπεια ένα σύστημα. Οποιος λ.χ. απλοποιεί το «ω» κατά πάσα πιθανότητα απλοποιεί και το «η». Αντίθετα, όποιος μεταγράφει το «ξ» και το «θ» ως «3» και «8», κατά κανόνα ακολουθεί το οπτικό σύστημα και για το «η» και το «ω». Ετσι, μεταγραφές όπως «3erh» (ξερή) και «Ο0wn» (Οθων) έχουν σύστημα, αλλά μεταγραφές όπως «3anthi» (ξανθή) ή «8iriodhs» (θηριώδης) όχι. Ορισμένες λέξεις είναι ιδιαίτερα δύσκολες στη μεταγραφή τους, π.χ. η λέξη «διεύθυνση» μπορεί να αποδοθεί με πάνω από 20 διαφορετικούς τρόπους.

Στην ουσία όμως σχεδόν κανείς δεν χρησιμοποιεί έναν και μόνον τρόπο Greeklish.Οι περισσότεροι χρησιμοποιούν ένα “μικτό” σύστημα , που συνδυάζει και τους τρείς παραπάνω τρόπους Greeklish γραφής.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Είναι τα Greeklish ένα φαινόμενο παροδικό; είναι μόδα; Ήρθαν για να μείνουν; Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα Greeklish χρησιμοποιούνται και “βολεύουν” τους ανορθόγραφους ( αφού στα Greeklish δεν υπάρχουν κανόνες ορθογραφίας )

Να μας ανησυχήσει η ύπαρξη στο διαδίκτυο  ιστοσελίδων που μεταφράζουν απο Greeklish σε Ελληνικά και το αντίθετο ;(http://greeklishconverter.vangos.eu/)

Ακόμα και στο facebook έχουν δημιουργηθεί ομάδες υποστήριξης των Greeklish και ομάδες αντίθετες στη χρήση τους …και ατελείωτοι “καυγάδες” έχουν διεξαχθεί μεταξύ των χρηστών ,λαμβάνοντας ενίοτε και “εθνικιστικό” χαρακτήρα..

Πάντως , αν δεχτεί κανείς ότι η χρησιμοποίηση των Greeklish εξυπηρετούσε κάποιον σκοπό επικοινωνίας τα προηγούμενα χρόνια …μεγάλο είναι το ερώτημα που τίθεται στη σύγχρονη Ελλάδα , όπου και διαδικτυακά πλέον η Ελληνική γραμματοσειρά υποστηρίζεται πλήρως ..Ποιός ο λόγος επικοινωνίας σε μια άλλη “καινούργια” γλώσσα ;;

.