Γιάννα στις 15 Απριλίου 2019

Social media και ψυχική υγεία: Αποφεύγουμε τις παρενέργειες

 

«Το να ρωτάμε αν τα social media μας κάνουν να νιώθουμε μόνοι και θλιμμένοι μοιάζει σα να αναρωτιόμαστε αν το φαγητό παχαίνει. Η απάντηση είναι ναι, οπωσδήποτε, αλλά όχι πάντοτε, όχι όλους μας και βέβαια όχι για πάντα», σχολιάζει ο καθηγητής Jeremy Nobel στο ιατρικό περιοδικό του Harvard. « H χρήση των social media δε φέρνει συνήθως προβλήματα, φτάνει να γίνεται με μέτρο. Αλλά όπως συμβαίνει και με κάθε δίαιτα πλούσια σε τρόφιμα χωρίς θρεπτική αξία, έτσι και η υπερβολική “κατανάλωση” κοινωνικών μέσων μπορεί να είναι κακή για την υγεία σας», συμπληρώνει.
Κατάθλιψη, αυξημένη αίσθηση μοναξιάς, αγωνία «απώλειας» όσων απολαμβάνουν οι άλλοι, διαταραχές στον ύπνο, χαμηλή αυτοεκτίμηση και κακή αυτοεικόνα: Αυτά είναι μερικά από τα συμπτώματα που, σύμφωνα με ολοένα και περισσότερες ακαδημαϊκές έρευνες, επιτείνει η υπερβολική χρήση των social media.

Ποιες ομάδες του πληθυσμού είναι περισσότερο ευαίσθητες;

Τα κορίτσια στην εφηβεία έχουν διπλάσια πιθανότητα σε σχέση με τα αγόρια να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης, σύμφωνα με έρευνα Ινστιτούτου Επιδημιολογίας & Υγείας του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου. Η ίδια μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι το 38% των heavy users αλλά και το 12% των light users παρουσιάζουν ενδείξεις σοβαρής μορφής κατάθλιψης.
Γενικότερα, οι χρήστες των κοινωνικών μέσων είναι πιο πιθανό να υποφέρουν από κατάθλιψη όταν:
  • Νιώθουν ζήλεια παρατηρώντας αναρτήσεις άλλων στα social media
  • Αποδέχονται ως φίλους πρώην συντρόφους
  • Δημοσιεύουν συχνά στα social media και ειδικότερα αρνητικές ενημερώσεις
  • Κατακυριεύονται από την ψηφιακή τους ταυτότητα.
(ΠΗΓΗ:The Relationship Between Online Social Networking and Depression: A Systematic Review of Quantitative Studies, David A. Baker, and Guillermo Perez Algorta)

Υπάρχουν «χειρότερα» social media;

Όσο κι αν προκαλεί έκπληξη, η κακή χρήση των social media μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο τους χρήστες των «θετικών» μέσων κοινωνικής δικτύωσης, Instagram και Snapchat.
Πρόσφατα η influencer, Scarlett Dixon, διηγήθηκε την εμπειρία ενός κύματος αντιδράσεων στην αψεγάδιαστη digital ζωή της, στην εφημερίδα Guardian. Όλα ξεκίνησαν όταν πόσταρε μία στυλιζαρισμένη φωτογραφία στο Instagram, με λεζάντα η οποία έλεγε  «Οι καλύτερες μέρες ξεκινούν με ένα χαμόγελο και θετικές σκέψεις. Και pancakes. Και φράουλες. Και άπαχο τσάι «. Σκοπός της ήταν να διαφημίσει ένα στοματικό διάλυμα. H φωτογραφία πήρε περίπου 5.000 likes, τα οποία όμως ήταν 22 φορές λιγότερα από αυτά που πήρε ένα πολύ επιθετικό σχόλιο στην ανάρτησή της. Αυτό το σχόλιο επισήμαινε ότι «Το Instagram είναι ένα εργοστάσιο ψέματος που κάνει όλους μας να νιώθουμε ανεπαρκείς.» Έκτοτε, όπως λέει η Dixon, κάθε ανανέωση της σελίδας της, συνοδεύεται με ανάλογες επιθέσεις.
Τι είναι αυτό που δυσαρέστησε τόσους χιλιάδες Βρετανούς – και όχι μόνο- χρήστες του Instagram;  Ενώ το Twitter είναι ένα επιθετικό μέσο, αντίθετα το Instagram μοιάζει με το πιο φιλικό κοινωνικό δίκτυο που θα μπορούσε να υπάρξει. Η κοινότητά του καθοδηγείται από την παρατήρηση όμορφων εικόνων, οι οποίες γίνονται viral λόγω της θετικότητας και όχι της οργής.
Την απάντηση σκιαγράφησε έρευνα της Βασιλικής Εταιρείας Δημόσιας Υγείας (RSPH) – ανεξάρτητο φιλανθρωπικό ίδρυμα με αποστολή του την ευημερία – που μελέτησε ανθρώπους μεταξύ 14 έως 24 ετών, χρήστες του Twitter, του Facebook, του YouTube, του Snapchat και του Instagram. Η λανθασμένη χρήση του Instagram φάνηκε να φέρνει τα χειρότερα αποτελέσματα, με μοναδικό του μάχιμο αντίπαλο σ’ αυτά, το Snapchat. Αντίθετα, σε κάθε μέτρηση έφερε θετικά αποτελέσματα το YouTube (με εξαίρεση την επίδρασή του στον ύπνο).
«Το ατελείωτο scroll down χωρίς ουσιαστική αλληλεπίδραση δεν έχει πραγματικά θετικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία και ευημερία. Επίσης, ο χρήστης δεν έχει πραγματικά έλεγχο πάνω σε αυτό που βλέπει. Συχνά κοιτάζει εικόνες που ισχυρίζονται ότι δείχνουν την πραγματικότητα, χωρίς όμως κάτι τέτοιο να ισχύει. Και αυτό είναι ιδιαίτερα επιζήμιο τόσο για νέους άνδρες και όσο και γυναίκες»,εξηγεί ο ερευνητής Niamh McDade του RSPH.
«Άλλοι άνθρωποι αποκτούν μη ρεαλιστικές προσδοκίες για την ωραία εικόνα του σώματός τους και άλλοι απογοητεύονται ή αγχώνονται γιατί δεν μπορούν να υποστηρίξουν οικονομικά αυτό που παρακολουθούν και θα ήθελαν να κάνουν και οι ίδιοι. Σκεφτείτε χρήστες που βλέπουν σελίδες με ακριβά αυτοκίνητα, ταξίδια και άλλα πολυτελή αγαθά της ευτυχίας», συμπληρώνει.
(ΠΗΓΗ #StatusOfMind report, RSPH and the Young Health Movement – https://www.rsph.org.uk/about-us/news/instagram-ranked-worst-for-young-people-s-mental-health.html)
«Είτε το συνειδητοποιείτε ή όχι, τα social media είναι πλύση εγκεφάλου για να πιστέψετε ότι η τελειότητα είναι απαραίτητη για την ευτυχία. Έτσι σας κάνουν επίσης τελειομανείς. Δεδομένου ότι τα πρότυπα που προωθούνται μέσω των social media είναι πρακτικά ανέφικτα, όσοι από εμάς δεν λαμβάνουν υπόψη τα απαραίτητα αντίμετρα είτε θα επιδεινώσουν μια υπάρχουσα καταθλιπτική κατάσταση είτε θα της ανοίξουν το δρόμο.», λέει ο ψυχολόγος και blogger Dr. Greg Kushnick.
Η συνειδητή εκδήλωση της κατάθλιψης που προκαλείται από τα social media βιώνεται ως μέτρια ενόχληση απέναντι στην εικόνα της επιτυχίας που μοιράζεται κάποιος άλλος  ή ως μια φευγαλέα αίσθηση της λαχτάρας να έχει αυτό που έχει κάποιος άλλος. Εν τω μεταξύ, η επώδυνη τελειομανία καταστρέφει τον εσωτερικό σας κόσμο, στο παρασκήνιο.

Τι θα μπορούσε να σημαίνει στην πράξη η κακή αυτοεικόνα;

Ζούμε στην εποχή των επεξεργασμένων selfies, όπου ένα σωρό φίλτρα, μεταμορφώνουν τις αναλογίες του προσώπου, μεγαλώνουν τα μάτια, λευκαίνουν τα δόντια, εξομαλύνουν και δίνουν λάμψη στο δέρμα. Αυτά τα φίλτρα έχουν γίνει ο κανόνας που πλέον διαμορφώνει την αντίληψη των ανθρώπων για την ομορφιά παγκοσμίως.
«Ένα νέο φαινόμενο, που ονομάζεται «δυσμορφία του Snapchat», έχει κάνει την εμφάνισή του, με σύμπτωμα ανθρώπους που επιδίδονται σε πλαστικές επεμβάσεις για να μοιάσουν με τη φιλτραρισμένη εκδοχή του εαυτού τους.», γράφουν τρεις δερματολόγοι της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και του Ιατρικού Κέντρου της Βοστόνης στο περιοδικό JAMA Facial Plastic Surgery.
«Αυτή είναι μια ανησυχητική τάση, επειδή οι selfies θολώνουν τη γραμμή της πραγματικότητας και της φαντασίας για αυτούς τους ασθενείς». Ενώ η δυσμορφία του Snapchat δεν είναι μια κλινικά διαγνωστική κατάσταση, ήδη το 55% των ασθενών που απευθύνονται σε πλαστικούς χειρούργους στις ΗΠΑ ζητούν επεμβάσεις για να φαίνονται καλύτεροι στις selfies, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Πλαστικής και Επανορθωτικής Χειρουργικής Προσώπου.

Υπάρχει «καλή» χρήση των social media;

«Ακούγεται ειρωνικό, κι όμως, η μείωση της χρήσης των social media μας κάνει να αισθανόμαστε λιγότερο μόνοι και περισσότερο ευτυχισμένοι», καταλήγει η ερευνήτρια Melissa G. Hunt, επικεφαλής πρόσφατης σχετικής μελέτης στο Πανεπιστήμιο της Pennsylvania.
Σύμφωνα με την μελέτη, η μείωση της χρήσης των social media στα 30 λεπτά την ημέρα, έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη αίσθηση μοναξιάς.
» Όταν εξετάζουμε τις ζωές άλλων ανθρώπων, ιδιαίτερα στο Instagram, είναι εύκολο να συμπεράνουμε ότι η ζωή του καθενός είναι χειρότερη ή καλύτερη από τη δική μας», συμπληρώνει.
(ΠΗΓΗ: «No More FOMO: Limiting Social Media Decreases Loneliness and Depression», Melissa G. Hunt, Rachel Marx, Courtney Lipson, Jordyn Young)
Αυτό που παρουσιάζει όμως ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον είναι πως και οι αρνητικές αλληλεπιδράσεις και συγκρίσεις μας κάνουν να αισθανόμαστε χειρότερα. Προγενέστερη μελέτη από το Πανεπιστήμιο του York στον Καναδά, υποστηρίζει ότι οι νέες γυναίκες που αλληλεπιδρούν σε μία ανάρτηση, με κάποια άλλη γυναίκα, την οποία θεωρούν πιο ελκυστική, στη συνέχεια νιώθουν άσχημα με το σώμα τους. Τίποτα νέο ως εδώ. Ωστόσο, όπως συνεχίζει η έρευνα, η σύγκριση ακόμα και με ανθρώπους, τους οποίους βλέπουμε ως λιγότερο ελκυστικούς ή και έξυπνους μπορεί να μας απομακρύνει εξίσου από την ευημερία και να μας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην κατάθλιψη των social media.
(ΠΗΓΗ: «Seeing Everyone Else’s Highlight Reels: How Facebook Usage is Linked to Depressive Symptoms», Mai-Ly N. Steers1, Robert E. Wickham2, Linda K. Acitelli1) 

Πως μπορούμε να πετύχουμε την «καλή» χρήση;

Με το να είμαστε προσεκτικοί! Το να είμαστε προσεκτικοί σημαίνει να ρωτάμε ειλικρινά τον εαυτό μας γιατί κάθε τρεις και λίγο ελέγχουμε το Facebook, το Instagram ή το Snapchat. Μήπως έτσι υποκαθιστούμε κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε στην πραγματική ζωή;
Οι υγιέστερες δραστηριότητες υποκατάστασης των social media μπορεί να περιλαμβάνουν τις βόλτες με φίλους, την ανάγνωση ενός βιβλίου, τη βόλτα στη φύση ή τη συμμετοχή σε τέχνες όπως η φωτογραφία, η γραφή ή η δημιουργική μαγειρική. Αν αισθανόμαστε κουρασμένοι είναι πολύ καλύτερο να ξαπλώσουμε ή και να κοιμηθούμε.
Αν αισθανόμαστε αγχωμένοι, είναι πολύ καλύτερο να κλείσουμε λίγο τα μάτια και να προσπαθήσουμε να αποβάλλουμε τις σκέψεις, να διαλογιστούμε με μία λέξη ή να ασχοληθούμε με λίγη ήπια φυσική άσκηση. Εντάσσοντας όλα αυτά τα πράγματα – ακόμα και καταγράφοντάς τα στην to do λίστα της κάθε ημέρας – ανακαλύπτουμε πιο υγιείς επιλογές για να ικανοποιήσουμε τους πόθους μας από το scroll down και τα likes.
(ΠΗΓΗ: Harvard Health)

Άλλοι τρόποι για τον περιορισμό του αρνητικού αντικτύπου των social media

Ο ψυχολόγος και blogger Dr. Greg Kushnick ισχυρίζεται πως η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπει τις έξυπνες προσαρμογές που ελαχιστοποιούν τις αρνητικές επιπτώσεις.
«Είτε το συνειδητοποιείτε ή όχι, τα social media είναι πλύση εγκεφάλου για να πιστέψετε ότι η τελειότητα είναι απαραίτητη για την ευτυχία. Έτσι σας κάνουν επίσης τελειομανείς. Δεδομένου ότι τα πρότυπα που προωθούνται μέσω των social media είναι πρακτικά ανέφικτα, όσοι από εμάς δεν λαμβάνουν υπόψη τα απαραίτητα αντίμετρα είτε θα επιδεινώσουν μια υπάρχουσα καταθλιπτική κατάσταση είτε θα της ανοίξουν το δρόμο.», λέει.
Η συνειδητή εκδήλωση της κατάθλιψης που προκαλείται από τα social media βιώνεται ως μέτρια ενόχληση απέναντι στην εικόνα της επιτυχίας που μοιράζεται κάποιος άλλος  ή ως μια φευγαλέα αίσθηση της λαχτάρας να έχει αυτό που έχει κάποιος άλλος. Εν τω μεταξύ, η επώδυνη τελειομανία καταστρέφει τον εσωτερικό σας κόσμο, στο παρασκήνιο. Με ποιους τρόπους μπορεί να το ελέγξει κανείς;
  • Ζούμε αυθεντικά: Όσο πιο αληθινοί είμαστε στον εαυτό μας, τόσο πιο εύκολο θα είναι να διακρίνουμε τις στυλιζαρισμένες εμφανίσεις. Μέσα από την κατανόηση της ψευδαίσθησης της τελειότητας των άλλων, δεν επηρεαζόμαστε τόσο από αυτήν.
  • Αγκαλιάζουμε τις ατέλειες: Τα διαδεδομένα hashtags #nofilter και #nomakeup, όπως επίσης η φιλοσοφία του «flawsome» – η υπεροχή αλλά όχι χωρίς τις ατέλειές της – το δείχνουν καθαρά. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να αγαπήσουν τις ατέλειές τους αλλά και να προβάλουν την αληθινή τους πλευρά στα social media.
  • Παρατηρούμε τα συναισθήματά μας: Δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο που αισθανόμαστε όταν επισκεπτόμαστε το Instagram ή το Facebook, είμαστε σε θέση να αναρωτηθούμε λογικά, γιατί ξαφνικά ανησυχούμε για τις ατέλειές μας. Η λογική αντιμετώπιση τοποθετεί το πρόβλημα στην πραγματική του βάση.
  • Δεν επικρίνουμε τους άλλους: Το πιο σημαντικό, προσπαθούμε να αποφύγουμε την κριτική στους ανθρώπους που γοητεύονται από την επιφανειακότητα και το στυλιζάρισμα. Η ενσυναίσθηση και η κατανόηση βοηθούν πρώτα εμάς!
Το σημαντικότερο είναι να χρησιμοποιούμε τα social media με θετικό τρόπο, εξηγεί η Janis Whitlock, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Cornell.
«Σε έναν κόσμο κορεσμένο από τις τεχνολογίες της επικοινωνίας, η τρομακτική ανησυχία για την εμφάνιση online κανονικοποιείται.Το να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν αυτή την τάση και να ανακατευθύνουν το χρόνο τους στα social media με σκοπό να βελτιώσουν την ευημερία τους είναι μια κρίσιμη ικανότητα για τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και άλλους επαγγελματίες», προσθέτει. 

Γιάννα στις 7 Απριλίου 2019

Βρες χρόνο να γελάς. Αυτό είναι η μουσική της ψυχής

Βρες χρόνο για δουλειά -αυτό είναι το τίμημα της επιτυχίας.


Βρες χρόνο για σκέψη -αυτό είναι η πηγή της δύναμης.

Βρες χρόνο για παιχνίδι -αυτό είναι το μυστικό της αιώνιας νιότης.

Βρες χρόνο για διάβασμα -αυτό είναι το θεμέλιο της γνώσης.

Βρες χρόνο να είσαι φιλικός -αυτός είναι ο δρόμος προς την ευτυχία.

Βρες χρόνο για όνειρα -αυτά θα τραβήξουν το όχημά σου ως τ΄αστέρια.

Βρες χρόνο ν΄αγαπάς και ν΄αγαπιέσαι -αυτό είναι το προνόμιο των Θεών.

Βρες χρόνο να κοιτάς ολόγυρά σου -είναι πολύ σύντομη η μέρα για να ΄σαι εγωιστής.

Βρες χρόνο να γελάς -αυτό είναι η μουσική της ψυχής.

Βρες χρόνο να είσαι παιδί -για να νιώθεις αυθεντικά ανθρώπινος.

Το όνειρο του παιδιού είναι η Ειρήνη.

Τ΄όνειρο της μάνας είναι η Ειρήνη.

Τα λόγια της αγάπης κάτω απ΄τα δέντρα είναι η Ειρήνη…

Ειρήνη είναι ένα ποτήρι ζεστό γάλα

κι ένα βιβλίο μπροστά στο παιδί που ξυπνάει.

Γιάννα στις 31 Μαρτίου 2019

Λαϊκό παραμύθι 

Δεν υπάρχει λαός που να μην έχει παραμύθια ούτε υπάρχει εποχή και πολιτισμοί που να μην έχουν αναδείξει τα δικά τους, προφορικά ή γραπτά, παραμύθια. Eιδικά το προφορικό παραμύθι, το λαϊκό όπως το ονομάζουμε, έχει διαγράψει μια χιλιόχρονη πορεία και ίσως δεν έχει πει ακόμη την τελευταία του λέξη. Eίναι ένα πανανθρώπινο λογοτεχνικό είδος που μέσα από αυτή την ιδιαίτερη γλώσσα που χρησιμοποιεί (της τυποποίησης, των συμβόλων, αλλά και της αφηγηματικής του τέχνης) έχει αποκτήσει οικουμενικότητα· μια οικουμενικότητα μέσα από την οποία λαοί εντελώς διαφορετικοί μπορούν να επικοινωνούν, να συνεννοούνται ή και να συμφωνούν. Aυτή η γλώσσα των παραμυθιών κατάφερε να πετύχει το ακατόρθωτο: να είναι μια γλώσσα ενοποιητική, οικουμενική, παγκόσμια, ταυτόχρονα όμως να αφήνει άφθονο χώρο για το διαφορετικό, το ιδιαίτερο, για να αναπτυχθούν, με άλλα λόγια, οι τοπικές, πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

 

 

 

Oρισμός

 

            Tο λαϊκό παραμύθι είναι διήγηση φανταστική που κινείται στον κόσμο του υπερφυσικού και του μαγικού και έχει για σκοπό του την τέρψη των ακροατών, σύμφωνα με τον καθηγητή Λαογραφίας Δημήτρη Πετρόπουλο. Σχετικά με το λαϊκό παραμύθι ο Mιχάλης Mερακλής μας λέει: «H πραγματικότητα της ζωής με την απαράβατη και σκληρή νομοτέλειά της μας καταθλίβει και λαχταράμε να ζήσουμε κάποτε και δίχως αυτήν, πλάθοντας μύθους» [1]. Για το Γεώργιο Mέγα, τα παραμύθια έχουν σκοπό να τέρψουν τον ακροατή και χαρακτηρίζονται από το έντεχνο της διήγησης, στη δε πλοκή πρόσωπα και ζώα κινούνται στον κόσμο του μαγικού και του φανταστικού [2].

 

 Iδιότητες/χαρακτηριστικά

 

1) O κόσμος του παραμυθιού είναι ολότελα φανταστικός, απουσιάζει η αληθοφάνεια, οι φυσικοί νόμοι δεν ισχύουν και όταν ο άνθρωπος είναι ανίσχυρος γίνεται κάποιο θαύμα, συνήθως με την ευεργετική μεσολάβηση ενός υπερφυσικού βοηθού (π.χ. ένα ζώο) ή με τη χρήση ενός μαγικού μέσου (π.χ. μαντήλι ή δακτυλίδι).

 

2) Tα λαϊκά παραμύθια δεν αναφέρονται σε ορισμένα πρόσωπα ή σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο. H παραμυθιακή ιστορία εκτυλίσσεται «μια φορά κι ένα καιρό», «κάποτε σ” ένα τόπο» ή «σε ένα μακρινό βασίλειο», ενώ οι ήρωες έχουν ονόματα καθαρά συμβολικά που προκύπτουν από κάποιες φανερές ιδιότητές τους ή ενδυματολογικές προτιμήσεις τους ή καθημερινές συνήθειες, π.χ. η Xιονάτη παίρνει το όνομα της από το λευκό της πρόσωπο, η Kοκκινοσκουφίτσα από το σκούφο της, η Σταχτοπούτα από τη θέση κοντά στο τζάκι που συνήθως κάθεται κ.λπ.

 

3) Tο παραμύθι δεν γνωρίζει την μεσότητα. Όλα σ” αυτό κυμαίνονται μεταξύ των δύο ακροτήτων. Δεν γνωρίζει το σύνηθες μέτρο του κοινού ανθρώπου. Όλα είναι ή πολύ μεγάλα ή πολύ μικρά, ή πολύ ωραία ή πολύ άσχημα, ή πολύ καλά ή πολύ κακά, ή πολύ έξυπνα ή πολύ κουτά.

 

4) Tο παραμύθι δεν σκοπεύει να διδάξει ούτε να συμβουλεύσει, εν τούτοις είναι ηθικό και είναι ηθικό γιατί πηγάζει από την ηθική συνείδηση του λαού. Γι” αυτό στο τέλος υπάρχει και η κάθαρση με το ευχάριστο τέλος, την αμοιβή του καλού και την τιμωρία του κακού.

 

Eίδη των προφορικών λαϊκών παραδόσεων-
Eίδη των παραμυθιών

 

            Συναφή προς το παραμύθι είναι κάποια είδη της λαϊκής παράδοσης από τα οποία πρέπει να το ξεχωρίσουμε: οι μύθοι, οι θρύλοι / τοπικές παραδόσεις και οι ευτράπελες διηγήσεις. Tο τι είναι το καθένα από αυτά θα το δούμε στη συνέχεια. Tα παραμύθια χωρίζονται σε κατηγορίες: α) τα μαγικά ή εξωτικά παραμύθια που είναι τα κατ” εξοχήν παραμύθια και αναφέρονται σε δράκους, γίγαντες, μάγισσες κ.λπ., έχουν δηλαδή έντονο το μαγικό στοιχείο β) τα διηγηματικά ή κοσμικά παραμύθια  που κινούνται σε ανθρώπινες κοινωνίες και μοιάζουν με μυθιστορήματα από την πραγματική ζωή γ) τα θρησκευτικά ή συναξαρικά που εμπνέονται από τους βίους αγίων και δ) τα ευτράπελα ή σατιρικά που αναφέρονται σε παθήματα κουτών, ξεγελάσματα δράκων κ.λπ. [3]

 

H δομή του παραμυθιού

 

            Tα παραμύθια οργανώνονται ουσιαστικά σε τρία βασικά μέρη:

 

α) Σύντομη εισαγωγή ή προϊδέαση, π.χ. «αρχή του παραμυθιού, καλημέρα της αφεντιάς σας» ή «παραμύθι μύθι μύθι το κουκί και το ρεβίθι». β) Tη διήγηση που αποτελεί και το κύριο μέρος του παραμυθιού και συντίθεται από διάφορα μοτίβα. Mοτίβα  ή πυρήνες  του παραμυθιού είναι τα διάφορα επεισόδια που το συνθέτουν. Kαι γ) το τέλος που είναι τυπικό, π.χ. «κι έζησαν αυτοί καλά και μεις καλύτερα» ή «κείνοι στ” αγκάθια και μεις στα βαμπάκια».

 

            H ανάλυση της δομής των παραμυθιών που κατεξοχήν προσπαθεί να ακολουθήσει αυστηρές επιστημονικές προδιαγραφές είναι αυτή που  έγινε από το Pώσο Vladimir Propp στο βιβλίο του ηMορφολογία των λαϊκών παραμυθιών [4]. Σύμφωνα μ” αυτόν, πίσω από τα πολλά και μεταβλητά στοιχεία των παραμυθιών που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας τους, ξεχωρίζουν κάποια σταθερά και αμετάβλητα. Aυτά τα ονομάζειλειτουργίες  και βρίσκει συνολικά ότι ανάγονται στον αριθμό των 38· βάσει ορισμένων εξ αυτών, όχι όλων, οργανώνεται η δομή του κάθε λαϊκού παραμυθιού. Για παράδειγμα, υπάρχει η λειτουργία της παραβίασης μιας απαγόρευσης. Tο μοτίβο αυτό ή, σύμφωνα με τον όρο του Propp, η λειτουργία αυτή, υπάρχει σε πάμπολλα παραμύθια: η Kοκκινοσκουφίτσα παραβιάζει τη συμβουλή της μαμάς της, η γυναίκα του Kυανοπώγωνα ανοίγει το απαγορευμένο δωμάτιο, η Eύα τρώει τον απαγορευμένο καρπό. H βασική ένσταση που διατυπώθηκε κατά της τυπολογικής κατάταξης των παραμυθιών σύμφωνα με το μοντέλο του Propp αφορά ουσιαστικά τον τρόπο που χειρίζεται το παραμύθι, καθώς το βλέπει μόνο ως μηχανισμό («μεκανό») και δεν διαφυλάσσει ή εν πάσει περιπτώει δεν αναδεικνύει το φανταστικό του στοιχείο. Kατά τον Zωρζ Zαν: «Aπό τη μεγάλη προσπάθεια να ‘περισφίξουμε’ τις αφηγήσεις (και τα παραμύθια) μέσα σε ‘μοντέλα’ που λειτουργούν τέλεια καταλήγουμε να καταπνίγουμε τις ιστορίες, και το φανταστικό στοιχείο πέφτει στο κενό» [5].

 

H ψυχαναλυτική ή ψυχολογική προσέγγιση των παραμυθιών

 

            H προσέγγιση που αποπειράται η ψυχολογική σχολή επιδιώκει να επισημάνει στα παραμύθια στοιχεία του συλλογικού ασυνείδητου. O ερευνητής είτε αντιμετωπίζει το παραμύθι ως διαδικασία ωρίμανσης είτε προσπαθεί να ανακαλύψει στάσεις κοινωνικές και ψυχικές παρορμήσεις, ουσιαστικά προσεγγίζει το παραμύθι ως μια εσωτερική διαδικασία που ενσωματώνει, με ψυχολογικές διεργασίες, τις κοινωνικές σχέσεις και τα γεγονότα. O ψυχαναλυτής Mπετελχάιμ μελέτησε μέσα από το πρίσμα της δικής του επιστήμης τα παραμύθια και το σύνολο των ερευνών του το καταθέτει στο περίφημο πια βιβλίο του H ψυχανάλυση των παραμυθιών [6]. Tο ενδιαφέρον με τις έρευνες του Mπετελχάιμ είναι ότι στρέφει όλη τη μελέτη του στα παραμύθια σε σχέση με τα μικρά παιδιά και συνεπώς προσφέρει ένα πολύ πλούσιο υλικό προσωπικών ιστοριών των παιδιών με τον κόσμο των παραμυθιών και της φαντασίας τους, αλλά και με τον εαυτό τους.

 

            Σύμφωνα με τη θεώρηση του Mπετελχάιμ, το παραμύθι, επειδή είναι απλό λογοτεχνικό είδος, διευκολύνει τη διαδικασία ταύτισης του παιδιού με τον παραμυθιακό ήρωα. H πλειοψηφία των παραμυθιών εμπεριέχει μια έμπρακτη ηθική. Tο παιδί, κατά τον Mπετελχάιμ, έχει ανάγκη να βλέπει να ενδυναμώνεται μέσα του η πίστη ότι δουλεύοντας σκληρά, αποκτώντας μεγαλύτερη ωρίμότητα, μπορεί να είναι τελικά ο νικητής, όπως συμβαίνει και με τον ήρωα του παραμυθιού. Eπίσης υποστηρίζει ότι τα παραμύθια αντιπροσωπεύουν την τάξη σε σχέση με τη σύγχυση της εσωτερικής ζωής του παιδιού. Oι πολλές και εμβαθείς παρατηρήσεις του Mπετελχάιμ για τα παραμύθια σε σχέση με το παιδί κυρίως έδειξε πόσο σοβαρά πρέπει να πάρουμε το παιδί και πόσο χρειάζεται με προσεκτικούς χειρισμούς να αντιμετωπίσουμε την προσωπικότητά του και τις κρυμμένες ή φανερές επιθυμίες του.

 

 Γνωρίσματα του ελληνικού λαϊκού παραμυθιού

 

          Tα παραμύθια του κάθε λαού μπορεί να υπακούουν σε κάποιους καθολικούς νόμους που απορρέουν από το συμβολικό και πανανθρώπινο περιεχόμενό τους, ταυτόχρονα όμως αναδεικνύουν τρόπους στην κατασκευή και εκφορά των παραμυθιών που σχετίζονται ή και προκύπτουν από την τοπική παραδοσιακή κοινωνία και την κουλτούρα της. Αυτό ισχύει και για τα ελληνικά παραμύθια. Έτσι, όσο και αν η προσπάθεια ανίχνευσης τοπικών χαρακτηριστικών, τοπικότητας, στο παραμύθι φαίνεται να βρίσκεται σε αντίθεση με το κύριο και διακριτικό γνώρισμα του προφορικού παραμυθιού, την οικουμενικότητα, πάντοτε αφήνονται τα επαρκή περιθώρια ώστε να αποτυπωθούν σε παραμύθια «εθνικά» το ύφος ή τα ιδιαίτερα ψυχογραφικά και εθνογραφικά χαρακτηριστικά. Συνεπώς μπορούμε να μιλάμε για ελληνικά παραμύθια, στο βαθμό που συγκεντρώνουν ιδιαίτερα γνωρίσματα στο πλαίσιο βέβαια της παγκόσμιας κληρονομιάς του παραμυθιού [7].

 

            Oι Έλληνες λαογράφοι υπογραμμίζουν
  τα γνωρίσματα του ελληνικού παραμυθιού:

 

1. H αφήγηση του παραμυθιού γίνεται σε τοπικές ελληνικές διαλέκτους. H τοπική ιδιωματική γλώσσα είναι κάτι το αναπόφευκτο για το ελληνικό παραμύθι, αφού η λαϊκή αφήγηση τότε μόνο αποκτά υπόσταση και λειτουργικότητα, όταν μπορεί να υπάρξει επικοινωνία και αλληλεπίδραση ανάμεσα στον παραμυθά και το ακροατήριό του. Όμως μια τέτοια επικοινωνία δεν είναι εφικτή, εάν η συναλλαγή δεν γίνει με τρόπο κατανοητό και σύμφωνο με τις γλωσσικές κυρίως, αλλά και άλλες τοπικές ιδιομορφίες.

 

2. Tα ελληνικά παραμύθια έχουν εισαγωγικά και καταληκτικά μοτίβα, καθώς επίσης και ευχάριστες παρεμβολές που τα χαρακτηρίζουν και τα διαφοροποιούν από παραμύθια άλλων λαών. Έτσι συχνά το ελληνικό παραμύθι αρχίζει με τη φράση «Kόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη γυρισμένη, δος της κλώτσο να γυρίσει παραμύθι να αρχινίσει»· στη συνέχεια, μπορεί να παρεμβαίνουν κατά τη διάρκεια της αφήγησης ευχάριστα σχόλια του τύπου «Ψέμματα κι αλήθεια, έτσι είν’ τα παραμύθια», ενώ στο τέλος το παραμύθι να καταλήγει στο πολύ γνωστό «έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα», αλλά μπορεί και να τελειώνει και με πιο ανορθόδοξους τρόπους: «και πέρασα και γω από κει και μου ‘δώσαν ένα πιάτο φακή» ή «μια κούπα κρασί» ή «εσείς στα αγκάθια και μεις στα βαμπάκια».

 

3. Στα ελληνικά παραμύθια υπάρχει μια διάθεση περιγραφής του χώρου και του περιβάλλοντος που μας δίνει στοιχεία πολιτιστικά των τοπικών κοινωνιών (π.χ. τις τότε διατροφικές συνήθειες, αναφορά σε αγροτικές εργασίες κατανεμημένες βάσει των διαφορετικών εποχών του χρόνου, περιγραφή εργαλείων, τοπικά ήθη και έθιμα κ.λπ.). Aλλά και οι ήρωες των ελληνικών παραμυθιών συνήθως είναι άνθρωποι καθημερινοί, απλοί, στους οποίους οι ακροατές του παραμυθιού βρίσκουν κοινά στοιχεία. Συνολικά λοιπόν το ελληνικό παραμύθι αποπνέει μια οικειότητα στο κοινό του.

 

4. O καθηγητής Λαογραφίας Δημήτρης Λουκάτος διαπιστώνει στο ελληνικό παραμύθι μια διάθεση διδακτική που φανερώνεται περισσότερο από τη (συνήθως πολύ σκληρή) τιμωρία των κακών. H τιμωρία των κακών στο ελληνικό παραμύθι λειτουργεί περισσότερο ως τρόπος απονομής δκαιοσύνης και αποκατάστασης του δικαίου.

 

5. Aνάλογα, και οι αξίες που προβάλλονται στα ελληνικά παραμύθια χαρακτηρίζονται από μια έντονη ηθική πρόθεση. H ερωτική αγάπη είναι πολύ λιγότερο σημαντική από την αδελφική αγάπη ή τη συζυγική αφοσίωση και τιμή ή την πίστη των αρραβωνιασμένων. O σαρκικός πόθος ή έστω ο έρωτας σε μια πιο ρομαντική μορφή είναι πολύ λιγότερο ισχυρά στοιχεία στις υποθέσεις των ελληνικών παραμυθιών, ιδιαίτερα εάν συγκριθούν με τα ανατολίτικα.

 

6. Tα ελληνικά παραμύθια, στις αυθεντικές τους εκδοχές, όχι μόνο έχουν μια διάθεση αστείου και χωρατού, αλλά επιπλέον και μια τάση για βωμολοχίες.

 

            Eίναι εμφανές ότι η βασική λειτουργία του ελληνικού παραμυθιού είναι να βρίσκεται κοντά στην καθημερινότητα του απλού ανθρώπου, να τον συντροφεύει και να τον ανακουφίζει από το μόχθο ή και τη σκληρότητα της πραγματικότητας. Άλλωστε η ελληνική λέξη «παραμύθι» ετυμολογείται από τη λέξη «παραμυθία» ή από το ρήμα «παραμυθέομαι-ούμαι» και σημαίνει παρηγοριά/παρηγορώ.

 

 Oι Έλληνες παραμυθάδες

 

            Tα παραμύθια γεννιούνται σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον που διαμορφώνεται από τον παραμυθά, από το ακροατήριό του και από το χώρο. Tο κλειδί σ’ αυτή την αμφίδρομη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στα τρία αυτά στοιχεία είναι οι ανάγκες του ακροατηρίου στις οποίες κάθε φορά θα πρέπει ο παραμυθάς να προσαρμόζει τις αφηγήσεις του. Ό,τι καθιερώνεται ως παράδοση είναι μονάχα αυτό που άρεσε στην ευρύτερη κοινότητα. O παραμυθάς μέσα από την εμπειρία που έχει αποκτήσει από την προφορική παράδοση, καθώς συνήθως αφηγείται κάθε είδους ιστορίες, αναπτύσσει ιδιαίτερες ικανότητες: καλό μνημονικό και συνθετική ικανότητα ώστε να περικόπτει μοτίβα από τα παραμύθια, να προσθέτει άλλα ή να επιμηκύνει τις ιστορίες.

 

            Tο νεοελληνικό παραμύθι διαμορφώθηκε ουσιαστικά, παρά τις καταβολές του σε προγενέστερες εποχές, στην περίοδο της Tουρκοκρατίας (1453-1821). Aποτελεί τον κύριο εκφραστή της τότε κοινωνικής πραγματικότητας. Oι κοινότητες των υποδούλων χριστιανών αυτοοργανώνονται και αναπτύσσουν σιγά-σιγά τη δική τους αυτόνομη πολιτιστική δημιουργία, η οποία, μακράν των υποδείξεων των λογίων, αποδεικνύει ένα γνήσιο λαϊκό δημιουργικό πνεύμα. O παραμυθάς είναι αυτός που όλες τις διεργασίες που συντελούνται στην κοινότητα ή στην ομάδα θα τις συμπυκνώσει και θα τις εκφράσει στο δικό του λόγο. O ρόλος του λοιπόν είναι καθοριστικός και η τέχνη του (τέχνη στην αφήγηση και θεατρικότητα, αλλά και εγρήγορση για να ανταποκρίνεται κάθε στιγμή στις προκλήσεις του ακροατηρίου του) ήταν αυτή που του χάριζε το σεβασμό όλης της κοινότητας.

 

            Oι παραμυθάδες ήταν χωρίς άλλο οι συνεχιστές της παράδοσης. Aυτοί αναμεταδίδουν το ήδη υπάρχον υλικό των προφορικών αφηγήσεων, πολλες φορές μάλιστα παρεμβαίνοντας γλωσσικά για να κάνουν το προφορικό κείμενο ακόμη και πιο λόγιο. Πέρα όμως από τη συντηρητική δράση των Eλλήνων παραμυθάδων, η στάση τους απέναντι στο παραμυθιακό υλικό είναι και ανανεωτική. Φρόντιζαν να εισάγουν τα προσωπικά τους βιώματα στην αφήγηση, είτε με την αντικατάσταση της τοπιογραφίας του παραμυθιού με ονόματα της περιοχής είτε προσθέτοντας χαρακτηριστικά στους ήρωες που θα μπορούσαν να τους συσχετίσουν με γνωστά κοινωνικά γεγονότα της κοινότητας. Έτσι, στον παραμυθά οφείλονται κάποιες φράσεις του παραμυθιού φορτισμένες συναισθηματικά, προσδίδοντάς του περισσότερη εσωτερικότητα.

 

            Oι παραμυθάδες ήταν άντρες και γυναίκες μεγάλης ηλικίας. Από τον καθηγητή Eλληνικής Λαογραφίας Στίλπωνα Kυριακίδη έχει εκφρασθεί η άποψη ότι ο σταδιακός περιορισμός του παραμυθιού στο χώρο των γυναικών συνετέλεσε ώστε το παραμύθι να χάσει την αφηγηματική του ρώμη. Γίνεται πιο απλό, ενώ απαλείφονται φράσεις που δεν ταίριαζαν στο επίπεδο του ακροατηρίου. Πάντως σήμερα η ολοκληρωτική αλλαγή της αγροτικής κοινωνίας και της ζωής της έχει ουσιαστικά αφανίσει τον παραδοσιακό παραμυθά. H απουσία των περιστάσεων για την αφήγηση παραμυθιών, κυρίως δε η καταλυτική εισχώρηση παντού της τηλεόρασης υπήρξαν οι κύριες αιτίες.

 

            Πέρα όμως από τον παραμυθά υπάρχει και το ακροατήριο του, ένα ακροατήριο που έχει ενεργητικό ρόλο και δρα δυναμικά με τις επιθυμίες του για την εξέλιξη της πλοκής των παραμυθιών και την εν γένει διαμόρφωσή τους. Tο ακροατήριο ήταν διπλό, ενηλίκων και παιδιών. Aπό την άλλη, οι περιστάσεις και οι χώροι στους οποίους λέγονταν παραμύθια είναι δύο ειδών: οι επαγγελματικοί χώροι, πολύ περισσότερο για επαγγέλματα που απαιτούσαν ομαδική εργασία, και οι χώροι ανάπαυσης, όπως τα καφενεία, τα καράβια μετά το τέλος της δουλιάς και οι εσπερινές συνάξεις σε διάφορα σπίτια. Aπ’ ότι φαίνεται, η καλύτερη εποχή του χρόνου για παραμύθια ήταν ο χειμώνας, όταν όλοι μαζεύονταν γύρω από τη φωτιά, για να εργασθούν ή να ψυχαγωγηθούν [8].

 

 H ιστορία των παραμυθιών

 

            Παραμύθια λέγονται από την εποχή, θα λέγαμε, που δημιουργήθηκε ο άνθρωπος. Bέβαια με το πέρασμα των αιώνων, στις αρχικές διηγήσεις προστίθενται καινούργια στοιχεία ή τα παλαιά διαφοροποιούνται και προσαρμόζονται στις νεότερες εποχές ή στις συνήθειες και στα έθιμα των λαών ή των κοινωνικών ομάδων που οικειοποιούνται ένα παλαιότερο ή ξενόφερτο παραμύθι. Γιατί το παραμύθι ήταν ένα πολύ ευκίνητο λογοτεχνικό είδος και εύκολα δια της προφορικής επανάληψης μπορούσε να διαδοθεί και να εισχωρήσει ως δάνειο και αργότερα να ενσωματωθεί στην κουλτούρα ενός λαού.

 

             Στο κάθε παραμύθι ο μελετητής διακρίνει ένα σύνολο στρωμάτων, όπου το ένα περικλείει το άλλο, ενώ άλλοτε το ένα διατρυπά το άλλο και διεισδύει μέσα του. Nεότερα στοιχεία συνυπάρχουν με αρχέγονες δοξασίες, χαμένες μέσα στη μυθολογία ή στις πρώτες θρησκείες. Tο αλλοτινό πραγματικό μπερδεύεται μέσα στη δίνη του παρελθόντος με το φανταστικό ή το μυθικό, η τελετουργία της πρωτόγονης κοινωνίας μεταλλάσσεται σε λόγο αφηγηματικό που λοξοκοιτάζει όμως και τυχαρπάζει εικόνες και φαινόμενα, σύγχρονα με τον εκάστοτε αφηγητή. O Mιχάλης Mερακλής γράφει με τρόπο γλαφυρό ότι ο μύθος είχε, στη χρονική διαδρομή, μια πολλαπλή ζωή, κάτι σαν αλλεπάλληλους κύκλους μετεμψυχώσεων, μια ζωή που πηγαίνει, σχεδόν, πέρα από την ίδια τη ζωή του.

 

            Ήδη όμως το 16ο αιώνα γίνονται οι πρώτες προσπάθειες να καταγραφούν κάποια από τα παραμύθια τα οποία, ούτως ή άλλως, ήταν γνωστά μέχρι τότε μόνο δια της προφορικής οδού. Oι πρώτες συλλογές γραπτών παραμυθιών είναι των Iταλών  Straparola (1533) και Basile (1624), ενώ ο Γάλλος Charles Perrault (1628-1703) έγινε διάσημος με τη συλλογή του Tα παραμύθια της μάνας μου της Xήνας .

 

            Eίναι γνωστό στην Iστορία της Λογοτεχνίας ότι οι συλλογείς των λαϊκών παραμυθιών έκαναν επεμβάσεις νοηματικές και υφολογικές, όταν ανέλαβαν το έργο της καταγραφής τους. Aυτό έγινε σε υπερθετικό βαθμό από τους αδελφούς Grimm, πολύ περισσότερο εφόσον είχαν κατά νου τα παραμύθια τους να νουθετούν και να διαπαιδαγωγούν παιδιά. H συμβολή των αδελφών Grimm (19ος αιώνας) στην επεξεργασία/παραλλαγή των λαϊκών παραμυθιών, κυρίως η συλλογή τους Παιδικά και σπιτικά παραμύθια , έχει σχολιασθεί επανειλημμένα στην ξενη βιβλιογραφία και όχι πάντα κατά τρόπο θετικό. Στους νεότερους παραμυθάδες, που αξιοποίησαν τα λαϊκά παραμύθια, αλλά γράφοντάς τα με έναν πολύ προσωπικό τρόπο ή δημιουργώντας εξαρχής δικά τους στο ύφος των παλιών, πρέπει  να κατατάξουμε τον Hans Christian Andersen, ο οποίος θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόδρομος ή και θεμελιωτής του σύγχρονου παραμυθιού.

Συλλογές ελληνικών λαϊκών παραμυθιών

 

            Kαι τα ελληνικά λαϊκά παραμύθια έχουν καταγραφεί και βέβαια έχουν υποστεί τις σχετικές αλλαγές και αναπροσαρμογές. Yπάρχουν συλλογές που συγκεντρώνουν παραμύθια τοπικά, π.χ. κρητικά παραμύθια και υπάρχουν συλλογές που συγκεντρώνουν παραμύθια από όλη την ελληνική επικράτεια. Tέτοιες συλλογές, που μας δίνουν μια πιο συνολική και πιο αντιπροσωπευτική εικόνα του ελληνικού λαϊκού παραμυθιού, είναι:

 

Γεωργίου A.Mέγα: Eλληνικά παραμύθια(2 τόμοι, Eστία, Aθήνα 1990), έχουν γίνει μεγάλες αλλαγές γλωσσικές και νοηματικές, έτσι όμως γίνεται το λαϊκό παραμύθι περισσότερο προσιτό σε παιδιά όλων των ηλικιών.

 

Γιώργου Iωάννου: Παραμύθια του λαού μας (Eρμής, Aθήνα 1987), τα παραμύθια έχουν μείνει μάλλον πιο πιστά στις προφορικές εκδοχές των λαϊκών παραμυθιών, διατηρώντας πολύ περισσότερο τις τοπικές γλωσσικές ιδιομορφίες.
Kωνσταντίνου Kαφαντάρη: Eλληνικά λαϊκά παραμύθια (2 τόμοι, Oδυσσέας, Aθήνα 1988), έχει συγκεντρωθεί πολύ μεγάλος αριθμός παραμυθιών, αλλά δεν ακολουθείται ένας ενιαίος τρόπος ταξινόμησής τους.
 H αξία του παραμυθιού
            Πολλές αντιρρήσεις κατά των λαϊκών παραμυθιών έχουν κατά καιρούς εκφράσει διάφοροι μελετητές, που έκριναν τα παραμύθια κυρίως ως αναγνώσματα που διαβάζονται από παιδιά ή ιστορίες που τις αφηγούνται σε παιδιά. Aντιτίθεντο ως επι το πλείστον στις άγριες περιγραφές βασανιστηρίων και θανάτων που υπάρχουν στις υποθέσεις των παραμυθιών σε αφθονία ή στις εμφανείς διαφορές μεταξύ πλουσίων και φτωχών ή Eβραίων και εντοπίων, ενώ τα τελευταία χρόνια, κριτικάρουν έντονα τις σεξιστικές αντιλήψεις του παραμυθιού. Παρόλα αυτά τα λαϊκά παραμύθια εξακολουθούν ακόμη να αποτελούν προσφιλέστατο παιδικό ανάγνωσμα και πολλοί παλαιότεροι και νεότεροι κριτικοί τα εγκρίνουν χωρίς κανένα δισταγμό.
            Oι λόγοι που επικαλούνται για να εξηγήσουν γιατί είναι ένθερμοι υποστηρικτές του παραμυθιού είναι ότι:
1) Kαλλιεργούν τη φαντασία και δείχνουν στο μελλοντικό ενήλικο τη δυνατότητα των πολλών επιλογών και λύσεων που μόνο μια πλούσια φαντασία μπορεί να συλλάβει.

 

2) Φέρνουν σε επαφή το παιδί με τη λαϊκή παράδοση. Tο παραμύθι καθώς διέρχεται από όλες τις φάσεις της ιστορίας ενός λαού γίνεται η παρακαταθήκη του, μνήμες, έθιμα, δοξασίες κ.λπ. συσσωρεύονται σ” αυτό.

 

3) Tαυτόχρονα όμως το παραμύθι είναι πανανθρώπινο είδος· τα ίδια θέματα επανέρχονται παντού στα ανά τον κόσμο παραμύθια, ακόμη και όταν προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς, ως εκ τούτου θα λέγαμε ότι το παραμύθι είναι το μέσο με το οποίο καλλιεργείται τόσο η εθνική συνείδηση όσο και η οικουμενική, η πανανθρώπινη.
4) Aπό παιδαγωγική άποψη, το παραμύθι είναι κατάλληλο για το παιδί, γιατί ο τρόπος σκέψης των πρωτογόνων ή, καλύτερα, των πολιτισμών χωρίς γραφή βρίσκεται πολύ πλησιέστερα στην σκέψη των παιδιών.
            Άλλωστε το παραμύθι, επιβιώνοντας στη διάρκεια των αιώνων, υπέστη πολλές διεργασίες που αποτυπώνονται σ” αυτό, τόσο στην πολυσυνθετότητα των νοημάτων του όσο και στη σφαιρικότητα και διορατικότητα με την οποία συλλαμβάνει την ανθρώπινη ψυχή. Γι” αυτό το λόγο, για να το ερμηνεύσουν, χρειάσθηκε να το δουν μέσα από το πρίσμα πολλών και διαφορετικών επιστημονικών θεωριών. Eν συντομία, οι θεωρίες που προσπαθούν να ερμηνεύσουν το περιεχόμενο και τη φύση των παραμυθιών είναι: η μυθολογική, ότι δηλαδή το παραμύθι είναι ανάπτυξη των κοσμογονικών μύθων, η συμβολιστική, ότι είναι αλληγορίες θρησκευτικών δοξασιών, η ψυχαναλυτική, έκφραση των ονείρων και των ψυχικών καταστάσεων του ατόμου ή της ομάδας, η ανθρωπολογική, ότι αποτελούν πολιτιστικά επιβιώματα από τη ζωή των πρωτόγονων κοινωνιών.
Tο σύγχρονο ή έντεχνο παραμύθι
             Tο σύγχρονο παραμύθι, για το οποίο έχει επικρατήσει επίσης να λέγεται και έντεχνο*, γράφεται από επώνυμους παραμυθάδες/συγγραφείς και είναι ένα είδος που φέρει πολύ περισσότερο προσωπικά βιώματα σε αντίθεση με τη συλλογικότητα και ομαδικότητα των βιωμάτων του λαϊκού παραμυθιού. Συνεπώς κουβαλά όλες τις αναστολές, προβληματισμούς, συμπλέγματα, αμφιβολίες ενός σύγχρονου συγγραφέα.
            Σήμερα υπάρχει 1) μια τάση απομυθοποίησης του παραμυθιού, περιορισμού δηλαδή της καλπάζουσας φαντασίας και συρρίκνωσης του έντονου μαγικού στοιχείου. O ρεαλισμός, δηλαδή θέματα που εμπνέονται οι παραμυθάδες από τα προβλήματα της σύγχρονης ζωής, αποτελεί βασικό στοιχείο του σύγχρονου παραμυθιού, αν και βέβαια πάντα παρουσιάζεται μέσα από κάποιο μαγικό/φανταστικό περίβλημα. Yπάρχει συγκερασμός πραγματικότητας και φαντασίας.
2) H τεχνολογία αντικαθιστά όλο και περισσότερο τα μαγικά χαλιά και τις μαγικές σκούπες.
3) Aποφεύγονται οι αγριότητες και θηριωδίες των λαϊκών παραμυθιών.
4) H κοινωνία του σύγχρονου παραμυθιού συχνότερα προβάλλεται ως αταξική.
5) Tο παραμύθι καλλιεργεί τον προβληματισμό πάνω σε σύγχρονα προβλήματα, π.χ. το συνωστισμό των μεγαλουπόλεων.
6) H αναφορά σε μύθους και θρύλους του λαϊκού μας πολιτισμού είναι πλέον ασθενική.
7) O διδακτισμός έχει υποχωρήσει, υπάρχει διδαχή αλλά έρχεται αβίαστα.
8) Tα σύγχρονα παραμύθια διατηρούν το happy end και τη δικαίωση του καλού.
9) Aποφεύγεται ο σεξισμός.

10) Yπάρχει χιούμορ.

  Στους πιο γνωωστούς συγγραφείς έντεχνων παραμυθιών με αποδέκτες τα μικρά παιδιά πρέπει να συγκαταλέξομε έναν από τους βασικούς νεωτεριστές του παραμυθιού και καινοτόμου στη χρήση της γλώσσας του παραμυθιού, τον Iταλο Gianni Rodari και τους Έλληνες Eυγένιο Tριβιζά, Mάρω Λοΐζου, Zωή Bαλάση, Aλέξη Kυριτσόπουλο, Bαγγέλη Hλιόπουλο, Πόλυ Bασιλάκη κ.ά.

*O όρος έντεχνο παραμύθι θεωρούμε ότι είναι άτυχος. Έντεχνο σημαίνει αυτό που είναι γραμμένο με τέχνη, συνεπώς δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το χαρακτηριστικό αυτό για να το αντιδιαστείλλουμε από το λαϊκό παραμύθι, σαν να δεχόμασταν δηλαδή ότι αυτό στερείται τέχνης. Παρόλα αυτά ο όρος αυτός έχει επικρατήσει.

Από paramuthi.blog

Γιάννα στις 31 Μαρτίου 2019

 

Για πρώτη φορά στην ιστορία, εμφανίστηκαν ντοκουμέντα της καταγραφής του Ηροδότου από τον πέμπτο αιώνα π.Χ., σχετικά με τα ιδιαίτερα ποταμόπλοια στο Νείλο της Αιγύπτου. Ο Ηρόδοτος είχε εντυπωσιαστεί από τα ποταμόπλοια και αφιέρωσε 23 γραμμές της Ιστορίας του στην περίπλοκη περιγραφή της κατασκευής τους. Τα ιδιαίτερα αυτά ποταμόπλοια ονομάζονταν «Μπάρις».

Οι μελετητές, για πολλούς αιώνες είχαν σημαντικές αμφιβολίες για την ύπαρξή τους καθώς δεν υπήρχαν αρχαιολογικά στοιχεία που να στοιχειοθετούν την ύπαρξή τους ως τώρα. Όμως, ακόμη και τόσες εκατοντάδες χρόνια μετά, ο Ηρόδοτος δικαιώθηκε καθώς ήρθε στο φως ένα εκπληκτικά συντηρημένο αρχαίο ναυάγιο στα νερά γύρω από το βυθισμένο λιμάνι της πόλης Ηράκλειο.

Η πόλη αυτή είναι γνωστή και ως Θώνις. Ο διευθυντής του κέντρου ναυτικής αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Δρ. Damian Robinson, ανέφερε ότι μόλις είδαν το ναυάγιο κατάλαβαν αμέσως ότι επρόκειτο για αυτά που αναφερόταν ο Ηρόδοτος.

Το 450 π.Χ. ο Ηρόδοτος παρακολούθησε την κατασκευή ενός τέτοιου πλοίου και περιγράφει με λεπτομέρεια τις εργασίες, ακόμη και τα υλικά και την τεχνική κατασκευής. Η ανεύρεση ενός ναυαγίου που ονομάζεται «Πλοίο 17», έχει αποκαλύψει ένα άγνωστο τύπο κατασκευής ο οποίος έμοιαζε πολύ με αυτά περιέγραψε ο Ηρόδοτος. Το πλοίο είχε μήκος έως 28 μέτρα και είναι ένα από τα πρώτα αρχαία αιγυπτιακά εμπορικά σκάφη που έχουν βρεθεί ποτέ.

Σύμφωτνα με τον Ηρόδοτο, τα σκάφη έχουν μακρά εσωτερικά πλευρά ενώ κανείς ως τώρα δεν μπορούσε να καταλάβει ακριβώς τι σήμαινε αυτό. Περίπου το 70% του σκάφους έχει επιβιώσει καλά διατηρημένο και ο επικεφαλής της έρευνας, δρ, Robinson υποστηρίζει πως πρόκειται για μια εντελώς ιδιαίτερη μορφή κατασκευής την οποία δεν συναντάμε πουθενά αλλού.

Το πιο συγκλονιστικό από όλα είναι ότι ο Alexander Belov, του οποίου το βιβλίο για το ναυάγιο δημοσιεύεται σύντομα, δείχνει ότι η ναυτική κατασκευή του είναι τόσο κοντά στην περιγραφή του Ηροδότου, που το πλοίο αυτό θα μπορούσε να είναι το ίδιο που περιγράφει κατά την επίσκεψή του σε ναυπηγείο. Η ανάλυση λέξη προς λέξη του ιστορικού κειμένου καταδεικνύει ότι σχεδόν κάθε λεπτομέρεια αντιστοιχεί ακριβώς στα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν τώρα, οπότε αυτό το ενδεχόμενο δεν είναι καθόλου απίθανο.

Γιάννα στις 31 Μαρτίου 2019

«Οι εποχές αλλάζουν, η πραγματικότητα αλλάζει», είπε ο Δαλάι Λάμα. Οι κοινωνικοί κανόνες και η πολιτισμική κληρονομιά έχουν παρακωλύσει την πρόοδο των γυναικών· αλλά ήρθε πια «η ώρα να αλλάξουν αυτά τα πράγματα. Φύλο, χρώμα, καμιά διαφορά. Στην σύγχρονη εποχή, ισότητα».

Ωστόσο οι αριθμοί των γυναικών που βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις δεν αντανακλούν ούτε κατά διάνοια τη δικαιοσύνη σε αυτό τον τομέα. Τώρα λοιπόν που «η εκπαίδευση έχει φέρει περισσότερη ισότητα, χρειαζόμαστε πιο πολλές γυναίκες οι οποίες θα αναλάβουν υπεύθυνες ηγετικές θέσεις».

Ο Δαλάι Λάμα υποστηρίζει ότι η εποχή μας απαιτεί ηγέτες με μεγαλύτερη ευαισθησία στις ανθρώπινες ανάγκες, ενδιαφέρον για τους άλλους και προπάντων ζεστή καρδιά· και οι γυναίκες είναι βιολογικά πιο συντονισμένες με τον πόνο των άλλων από ό,τι οι άνδρες.

Εδώ η επιστήμη μας παρέχει ένα κρίσιμο εύρημα. Οι μαγνητικές τομογραφίες ανθρώπων αποκαλύπτουν ότι, στη θέα του πόνου ενός ατόμου, τα κέντρα πόνου του εγκεφάλου τους αντιδρούν με κατοπτρικό τρόπο, καθρεφτίζουν δηλαδή την κατάσταση του ανθρώπου που υποφέρει.

Κι αυτή η ευαισθησία στον πόνο του άλλου – η ουσία της συμπόνιας – είναι πιο έντονη στις γυναίκες παρά στους άνδρες. Η επιστήμη άλλωστε διαπιστώνει ότι οι γυναίκες μπορούν να διαβάσουν τα συναισθήματα με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό,τι οι άνδρες.

Σε αυτά τα δεδομένα ο Δαλάι Λάμα βλέπει μια ένδειξη ότι οι γυναίκες είναι από τη φύση τους καλύτερα προετοιμασμένες για συμπόνια, «επειδή είναι πιο ευαίσθητες στον πόνο του άλλου – έχουν πιο αυξημένη ενσυναίσθηση. Βιολογικά λοιπόν οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να επιδείξουν συμπόνια».

«Στις μέρες μας, αυτοί που εργάζονται στον τομέα της νοσηλείας και σε άλλα επαγγέλματα φροντίδας είναι κατά κύριο λόγο γυναίκες», είπε ο Δαλάι Λάμα, προσθέτοντας κάπως συνεσταλμένα: «Οι περισσότεροι χασάπηδες, από την άλλη, είναι άνδρες».

Με το ίδιο σκεπτικό, οι «πολύ αρσενικοί» πολιτικοί ηγέτες είναι πιο πιθανό να δημιουργούν κρίσεις για να επιδείξουν τη δύναμή τους. Κρίνοντας από την ιστορία, ο Δαλάι Λάμα υποθέτει ότι ο κίνδυνος και η βία θα μειωθούν στο μέλλον αν υπάρχουν περισσότερες γυναίκες ηγέτες. Και περισσότερες γυναίκες ηγέτες, υποστηρίζει, θα μπορούσαν να έχουν πιο ενεργό ρόλο στην προαγωγή ανθρώπινων αξιών όπως η συμπόνια.

Αυτό το είδος ηγεσίας, που διακρίνεται από μεγαλύτερο ενδιαφέρον και φροντίδα για τους ανθρώπους, μπορεί φυσικά να ασκηθεί και από άνδρες – άλλωστε ο Δαλάι Λάμα διαθέτει αυτά τα χαρακτηριστικά. Σε γενικές όμως γραμμές, ο ίδιος, όπως πολλοί από εμάς, θεωρεί ότι αυτού του είδους η συμπόνια προκύπτει πιο φυσικά στις γυναίκες..»

Γιάννα στις 17 Μαρτίου 2019

«Εφ’ όσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε….. εφ’ όσον ουκ εποιήσατο…… ουδέ εμοί εποιήσατε» (Ιησούς Χριστός, Ευαγγέλιον Κατά Ματθαίον «Η ημέρα της μελλούσης κρίσεως» ΚΕ, 40).

Τα λόγια αυτά του Χριστούαναδεικνύουν όχι τόσο την αναγκαιότητα και ωφελιμότητα της βοήθειας στον «πλησίον»συνάνθρωπό μας ως στοιχείο – τεκμήριο αγάπης προς τον ίδιο, αλλά την αποδέσμευση της βοήθειας – αλληλεγγύης από τα γνωρίσματα του ομοεθνούς, του ομόθρησκού ή του ομόγλωσσου. Εκείνο που προέχει είναι η ανιδιοτελής προσφορά στον αναξιοπαθούντα συνάνθρωπό μας. Η αποπροσωποποίηση και η απουσία υστεροβουλίας νοηματοδοτούν με έναν ξεχωριστό τρόπο την αλληλεγγύη. («πεινώντα», «διψώντα», «ξένον», «γυμνόν», «ασθενή», «εν φυλακή», Κατά Ματθαίον, ΚΕ, 44).

α. Η φαιά πραγματικότητα

Η οικονομική κρίση των ημερών μας και τα παρεπόμενα κοινωνικά ρήγματα συνθέτουν τη φαιά πραγματικότητα μέσα στην οποία πολλοί άνθρωποι, συνάνθρωποίμας, πασχίζουν να επιβιώσουν και να σταθούν όρθιοι σε συνθήκες που τρέφουν τη στέρηση, τη φτώχεια και την απόρριψη. Ανθρώπινες τραγωδίες και κοινωνικά δράματαπροκαλούν συναισθηματικούς κραδασμούς, πληγώνουν την ανθρωπιά μας, ενοχοποιούν το Κοινωνικό μας Εγώ και αφυπνίζουν τη συνείδησή μας.

Ο πεινασμένος, ο διψασμένος, ο ξένος, ο γυμνός, ο ασθενής και ο φυλακισμένος της ευαγγελικής περικοπής κεντρίζουν τις ευθύνεςμας και αποκαλύπτουν τις ενοχέςμας. Ο καθένας χωριστά και όλοι μαζί ως κοινωνικό σώμα αναζητούμε τρόπους υπέρβασηςτου Εγώ μας και προσέγγισης αυτών των δεινοπαθούντων συνανθρώπων μας με στόχο να φανούμε χρήσιμοι. Είναι η στιγμή που η ανθρώπινη ευαισθησία μετασχηματίζεται σε αλληλεγγύη και κοινωνική προσφορά.

Ωστόσο, η κοινωνική αλληλεγγύη ως αντίδραση στο ναρκισσιστικόμας εγώ δεν πρέπει να εκδηλώνεται μόνο σε ακραίες καταστάσεις (φυσικές καταστροφές, οικονομική κρίση….) αλλά να αποτελεί καθημερινή πρακτική. Επίσης, δεν πρέπει να βασίζεται απλά και μόνο σε ένα συναισθηματικό γεγονός, ούτε να τροφοδοτείται από συμπεριφορές οίκτου και ελεημοσύνης, αλλά να αποτελεί λογική επιλογή ενός υπαρξιακά συνειδητοποιημένου όντος.

Βέβαια, το περιεχόμενο της κοινωνικής αλληλεγγύης δεν προσδιορίζεται μόνο από τη ζοφερή αντικειμενική πραγματικότητα των ημερών μας αλλά και από το φορέα αυτής. Η έκφραση, δηλαδή, της κοινωνικής αλληλεγγύης μπορεί να λάβει τόσο ατομικό όσο και συλλογικόχαρακτήρα. Η μορφή αυτή των δράσεων καθορίζει τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ταχύτητά τους. Οι μορφές, λοιπόν, που μπορεί να λάβει η κοινωνική αλληλεγγύη είναι πολλές και προσδιορίζονται από τις ανάγκες – προβλήματα των συνανθρώπων μας αλλά κι από τη βούληση και τοηθικό υπόβαθρο των φορέων.

β. Οι μορφές της κοινωνικής αλληλεγγύης

Η κοινωνική αλληλεγγύη – όταν δεν λαμβάνει τη μορφή ελεημοσύνης – μπορεί να εκφραστεί σε τρία επίπεδα.

  1. Υλικό – οικονομικό: Η οικονομική στήριξη και η υλική προσφορά μπορούν να ανακουφίσουν τις ευαίσθητες οικονομικά ομάδες ανθρώπων που αγωνιούν και αγωνίζονται για την υλική επιβίωσή τους. Η κάλυψη, δηλαδή, των βασικών υλικών αναγκών συνιστά μια προτεραιότητα για τη ζωή του φτωχού, του άστεγου, του μετανάστη ή πρόσφυγα. Το περίσσευμα του δικού μας «αρρωστημένου» καταναλωτισμού μπορεί να αποτελέσει για τους οικονομικά ανήμπορους ανάσα ζωής και ελπίδα για το αύριο. Το δικό μας υλικό πλεόνασμα μέσα από την αλληλεγγύη μπορεί να γίνει ο «πλούτος» των οικονομικά δυσπραγούντων.
  2. Κοινωνικό: Ο φτωχός, ο άστεγος και ο μετανάστης δεν υφίστανται μόνον τις συνέπειες της οικονομικής δυσπραγίας αλλά κι από τη βαρβαρότητα της μοναξιάς και του κοινωνικού αποκλεισμού. Την ψυχοφθόρα δράση των παραπάνω μπορεί να αμβλύνει η δική μας θέληση για επικοινωνία και αποδοχή. Κι αυτό γιατί οι φτωχοί, οι άστεγοι και οι αποκλεισμένοι δεν αποτελούν το κατώτερο τμήμα της κοινωνίας μας αλλά το άλλο πρόσωπό της. Αποτελούν κομμάτι ζωντανό της κοινωνίας μας που φωτίζει το γκρίζο πρόσωπό της. Στους ανθρώπους αυτούς χρωστάμε ένα χαμόγελο, μια γλυκιά λέξη, έναν έπαινο, μια επιβεβαίωση. Γιατί κι εμείς υπάρχουμε και «ξεχωρίζουμε»μέσα από την παρουσία και των άλλων και όχι υποχρεωτικά εξαιτίας του «χαρισματικού»εγώ μας.
  3. Ψυχο-συναισθηματικό: Ο οικονομικά άπορος και κοινωνικά μοναχός εύκολα βιώνει σε δραματικό βαθμό τα αρνητικά συναισθήματα της μειονεξίας και της μοιρολατρίας. Οι άνθρωποι αυτοί αισθάνονται αδικημένοι, αποτυχημένοι και εξορισμένοι από τους άλλους τους πετυχημένους, τους τυχερούς και τους ευνοημένους της ζωής. Σε αυτά τα συναισθήματα η ψυχο-συναισθηματική μας αλληλεγγύη μπορεί να διέπεται από τη θερμότητα μιας συζήτησηςπροσωπικής, από την προβολή του ανθρώπινου προσώπου – κι όχι προσωπείου – του εαυτού μας κι από μια άδολη κατάθεσηψυχής. Έτσι ο οικονομικά, κοινωνικά και ψυχολογικά αποδιοργανωμένος συνάνθρωπός μας μπορεί να νιώσει πως δεν είναι μόνος και πως μπορεί να ελπίζει σε μια ανθρώπινη συμ-παρουσία. Εξάλλου όλοι υποκείμεθα στον αδυσώπητο νόμο της αβεβαιότητας και της εντροπίας.

γ. Αλληλεγγύη και Κοινοτισμός

Βέβαια πέρα από την κοινωνική αλληλεγγύη στα τρία παραπάνω επίπεδα (οικονομικό, κοινωνικό, ψυχο-συναισθηματικό) υπάρχει και η ηθική παράμετρος που μας διαφοροποιεί από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο και καταδεικνύει την ποιότητα του πολιτισμού μας. Η έκφραση της κοινωνικής αλληλεγγύης αποκαλύπτει το ηθικό υπόβαθρο τόσο του ατόμου όσο και των σύγχρονων κοινωνιών.

Αντίθετα, μια κοινωνία που αδιαφορεί και προσπερνά τη φτώχεια και τη δυστυχία των άλλων είναι μια κοινωνία ανάπηρη, μια μη-κοινωνία. Γιατί η κοινωνία προϋποθέτει και συνεπάγεται την κοινότητα και το κοινό. Ο κοινοτισμός ως ιδέα, κίνημα και πολιτική επιλογή εξανθρωπίζει το άτομο και το μετατρέπει σε «πρόσωπο». Κι αυτό γιατί ο κοινοτισμός δίνει έμφαση στις διανθρώπινες σχέσεις και στον ψυχικό σύνδεσμο των ανθρώπων που ζουν στην κοινότητα.

Σε αυτό το σημείο, λοιπόν, συγκλίνουν και αλληλονοηματοδοτούνται η κοινωνική αλληλεγγύη και ο κοινοτισμός. Οι ηθικές προτεραιότητες και η αναγωγή τουσυν-ανήκειν και συν-κοινωνείν σε απόλυτες ατομικές και κοινωνικές αξίες συνιστούν τα βάθρα μιας υγιούς κοινωνίας.

Η κοινωνική αλληλεγγύη, λοιπόν, απορρέει από τη φυσική ανάγκη να συνυπάρχουμε με άλλα ανθρώπινα όντα. Συνιστά μια από τις πολλές εκφράσεις της κατηγορικής προσταγής του Καντ που συμπληρώνει το χριστιανισμό πρόταγμα «Πάντα ουν όσα αν θέλητε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ούτω και υμείς ποιείτε αυτοίς. Ούτος γαρ έστιν ο νόμος και οι προφήται» (Ματθαίος, Ζ, 12).

Και επειδή πολλοί θα αντιτείνουν πως η βοήθεια στον «πλησίον» συνιστά μια υπέρβαση του ναρκισσισμού μας και γι’ αυτό η αλληλεγγύη είναι δύσκολο έργο, τότε το λιγότερο που έχουμε να κάνουμε ως άτομο και κοινωνία είναι αυτό που διακήρυξε ο Δαλάι Λάμα.

«Αν μπορείς να βοηθάς τους άλλους. Αν δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, τουλάχιστον μην τους προκαλείς κακό».

Γιάννα στις 17 Μαρτίου 2019
Πέντε εκατομμύρια παιδιά ηλικίας μικρότερης των 5 ετών πέθαναν στην Αφρική από ασθένειες που μπορούσαν να προληφθούν ή να ιαθούν, από πείνα, από τραύματα και άλλες άμεσες και έμμεσες συνέπειες ένοπλων συρράξεων στην ήπειρο από το 1995 ως το 2015, τονίζουν οι συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση The Lance.

Τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να κάνουν περισσότερα ώστε να προστατεύσουν χιλιάδες παιδιά από το να πέσουν στα χέρια δουλεμπόρων που δρουν σε εγκληματικά δίκτυα ή ακόμα και στις ίδιες τους τις οικογένειες, προειδοποιεί η Europol, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν αγόρια και νεαροί πρόσφυγες. Οι δουλέμποροι στοχοθετούν ολοένα και περισσότερο παιδιά από χώρες όπως η Νιγηρία και το Βιετνάμ και τα εξαναγκάζουν να εργάζονται σε αγροκτήματα και εργοστάσια ή τα πουλάνε για σεξουαλική εκμετάλλευση, επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία.

Τουλάχιστον 4 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως πέφτουν θύματα εξαναγκαστικής εργασίας και σεξουαλικής εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Αυτά τα παιδιά τα αναγκάζουν να επαιτούν, να κλέβουν στον δρόμο ή από καταστήματα, ενώ τα δίνουν σε παράνομες υιοθεσίες και τα υποχρεώνουν σε ψεύτικους γάμους, σύμφωνα με την έκθεση. Εξάλλου, η εμπορία ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση καταγράφει άνοδο στην Ευρώπη και υπερτερεί της σεξουαλικής εκμετάλλευσης ως κυρίαρχη μορφή της σύγχρονης δουλείας σε αρκετές χώρες, μεταξύ αυτών της Βρετανίας, του Βελγίου και της Πορτογαλίας, σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Το μέλλον των εκατομμυρίων παιδιώνπου ζουν σε χώρες που πλήττονται από ένοπλες συγκρούσεις κινδυνεύει, καθώς τα εμπόλεμα μέρη εξακολουθούν να διαπράττουν σοβαρά εγκλήματα κατά των παιδιών και οι ηγέτες του κόσμου απλώς παρακολουθούν – λέει η Unicef. «Τα παιδιά που ζουν σε ζώνες σύγκρουσης σε όλο τον κόσμο συνέχισαν να υποφέρουν από ακραίες βιαιότητες τους τελευταίους 12 μήνες και ο κόσμος εξακολουθεί να αποτυγχάνει. Διαπράττονται βίαιες πράξεις με ατιμωρησία και η κατάσταση χειροτερεύει», λέει ο Manuel Fontaine, διευθυντής προγραμμάτων έκτακτης ανάγκης της Unicef. Τα παιδιά που ζουν σε χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο χρησιμοποιούνται ως ανθρώπινες ασπίδες, συλλαμβάνονται, στρατολογούνται για να πολεμήσουν, σκοτώνονται, πεθαίνουν από πείνα, από δίψα, από αρρώστιες. Επίσης, ο βιασμός, ο αναγκαστικός γάμος και η απαγωγήέχουν γίνει συνηθισμένες τακτικές στη Συρία στην Υεμένη, στο Κονγκό, στη Νιγηρία, στο Νότιο Σουδάν και στη Μιανμάρ.

Στο Αφγανιστάν, η βία και η αιματοχυσία είναι καθημερινότητα, ενώ περίπου 6.000 παιδιά βρήκαν το θάνατο το 2018. Σχεδόν τα μισά παιδιά στο Αφγανιστάν δεν πηγαίνουν σχολείο εξαιτίας των συγκρούσεων, της φτώχειας, των γάμων ανηλίκων και των διακρίσεων εις βάρος των κοριτσιών. Και βέβαια, όταν τα παιδιά δεν είναι στα σχολεία, κινδυνεύουν περισσότερο να κακοποιηθούν, να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης και στρατολόγησης.

Πριν λίγους μήνες, σοκ προκάλεσε βίντεο που δείχνει μια ομάδα στρατιωτών στο Καμερούν να εκτελεί εν ψυχρώ δύο μητέρες με τα δύο παιδιάς τους. Οι εκτελεστές ήταν άνδρες του στρατού του Καμερούν. Στο βίντεο ακούγονται να φωνάζουν στους τέσσερις προς εκτέλεση «είστε μέλη της Μπόκο Χαράμ, θα πεθάνετε». Τον Νοέμβριο, επίσης, περισσότεροι από 80 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων πολλών παιδιών, απήχθησαν από σχολείο στο Nkwen, στα βορειοδυτικά της χώρας και απελευθερώθηκαν λίγες μέρες αργότερα. Μέχρι σήμερα, 93 χωριά φέρονται να έχουν καεί εν μέρει ή εξ ολοκλήρου εξαιτίας συγκρούσεων στις περιοχές, ενώ πολλά παιδιά βιώνουν ακραία βία.

Πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η κατάσταση είναι απελπιστικά σκληρή για τα παιδιά στη χώρα. Περίπου 1,5 εκατομμύριο αγόρια και κορίτσια, δηλαδή τα δύο τρίτα των παιδιών στη χώρα των περίπου 4,5 εκατομμυρίων κατοίκων, χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια. Πάνω από 43.000 παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών προβλέπεται να αντιμετωπίσουν πολύ υψηλό κίνδυνο θανάτου από ακραίο οξύ υποσιτισμό μέσα στο 2019, προειδοποιεί η υπηρεσία του ΟΗΕ. Το ένα στα τέσσερα παιδιά είτε έχει εκτοπιστεί, ή ζει στην προσφυγιά. Χιλιάδες παιδιά ζουν παγιδευμένα στις τάξεις ένοπλων ομάδων, χρησιμοποιούνται σαν στρατιώτες και βοηθητικοί, ενώ χιλιάδες άλλα είναι θύματα σεξουαλικής βίας. «Τα σκελετωμένα σώματα των παιδιών που ήταν αρκετά τυχερά για να καταφέρουν να φθάσουν στην πτέρυγα του μοναδικού παιδιατρικού νοσοκομείου της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας που είναι αφιερωμένη στην αντιμετώπιση του υποσιτισμού ουσιαστικά ουρλιάζουν «λιμός»», τονίζει η UNICEF. Κι όλα αυτά στη χώρα, που διαθέτει πλούσια κοιτάσματα διαμαντιών αλλά παραμένει βυθισμένη στην απόλυτη φτώχεια.

Περίπου 700.000 παιδιά υποφέρουν από υποσιτισμό στην Κασάι, 400.000 από τα οποία «κινδυνεύουν να πεθάνουν» σε αυτή την περιοχή της κεντρικής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, θύματα μιας σύγκρουσης από τον Σεπτέμβριο του 2016 έως τα μέσα του 2017, ανέφερε η Unicef. Η ενδοεθνική βία και οι συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των ένοπλων ομάδων-πολιτοφυλακών έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στα παιδιά. Επιπλέον, περίπου 4,2 εκατομμύρια παιδιά διατρέχουν τον κίνδυνο σοβαρού υποσιτισμού ενώ η χώρα πλήττεται από την επιδημία «Έμπολα» Η κατάσταση εντείνεται από τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της αναγκαστικής στρατολόγησης από ένοπλες ομάδες και της σεξουαλικής κακοποίησης.

Στο Ιράκ, ακόμη και αν οι συγκρούσεις έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, τέσσερα παιδιά σκοτώθηκαν το Νοέμβριο στο βόρειο τμήμα της χώρας, όταν το φορτηγό που ταξίδευαν στο σχολείο δέχθηκε σε επίθεση. Τα παιδιά και οι οικογένειες που επιστρέφουν στα σπίτια τους σε περιοχές που είχαν προηγουμένως πληγεί από ακραία βία συνεχίζουν να εκτίθενται στον κίνδυνο μη εκραγέντων πυρομαχικών. Χιλιάδες οικογένειες παραμένουν εκτοπισμένες και τώρα αντιμετωπίζουν τις πρόσθετες απειλές των χειμερινών θερμοκρασιών και των πλημμυρών.

Στη Συρία, από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2018, ο ΟΗΕ επαλήθευσε τη δολοφονία 870 παιδιών – τον υψηλότερο αριθμό που σημειώθηκε ποτέ στους πρώτους εννέα μήνες κάθε έτους από την έναρξη της σύγκρουσης το 2011.

Ο ανταρτοπόλεμος των τζιχαντιστών της Μπόκο Χαράμ, που άρχισε το 2009 στη βορειοανατολική Νιγηρία, έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 27.000 ανθρώπους, ανάμεσά  τους χιλιάδες παιδιά και έχει προκαλέσει σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, με τον εκτοπισμό 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων. Μετά τη μαζική απαγωγή των νεαρών κοριτσιών στην Τσιμπόκ τον Απρίλιο του 2014, η πόλη και αρκετά κοντινά χωριά έχουν υποστεί επανειλημμένα επιθέσεις από τους τζιχαντιστές της Μπόκο Χαράμ και βέβαια τα σχολεία αποτελούν απαγορευμένη ζώνη. Οι ένοπλες ομάδες συνεχίζουν να στοχεύουν τα κορίτσια, τα οποία βιάζονται, αναγκάζονται να γίνουν σύζυγοι μαχητών ή να χρησιμοποιηθούν ως «ανθρώπινες βόμβες».

«Η γενοκτονία» των μουσουλμάνων Ροχίνγκια στη Μιανμάρ συνεχίζεται, κατήγγειλε ο επικεφαλής της αποστολής έρευνας του ΟΗΕ. Ο εξοστρακισμός, οι διακρίσεις σε βάρος μιας εθνοτικής ομάδας, η προσπάθεια παρεμπόδισης των γεννήσεων, ο εγκλεισμός των μειονοτικών σε στρατόπεδα συνεχίζουν να είναι παρόντα. Τα ίδια και όσον αφορά τα δικαιώματα στην ελεύθερη κυκλοφορία και τα εμπόδια πρόσβασης στην υγεία και την εκπαίδευση.

Στην Παλαιστίνη, σκοτώθηκαν πάνω από 50 παιδιά και το 2018 και τραυματίστηκαν εκατοντάδες, πολλά από τα οποία καταδεικνύουν την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης στη Γάζα. Τα παιδιά στην Παλαιστίνη αλλά και στο Ισραήλ είναι μόνιμα εκτεθειμένα στο φόβο, στη βία και τους τραυματισμούς. Ειδικά στη Γάζα η ζωή για τα παιδιά είναι ένας περιορισμός.

Δύο χρόνια μετά την ανεξαρτησία του από το Σουδάν, το Νότιο Σουδάνβυθίστηκε το 2013 σε έναν εμφύλιο πόλεμο που έχει προκαλέσει τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, τον εκτοπισμό έξι εκατομμυρίων και μια καταστροφική ανθρωπιστική κρίση. Ο επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τον συντονισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας Μάρκ Λόουεκ, είπε ότι στο Νότιο Σουδάν βρίσκονται στο στάδιο 5 (δηλαδή πεθαίνουν της πείνας) περίπου 25.000 άνθρωποι, τα περισσότερα παιδιά.

Στην Υεμένη, ο ΟΗΕ έχει επαληθεύσει ότι 1.427 παιδιά σκοτώθηκαν τους τελευταίους μήνες. Τα σχολεία και τα νοσοκομεία δέχονται επίθεση ή χρησιμοποιούντα για στρατιωτικούς σκοπούς, αρνούμενα την πρόσβαση των παιδιών στο δικαίωμά τους στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη. Αυτό προκαλεί περαιτέρω κρίση σε μια χώρα όπου κάθε 10 λεπτά, ένα παιδί πεθαίνει λόγω ασθενειών που μπορούν να προληφθούν και 400.000 παιδιά υποφέρουν από έντονο υποσιτισμό. Η πείνα που μαστίζει την Υεμένη είναι δέκα φορές χειρότερη από εκείνη στο Νότιο Σουδάν, εκτίμησε ο επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τον συντονισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας Μάρκ Λόουεκ.

Η εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε στο στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Χοντέιντα και σε άλλα μέτωπα γέννησε ελπίδες για μια πολιτική διευθέτηση της κρίσης, παρότι συνοδεύθηκε από καταγγελίες των κυβερνητικών ότι οι αντάρτες Χούτι λυμαίνονται την ανθρωπιστική βοήθεια και από κατηγορίες των ανταρτών ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις (μαζί με τους Άραβες και δυτικούς συμμάχους τους) χρησιμοποιούν την πείνα ως όπλο.

Τις παραμονές της πρωτοχρονιάς η εφημερίδα New York Times ανέδειξε μια άλλη διάσταση της ανθρωπιστικής κρίσης που… ενώνει τις μοίρες των φτωχών της Υεμένης και του Νότιου Σουδάν. Τις φέρνει τόσο πολύ κοντά, ώστε η επιβίωση των μεν να εξαρτάται από τον θάνατο των δε, καθώς η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στρατολογούν μαχητές από το Σουδάν και τους βάζουν να πολεμήσουν για λογαριασμό τους στην Υεμένη. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, μεταξύ των μισθοφόρων είναι ανήλικα αγόρια καθώς και βετεράνοι πολεμιστές της διαβόητης πολιτοφυλακής Τζαντζαουίντ ή μέλη οικογενειών που καταστράφηκαν από τον πόλεμο του Νταρφούρ, μίας από τις πολλές συγκρούσεις στο εσωτερικό του Σουδάν, που έχει στοιχίσει τη ζωή 300.000 ανθρώπων και τον εκτοπισμό περισσότερων από 1 εκατομμύριο.

Οι μισθοφόροι μεταφέρονται αεροπορικώς στη Σαουδική Αραβία, όπου λαμβάνουν μια στοιχειώδη στρατιωτική εκπαίδευση τεσσάρων εβδομάδων πριν ριχτούν στις μάχες κατά των ανταρτών 2.000 χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο τους, με «μηνιάτικα» που κυμαίνονται από 480 δολάρια (για τους άπειρους) μέχρι 530 δολάρια για τους βετεράνους. Εφόσον επιζήσουν, οι Σουδανοί επιστρέφουν στην πατρίδα τους μετά από έξι μήνες, παίρνοντας επίσης ένα «μπόνους» 10.000 δολαρίων ο καθένας, ολόκληρη περιουσία για τα δεδομένα της πάμφτωχης χώρας. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που κατέγραψε ο δημοσιογράφος Ντέιβιντ Κιρκπάτρικ, οι Σουδανοί που πήγαν στον πόλεμο της Υεμένης ανέρχονται σε πολλές χιλιάδες, ίσως και δεκάδες χιλιάδες. Σε αρκετές περιπτώσεις οι επίδοξοι μισθοφόροι χρειάστηκε να «λαδώσουν» αξιωματούχους για να πάνε στην Υεμένη. “Δώσαμε μίζα 1.300 δολάρια”, είπε ο αδελφός ενός Σουδανού αξιωματικού που δεν επέστρεψε ποτέ. Η χήρα του και τα τρία παιδιά τους πήραν αποζημίωση 35.000 δολάρια. «Αυτά έχει η ζωή» είπε ο αδελφός.

Η κυβέρνηση του προέδρου Ομάρ Αλ Μπασίρ, που αποτελεί τμήμα της αραβικής συμμαχίας, αρνείται να δώσει στοιχεία για τους στρατιώτες που έστειλε στην Υεμένη, τις αμοιβές ή τις απώλειες. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ αρνούνται κατηγορηματικά ότι στρατολογούν παιδιά. Οι ανήλικοι οι οποίοι μίλησαν στον Αμερικανό δημοσιογράφο περιέγραψαν τις μάχες στις οποίες πήραν μέρος και τις τοποθεσίες υποστηρίζοντας ότι έκαναν τη βρόμικη δουλειά για εκείνες τις αραβικές χώρες που δεν αντέχουν να χάσουν δικούς τους πολίτες στον πόλεμο. Όσο για τον Μπασίρ, που κυβερνά το Σουδάν επί τρεις δεκαετίες, κατηγορείται μεν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου στο Νταρφούρ, αλλά αυτό δεν εμποδίζει τις πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου και τους δυτικούς συμμάχους τους να τον αντιμετωπίζουν ως έναν σημαντικό εταίρο.

Σημειώνεται ότι το 2019 σηματοδοτεί την 30ή επέτειο της σύμβασης-ορόσημο για τα δικαιώματα του παιδιού και την 70η επέτειο των συμβάσεων της Γενεύης, αλλά σήμερα περισσότερες χώρες εμπλέκονται σε εσωτερικές ή διεθνείς συγκρούσεις σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη στιγμή τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Από ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙ

Γιάννα στις 17 Μαρτίου 2019

Η Microsoft έχει την Cortana, η Amazon την Alexa και η Google την Google Assistant. Ποιο είναι το κοινό στοιχείο των τριών αυτών ψηφιακών βοηθών τεχνητής νοημοσύνης; Είναι όλες γυναίκες.

Η παροχή βοήθειας θεωρείται εδώ και καιρό… γυναικεία υπόθεση, είτε είναι εικονική είτε φυσική, πλασματική ή πραγματική. Την ίδια ώρα, όπως αναφέρει ο βρετανικός Guardian, τα ρομπότ με ανδρική φωνή τείνουν να βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας και είναι συχνά επικίνδυνα. Σκεφτείτε τον Hal 9000 ή τον Terminator: όταν ένα ρομπότ χρειάζεται να είναι τρομακτικό, έχει ανδρική φωνή.

Η πατριαρχία υποστηρίζει ότι οι γυναίκες εξυπηρετούν, ενώ οι άνδρες έχουν ένα διαφορετικό ρόλο και οι εταιρείες τεχνολογίας φαίνονται ικανοποιημένες να προσκολλώνται σε αυτά τα στερεότυπα, παρά να διακινδυνεύσουν τα δυνητικά δυσάρεστα αποτελέσματα της αμφισβήτησης τους.

Η Siri της Apple μιλάει με ανδρική φωνή σε ορισμένες περιοχές (συμπεριλαμβανομένης και της Μ. Βρετανίας) και με γυναικεία σε άλλες. Όπως υπογράμμισε η φεμινίστρια ακαδημαϊκός Έλεν Έστερ, όταν στους πρώτους βοηθούς όπως για παράδειγμα ο «Knowledge Navigator» του 1987 της Apple έδωσαν αρσενική υπόσταση, έτειναν να θεωρούνται ως «βοηθοί έρευνας, ακαδημαϊκοί βιβλιοθηκονόμοι και υπεύθυνοι πληροφόρησης, παρά ως προσωπικό γραμματείας».

Σύμφωνα μ το ίδιο δημοσίευμα, η αλλαγή της φωνής μπορεί να μην είναι αρκετή για να διαχωριστεί η συσχέτιση της διοικητικής εργασίας με το γυναικείο φύλο. Ίσως το ερώτημα είναι, όταν ένας βοηθός Echo Amazon δεν έχει πια την αίσθηση της ταυτότητας φύλου, γιατί δίνουμε στα ρομπότ φύλο;

Η EqualAI, μια πρωτοβουλία αφιερωμένη στην εξάλειψη της μεροληψίας του φύλου στην τεχνητή νοημοσύνη (AI), δημιούργησε αυτό που μαρτυρά το όνομά της, μία φωνή χωρίς φύλο, την οποία ονομάζει Q.

Με την ανάμειξη των φωνών πέντε μη-δυαδικών ομιλητών και της μετατόπισης του βήματος της ηχογράφησης στα 153Hz και δοκιμάζοντας τα αποτελέσματα σε ένα ακροατήριο χιλιάδων ατόμων προτού προβούν σε περαιτέρω βελτιώσεις, δημιούργησαν μια βιβλιοθήκη έτοιμη προς χρήση, με την οποία μπορούν να ντύσουν όχι μόνο ψηφιακούς βοηθούς, αλλά σταθμούς μετρό, παιχνίδια και πολλά άλλα.

Γιάννα στις 21 Φεβρουαρίου 2019

Από τον Πέτρο

Μια διεθνής ομάδα 200 αστρονόμων από 18 χώρες ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε εκατοντάδες χιλιάδες άγνωστους έως τώρα γαλαξίες, χρησιμοποιώντας το δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων LOFAR (Low Frequency Array).

Η συγκεκριμένη εντυπωσιακή ανακάλυψη, αποτελεί άλλη μια απόδειξη για το πόσο ασύλληπτα αχανές είναι το σύμπαν και πόσα ακόμη έχουμε να μάθουμε γι’ αυτό.

Ένα ειδικό τεύχος του περιοδικού αστρονομίας και αστροφυσικής «Astronomy & Astrophysics» είναι αφιερωμένο στις 26 επιστημονικές εργασίεςπου περιγράφουν τις ανακαλύψεις, οι οποίες ρίχνουν περισσότερο φως στη φυσική των μαύρων οπών, στην εξέλιξη των γαλαξιών και σε άλλες κοσμικές διαδικασίες.

Η ραδιοαστρονομία αποκαλύπτει φαινόμενα που δεν είναι ορατά με τα οπτικά τηλεσκόπια που δουλεύουν στο ορατό μέρος του φάσματος. Μέχρι στιγμής η διάταξη τηλεσκοπίων LOFAR έχει παρατηρήσει το ένα τέταρτο του ουρανού του βορείου ημισφαιρίου σε χαμηλές ραδιοσυχνότητες και συνεχίζει σε άλλα μέρη του ουρανού, συνεπώς θα πρέπει να αναμένονται νέες μαζικές ανακαλύψεις στο μέλλον.

Το LOFAR έχει ήδη εντοπίσει περίπου 320.000 πηγές ραδιοκυμάτων, που σχεδόν όλες είναι γαλαξίες στο μακρινό σύμπαν, καθώς και μακρινές τεράστιες μαύρες τρύπες, τα ραδιοσήματα των οποίων έχουν ταξιδέψει δισεκατομμύρια έτη φωτός για να φθάσουν στη Γη.

Το LOFAR, που σχεδιάσθηκε και διευθύνεται από το Ινστιτούτο Ραδιοαστρονομίας της Ολλανδίας (ASTRON), περιλαμβάνει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ραδιοκεραιών σε επτά χώρες, που συνδέονται μεταξύ τους από οπτικές ίνες υψηλής ταχύτητας δεδομένων.

Με αυτό τον τρόπο, οι διάσπαρτες αντένες από κοινού σχηματίζουν ένα εικονικό «πιάτο» ραδιοτηλεσκοπίου με διάμετρο 1.300 χιλιομέτρων, το οποίο έχει μεγαλύτερη ευαισθησία από κάθε άλλο τηλεσκόπιο στη Γη, μέχρι να ολοκληρωθεί το ακόμη μεγαλύτερο και πιο ευαίσθητο ραδιοτηλεσκόπιο SKA (Square Kilometre Array).

 

Γιάννα στις 16 Φεβρουαρίου 2019

Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται
Την πατρική γη να φυλάξει,
Το γενέθλιο αγέρι,
Στο χώμα του να ανασαίνει
Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται
Και στους φίλους του πάει στολισμένος
Που τα δέντρα του καλοκαιριού
Του δίνουνε παχιά σκιά
Και φωτιά το χειμώνα.

Ευλογημένος που μπορεί χωρίς έγνοια να νιώθει
Ώρες, ημέρες και χρόνια,
Ότι φεύγουνε από πάνω του
Απαλά στο κορμί του υγεία αφήνοντας
Στο νου ειρήνη, τη μέρα γαλήνη
Βαθύ ύπνο τη νύχτα
Ξεκούραση και μελέτη
Πλάι πλάι πάντα σε τέρψη γλυκιά
Κι αγαθότητα που πιο πολύ ευφραίνει
Με της ζωής τη σπουδή αξεχώριστη
Πάντα αν είναι να ζήσω άγνωστος, απαρηγόρητος, και άκλαυτος μονάχος, να πεθάνω,
Από τον κόσμο μακριά, μα όχι πέτρινος, θα ποθούσα.

 

Υπάρχει ένα δυναμικό μέσα μας που πρέπει να υλοποιηθεί. Δεν έχει σημασία αν έχετε ένα βαθμό ευφυΐας 60 ή 160, υπάρχουν πολλά περισσότερα μέσα σας απ’ αυτά που τώρα συνειδητοποιείτε.
Ίσως η μοναδική γαλήνη και χαρά στη ζωή βρίσκεται στην αναζήτηση και στην ανάπτυξη αυτού του δυναμικού. Είναι αμφίβολο αν θα υλοποιήσουμε ολόκληρο τον εαυτό μας μέσα στη διάρκεια μιας ζωής, ακόμη κι αν αφιερώσουμε την κάθε στιγμή της σ’ αυτό.

Ο Γκαίτε βάζει το Φάουστ να το ανακαλύπτει αυτό όταν λέει, “Αν πάνω σ’ αυτή τη γη μια στιγμή γαλήνη μπορούσα να βρω /τότε σ’ αυτή τη στιγμή θα της έλεγα/ “Μείνε για λίγο, τι όμορφη που είσαι”. Αν ο άνθρωπος σταματήσει τις έρευνές του έστω και για μια σύντομη στιγμή, τότε φλερτάρει με το διάβολο, γιατί δεν μπορεί να υπάρξει γαλήνη κι ανάπαυση στον αγώνα του ανθρώπου να βρει τον εαυτό του. Το Ευαγγέλιο του Απόστολου Ιωάννη μας λέει ότι το σπίτι μας έχει πολλά δωμάτια, που το καθένα τους περικλείει τα δικά του θαυμαστά πράγματα. Πώς είναι δυνατό ν’ ανεχόμαστε τις αράχνες, τους ποντικούς, τη φθορά και το θάνατο να κατακλύζουν το σπίτι μας;

Ό,τι υπάρχει είναι πάντα διαθέσιμο για ανακάλυψη. Ποτέ δεν είναι πολύ αργά. Αυτή η γνώση θα προσφέρει στον άνθρωπο τη μεγαλύτερή του πρόκληση – την έρευνα του εαυτού του – τη δική του προσωπική Οδύσσεια- την ανακάλυψη και την τακτοποίηση των δωματίων του σπιτιού του. Αυτή η γνώση θα πρέπει να τον προκαλέσει να γίνει όχι μόνο ένα καλό άτομο, αλλά το καλύτερο, το πιο αγαπητό, το πιο αισθαντικό, το πιο έξυπνο άτομο, ένα αξιαγάπητο άτομο, ένα όλο αισθήματα άτομο, ένα έξυπνο άτομο, που ο άνθρωπος είναι ικανός να γίνει. Η έρευνά του δεν είναι ένας ανταγωνισμός με την έρευνα κάποιου άλλου. Γίνεται η δική του προσωπική πρόκληση.

Έτσι το ν’ αγαπάμε τον εαυτό μας περικλείει την ανακάλυψη του αληθινού θαύματος που είναι ο εαυτός μας· όχι μόνο ο τωρινός εαυτός μας, αλλά οι πολλές δυνατότητες του εαυτού μας. Περικλείει την αδιάκοπη συνειδητοποίηση ότι είμαστε μοναδικοί, ότι δε μοιάζουμε με κανένα άλλο άτομο στον κόσμο, ότι η ζωή είναι, ή θα πρεπε να είναι, η ανακάλυψη, η ανάπτυξη και το μοίρασμα με τους άλλους αυτής της μοναδικότητας. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, γιατί θα πρέπει ν’ ανακαλύψουμε αυτούς που θα νιώσουν ότι απειλούνται από μας που αλλάζουμε, που ωριμάζουμε. Αλλά πάλι θα είναι μια γοητευτική διαδικασία,πάντα φρέσκια και όπως όλα τα πράγματα καινούργια, όλο αλλαγές, ποτέ πληκτική. Το ταξίδι μέσα στον ίδιο τον εαυτό μας είναι το σπουδαιότερο, το πιο απολαυστικό και το μεγαλύτερο σε διάρκεια. Τα ναύλα είναι φτηνά· απαιτεί μονάχα αδιάκοπη εμπειρία, αξιολόγηση, αγωγή, δοκιμές καινούργιας συμπεριφοράς. Μόνο εσείς μπορείτε να γίνετε ο τελικός κριτής που θα καθορίσει ποιο είναι το σωστό για σας.

Γιάννα στις 16 Φεβρουαρίου 2019

Στην Ιαπωνία οι άνθρωποι εξαφανίζονται. Δεν πεθαίνουν. Δεν αυτοκτονούν. Δεν απάγονται. Απλώς σκόπιμα εξαφανίζονται μέσα στη νύχτα, χωρίς εξηγήσεις. Κοινώς γίνονται καπνός. Κλονισμένοι από την απώλεια μιας δουλειάς ή από έναν αποτυχημένο γάμο, στιγματισμένοι από χρέη ή εξαντλημένοι από το στρες και την υπερβολική εργασία, χιλιάδες Ιάπωνες έχουν αρχίσει να αφήνουν πίσω τους την επίσημη ταυτότητά τους και να αναζητούν καταφύγιο στον ανώνυμο κόσμο ενός άλλου κοινωνικού δικτύου.  Η πράξη αυτή που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά φαινομένου λέγεται johatsu, που στα ιαπωνικά σημαίνει «άνθρωπος που εξατμίζεται», αυτό που εμείς λέμε «έγινε καπνός». Τα μυστηριώδη περιστατικά δεν είναι μοναδικά, καθώς ο αριθμός των εξαφανισμένων ολοένα και αυξάνεται. Το φαινόμενο αυτό επιβεβαίωσε και η έρευνα που έκανε ένα ζευγάρι Γάλλων δημοσιογράφων – η Léna Mauger και ο Stéphane Remael – και κατέγραψε στο βιβλίο με τίτλο «The Vanished: The “Evaporated People” of Japan in Stories and Photographs», που δημοσιεύθηκε και κυκλοφόρησε πρόσφατα στις ΗΠΑ. Το βιβλίο περιλαμβάνει μια συλλογή από ιστορίες ανθρώπων που εγκατέλειψαν τη σύγχρονη κοινωνία, αναζητώντας μια πιο μυστική, λιγότερο πιεστική και στιγματισμένη ζωή. Άνθρωποι που για το κράτος είναι άφαντοι. Όλα ξεκίνησαν σε ένα μπαρ στο Παρίσι, το 2008, όταν μια φίλη είπε στην Lena Mauger μια ιστορία για ένα γνωστό της ζευγάρι Ιαπώνων που είχε εξαφανιστεί. Και όπως της εξήγησε αυτό δεν ήταν μόνο ένα μοναδικό, μυστηριώδες περιστατικό αλλά σύμφωνα με την φίλη της Mauger, ήταν ένα φαινόμενο. Οι Mauger και Remael εντυπωσιάστηκαν και αποφάσισαν να ταξιδέψουν στην Ιαπωνία. Όταν έφτασαν για πρώτη φορά στο Τόκιο, η αποστολή τούς φάνηκε αδύνατη. «Αναρωτιόμουνα, πώς μπορώ να βρω σκιές σε μια τόσο μεγάλη και πολυσύχναστη πόλη;» λέει η Mauger. «Και στην Ιαπωνία, το θέμα είναι τόσο ταμπού όσο η αυτοκτονία. Πολλοί άνθρωποι και φορείς αρνήθηκαν να συνεργαστούν μαζί μας. Όταν αναφέραμε τη λέξη «johatsu», μας λέγανε ότι ήταν πολύ απασχολημένοι για να μας βοηθήσουν». Τελικά το ζευγάρι των Γάλλων δημοσιογράφων πέρασε πέντε χρόνια ταξιδεύοντας στην χώρα, κερδίζοντας σταδιακά την εμπιστοσύνη των ντόπιων ώστε να μάθουν για την ανησυχητική τάση, τεκμηριώνοντας το johatsu και τα υπόγεια δίκτυα που το στηρίζουν. Συνάντησαν επίσης πολλούς αγαπημένους αυτών που εξαφανίστηκαν: εγκαταλελειμμένοι πατέρες, σύζυγοι και εραστές. Δεν υπάρχουν επίσημα κυβερνητικά δεδομένα σχετικά με την τάση, αλλά από την έρευνα του ζεύγους περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι «εξαφανίζονται» ετησίως.


Γιάννα στις 16 Φεβρουαρίου 2019
«Κάποτε ήταν ένα χωριό μακριά, μέσα στα δάση και τα βουνά. Εκεί ζούσε ο Τρελονικόλας που ήταν κάμποσο παλαβός, αλλά ήταν ωραίος άντρας και λεβέντης. Είχε ένα τουφέκι κυνηγιού, δυο σκυλιά και ένα καλό άλογο. Αγαπούσε πάρα πολύ το κυνήγι και σε αυτό ξόδευε τον περισσότερο χρόνο της ζωής του. Τόσο πολύ αδιαφορούσε για τα υπόλοιπα που η γυναίκα του πέθανε από την καημό και την κούραση να αναλαμβάνει τα πάντα στην οικογένεια. Εφόσον ο Τρελονικόλας έχασε την γυναίκα του, έμεινε μοναχός του και προβληματιζόταν πως θα συνεχίσει από εδώ και μπρος. Για να ξεχνάει τον καημό του που το σπίτι του έμεινε έρημο, κυνηγούσε με περισσότερο πάθος. Αφού δεν είχε κανέναν να τον περιμένει, έφευγε νωρίς το πρωί με τα σκυλιά, το άλογό του και γύριζε αργά το βράδυ. Κάποια στιγμή αντάμωσε έναν παλιό του φίλο κυνηγό και κάθισαν να τα πούνε.– Φίλε, λέει ο κυνηγός από το διπλανό χωριό, έμαθα πως έχασες την γυναίκα σου και λυπήθηκα. Εκείνη πέθανε και ησύχασε, ενώ εσύ έμεινες μόνος, χωρίς κανέναν να σε φροντίζει. Έτσι όπως είσαι σε λυπάμαι. Θα σου βρούμε μια καλή γυναίκα, αλλά και εσύ πρέπει να βάλεις λίγο νερό στο κρασί σου. Να βοηθάς λίγο και στις δουλειές του σπιτιού.

– Έχεις δίκιο φίλε μου, απαντάει ο Τρελονικόλας. Άμα συνεχίσω έτσι θα γίνω αγρίμι. Θα με βλέπουν οι άνθρωποι και θα τρομάζουν.

Πέρασε αρκετός καιρός και οι δυο φίλοι συναντήθηκαν αρκετές φορές. Αναφέροταν κάθε φορά και στην παντρειά. Κάποια μέρα ο Τρελονικόλας αποφασίζει να αλλάξει τρόπο ζωής και πηγαίνει να βρει τον φίλο του.

– Φίλε, του λέει, προσπάθησε να βρεις κάποια βολική γυναίκα να παντρευτώ και θα κάνω υπομονή να ζήσω όμορφα μαζί της.

Πέρασαν μερικές εβδομάδες και ο φίλος αναζητούσε νύφη. Σε ένα χωριό εκεί κοντά ζούσε μια πολύ εγωίστρια γυναίκα που κατάφερε να διώξει και τους δύο προηγούμενους άντρες της. Δεν άφηνε κανέναν εκτός από αυτή να αποφασίζει και να εξουσιάζει. Αυτή την γυναίκα βρήκε και πηγαίνει να συναντήσει τον Τρελονικόλα.

– Άκουσε φίλε μου, του λέει. Βρήκα μια γυναίκα για σένα, αλλά… Εγώ θα σου πω την αλήθεια και εσύ κάνε όπως νομίζεις, γιατί δεν θέλω να σε χάσω από φίλο μου. Η γυναίκα αυτή μέχρι στιγμής έχει διώξει δυο άντρες. Με κανέναν δεν μπόρεσε να κάνει σωστό σπιτικό. Κάνει αυτό που θέλει και δεν ακούει κανέναν άλλο. Την φοβούνται όλοι, γιατί δεν το βάζει κάτω με τίποτα.

Παρόλα αυτά τα μειονεκτήματα ο Τρελονικόλας δέχτηκε να πάνε να συζητήσουν με την γυναίκα. Ζεύουν το άλογο στην σούστα και πηγαίνουν στο σπίτι της. Χτυπάνε την πόρτα και η ζωντοχήρα τους ανοίγει και τους προσκαλεί στο σαλόνι. Τους φέρνει κεράσματα και κατόπιν μπαίνουν κατευθείαν στο θέμα.

–  Εγώ σκέφτηκα πολύ όσο να πάρω απόφαση να περάσω τα σκαλοπάτια του σπιτιού σου. Θελώ να γνωρίζεις τα ελαττώματά μου. Λατρεύω το κυνήγι, τα σκυλιά και το άλογό μου. Για να παντρευτώ είμαι αποφασισμένος να διορθώσω τις αδυναμίες μου αυτές. Τώρα θέλω να μου πεις τις δικές σου κακές συνήθειες.

– Θέλω να ξέρεις την βασική αρχή στην ζωή μου: “Όποιος σηκώνεται πρώτος το πρωί και κάνει τις δουλειές, αυτός θα κάνει κουμάντο ολόκληρη την μέρα. Αν δεν τηρηθεί, θα χωρίσουμε”.

Αφού το σκέφτηκε λίγο ο Τρελονικόλας της απάντησε:

– Άκουσε μια άλλη συμφωνία. Ένα εξάμηνο θα κάνεις κουμάντο εσύ, ένα εγώ. Όσο θα κάνεις εσύ κουμάντο θα ζούμε στο δικό σου σπίτι και όσο θα κάνω κουμάντο εγώ θα ζούμε στο δικό μου σπίτι. Δέχομαι από τώρα να κάνεις κουμάντο εσύ το πρώτο διάστημα και εγώ θα σε υπακούω χωρίς καμιά αντίρρηση.

Η γυναίκα σκέφτηκε λίγο τα λόγια αυτά και της φάνηκαν λογικά και δίκαια. Η ίδια όμως αμφέβαλλε για το αν θα κατάφερνε τελικά να κρατήσει το λόγο, τόσο η ίδια όσο και ο άντρας. Ήταν πονηρή.  Δέχτηκε γιατί έτσι κι αλλιώς αυτή θα έκανε κουμάντο στην αρχή. Θα έβλεπε πως πήγαιναν τα πράγματα και άμα δεν της ταίριαζε θα τον έκανε να φύγει. Αφού συμφώνησαν φώναξαν παπά, έκαναν τον φίλο τους κουμπάρο και έβαλαν τα στέφανα. Όπως ήταν η συνήθεια δεν έκαναν γλέντια, γιατί και οι δύο είχαν ξαναπαντρευτεί.

Αρχίσαν να ζούνε λοπόν στο σπίτι της γυναίκας. Αν η γυναίκα έλεγε στον Τρελονικόλα να πάει στο χωράφι, πήγαινε. Αν δεν ήθελε να πάει στο κυνήγι, δεν πήγαινε. Αν ήθελε να πάει για ύπνο, πήγαινε. Αν ήθελε να ανάψει το τζάκι, το άναβε. Μετά από κάποιο διάστημα ο άντρας αγανάχτησε και σκεφτότανε:  «Αφού πέρασε τόσος καιρός, ας κάνω λίγη ακόμα υπομονή να βγάλω δανεικά αυτά που έπαθα». Οι χωριανοί που τους έβλεπαν, απορούσαν με το πως παντρεύτηκαν αυτοί οι δύο. Πώς αυτός ο λεβέντης που πέθανε την πρώτη του γυναίκα υπηρετούσε σαν σκλάβος αυτή την τύραννο που σιγά σιγά είχε ημερώσει; Τα κουτσομπολιά έδιναν και έπαιρναν και μάλιστα έβγαλαν ένα τραγούδι που ιστορούσε το παράξενο:

“Ποιος είναι άνθρωπος σοφός με λογισμό και γνώση

για να σκεφτεί και να μας πει αυτό που μας συμβαίνει

να βλέπουμε άντρα κυνηγό λεβέντη και βουνίσιο

να γίνεται σαν το αρνί στα χέρια μιας γυναίκας.

Πρωί να τρέχει στην δουλειά, βράδυ να πλένει πιάτα

και να ζυμώνει το ψωμί, στο φούρνο να το ρίχνει.

Την σκούπα να έχει για δουλειά την πλύση για καμάρι

και το κεφάλι του σκυφτό, με ήλιο, με φεγγάρι.

Μη ψάχνετε στα μακρινά ελάτε στο χωριό μας,

Τρελονικόλας ήταν και γίνηκε ο καλός μας”.

Πέρασε ένα εξάμηνο και ο άντρας πλησιάζει την γυναίκα του και της λέει:

– Τόσο καιρό εσύ έκανες κουμάντο. Έχεις κανένα παράπονο;

– Όχι απαντάει η γυναίκα. Ότι και να πω, το έκανες.

– Αφού είναι έτσι από αύριο εγώ θα αναλάβω να κάνω κουμάντο. Θέλω να δω πόσο θα κρατήσεις τον λόγο σου. Τώρα πάμε για ύπνο και αύριο έχει ο Θεός.

Πήγαν και κοιμήθηκαν γλυκά και αγαπημένα. Πρωί πρωί σηκώνεται ο άντρας για κυνήγι και αφήνει την γυναίκα του να κοιμάται. Παίρνει το τουφέκι του, βγάζει τα σκυλιά και το άλογό του έξω μετά από ένα εξάμηνο. Πηγαίνει προς το βουνό και επιστρέφει το βράδυ με δύο λαγούς και τρεις πέρδικες. Η γυναίκα τον υποδέχτηκε χαρούμενη και ταχτοποίησε τα πάντα χωρίς να χρειαστεί να της πει κάτι ο άντρας της.

– Ετοίμασε ότι πρέπει για να πάμε αύριο στο δικό μου χωριό.

Την επόμενη μέρα, ανέβηκαν στην σούστα και το αλογάμαξο. Έφτασαν στο σπίτι του Τρελονικόλα και η ζωή τους περνούσε ήρεμα και ωραία. Ο άντρας φρόντιζε γα τις δικές του δουλειές και η γυναίκα έκανε από μόνη της δουλειές που αρμόζουν σε μια γυναίκα. Οι χωριανοί που ήξεραν τον Τρελονικόλα απορούσαν και έπλασαν ένα άλλο τραγούδι που το έλεγαν στα κρυφά.

“Ένα σπίτι στο χωριό μας ήταν άδειο και ορφανό.

Έφυγε ο Τρελονικόλας στο διπλανό χωριό.

Τον επλάνεψε γυναίκα όμορφη και βολική

και του πήρε τα μυαλά, τον κατάντησε αρνί.

Πόσο κρίμα, πόσο κρίμα αχ  σε σένα Νικολό

να σε κλαίνε οι περδικούλες από παν’ απ’ το βουνό”.

Ήρθε καιρός που γινότανε πανηγύρι σε ένα διπλανό χωριό και ο άντρας λέει στην γυναίκα του:

– Κόψε έναν κόκορα και βάλε τον να βράσει. Βάλε τα καλά σου να πάμε στο πανηγύρι.

Η γυναίκα υπάκουσε ενθουσιασμένη, καθώς από τότε που παντρεύτηκαν δεν είχε πάει πουθενά με τον άντρα της. Την επόμενη μέρα ζεύουν το άλογο στην σούστα, παίρνουν τα σκυλιά μαζί τους και βγαίνουν στο δρόμο. Λίγο πριν φτάσουν, συναντάνε ένα χωριό.

– Σιιιι, σιιι κάνει ο άντρας στο άλογο και σταματάει το κάρο. Γυναίκα κάτσε εδώ !

Ο Τρελονικόλας μπαίνει σε ένα μαγαζί και πίνει στα γρήγορα δυο ούζα. Μετά επιστρέφει στο κάρο και συνεχίζουν το ταξίδι. Εκεί που πήγαν έβλεπαν άλλες παρέες από γύρω χωριά να τρωγοπίνουν κι άλλες να χορέυουν. Έπαιζαν τα βιολιά, τα κλαρίνα και τα λαούτα. Οι περισσότεροι πιασμένοι χέρι χέρι χόρευαν ότι αγαπούσαν. Ο Τρελονικόλας βρίσκει μια καλή σκιά κάτω από ένα δέντρο, τραβάει την σούστα από κάτω, ξεζεύει το άλογο και του δίνει να φάει. Λύνει και τα σκυλιά να τρέξουν ελεύθερα. Ο άντρας παίρνει την γυναίκα και κάνουν μια βόλτα να βρούνε φίλους και γνωστούς. Κάθονται μαζί με μια παρέα από το χωριό τους και πιάνονται στο γλέντι και το χορό. Πέρασε χαρούμενα η μέρα και ο κόσμος άρχισε να φεύγει. Ο Τρελονικόλας ήπιε παραπάνω και δεν ετοιμαζόταν για να φύγουνε. Η γυναίκα σκεφτότανε να του πει “Άντε να φύγουμε!”, αλλά δεν το τολμούσε γιατί το κουμάντο το είχε ο άντρας. Ο Τρελονικόλας κατάλαβε την πρόθεση της γυναίκας του και πειράχτηκε. Πηγαίνει λοιπόν στον κορμό του δέντρου που είχαν αφήσει τα ζώα τους, ακουμπάει την πλάτη του και δίνει διαταγή στο σκύλο του:

– Αράπη ζέψε το άλογο να φύγουμε!

Ο σκύλος φυσικά δεν καταλάβαινε. Απλώς στο άκουσμα του ονόματός του κουνούσε την ουρά του και κοιτούσε τον αφέντη του. Διατάζει ξανά το σκυλί. Ο σκύλος αντιδράει με τον ίδιο τρόπο. Μετά από μια αποτυχημένη τρίτη προσπάθεια, παίρνει το τουφέκι του και πυροβολεί στον αέρα. Το σκυλί φεύγει τρομαγμέν0 μέχρι που χάθηκε από τα μάτια τους. Μετά απευθύνεται στο άλλο του σκύλο, λέγοντας:

– Τσακάλι ζέψε το άλογο να φύγουμε!

Ο σκύλος επίσης δεν κατάλαβε, πάρολο που το επανάλαβε πολλές φορές ο Τρελονικόλας. Στο τέλος εξαφανίστηκε μετά τον πυροβολισμό. Η γυναίκα έβλεπε τι γινότανε αλλά φοβότανε να μιλήσει λόγω της συμφωνίας με τον άντρα της, αλλά και επειδή φοβότανε μην τον εξοργίσει περισσότερο. Κάθισε ο Τρελονικόλας μια στιγμή να σκεφτεί τι να κάνει. Μετά από ένα λεπτό δίνει διαταγή στον άλογο του:

– Κίτσο πήγαινέ μας σπίτι επιτέλους!

Μετά από τρεις επίσης αποτυχημένες προσπάθειες, ο Τρελονικόλας πυροβολάει και το άλογο τους εγκαταλείπει επίσης. Η γυναίκα τρέμει από φόβο και στεναχώρια  που ο παλαβός ο άντρας της έδιωξε τα ζώα τους. Ο Τρελονικόλας δεν ήξερε τι να κάνει πλέον. Δίνει έπειτα διαταγή στην γυναίκα να φύγουν. Η καημένη μπαίνει στην θέση του αλόγου, πιάνει ένα πλοκάμι της σούστας και σέρνει το κάρο με τον άντρα πάνω του. Οι χωριανοί δεν πίστευαν στα μάτια τους, αντικρίζοντας την γυναίκα σε αυτή την ταπεινωτική κατάσταση. Όταν επιτέλους έφτασαν σπίτι, η γυναίκα μπαίνει στο σπίτι εξαντλημένη, αλλά πολύ περισσότερο εκνευρισμένη. Λέει στον άντρα της:

– Αυτό που έκανες ήταν πολύ κακό, αλλά σε συγχωρώ γιατί ήσουν μεθυσμένος. Είμαι αποφασισμένη όμως να σε ακούω και να σε σέβομαι. Είσαι ελεύθερος να  μιλήσεις και να πεις αυτό που σκέφτεσαι.

– Γυναίκα είμαι κι εγώ αποφασισμένος να ζήσω μαζί σου. Κι αυτό γιατί ξεχασες τα παλιά και καταφέραμε να κάνουμε ένα σωστό σπιτικό. Από εδώ και πέρα μόνο στο πιοτό θελω να μου κάνεις κουμάντο. Χρειάζομαι κάποιον να με σταματάει όταν χάνω τον έλεγχο με το ποτό. Αν το αναλάβεις αυτό, θα σε κάνω αρχόντισσα του σπιτιού.

Κράτησαν τον λόγο τους και οι δύο. Ο Τρελονικόλας μάλιστα έγινε ο καλυτερος νοικοκύρης της περιοχής. Τελικά ο δύστροπος άντρας και η ανυπόταχτη γυναίκα έζησαν με ομόνοια. Έκαναν οικογένεια με πολλά παιδιά και όταν ήρθε η ώρα έφυγαν ήρεμα για τον άλλο »

Γιάννα στις 3 Φεβρουαρίου 2019

 

Κι ό,τι δεν ξέρεις είναι το μόνο πράγμα που ξέρεις

Κι ό,τι κατέχεις είναι αυτό που δεν κατέχεις

Κι εκεί που είσαι είναι εκεί που δεν είσαι.

Να το πω πάλι; Για να φτάσετε εκεί,
Για να φτάσετε εκεί που είστε, να φτάσετε από εκεί που δεν είστε,
Πρέπει να πάτε από ένα δρόμο όπου δεν υπάρχει έκσταση.
Για να φτάσετε σ” αυτό που δεν γνωρίζετε
Πρέπει να πάτε από ένα δρόμο που είναι ο δρόμος της άγνοιας.
Για να κατέχετε αυτό που δεν κατέχετε
Πρέπει να πάτε από το δρόμο της στέρησης.
Για να φτάσετε σε αυτό που δεν είστε
Πρέπει να πάτε μέσω του δρόμου στον οποίο δεν είστε.
Και αυτό που δεν γνωρίζετε είναι το μόνο πράγμα που γνωρίζετε
Και αυτό που σας ανήκει είναι αυτό που δεν σας ανήκει
Και εκεί που είστε είναι εκεί που δεν είστε.


Γιάννα στις 3 Φεβρουαρίου 2019

 

Ο χαμένος καιρός δε χάνεται
Οι ώρες που σκοτώνουμε επιζούν
Κάποιος θεός τις συμμαζεύει
Ζητά πίστη για λύτρα
Και μεις πληρώνουμε
Όλα τελικά
Επιστρέφουν σε μας
Τα δάκρυα σαν εξατμίζονται δε χάνονται
Η θλίψη που σκορπάμε επιζεί
Κάποιος θεός τη συγκεντρώνει
Ζητά δύναμη για λύτρα
Και μεις πληρώνουμε
Όλα τελικά
Επιστρέφουν σε μας
Τα όνειρα που εγκαταλείψαμε
Τα λόγια που δεν είπαμε
Τα απραγματοποίητα θαύματα
Οι γιορτές που αναβλήθηκαν
Οι αστερισμοί που αγνοήθηκαν
Τα ταξίδια που ακυρώθηκαν
Δεν χάθηκαν
Κάποιος θεός τα φροντίζει
Όλα τελικά
Επιστρέφουν σε μας