Γιάννα στις 14 Οκτωβρίου 2018
Υπάρχουν οικογενειακά επίθετα στην Κρήτη που δηλώνουν:

 
*Επίθετα που δηλώνουν αρετές της ψυχής και του νου π.χ. Λεβέντης – Λεβεντάκης, Σπίθας – Σπιθάκης.

*Ονόματα που δηλώνουν ελαττώματα της ψυχής και του νου, δηλαδή κουσούρια, π.χ. Ατσάλης – Ατσαλάκης, Βαβούρας – Βαβουρανάκης.

*Το χωριό ή την πόλη καταγωγής π.χ. Σπήλι – Σπηλιανός – Σπηλιανάκης, Κάστρο – Καστρινός – Καστρινάκης.

*Το τμήμα της επαρχίας, το νομό, το νησί, το κράτος κάποιου π.χ. Τσιρίγο – Τσιριγώτης – Τσιριγωτάκης, Μισίρι (Αίγυπτος) – Μισιρλής – Μισιρλάκης.

*Επίθετα που δηλώνουν την εθνική καταγωγή κάποιου π.χ. Αρβανίτης-Αρβανιτάκης, Αρμένης – Αρμενάκης.

*Ονόματα αρσενικά που δηλώνουν παραγωγικό επάγγελμα π.χ. Καλαθάς – Καλαθάκης, Κιτράς – Κιτράκης.

*Ονόματα αρσενικά που δηλώνουν διοικητικό κι επιστημονικό επάγγελμα π.χ. Γούμενος – Γουμενάκης, Γιατρός – Γιατράκης.

*Ονόματα που δηλώνουν χαρακτηριστικά του ανθρώπου και που από παρατσούκλια έγιναν επίθετα π.χ. Σγουρός – Σγουράκης, Κουλός – Κουλάκης.

*Ονόματα που έχουν διφορούμενη έννοια και έγιναν οικογενειακά επίθετα π.χ. Μπίκος – Μπικάκης.

*Ονόματα που δεν τα λες ούτε χαρίσματα ούτε κουσούρια, π.χ. Μαμούνας – Μαμουνάκης, Πετύχης – Πετυχάκης.

*Ονόματα που από παρατσούκλια έγιναν επώνυμα χωρίς όμως να ξέρουμε γιατί τα είπαν παρατσούκλια π.χ. Πυρόβολος – Πυροβολάκης.

*Παρατσούκλια που σχηματίστηκαν από λέξεις ή φράσεις που συνήθιζε να λέει κάποιος π.χ  Καλησπέρης – Καλησπεράκης, Καλιώρας -Καλιωράκης.

*Ονόματα που δηλώνουν κοινωνικές σχέσεις και τα αποτελέσματα αυτών π.χ. Ακριβός – Ακριβάκης, Αναθρεφτός – Αναθρεφτάκης.

*Ονόματα πουλιών, ζώων, ψαριών κτλ εξομοιωτικά παρατσουκλιών, είτε κανονικού μεγέθους, είτε υποκοριστικά, είτε μεγεθυντικά π.χ. Γκιώνης – Γκιωνάκης, Άρκαλος – Αρκαλάκης, Κατσούλης – Κατσουλάκης, Μαμούνας – Μαμουνάκης, Πουλής – Πουλάκης, Αγρίμης – Αγριμάκης.

*Ονόματα που το θέμα τους δηλώνει εργαλεία κα αντικείμενα π.χ. Καζάνης – Καζανάκης, Σκαλίδης – Σκαλιδάκης.

*Ονόματα παράγωγα πολύτιμων μετάλλων και πετρών που ειπώθηκαν ως επαινετικά παρατσούκλια π.χ. Αργυρός – Αργυράκης, Ζαφείρης – Ζαφειράκης.

*Ονόματα παράγωγα λουλουδιών, δέντρων, φυτών π.χ. Γαριφαλής – Γαριφαλάκης, Πρινάρης – Πριναράκης.

*Ονόματα παράγωγα βιομηχανικών προϊόντων, γλυκών και φαγητών π.χ. Μόσκος – Μοσκάκης, Τραχανάς – Τραχανάκης.

*Όλα τα κανονικά βαπτιστικά κάθε προέλευσης που έγιναν οικογενειακά επίθετα και μάλιστα κατά την ονομαστική του ενικού π.χ. Γιώργος Θεοχάρης, Γιώργης Λουκάς.

*Βυζαντινά οικογενειακά επίθετα π.χ. Βαρούχας – Βαρουχάκης, Σκορδίλης – Σκορδιλάκης.

*Βενετσιάνικα και ιταλικά ονόματα π.χ. Γάσπαρης – Γασπαράκης, Μπαρότσης – Μπαροτσάκης.

*Ονόματα βαπτιστικά ή παρατσούκλια υποκοριστικά σε -ούλης, π.χ. Γιαννούλης – Γιαννουλάκης, Ψαρούλης – Ψαρουλάκης.

*Ονόματα υποκοριστικά σε -ούδι, π.χ. Γιαννούδης – Γιαννουδάκης, Ξανθούδης – Ξανθουδάκης.

*Χαϊδευτικά βαπτιστικών π.χ. Αντρούλης – Αντρουλάκης, Γιαννίκος – Γιαννικάκης.

*Λέξεις νηπίων που έγιναν επίθετα π.χ. Τατάς (πατέρας) – Τατάκης.

*Επίθετα σε -ίτσης που είχαν διαμορφωθεί από βαπτιστικά και παρατσούκλια με την κατάληξη -ίτσι, π.χ. Μανολιτσης – Μανολιτσάκης, Μαυρίτσης – Μαυριτσάκης.

*Οικογενειακά επίθετα από παρατσούκλια σε -άλι, π.χ. Μπρόκα – Μπροκάλι – Μπροκάλης – Μπροκαλάκης.

*Μεγεθυντικά βαπτιστικών, π.χ. Γιάνναρος – Γιανναράκης, Αντώναρος – Αντωναράκης.

*Οικογενειακά επίθετα που έχουν διαμορφωθεί από βαπτιστικά με την κατάληξη -άκης κι έχουν έτσι φαινομενική κατάληξη -ακάκης, π.χ. Αντωνάκης – Αντωνακάκης, Βασιλάκης – Βασιλακάκης.

*Οικογενειακά επίθετα από επαγγέλματα με την κατάληξη -άκης, π.χ. Μάμος – Μαμάκης και Μαμακάκης, Σωμαράς – Σωμαράκης και Σωμαρακάκης.

*Ονόματα σύνθετα δύο βαπτιστικών που συνήθως το πρώτο ήταν του πατέρα και το δεύτερο του γιού, π.χ. Μαρκογιάννης – Μαρκογιαννάκης, Σηφογιάννης – Σηφογιαννάκης.

*Ονόματα από τοπωνύμιο, επαγγελματικό ή παρατσούκλι πρώτο κι ένα βαπτιστικό δεύτερο, π.χ. Καστρινογιάννης – Καστρινογιαννάκης, Δασκαλογιάννης – Δασκαλογιαννάκης.

*Οικογενειακά επίθετα από ένα βαπτιστικό και την κατάληξη -ίδης, π.χ. Αγγελίδης – Αγγελιδάκης, Παντελίδης – Παντελιδάκης.

*Οικογενειακά επίθετα από ένα τοπωνύμιο ή εθνωνύμιο ή επαγγελματικό παρατσούκλι με την κατάληξη -ίδης, π.χ. Χαλκίδης – Χαλκιδάκης και Χαλκιαδάκης, Μακρίδης – Μακριδάκης.

*Μερικά αβέβαιης αρχής σε -ίδης, π.χ. Βρουλιδάκης, Ντεντιδάκης.

*Οικογενειακά επίθετα από βαπτιστικά επαγγελματικά, παρατσούκλια και την κατάληξη -όπουλος, π.χ. Γιαννόπουλος – Γιαννοπουλάκης, Καστανάς – Καστανόπουλος – Καστανοπουλάκης.

 

Γιάννα στις 7 Οκτωβρίου 2018

Παρά την χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την αρχαία Ελλάδα, μπορούμε να πάρουμε μια γεύση διαβάζοντας τα ερωτικά επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας, μιας συλλογής κειμένων από τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι το 600 μ.Χ. Πρόκειται για ποιητικό είδος, κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι ότι έχει άμεση επαφή με την εμπειρική πραγματικότητα. Είναι συνδεδεμένο με τον σύγχρονο, κυρίως τον καθημερινό άνθρωπο και τις προσωπικές του εμπειρίες.


Eros. Attic red-figure bobbin, c. 470 BC–450 BC.

Ορισμένα από τα ερωτικά επιγράμματα της Ανθολογίας είναι τα ακόλουθα:

Ασκληπιάδης

Εδώ μπροστά σου, λύχνε, η Ηράκλεια τρεις όρκους πήρε η ίδια

πως θα ξανάρθει, αλλά δεν ήρθε. Λύχνε, θεός αν είσαι,

τιμώρησε την άθλια: όταν αρχίζει ερωτικά παιχνίδια

με τον καινούργιο φίλο της, φως μην προσφέρεις, σβήσε!


Ανώνυμο

Αν σώζεις, Κύπρη, ναύτες στα ανοιχτά, η χάρη Σου ας θελήσει,

τώρα και με να σώσει: στη στεριά έχω ναυαγήσει.


Μελέαγρος

Να μην ποθώ την Ηλιοδώρα πια η ψυχή μου συμβουλεύει:

τις ζήλειες και τα δάκρυα που έχυσα δεν τα ξεχνάει.

Με πιέζει, αλλά να πάψω πια δύναμη δεν μου περισσεύει.

Η απαίσια! συμβουλεύει αλλά δεν παύει να αγαπάει.


Παρμενίων

Χρυσάφι έδωσε στη Δανάη, ο Δίαςˑ έτσι κι εγώ άλλο τόσο

σε σένα – πιο πολλά απ’ τον Δία δεν μπορώ να δώσω.


Ανώνυμο

Δύο δεινά, πενία κι έρωτας, έπληξανˑ την μια ξέρω

να την παλεύω, του άλλου τη φωτιά δεν υποφέρω.


Μελέαγρος

Ψυχή πυρπολημένη, με όση φλόγα κι αν βρεθείς κοντά της,

θα σου ξεφύγει, Έρωταˑ έχει κι εκείνη τα φτερά της.


Καπίτων

Το κάλλος, αν του λείπει η χάρη, τέρπει μόνο, δεν αδράχνειˑ

όπως το δόλωμα χωρίς αγκίστρι μάταια ψάχνει.


Λουκίλλιος

Ή μη με αφήσεις να αγαπώ, Έρωτα, ή τότε βοήθησέ με

να αγαπηθώ: σβήσε τον πόθο ή πόθο κέρασέ με.


Ρουφίνος

Έρωτα, είσαι θεός, αν όμοια και στους δύο μαζί τοξεύειςˑ

δεν είσαι θεός, αν μοναχά τον ένα σημαδεύεις.


Φιλόδημος

Αγάπησαˑ ποιος όχι; Εξώκειλαˑ σε ποιον αυτά είναι ξένα;

Έρμαιο μανίαςˑ αλλά από πού; όχι θεός η αιτία;

Τώρα μακριά όλα αυτά – τα μαύρα μου μαλλιά ήδη χιονισμένα

πιέζουν και μου προμηνούν τη συνετή ηλικία.

Έπαιξα, όσο ήταν καιρόςˑ τώρα καιρός δεν μου έχει μείνει

- καιρός μου να προσανατολισθώ στη σωφροσύνη.


Πηγή: Παλατινή Ανθολογία, Ερωτικά επιγράμματα, Επιλογή-Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια: Ν. Χ. Χουρμουζιάδης, εκδ. Στιγμή, Αθήνα 1999.

Γιάννα στις 6 Οκτωβρίου 2018

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φτιάχνεις για μένα το αγαπημένο μου γλυκό και έμαθα ότι μικρά πράγματα μπορεί να έχουν ξεχωριστή σημασία στη ζωή.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε παρακολουθούσα και έμαθα τα περισσότερα «μαθήματα ζωής», εφόδια για να γίνω καλύτερο και παραγωγικότερο άτομο όταν μεγαλώσω.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να κρεμάς την ζωγραφιά μου στο ψυγείο και αμέσως ήθελα να ζωγραφίσω την επόμενη.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, ακόμη και όταν ήσουν θυμωμένη με συμβούλευσες ήρεμα και απλά για να καταλάβω το γιατί και έτσι έμαθα ότι ο διάλογος και η επικοινωνία είναι σημαντικά ακόμη και όταν τα πράγματα είναι δύσκολα.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φτιάχνεις φαγητό για κάποιο φίλο που ήταν άρρωστος και έμαθα ότι όλοι μας πρέπει να νοιαζόμαστε και να φροντίζουμε ο ένας τον άλλο.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φροντίζεις το σπίτι και όσους ζούμε σε αυτό και έμαθα ότι πρέπει να εκτιμάμε ότι μας προσφέρεται.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να φροντίζεις ένα αδέσποτο γατάκι και έμαθα ότι είναι καλό να είσαι ευγενικός με τα ζώα.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, ένοιωσα ότι νοιαζόσουν και ήθελα να γίνω καλύτερος.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να κλαις και έμαθα ότι κάποια πράγματα στη ζωή πληγώνουν αλλά έχεις δικαίωμα να είσαι στενοχωρημένος.

Όταν νόμιζες ότι δεν κοιτούσα, σε είδα να αναλαμβάνεις τις ευθύνες ακόμα και όταν οι καταστάσεις ήταν δύσκολες και έμαθα ότι πρέπει να είμαι υπεύθυνο άτομο.

Βάσια Σαραντοπούλου

Μαράκι στις 2 Οκτωβρίου 2018

α) Χαρούμενος είν’ όποιος αφάνισε

    και επιφάνεια και βάθος˙

    αυτός δεν πρόκειται να μελαγχολήσει,

    γιατί πήγε πέρα κι απ` τις τέσσερις

    αριθμητικές πράξεις.

β) Κρίσιμη ζωή σημαίνει πάντοτε

    ζωή περισσότερη˙ κανένας

    θάνατος δεν μπορεί να τη νικήσει.

*Συμβουλές προς τη Χριστίνα

Αναδημοσίευση από: http://www.monocleread.gr/2018/07/01/nikos-karoyzos-mythikh-kyriakh/

Μαράκι στις 2 Οκτωβρίου 2018

Θά ‘ρθει καιρός πού θ’ ἀλλάξουν τά πράγματα.
Νά τό θυμᾶσαι Μαρία.
Θυμᾶσαι Μαρία στά διαλείμματα ἐκεῖνο τό παιχνίδι
πού τρέχαμε κρατώντας τή σκυτάλη
-μή βλέπεις ἐμένα- μήν κλαῖς. Ἐσύ εἶσ’ ἡ ἐλπίδα
ἄκου, θά ‘ρθει καιρός
πού τά παιδιά θά διαλέγουν γονιούς
δέ θά βγαίνουν στήν τύχη
Δε θά ὑπάρχουνε πόρτες κλειστές
μέ γερμένους ἀπέξω
Καί τή δουλειά
θά τή διαλέγουμε
Δέ θά ‘μαστε ἄλογα νά μάς κοιτᾶνε στά δόντια.
Οἱ ἄνθρωποι –σκέψου!-  θά μιλᾶνε μέ χρώματα
κι ἄλλοι μέ νότες
Νά φυλάξεις μοναχά
σέ μιά μεγάλη φιάλη μέ νερό
λέξεις καί ἔννοιες σάν κι αὐτές
ἀπροσάρμοστοι – καταπίεση – μοναξιά – τιμή – κέρδος – ἐξευτελισμός
γιά τό μάθημα τῆς Ἱστορίας.
Εἶναι Μαρία -δέ θέλω νά λέω ψέματα-
δύσκολοι καιροί.
Καί θά’ ρθουνε κι ἄλλοι.
Δέν ξέρω -μήν περιμένεις καί ἀπό μένα πολλά-
τόσα ἔζησα, τόσα ἔμαθα, τόσα λέω
κι ἀπ’ ὅσα διάβασα ἕνα κράτησα καλά:
«Σημασία ἔχει νά παραμένεις άνθρωπος».
Θα τήν αλλάξουμε τή ζωή!
Παρ’ όλα αὐτά Μαρία.

Αναδημοσίευση από: http://www.monocleread.gr/2018/08/11/katerina-gwgou-idiwnymo/

Οικογενειακοί μύθοι: Η συμμετοχή του διαγενεαλογικού στην ψυχοπαθολογία του εφήβου

 

της Ελένης  Λαζαράτου

 

Το αίσθημα της γενεαλογίας είναι ένα ψυχικό φαινόμενο που χτίζεται σ’ένα κοινωνικό πλαίσιο.

Τρεις διαστάσεις συμμετέχουν στον καθορισμό της γενεαλογίας

-  βιολογική

-  νομική , απαραίτητη και διαφορετική σε κάθε κοινωνικό σύστημα.

Όπως λέει ο Legendre στο βιβλίο «L’inestimable objet de la transmission» (Το ανεκτίμητο αντικείμενο της μετάδοσης) δεν αρκεί να αναπαράγεις την ανθρώπινη σάρκα θα πρέπει και να την εγκαταστήσεις «.

-  ψυχική , που βασίζεται στις ταυτίσεις και που το μεγαλύτερο κομμάτι της είναι ασυνείδητο

Η γενεαλογία είναι ο πυρήνας του να ανήκεις .Το οικογενειακό δέντρο , ένα κοινό όνομα , μια κοινή θρησκεία , παραδόσεις , μια κοινή γλώσσα δημιουργούν την συνοχή της ομάδας.

Η γενεαλογία κρατάει το νήμα της ζωής, δίνει στο υποκείμενο την θέση του . Για να λειτουργήσει μπαίνουν στο παιχνίδι όχι δύο αλλά τρεις γενιές . Όταν γεννιέται ένα παιδί υποκείμενο της τρίτης γενιάς καλείται να παίξει ένα ρόλο καθοριστικό , να παρέμβει στην αλυσίδα των ασυνείδητων ταυτίσεων , να αναγνωριστεί ξεχωριστά από τον πατέρα του , ο οποίος επίσης καλείται να αρνηθεί την θέση του και να την παραχωρήσει στο παιδί του.

Η άρνηση της γενεαλογίας προκαλεί το άδειασμα της ταυτότητας ένα βίωμα δυνητικά ψυχωτικό.

Ο Freud σε πολλά σημεία  του έργου του χρησιμοποιεί την διαγενεαλογική μετάδοση για να μιλήσει για την οργάνωση της ψυχικής λειτουργίας είτε  ατομικά , είτε ομαδικά .

Το υπερεγώ του παιδιού λεει ο  Freud είναι χτισμένο σύμφωνα με το υπερεγώ των γονιών του . Εάν υπολογίσουμε τον λόγο του πατέρα που απαγορεύει στη δημιουργία του υπερεγώ , καταλαβαίνουμε εύκολα ότι η ταύτιση δεν είναι με την εικόνα του γονέα αλλά με το απαγορευμένο μήνυμα που προέρχεται από τον γονέα του γονέα , δηλαδή τον πρόγονο του παιδιού .

Βέβαια το υπερεγώ δεν στηρίζεται μόνο στις ταυτίσεις , σαφώς τις ξεπερνάει .

Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε  την γενεαλογική αλυσίδα και ένα λόγο με το οποίο μεταδίδεται ένα μήνυμα από τους προγόνους .

Ο S. Freud το 1914 στην «Εισαγωγή στον ναρκισσισμό» γράφει  «Το υποκείμενο έχει μια διπλή ύπαρξη, από την μια είναι ο ίδιος του ο εαυτός με τους δικούς του σκοπούς και από την άλλη είναι ένας κρίκος μιας αλυσίδας στην οποία χρησιμεύει ενάντια στην επιθυμία του ή τουλάχιστον χωρίς την θέληση του».

Η διάκριση ανάμεσα στις σεξουαλικές ενορμήσεις του εγώ αντανακλά αυτή τη διπλή λειτουργία του ατόμου . Η αυτοσυντήρηση αναφέρεται στο σώμα και η σεξουαλικότητα παραπέμπει στη σχέση με την ομάδα .

Στο totem και taboo (1912-13) ο Freud υποδεικνύει πως ο δεσμός ανάμεσα στις γενεές συμμετέχει στην δόμηση του ψυχισμού του υποκειμένου . Δίνει προβάδισμα στην ομάδα και στο συνολικό όσο αφορά τις βαθιές ρίζες της ενδοψυχικής διαφοροποίησης και μιλά για την ενοχή που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά .

Στο τέλος της ζωής του (1939) στο Μωυσή και την Μονοθεϊκή θρησκεία υπογραμμίζει ακόμα μια φορά «Η αρχαϊκή κληρονομιά του ανθρώπου δεν περιλαμβάνει μόνο τις διαθέσεις αλλά επίσης και τα περιεχόμενα , μνημονικά ίχνη σχετικά με τα βιώματα προηγούμενων γενεών».

Φαίνεται λοιπόν ότι σ’όλο το έργο του Freud υπολογίζει τις ατομικές αλλά και τις συλλογικές  ρίζες της ταυτότητας.

Στην συνέχεια του Freud διάφοροι ψυχαναλυτές ασχολήθηκαν με τη διαγενεαλογική μετάδοση , κάτω από διαφορετικές οπτικές γωνίες , κυρίως όμως προσπαθώντας να εξηγήσουν μηχανισμούς που οδηγούν στην έκφραση της παθολογίας .

Η γνωστότερη και σημαντικότερη ίσως συνεισφορά είναι εκείνη του Nicolas Abraham και της Maria Torok (1978)που μίλησαν για την «κρύπτη» . Ένας πρόγονος μακρινός ή κοντινός έκανε κάτι κακό αλλά αυτό παρέμεινε μυστικό και αγνοείται , απ’όλους. Ένα παιδί ή ένας ενήλικας υιοθετεί συμπεριφορές που είναι ακατανόητες από το περιβάλλον αλλά θυμίζουν εκπληκτικά την συμπεριφορά του προγόνου. Εντούτοις δεν του έχει ποτέ γνωρίσει  ούτε έχει ποτέ ακούσει να μιλούν γι’αυτόν . Πρόκειται για ένα πρόσωπο που λειτουργεί μέσα από φάντασμα του , σαν το κεντρικό πρόσωπο ενός μη επιλυμένου πένθους, ένα άψυχο , άλιωτο σώμα μέσα σε μια κρύπτη . Η λιβιδινική επένδυση του προγόνου απορροφά όλη την ψυχική λειτουργία του υποκειμένου και εμποδίζει τη διεργασία της σκέψης. Έτσι αυτό το κενό της αναπαράστασης , η μη δυνατότητα σκέψης μπορεί να παράγει παραλήρημα ή κάποιο άλλο ψυχωτικό ή ψυχοσωματικό σύμπτωμα.

O Α. de Mijolla (1981) γράφει για τους  » Les visiteurs du moi»( επισκέπτες του Εγώ) , επισκέπτες πάνω στους οποίους βασίζονται ασυνείδητες ταυτοποιήσεις .Προσπαθεί να ορίσει τις μεταψυχολογικές συνθήκες μετάδοσης από το αναδρομικό υλικό των θεραπειών, παίρνονταςι υπ’όψη τη δυναμική της γενεαλογίας σε τρεις διαδοχικές γενιές απαραίτητες για την κατασκευή του υποκειμένου.

Για τον A.de Mijolla δεν ισχύει η άποψη μιας σταθερής και αμετακίνητης ταυτότητας που παίρνει την οριστική της μορφή στην αποδρομή   του Οιδιποδείου .

Προτείνει μια δυναμική διεργασία ικανή να υιοθετεί διαδοχικά διαφορετικά μοντέλα προσώπων γνωστών ή αγνώστων για το υποκείμενο , διαφυλαγμένων όμως σε κλειστά συρτάρια της οικογενειακής μνήμης . Αυτά τα πρόσωπα τροφοδοτούν τις ονειροπολήσεις και τις φαντασιώσεις όλης της οικογένειας , δημιουργούν σενάρια που διατηρούνται σε περισσότερες από μια γενεές.

Στην ίδια οπτική των τακτοποιήσεων ο Baranes γράφει «το διαγενεαλογικό εγκαθιστά τον άλλο πάντα παρόντα μέσα στο Εγώ , παράδοξα  παρόντα στη δόμηση κάθε ατόμου» .

Ο J.Cornut στο «Deuil rates , mort meconues»  (Αποτυχημένα πένθη , άγνωστοι νεκροί) μελετά τα διαγενεολογικά αποτελέσματα του παθολογικού πένθους.

Μιλά για την μετάδοση της ασυνείδητης ενοχής σ’ένα μέλος μιας συγκεκριμένης γενιάς από μέλη της προηγούμενης γενιάς που έκαναν ένα παθολογικό πένθος. Μιλά επίσης για πένθη που έμειναν μπλοκαρισμένα και σιωπηλά ή δεν αναγνωρίστηκαν από μια ή πολλές ενδιάμεσες γενιές.

Τέλος η Fraiberg γράφει για τα φαντάσματα στο δωμάτιο των παιδιών (Chosts in the nursery).

Σύμφωνα με την Fraiberg σε κάθε νηπιακή ηλικία υπάρχουν φαντάσματα / επισκέπτες από το ξεχασμένο παρελθόν των γονιών του παδιού . Σαν να έχει καταδικαστεί ο γονιός να επαναλαμβάνει την τραγωδία του δικών του παιδικών χρόνων. Υπάρχουν μάλιστα φαντάσματα που έχουν εγκατασταθεί / επιβληθεί για τρεις και παραπάνω γενιές και έτσι δεν είναι εύκολο να αναγνωριστούν ως εκπρόσωποι του παρελθόντος των γονέων .

Έτσι ξεκίνησε στην Αμερική δεκαετία του 1970 η ψυχοθεραπεία βρέφους-γονιού βασισμένη στην παραδοχή ότι οι διαταραχές του δεσμού απορρέουν από τις άλυτες ψυχοσυγκρούσεις των γονιών. Όταν υπάρχει ένα φάντασμα στο παιδικό δωμάτιο οι γονείς έχουν ελαττωμένες ικανότητες να επενδύσουν για να αγαπήσουν το παιδί . Τα φαντάσματα αντιπροσωπεύουν άγνωστες και ανολοκλήρωτες  αναμνήσεις που βρίσκονται εκτός του χώρου του συνειδητού.

Συνεχίζουν όμως να επηρεάζουν την εικόνα των γονέων για τον εαυτό τους και εκφράζονται στα πλαίσια των πιο στενών τους σχέσεων.

 

Ο Γιάννης ήταν 16 ετών όταν συνάντησα για πρώτη φορά, μαθητής στη Β΄ Λυκείου .

Τους τελευταίους μήνες η σχολική απόδοση ήταν αρκετά χαμηλή , φαινόταν να μην ενδιάφερεται για τα μαθήματα και τους βαθμούς. Ήταν κάτι που παραξένευε τους γονείς , οι οποίοι μέχρι τότε είχαν την εικόνα ενός καλού και μελετηρού μαθητή.

Η συμπεριφορά του επίσης είχε αλλάξει τους  τελευταίους μήνες . Ήταν εκνευρισμένος , θύμωνε με το παραμικρό, μιλούσε άσχημα και στον τελευταίο θυμό του είχε σπάσει την κιθάρα του την οποία αγαπούσε πολύ. Είχε σχεδόν απομονωθεί από τους φίλους του και έμενε αρκετές ώρες στο κρεβάτι άυπνος ακούγοντας επαναληπτικά την ίδια μουσική .

Οι γονείς πανικοβλήθηκαν όταν βρήκαν ένα σημείωμα στο οποίο έγραφε ότι δεν αξίζει να ζει κανείς αυτή τη ζωή .

Ο Γιάννης είναι το δεύτερο παιδί μιας οικογένειας χωρίς προβλήματα . Η μητέρα εκπαιδευτικός , έδινε μεγάλη σημασία στη σχολική πρόοδο των παιδιών της και εκείνα την αντάμειβαν με το να είναι καλοί μαθητές .Δεν υπήρχαν έντονες συγκρούσεις στο σπίτι . Η εφηβεία του μεγαλύτερου γιου εξελίχθηκε ομαλά . Οι γονείς λένε ότι του έδιναν ελευθερία και ότι εκείνος ποτέ δεν την καταχράστηκε .

Έτσι βρέθηκαν έκπληκτοι μπροστά στο πρόβλημα του Γιάννη .Ήταν κάτι που δεν περίμεναν .

Η μητέρα αναφέρει φυσιολογική εγκυμοσύνη και τοκετό. Παραδοσιακά σαν δεύτερο παιδί ο Γιάννης πήρε το όνομα του μητρικού παππού που όμως δεν γνώρισε γιατί εκείνος είχε πεθάνει πριν το γάμο των γονιών του .

Σαν μωρό ο Γιάννης ήταν ήσυχος και διήλθε τα αναπτυξιακά στάδια φυσιολογικά . Στο παιδικό σταθμό και στο νηπιαγωγείο δεν παρουσίασε προβλήματα προσαρμογής . Ήταν κοινωνικός και συμμετείχε στα ομαδικά παιχνίδια . Στα χρόνια του Δημοτικού έδειξε έφεση στην μάθηση , με την προτροπή βέβαια και μερικές φορές την πίεση της μητέρας του .

Η εφηβεία τον βρήκε απροετοίμαστο. Στα 16 του είχε την όψη και την προβληματική του παιδιού. Δεν διεκδικούσε ελευθερίες , ήταν συνεσταλμένος με τα κορίτσια, οι παρέες του ακόμη ήταν κυρίως του ίδιου φύλου . Συνέχιζε να είναι καλός μαθητής και ασχολιόταν πολύ με τα μαθήματα μέχρι την έναρξη του καταθλιπτικού επεισοδίου .

 

Ενώ έχει εγκατασταθεί η σχέση μου με το Γιάννη και έχει προχωρήσει η θεραπευτική αντιμετώπιση η μητέρα ζητάει να με δει μόνη της.  Μέχρι τότε έδειχνε να αντιμετωπίζει με σχετική ψυχραιμία το πρόβλημα του παιδιού της. Σ’ αυτή τη συνέντευξη όμως καταρρέει. Κατηγορεί τον εαυτό της, είναι μια  ανίκανη μητέρα που δεν μπόρεσε να προφυλάξει το παιδί της από αυτό που ήξερε ότι θα συνέβαινε .

Μιλάει για κληρονομικότητα.  Κλαίγοντας λέει ότι ο πατέρας της που ο Γιάννης έχει το ονομά του , είχε μανιοκατάθλιψη . Τον θυμάται πάντα να παίρνει φάρμακα , να νοσηλεύεται κατά καιρούς , να είναι άλλοτε καλός και τρυφερός απέναντι της και άλλοτε να θυμώνει απότομα και να την χτυπάει . Ο πατέρας της αυτοκτόνησε πέφτοντας από το μπαλκόνι του σπιτιού τους όταν εκείνη ήταν 13 ετών . Είναι κάτι για το οποίο κανείς δεν μιλάει . Δεν το ανακοίνωσε ποτέ στον σύζυγο της και στην νέα της οικογένεια .

Με βάση της δικές προβολές η μητέρα του Γιάννη είχε προκαθορίσει την μοίρα του . Ένα κεντρικό φαντασιωσικό σενάριο την  ένωνε μ’αυτό το παιδί .

 

Το δόσιμο του ονόματος του παππού στον εγγονό είναι μια κοινή συνήθεια της ελληνικής κοινωνίας . Το όνομα είναι η πρώτη γλωσσική στιγμή που τοποθετεί το άτομο σαν ξεχωριστό όν , η πρώτη συμβολική καταγραφή του .

Ταυτόχρονα το όνομα αποτελεί τη συμβολική μετάδοση μιας κληρονομιάς . Η πίστη ενός είδους μετενσάρκωσης του προγόνου στο πρόσωπο του εγγονού είναι μια πίστη σχεδόν παγκόσμια .Σε πολλούς πολιτισμούς και στον δικό μας δίνεται το όνομα του πεθαμένου στο πρώτο παιδί του ίδιου φύλλου που θα γεννηθεί. Έτσι το όνομα αποτελεί τη σύνδεση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο.

Αλλά και γενικότερα , το δόσιμο ενός ονόματος τις περισσότερες φορές έχει σχέση μ’ένα πρόγονο που είναι ήδη νεκρός ή που πρόκειται να πεθάνει πρίν από το νεογέννητο , από κάποιο συγγενή στην ευρύτερη οικογένεια ή κάποιο όνομα εκτός οικογένειας σημαντικό για κάποιο λόγο για τον ένα ή τον άλλο γονέα .

Το όνομα αποδεικνύεται έτσι φορέας των γονικών φαντασιώσεων και επιθυμιών και αποτελεί μια ταυτησιακή δυνατότητα για το υποκείμενο.

Αυτό που μεταφέρεται στο παιδί από το όνομα είναι κάτι σαν μοίρα. Είτε την υιοθετεί , είτε την απωθεί , είτε την δέχεται , είτε απομακρύνεται απ’αυτήν .Πάντα υπάρχει σαν μια βασική αναφορά σαν ένα σχέδιο που κάποιος άλλος έχει επεξεργαστεί γι’αυτό.

Ο Rosolato μιλάει για κατοχή του ατόμου από την κατοχή του ονόματος του.

 

Στην γενεαλογία υπάρχει κατ’ανάγκη η μετάδοση.

Μετάδοση γενετικού υλικού στην βιολογική συγγένεια , μετάδοση υλικών αγαθών , ονόματος στην νομική .

Σε ψυχικό επίπεδο αυτό που μεταδίδεται έχει μια θετική πλευρά , αντικειμενοτρόπο (μια γνώση , ένα αντικείμενο , μια παρουσία) και μια αρνητική πλευρά , ναρκισσιστική (μια έλλειψη , ένα μη-αντικείμενο , μια απουσία). Εδώ μεταδίδεται αυτό που λείπει , αυτό που δεν έχει ειπωθεί.

«Η συνέχεια  μεταδίδεται από την ασυνέχεια» λέει ο D.Sibony. Έτσι βλέπουμε να σχηματίζεται η αναπαράσταση της οικογένειας σαν ένα σύνολο ανθρώπων αποφασισμένων να σιωπήσουν πάνω στο ίδιο θέμα και αναγνωρίζονται μεταξύ τους χάρη σ’αυτή την συμφωνία της σιωπής.

Το συναίσθημα να ενσωματώνεσαι σ’ένα γενεαλογικό δένδρο βασίζεται τόσο σε όσα γνωρίζουμε αντικειμενικά γι’αυτή την ιδιαίτερη γενεαλογία όσο και σε όσα αγνοούμε, σαν η επιβεβαίωση του να ανήκεις μπορεί να προέρχεται από τα κενά και τις ελλείψεις του λόγου του άλλου. Οι αναπαραστάσεις προβάλλονται και δημιουργούν ασυνείδητους δεσμούς στην οικογένεια . Κάθε μέλος απευθύνεται στον άλλο μ’αυτό το μοντέλο σχέσεων. Εδώ οι διαγενεαλογικές αναπαραστάσεις έχουν ένα ρόλο δομικό και βρίσκονται στην βάση των δυσκολιών της οικογένειας .

Το διανενεαλογικό αντικείμενο  ένας πρόγονος , άμεσος ή έμμεσος συγγενής από τις προηγούμενες γενιές  διακινεί φαντασιώσεις και προκαλεί ταυτίσεις σ’ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας. Συνήθως είναι το αποτέλεσμα της τήρησης ενός μυστικού .

Κάθε οικογένεια έχει μια εικόνα μυθική , ιδεατή που τη συνδέει με το γενεαλογικό της δένδρο. Στην περίπτωση ύπαρξης μυστικού η οικογένεια θέλει να κόψει με τις ρίζες της , να αρνηθεί το γενεαλογικό της δένδρο. Αυτό δεν μπορεί παρά να κινητοποιεί συμπτώματα , συγκρούσεις , υπονοούμενα , ατομικές ή ομαδικές δυσφορίες.

 

Στην περίπτωση του Γιάννη η μητέρα  , θέλησε να προφυλάξει το παιδί από οιανδήποτε αναφορά σ ’αυτό το αντικείμενο. Ο πατέρας της είχε αυτοκτονήσει και αυτό από τη μια  είχε βιωθεί τραυματικά και από την άλλη της είχε προκαλέσει ντροπή.

Όταν οι αναπαραστάσεις που το διαγενεαλογικό αντικείμενο είναι εγγεγραμμένο στον ψυχισμό των γονιών, λέει ο Eiguer,  αναφέρονται σε επώδυνο τραυματισμό ή είναι ηθικά κατακριτέες  στις επόμενες γενιές υπάρχει έλλειψη αναπαράστασης ή μια πρώτο- αναπαράσταση του πράγματος ανίκανη να φτάσει στο επίπεδο του λόγου .

 

Στην διαγενεαλογική μετάδοση η παθολογία στηρίζεται στην ύπαρξη ενός μυστικού που με την σειρά του συνδέεται μ’ένα άλυτο πένθος .Το μυστικό δεν είναι ατομικό ή ενδοψυχικό – εμπλέκει την σχέση με τον άλλο – αν δεν υπάρχει άλλος δεν υπάρχει μυστικό. .Δηλώνει επίσης μια ισχύ πάνω στον άλλο που συνοδεύεται με μια απειλή : την αποκάλυψη του μυστικού .

Στην διαγενεαλογική μετάδοση είναι η ενοχή που μεταφέρουν τα μυστικά και είναι αυτή η ίδια η ενοχή που επηρεάζει την άρση τους.

Τα μυστικά προσπαθούν να καλύψουν μια ναρκισσιστική πληγή , μια απαξίωση της εικόνας της οικογένειας που δεν θέλουμε να μεταδώσουμε. Εδώ κατοικούν τα φαντάσματα – οι μη – αναπαραστάσεις των αντικειμένων , το κενό , τα μη-αναπαρισπώμενα συναισθήματα του άδειου. Το παιδί εκφράζει με τα  συμπτώματα του όχι μια εσωτερική σύγκρουση αλλά την σύγκρουση ενός άλλου .Ενός προγόνου από τον οποίο κατοικείται όπως ένα κάστρο στοιχειωμένο από φάντασμα .

Το μυστικό σ ’αυτές τις περιπτώσεις είναι τα πράγματα τα οποία μη μοιραζόμενα με τον άλλο με τα λόγια μεταφέρουν και στοιχειώνουν τις ανθρώπινες ζωές .

«Μέσα στην κοιλία της κρύπτης στέκονται χωρίς λόγια , όμοια με κουκουβάγιες , σε μια εγρήγορση χωρίς  αναπαμό  , οι λέξεις θαμμένες ζωντανές»  λέει η Maria Τorok.

Πρόκειται για μια απώθηση συντήρησης -  όχι δυναμική απώθηση κατά Freud όπου το «παρελθόν-παρόν» σχηματίζει ένα συμπαγές μόρφωμα θαμμένης πραγματικότητας. Τόσο αδύνατο να ξαναγεννηθεί όσο και να γίνει σκόνη

Σ’αυτή την ενδοψυχική σπηλιά , αυτή την κρύπτη , θα μένουν κλεισμένες «όλες οι λέξεις που δεν μπόρεσαν να ειπωθούν όλες οι σκηνές που δεν μπόρεσαν να επανέλθουν στη μνήμη , όλα τα δάκρυα που δεν μπόρεσαν να χυθούν»  είναι λοιπόν ένα ανείπωτο πένθος που βρίσκεται στην αρχή , στην γένεση της κρύπτης στο εσωτερικό του υποκειμένου .

Και είναι με την μορφή του φαντάσματος που θα επανεμφανιστεί στις επόμενες γενεές  «Το φάντασμα είναι μια κατασκευή του ασυνείδητου που έχει σαν ιδιαιτερότητα να μην υπήρξε ποτέ συνειδητό και να είναι αποτέλεσμα περάσματος , ο τρόπος με το οποίο το πέρασμα μένει να ορισθεί , από το ασυνείδητο του γονέα στο ασυνείδητο του παιδιού.»

Εντούτοις αυτά τα φαντάσματα είναι εφεύρεση των ζωντανών και δημιουργούνται από τα κενά που αφήνουν μέσα μας τα μυστικά των άλλων .

Η εμφάνιση του φαντάσματος συνδέεται με την ενόρμηση θανάτου και αποτελεί μια ναρκισσιστική καταστροφή . Το φάντασμα είναι ένας νεκρός θαμμένος μέσα στον άλλο που επανέρχεται για να στοιχειώσει τους ζωντανούς .

Περισσότερο από το μυστικό  ενδιαφέρον έχουν  οι σχέσεις γύρω απ ’αυτό. Η αποκάλυψη του μυστικού  κάνει  τους γονείς να φοβούνται την επανάληψη της τραυματικής πράξης , την παρακμή της οικογένειας , την άφιξη μιας καινούργιας δυστυχίας. Το κεντρικό πρόβλημα είναι εκείνο της ατομικής ψυχικής οικονομίας , των επενδύσεων και των απο-επενδύσεων.

Σ’αυτές τις οικογένειες η αποεπένδυση λόγω της επένδυσης του φαντάσματος και της αμυντικής προσπάθειας στη δόμηση της σχέσης για να κατοικήσει το φάντασμα αφήνουν ελάχιστη λιβιδινική ενέργεια διαθέσιμη για το εξωτερικό αντικείμενο δηλαδή το παιδί . Έτσι το παιδί βιώνει είτε ένα συναισθηματικό κανό είτε υπερβολή μιας ναρκισσιστικής επένδυσης όπου δεν έχει δικαίωμα να υπάρξει το ίδιο εξω απ’αυτό που του προβάλλουν οι γονείς .

Ο πατέρας ή η μητέρα απορροφημένοι από το φάντασμα δεν προσφέρονται για πρωτογενή ταυτοποίηση απαραίτητη για τη δημιουργία αντικειμενοτρόπου σχέσης ικανή να δημιουργήσει εμπάθεια και οικειότητα .Όλα λειτουργούν με ναρκισσιστικές ταυτίσεις που συγχέουν το εγώ με τον άλλον .

Συμπερασματικά οι κρύπτες αγγίζουν δυο ζευγάρια αντίθετων ψυχικών διεργασιών . Από τη μια πλευρά η διαγενεαλογική βία απέναντι στο διαγενεαλογικό συμβολικό μήνυμα , από την άλλη πλευρά η ναρκισσιστική ταύτιση απέναντι στη πρωτογενή ταύτιση .

 

«Δεν είναι μόνο απ’αυτό που λείπει και αποτυνχάνει που οργανώνεται η μετάδοση αλλά και απ’αυτό που δεν καταλήγει , αυτό που είναι απουσία εγγραφής και αναπαράστασης ή απ’αυτό που είναι σε στάση , σε κατάσταση αναμονής χωρίς να έχει εγγραφεί», γράφει ο Golse .

Έτσι η διαγενεαλογική μετάδοση ζωής ευνοεί τις δομικές ταυτοποιήσεις και μπορεί να είναι ασυγκρουσιακή ενώ η διαγενεαλογική μετάδοση θανάτου προκαλεί ταυτοποιήσεις αλλοτριώσεις , είναι συγκρουσιακή και οδηγεί στην παθολογία .

Η διαγενεαλογική μετάδοση βοηθάει άρα στο καλύτερο και στο χειρότερο. Μπορεί να  βοηθήσει στη δόμηση και την ελευθερία του ατόμου ή αντίθετα να αποδειχθεί παραλυτική και θανατηφόρα .

 

 

Στην περίπτωση του Γιάννη  η  έναρξη του καταθλιπτικού επεισοδίου συμβαίνει στην εφηβεία. Όπως έλεγε προηγουμένως ο Β. Golse  οι αναλογίες στην ψυχική λειτουργία των βρεφών και των εφήβων είναι πολλές. Εκείνο που θάθελα εδώ να τονίσω είναι η επικράτηση του ναρκισσισμού απέναντι στην επένδυση του εξωτερικού αντικειμένου.

Και στις δύο περιόδους έχουμε κατ’εξοχήν ναρκισσιστικές ταυτίσεις .Γνωρίζουμε ότι η ναρκισσιστική ταύτιση προκαλεί την υποκατάσταση του Εγώ από το αντικείμενο και καταργεί την αναπαράσταση του αντικειμένου. Βρίσκεται εξ’άλλου στον πυρήνα της διεργασίας του πένθους .

Η εφηβεία συχνά περιγράφεται με όρους που θα ταίριαζαν για την περιγραφή ενός καταθλιπτικού επεισοδίου . Μελετώντας για την εφηβεία αναφέρουμε αυθόρμητα λύπη , τη διέγερση , το θυμό , το πεσσιμισμό , την αυτο-υποτίμηση .

Ένα μεγάλος μέρος των διεργασιών της εφηβείας ταυτίζονται με τις διεργασίες του πένθους . Ο έφηβος είναι αναγκασμένος να αποχωρισθεί συμβολικά τους γονείς του και να απομακρυνθεί από τον παράδεισο των παιδικών του χρόνων για να αντιμετωπίσει μονός του μια νέα πραγματικότητα .Αυτή η διεργασία διακοπής των δεσμών και απώλειας αντικειμένου έχει ακριβώς τα ίδια στάδια όπως η διεργασία αντιμετώπισης του θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου .

Παρ’ όλη την ομοιότητα όμως υπάρχει μια πορεία δυναμική . Ο έφηβος περνάει σταδιακά από διεργασίες που θα τον οδηγήσουν μακριά από την επώδυνη κατάσταση.

Στην περίπτωση του Γιάννη όμως έχουμε ένα πραγματικό καταθλιπτικό επεισόδιο με ψυχιατρική συμπτωματολογία .Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η ανησυχία της μητέρας επιδείνωσε μια «φυσιολογική κατάθλιψη της εφηβείας». Το τραγικό που είχε συμβεί στην εφηβεία της μητέρας «έπρεπε» να επαναληφθεί στην εφηβεία του Γιάννη.  Είχαν οι μητρικές προβολές τέτοια επίδραση ώστε να σπρώξουν τον Γιάννη στο καταθλιπτικό επεισόδιο.

Ο παππούς του Γιάννη παρουσίαζε μανιοκατάθλιψη . Κανείς δεν αρνείται πλέον τον γενετικό παράγοντα στην εκδήλωση αυτής της διαταραχής . Κατά πόσο ένα καταθλιπτικό επεισόδιο κατά την διάρκεια της εφηβείας μπορεί να αποτελεί το εναρκτήριο επεισόδιο μιας διπολικής διαταραχής μόνο η εξέλιξη μπορεί να το δείξει.

Εκείνο που έχει σημασία είναι να μην θεωρηθεί ότι η μοίρα του Γιάννη είναι προκαθορισμένη .

Είτε για λόγους βιολογικούς, γενετικής μετάδοσης είτε για λόγους φαντασιωσικής διαγενεολογικής μετάδοσης ο Γιάννης δεν πρέπει να μείνει δέσμιος της προγονικής κληρονομιάς. Και εδώ είναι η πρόσκληση της θεραπευτικής αντιμετώπισης: να μπορέσεις να δώσεις στο διαγενεαλογικό την κινητικότητα του και η συμμετοχή του στη ζωή.

 

Αναδημοσίευση από : http://www.inpsy.gr/el/digital-library/arthra/arthra-ellinika/257-2013-04-24-17-20-07

 

Μαράκι στις 2 Οκτωβρίου 2018

Και τι να τον κάνω τον ψυχολόγο; Αφού έχω τόσους φίλους. Αυτά τα λόγια τα ακούω συχνά και με έχουν πραγματικά προβληματίσει. Αναγνωρίζοντας την πολυτιμότητα και των δύο, σκέφτηκα να καταγράψω τις διαφορές που έχω εντοπίσει ανάμεσα στην φιλία και την ψυχοθεραπεία.


Το θεραπευτικό πλαίσιο δεν θυμίζει καθόλου καφέ και κουβεντούλα.

Θεραπευόμενος και ψυχοθεραπευτής συνάπτουν μια θεραπευτική συμμαχία προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα του πρώτου, ενώ συμφωνείται το χρηματικό αντάλλαγμα που θα καταβάλλεται στον δεύτερο.

Μια συνεδρία ψυχοθεραπείας διαρκεί πενήντα λεπτά και επαναλαμβάνεται στο γραφείο του θεραπευτή ή μέσω skype μια φορά την εβδομάδα -συνήθως συγκεκριμένη μέρα και ώρα. Κάποιες φορές από την αρχή τίθεται ένας χρονικός ορίζοντας, κατόπιν του οποίου είτε θα κλείσει ο κύκλος των συνεδριών, είτε οι δύο πλευρές θα αξιολογήσουν αν χρειάζεται να συνεχίσουν τις συνεδρίες.

Σεβόμενος το απόρρητο που επιβάλλει ο κώδικας δεοντολογίας, ο σύμβουλος ψυχικής υγείας απαγορεύεται να αποκαλύψει όσα ακούει κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, εκτός κι αν θεωρήσει πως κινδυνεύει η ζωή του θεραπευόμενου ή κάποιου άλλου προσώπου.

Σε περίπτωση που ο θεραπευτής δεν μπορεί να ανταπεξέλθει επαρκώς ή θεωρήσει πως απαιτείται η βοήθεια κάποιου ειδικού (π.χ. ψυχιάτρου), οφείλει να παραπέμψει τον θεραπευόμενο σε άλλον συνάδελφο ή στον αντίστοιχο ειδικό.

Η εκπαίδευση του ψυχοθεραπευτή

Ο ψυχοθεραπευτής έχει λάβει ειδική εκπαίδευση, ακαδημαϊκή και βιωματική. Ειδικά ο προσωποκεντρικός σύμβουλος είναι παρών ως συνοδοιπόρος και όχι ως ειδήμων. Έχει εκπαιδευτεί στο να βλέπει τον κόσμο με τα μάτια του Άλλου, χωρίς όμως να ταυτίζεται. Δημιουργεί ένα κλίμα ασφάλειας όπου μπορείτε να εκφράσετε ελεύθερα ακόμη και αυτά για τα οποία ντρέπεστε. Διατηρεί θετική στάση ακόμη και απέναντι σε συμπεριφορές που ο ίδιος δεν θα υιοθετούσε. Δεν είναι εκεί για να σας κρίνει.

Επιπλέον, είναι ανά πάσα στιγμή σε επαφή με τα συναισθήματα που του αναδύονται από τα λεγόμενά σας και εκφράζει ελεύθερα ό,τι θεωρεί πως θα προάγει την ανάπτυξή σας και την βελτίωση της συμμαχίας που έχετε χτίσει. Με λίγα λόγια, είναι αυθεντικός και γνήσιος, βάζοντας όμως ως προτεραιότητα εσάς.

Ο ίδιος έχει κάνει πολλά χρόνια ψυχοθεραπείας και τακτικά παρακολουθείται από τον επόπτη του.

Γατί η φιλία ΔΕΝ είναι ψυχοθεραπεία

Η σχέση λοιπόν, δεν είναι ισότιμη όπως με έναν φίλο. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ο προσωποκεντρικός θεραπευτής είναι ένας ταπεινός μαθητής που προσπαθεί να μπει στον κόσμο του θεραπευόμενου. Με ταπεινότητα και υπομονή θα τον βοηθήσει να βρει τη δικιά του αλήθεια και τα δικά του πατήματα. Σε καμία περίπτωση δε θα κρίνει τον θεραπευόμενο ούτε θα προσπαθήσει να τον προστατεύσει ή να τον νουθετήσει όπως ένας φίλος.

Ο ψυχοθεραπευτής θα είναι προσεκτικός ώστε να αφήσει τα προσωπικά ζητήματα που απασχολούν τον ίδιο στην άκρη, καθ’ όλη τη διάρκεια της συνεδρίας. Ακόμη και στην περίπτωση που με τις διηγήσεις του θεραπευόμενου αγγιχτούν προσωπικά του θέματα, δε θα πάρει χρόνο από τη συνεδρία μιλώντας για τον εαυτό του. Ενίοτε μπορεί να κάνει μια αυτοαποκάλυψη, μόνο όμως στην περίπτωση που θεωρεί πως έτσι προάγει την ανάπτυξη του θεραπευόμενου.

Απώτερος στόχος είναι ο ίδιος ο θεραπευόμενος μέσα από τη θεραπευτική σχέση που χαρακτηρίζεται από ενσυναίσθηση, αποδοχή και αυθεντικότητα, να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και να αξιοποιήσει στο μέγιστο τις δυνατότητές του.

Κοινά σημεία

Το σημαντικότερο κοινό σημείο ανάμεσα στην ψυχοθεραπεία και στη φιλία είναι η σχέση, η επαφή. Στην προσωπική μου θεραπεία αλλά και στις συνεδρίες που πραγματοποιώ ως σύμβουλος, κάποιες στιγμές έχω την ευλογία να φτάνω σε αυτό που οι Mearns και Cooper αποκαλούν «σχεσιακό βάθος». Μια κατάσταση συνάντησης με τον Άλλο, που είναι τόσο έντονη και βαθιά, ώστε αγγίζει τα όρια του μεταφυσικού. Αυτή η σύνδεση από καρδιάς μέσα από μια κοινή εμπειρία, είναι εξάλλου χαρακτηριστικό και μιας αληθινής φιλίας.

Ένα άλλο κοινό σημείο, είναι πως τόσο η ψυχοθεραπεία όσο και η φιλία απαιτούν θάρρος. Θάρρος για να εμπιστευτούμε τον Άλλο. Απαιτούν να πάρουμε το ρίσκο να ανοίξουμε την ψυχή μας σε έναν φίλο στην μία περίπτωση, σε έναν άγνωστο στην άλλη.

Με την ψυχοθεραπεία θα βοηθηθεί και η φιλία σας

Με την ψυχοθεραπεία, ερχόμαστε σε επαφή με μεγαλύτερο εύρος από τα συναισθήματά μας. Αποκτούμε επίγνωση των μοτίβων συμπεριφοράς που ακολουθούμε. Συνειδητοποιούμε πότε ένα συμβάν μπορεί να μας φαίνεται δυσανάλογα σπουδαίο γιατί ανακαλεί στη μνήμη μας τραυματικές εμπειρίες.

Όταν είμαστε σε καλή επαφή με τον πραγματικό μας Εαυτό, είναι πολύ πιο εύκολο να συνδεθούμε βαθιά και αυθεντικά με τους φίλους μας, μέσα από την ευαλωτότητα και τις αδυναμίες μας. Λειαίνονται οι γωνίες, δείχνουμε μεγαλύτερη αποδοχή απέναντι στο διαφορετικό. Δεν προβάλουμε τα θέματά μας στους φίλους μας, οπότε τους ακούμε και πιο ενεργητικά. Δεν φοράμε προσωπεία, ούτε υποδυόμαστε ρόλους. Οι φιλίες μας είναι πιο γνήσιες.

Κι αν ο φίλος σας είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας;

Ένας καλός φίλος που τυχαίνει να είναι ψυχοθεραπευτής, πιθανότατα θα είναι ένας πολύ καλός ακροατής. Εντούτοις, απαγορεύεται να σας αναλάβει ψυχοθεραπευτικά. Η φιλία σας δεν αντικαθιστά την θεραπεία και σε καμιά περίπτωση ο φίλος σας -ψυχοθεραπευτής δεν ξέρει να σας δώσει μαγικές λύσεις.

Είναι και αυτός ένας άνθρωπος με αδυναμίες, που μολονότι έχει δικό του θεραπευτή και επόπτη, νιώθει κι εκείνος την ανάγκη πού και πού από κάποιον να τον ακούσει με ζεστασιά και κατανόηση ή να τον συμβουλεύσει φιλικά.

Η σχέση θεραπεύει λέει ο Γιάλομ. Ας αναγνωρίσουμε λοιπόν σε κάθε μια από τις σχέσεις μας, την μεγάλη της αξία αλλά και τη θέση που της αναλογεί στη ζωή μας. Είναι πολύ ανακουφιστικό να έχουμε καρδιακούς φίλους όταν χρειαζόμαστε να πούμε τον πόνο μας, ακόμη κι αν είναι περασμένα μεσάνυχτα. Με την ψυχοθεραπεία από την άλλη, μέσα από πολύ σκληρή δουλειά κι αληθινή δέσμευση, μπορούμε να φτάσουμε σε σημαντικά επίπεδα επίγνωσης, προσωπικής ανάπτυξης και βελτίωσης της καθημερινότητάς μας.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

  • Buber, M. (1958). I and Thou. New York: Scribner.
  • Cooper, M. (2007). The handbook of person-centred psychotherapy and counselling. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  • Mearns, D., & Thorne, B. (1988). Person-centred counselling in action. London: Sage Publications.
  • Mearns, D. and Cooper, M. (2005) Working at relational depth in counselling and psychotherapy. SAGE publications Ltd – London
  • Rogers, C. R. (1980). A way of being. Boston: Houghton Mifflin.
  • Rogers, C. R. (1957). The Necessary and Sufficient Conditions of Therapeutic Personality Change. Journal of Consulting Psychology, Vol. 21, pp 95–103.
  • Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality and interpersonal relationships as developed in the client-centered framework. McGraw-Hill.

 

Συγγραφέας: Μαρία Μαγγανάρη
Msc in Person Centred Counseling and Psychotherapy, M.B.A., M.A.

Αναδημοσιευμένο από : https://www.psychologynow.gr/psychic-health/psychotherapy/5800-allo-filia-kai-allo-psyxotherapeia.html

 


Γιάννα στις 28 Σεπτεμβρίου 2018

 

Ηθοποιοί και σαλτιμπάγκοι
περιδιαβαίνουν σα μνηστήρες την Ιθάκη.
Θεοί και άνθρωποι υπακούουν στην Ανάγκη.
Ο χρόνος όλα θα τα καταπιεί.

Λευκά μπαλόνια συνοδεύουν την ψυχή σου
με τ” όνομά σου και μιαν ευχή.
Έφυγες μόλις τα λουλούδια είπαν ν” ανθίσουν.
Ο χρόνος όλα θα τα καταπιεί.

Είπαν, δεν πρόλαβες πολλά να ζήσεις,
ίσα που ανέτειλες και βιάστηκες να δύσεις,
σαν πεφταστέρι, που σφραγίζει μιαν ευχή,
ώσπου ο χρόνος όλα να τα καταπιεί.

Όλα θα σβήσουν, μα στου Ουρανού τ” αρχεία
μόνο η αγάπη που” χεις δώσει θα γραφτεί,
για να φωτίζει τα βράδια μας τα κρύα,
ώσπου ο χρόνος όλα να τα καταπιεί.

Κορίτσια μου γλυκά, εσείς είστε τα »λουλούδια», σαν αυτά που προσφέρατε, μαζί με τα μπαλόνια στη Φωτεινούλα, ένα κομμάτι απ” την ψυχή σας, που πλέον μέσα εκεί θα κατοικεί! Λίγο πιο μεγάλος από σας ήμουν, όταν ξεπροβόδισα τον φίλο μου, τον Κώστα… Μοιάζει σαν τελετή ενηλικίωσης, με την ίδια τη Μοίρα στο ρόλο του τελετάρχη. Διάβασα, (τυχαίο?) οτι αυτή η πανσέληνος »είναι μια Πανσέληνος Ενηλικίωσης» κι οτι » η Υλοποίηση των Ονείρων σου, η Υλοποίηση των Ιδανικών σου, θα γίνει μαζί με τον Πόνο σου, μαζί με την Πληγή σου»! Σα να λέει »προχωρώ μαζί με την πληγή μου». Όπως είπε κάποτε ο Rumi: »Η πληγή είναι το σημείο από όπου το Φως μπαίνει μέσα σου»! Όμως η ενηλικίωση, αν και φαίνεται να είναι νόμος της Φύσης, της ζωής, της εξέλιξης, δεν πρέπει εντούτοις να »θάψει» το »παιδί» μέσα μας και να κάνει το »λουλούδι» να μαραθεί. Έχετε πλέον ένα λόγο ακόμα να ζήσετε και ν” αγωνιστείτε για τα όνειρά σας, στη μνήμη της Φωτεινής!

Γιάννα στις 24 Σεπτεμβρίου 2018

Όλα ξεκινούν ένα πρωινό το οποίο προορίζεται να στιγματίσει την επόμενη δεκαετία και βάλε της ζωής σου. Σε ξυπνάνε σχεδόν με το ζόρι από τα πουπουλένια σου όνειρα, σε δασκαλεύουν να είσαι φρόνιμο παιδί και φορτωμένο το δύσμοιρο με μία τσάντα μεγαλύτερη από το μπόι σου, ξεκινάς για την ξενιτειά της πρώτης μέρας στο σχολείο. Μπορεί να κλάψεις φωναχτά μήπως και σε λυπηθούν ή μπορεί να καθαρίσεις όλα τα πατώματα, μέχρι να πειστείς να περάσεις το κατώφλι. Αφού όμως στερέψουν όλα τα ουρλιαχτά του στιλ «Θέλω τη μαμά μου» και άλλα τέτοια χαριτωμένα, διαπιστώνεις ότι ο χώρος είναι γεμάτος με πολλά μικρά ζιζάνια σαν και του λόγου σου, σύμμαχοι στη μάχη κατά της δικτατορίας του πρωινού ξυπνήματος και κυρίως μαθήματος. Μπορεί ο τίτλος του διπλανού να άλλαξε όνομα και φύλο στη διάρκεια των χρόνων, όμως ο ρόλος του σύμμαχου παρέμεινε ίδιος και απαράλλαχτος. Τυχεροί όσοι κάθε πρωί είχαν κάποιον να τους καλωσορίζει στο θρανίο με μια καλημέρα και ένα ζεστό χαμόγελο. Ήταν εκείνοι που δε βαρέθηκαν ποτέ στο μάθημα γιατί είχαν κάποιον να μοιραστούν την ανία τους μέχρι να τους χωρίσει η αγανάκτηση του διδάσκοντα. Εσείς δεν είστε για να κάθεστε μαζί! Από τα μικροσκοπικά καρεκλάκια του νηπιαγωγείου ως και τα έδρανα του πανεπιστημίου, το ταξίδι στη γνώση απαιτεί και λίγο χαβαλέ, γιατί αλλιώς γίνεται καταναγκασμός. Οι παρέες του σχολείου, αν δε δέσουν για τα καλά, είναι καταδικασμένες να λησμονηθούν στο συρτάρι με σκονισμένα άλμπουμ φωτογραφιών. Το ίδιο και το άτομο που τόσα χρόνια μοιράστηκες πολλά περισσότερα από ένα θρανίο. Μοιράστηκες τη νύστα σου, τις παραξενιές σου και άπειρα εσωτερικά αστεία. Χωρίσατε το κολατσιό σας στα δυο, ίσως για πρώτη και τελευταία φορά, αλλά και το απροειδοποίητο τεστ μαθηματικών που όλως τυχαίως έγερνε λιγάκι προς τα δίπλα. Απίστευτο κι όμως Αληθινό! Χάσε 10 Κιλά Μέσα σε 10 Μέρες! Μάθε πως! Οι προσδοκίες και ο φόβος για το μέλλον ελαφραίνουν όταν τους μοιράζεσαι. Από το γνωστό «εγώ όταν μεγαλώσω θα γίνω…» μέχρι όντως να τα καταφέρεις, περνάνε άπειρες ώρες μέσα στη σχολική τάξη, διαγωνίσματα και εκδρομές. Θα τα κατάφερνες μόνος; Ήταν εκείνη η σφιχτή αγκαλιά, όταν πάτωσες στο διαγώνισμα της κατεύθυνσης ή το ιδρωμένο χέρι που κρατούσες λίγο πριν τις πανελλαδικές. Ήταν το ίδιο πρόσωπο με το οποίο κλάψατε παρέα τη μέρα των αποτελεσμάτων μαζί, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Τα ονόματα από τα πρώτα καρδιοχτύπια γράφονται με μολύβι στα σχολικά θρανία. Στην ηλικία που ξεπερνιέται το σύνθημα «αγόρια ιππότες, κορίτσια μαύρες κότες», η διπλανή είναι εκείνη που θα μάθει για τον πρώτο σου έρωτα και θα φροντίσει να σε κάνει ρεζίλι κάθε φορά που περνάει μπροστά σου ο εκλεκτός. Σημειωματάκια κάτω από τη μύτη του καθηγητή, παιχνιδιάρικα σκουντήματα και εκείνα τα βλέμματα όλο νόημα προς εξυπηρέτηση της μουγκής συνεννόησης. Τα σχολικά χρόνια τελειώνουν, ο καθένας ακολουθεί τη δική του πορεία. Είναι κρίμα λοιπόν εσείς οι δύο να χωρίσετε τις ζωές σας όπως κάνατε με το θρανίο στο δημοτικό. Κι αν οι δρόμοι σας φέρουν ξανά στα παλιά λημέρια, χτυπήστε το κουδούνι για έναν καφέ στα γρήγορα. Περάστε μαζί ακόμα ένα διάλειμμα για να αναπολήσετε μερικά από τα πιο ανέμελα χρόνια της ζωής σας! Εξάλλου, αξίζει να χτίζουμε το παρόν μας πάνω σε χαρούμενες αναμνήσεις του παρελθόντος.

Θεοδώρα Μαρία Βένου: Σοφία Καλπαζίδου Πηγή:  .pillowfights.gr

Γιάννα στις 12 Σεπτεμβρίου 2018

«Στη μεταλλοβιομηχανία που δούλευα φιάχναμε έπιπλα μεταλλικά κι είχε διάφορα τμήματα: ξυλουργείο, ελασματολουργείο, σωληνουργείο, νικελοτήριο. Μέσα εκεί δούλευαν άνθρωποι από 75 χρονών μέχρι και παιδιά 13-14 χρονών. Ένας πιτσιρικάς λοιπόν ο οποίος ήταν και κοντούλης, ασθενικός, μπαινόβγαινε στο γραφείο καμιά φορά, να φέρει κανένα χαρτί. Τον έβλεπα που ήταν μουτζουρωμένος από την κορυφή μέχρι τα νύχια, δούλευε στο νικελοτήριο, και μου είχε κάνει εντύπωση. Μια-δυο φορές λοιπό του έπιασα κουβέντα. Τον ρώτησα τι έκανε εκεί πέρα, τι δουλειά έκανε ο πατέρας του, πόσα παιδιά ήταν στην οικογένεια, πόσα χρόνια είχε στη μεταλλοβιομηχανία…
Μου είπε ότι εκεί δούλευε ο πατέρας του, ήταν εργάτης. Αυτός, ήταν από πολυμελή οικογένεια, δούλευε εκεί δύο χρόνια, από 12 χρονών. Μου είπε ότι είχε σταματήσει το σχολείο, αλλά τώρα θα πήγαινε σε νυχτερινό για να συνεχίσει. Η φυσιογνωμία αυτού του παιδιού ήταν ο μεγεθυντικός φακός μέσα από τον οποίο είδα τον εαυτό μου. Και συμβολικά λέω στο τραγούδι «παιδί στα 14″. Τα δικά μου όνειρα ήταν τσακισμένα πολύ πιο πριν. Εκείνο ήταν στα 14 και αναρωτιόμουν τι όνειρο μπορούσε να΄χει αυτό το παιδί, τι ευχέρεια είχε να κάνει σχέδια για το μέλλον.
Έτσι λοιπόν, μέσα από τη φυσιογνωμία αυτού του παιδιού έγραψα για τα δικά μου πάθη. Και συμβολικά λέω «παιδί στα 14 κλέψαν τη χαρά μου», και όλα αυτά με τον ήλιο και τ΄αστέρια…
Μέσα λοιπόν στο γραφείο, ανάμεσα στις καρέκλες και τα ελάσματα πήρα ένα χαρτάκι, μετά την κουβέντα που είχα με τον πιτσιρικά και έγραψα αυτούς τους στίχους.Πάνω στο γραφείο, στον τόπο της δουλειάς».

Αργύρης Βεργόπουλος, στιχουργός του τραγουδιού «Μικρό παιδί»/ Περιοδικό «Μετρονόμος», 2008, τεύχος 29.

 

Η  Ρίτα Πίρσον, μια εκπαιδευτικός στην Αμερική που ασκούσε το επάγγελμα της δασκάλας για πάνω από 40 χρόνια και η ομιλία της στο Ted έναν σχεδόν μήνα πριν πεθάνει άνοιξε νέους ορίζοντες για δασκάλους και γονείς με την υπέροχη φράση και διαπίστωση ότι «Τα παιδιά δεν μαθαίνουν από ανθρώπους που δε συμπαθούν.» Η ομιλία της έφτασε τις 7 εκατομμύρια προβολές μέσα σε λίγο χρόνο..
Πάμε να διαβάσουμε την ομιλία της.

«Έχω περάσει όλη τη ζωή μου είτε στο σχολείο, στο δρόμο για το σχολείο, είτε συζητώντας για όσα συμβαίνουν στο σχολείο. Και οι δύο γονείς μου ήταν εκπαιδευτικοί, το ίδιο και ο παππούς και η γιαγιά από την πλευρά της μητέρας μου, και τα προηγούμενα σαράντα χρόνια έκανα κι εγώ το ίδιο.
Έτσι, περιττό ν” αναφέρω πως όλα αυτά τα χρόνια είχα την ευκαιρία να δω την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση από πολλές πλευρές. Ορισμένες απ” αυτές τις μεταρρυθμίσεις ήταν καλές. Άλλες, δεν ήταν εξίσου καλές.
Τώρα ξέρουμε γιατί τα παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο. Ξέρουμε γιατί δεν μαθαίνουν. Είναι είτε η φτώχεια, η περιορισμένη συμμετοχή, η αρνητική επιρροή των συμμαθητών. Ξέρουμε το γιατί. Ένα πράγμα όμως για το οποίο ποτέ δεν συζητάμε ή συζητάμε σπάνια είναι η αξία και η σημασία την ανθρώπινης επαφής, οι σχέσεις. Ο Τζέιμς Κόμερ λέει πως καμία σημαντική γνώση δεν αποκτιέται χωρίς μια σημαντική σχέση. Ο Τζώρτζ Γουόσινγκτον Κάρβερ λέει πως η μάθηση είναι η κατανόηση των σχέσεων. Καθένας σ” αυτή την αίθουσα έχει επηρεαστεί από κάποιο δάσκαλο ή κάποιον ενήλικα. Επί χρόνια, παρακολουθώ ανθρώπους να διδάσκουν. Έχω δει τους καλύτερους και μερικούς από τους χειρότερους. Μια συνάδελφος μου είπε κάποτε: «Δεν με πληρώνουν για να συμπαθώ τα παιδιά. Με πληρώνουν για να τα διδάσκω. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν. Εγώ πρέπει να διδάξω το μάθημα. Εκείνα πρέπει να το μάθουν. Τέλος». Ε, λοιπόν της είπα: «Ξέρεις, τα παιδιά δεν μαθαίνουν από ανθρώπους που δε συμπαθούν». Μου είπε πως «Αυτά είναι ένα μάτσο ανοησίες». Της απάντησα: «Αγαπητή μου, η σχολική χρονιά θα είναι μακρά… …κι επίπονη». Δεν χρειάζεται ν” αναφέρω πως πράγματι ήταν. Κάποιοι πιστεύουν πως ή το “χεις ή δεν το “χεις με τις σχέσεις. Πιστεύω πως ο Στέφεν Κόβεϊ είχε τη σωστή ιδέα. Είπε πως πρέπει να κάνεις μερικά απλά πράγματα όπως το να κατανοήσεις πρώτος αντί να ζητάς να σε κατανοήσουν, απλά πράγματα όπως η συγγνώμη. Το έχετε σκεφτεί ποτέ; Ζητείστε από ένα παιδί συγγνώμη και θα σοκαριστεί. Παρέδωσα ένα μάθημα κάποτε για τους συντελεστές. Δεν είμαι καλή στα μαθηματικά, αλλά το πάλεψα. Γύρισα και κοίταξα το βιβλίο του δασκάλου. Είχα διδάξει όλο το μάθημα λανθασμένα. Επέστρεψα λοιπόν στην τάξη την άλλη μέρα και είπα: «Κοιτάξτε παιδιά, πρέπει να ζητήσω συγγνώμη. Σας δίδαξα όλο το μάθημα λανθασμένα. Λυπάμαι». Απάντησαν: «Δεν πειράζει κυρία Πίρσον. Ήσασταν τόσο ενθουσιασμένη που σας αφήσαμε να συνεχίσετε»..
Είχα τάξεις που ήταν τόσο χαμηλά, τόσο ακαδημαϊκά ανεπαρκείς, που έκλαψα. Αναρωτιόμουν, πώς θα πάω αυτήν την ομάδα μέσα σε εννέα μήνες από εκεί που είναι, εκεί που έπρεπε να είναι; Ήταν δύσκολο. Ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Πώς μπορώ ν” αυξήσω την αυτοεκτίμηση ενός παιδιού και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις του, την ίδια στιγμή;
Είχα λοιπόν μια φαεινή ιδέα. Είπα σε όλους τους μαθητές μου: «Έχετε επιλεγεί να είστε στην τάξη μου επειδή είμαι η καλύτερη δασκάλα κι εσείς οι καλύτεροι μαθητές, μας έβαλαν όλους μαζί ώστε να δείξουμε σε όλους τους άλλους πώς γίνεται». Ένα απ” τα παιδιά είπε «Αλήθεια;» Απάντησα: «Αλήθεια. Πρέπει να δείξουμε στις άλλες τάξεις πώς γίνεται, γι” αυτό όταν περνάμε στο διάδρομο, οι άνθρωποι θα μας προσέχουν και δεν μπορείτε να κάνετε φασαρία. Θα πρέπει να περπατάτε ήρεμοι και κορδωμένοι». Τους έδωσα κι ένα ρητό να λένε: «Είμαι κάποιος». «Ήμουν κάποιος όταν ήρθα». «Θα είμαι κάποιος καλύτερος όταν θα φύγω». «Είμαι δυνατός και ισχυρός». «Αξίζω την εκπαίδευση που παίρνω εδώ». «Έχω πράγματα να κάνω, ανθρώπους να εντυπωσιάσω, και μέρη να επισκεφτώ». Κι αυτά είπαν, «Ναι!» Άμα το επαναλαμβάνεις επί μακρόν, γίνεται μέρος του εαυτού σου.
Τους έδωσα ένα τεστ 20 ερωτήσεων. Ένας μαθητής έχασε τις 18. Του έβαλα «+2» στο γραπτό του κι ένα γελαστό προσωπάκι. Μου είπε: «Κυρία Πίρσον, αυτό είναι Δ’;» Απάντησα «Ναι.» Και είπε: «Τότε γιατί μου βάλατε γελαστό προσωπάκι;» Απάντησα: «Επειδή είσαι σε καλό δρόμο. Βρήκες τις δύο. Δεν τις έχασες όλες». Ρώτησα: «Όταν θα το επαναλάβουμε, δεν θα τα πας καλύτερα;» Κι εκείνος είπε: «Ναι, κυρία, μπορώ και καλύτερα». Βλέπετε το «-18» σου ρουφάει όλη την ενέργεια. Το «+2» του έδωσε το κίνητρο να προσπαθήσει και του είπε πως δεν είναι τελείως σκράπας.
Επί χρόνια παρακολουθούσα τη μητέρα μου να χρησιμοποιεί τα διαλείμματα για επαναλήψεις, να κάνει ιδιαίτερα στα σπίτια τ” απογεύματα, ν” αγοράζει βούρτσες, χτένες, φυστικοβούτυρο και κράκερς να τα έχει στο συρτάρι της για τα παιδιά που έπρεπε να φάνε, είχε σφουγγάρι και σαπούνι για εκείνα που δεν μύριζαν πολύ όμορφα και τα έπλενε. Είχε λοιπόν αυτά τα πράγματα στο συρτάρι της έδρας, και χρόνια αργότερα, όταν συνταξιοδοτήθηκε, έβλεπα μερικά από εκείνα τα παιδιά να έρχονται και να της λένε: «Ξέρετε κυρία Γουόκερ, μου αλλάξατε τη ζωή. Την κάνατε να λειτουργήσει για μένα. Με κάνατε να νιώσω σημαντικός, ακόμη κι όταν μέσα μου ήξερα ότι δεν ήμουν. Θέλω να δείτε ποιος έχω γίνει σήμερα».
Όταν η μητέρα μου πέθανε δυο χρόνια πριν, στα 92, ήρθαν τόσοι πολλοί παλαιοί μαθητές της στην κηδεία της, που δάκρυσα, όχι επειδή είχε φύγει, αλλά επειδή άφησε πίσω της ένα κληροδότημα σχέσεων που δεν μπορεί ποτέ να χαθεί. Αντέχουμε να έχουμε περισσότερη επαφή; Σίγουρα. Θα αντέξετε όλα σας τα παιδιά; Όχι βέβαια. Και ξέρετε πως τα δυσκολότερα παιδιά ποτέ δεν λείπουν. Ποτέ. Δεν θα τα καταφέρετε πάντα και με όλα αλλά και τα πιο δύσκολα παιδιά να ξέρετε ότι εμφανίζονται για κάποιο λόγο. Είναι η σύνδεση. Είναι η σχέση. Διδάσκουμε επειδή αυτό είναι που κάνουμε. Η διδασκαλία και η μάθηση θα έπρεπε να δημιουργούν χαρά. Πόσο ισχυρός θα ήταν ο κόσμος μας αν είχαμε παιδιά που δεν φοβούνται να πάρουν ρίσκα, που δεν φοβούνται να σκεφτούν, και που έχουν έναν υπερασπιστή; Κάθε παιδί αξίζει έναν υπερασπιστή, έναν ενήλικα που δεν θα τα παρατήσει ποτέ, που καταλαβαίνει τη δύναμη της επαφής, κι επιμένει να γίνουν το καλύτερο που μπορούν. Είναι σκληρή αυτή η δουλειά; Ιδέα δεν έχετε, πόσο σκληρή είναι. Αλλά δεν είναι ακατόρθωτη. Μπορούμε να το κάνουμε. Είμαστε εκπαιδευτικοί. Είμαστε γεννημένοι να κάνουμε τη διαφορά. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ που με ακούσατε..»
Η Ρίτα

Γιάννα στις 11 Σεπτεμβρίου 2018

Η φωτογραφία είναι, στην καλύτερη περίπτωση, μια μικρή φωνή, ωστόσο μερικές φορές, μόνο μερικές φορές, μία φωτογραφία ή ένα σύνολο φωτογραφιών μπορεί να δελεάσει τις αισθήσεις μας προς την επίγνωση. Πολλά εξαρτώνται από τον θεατή. Σε πολλούς, οι φωτογραφίες μπορεί να προκαλέσουν έντονο συναίσθημα, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για σκέψη. Κάποιος, ή ίσως και πολλοί από εμάς μπορεί να επηρεαστούν, ώστε να βρουν έναν τρόπο να δικαιώσουν αυτό που είναι λάθος, και μπορεί ακόμα και να αναζητήσουν θεραπεία για μια ασθένεια. Οι υπόλοιποι μπορεί ενδεχομένως να αναπτύξουμε, μια πιο αυξημένη αίσθηση κατανόησης και συμπόνιας για εκείνους των οποίων η ζωή είναι πολύ διαφορετική από τη δική μας.
Η φωτογραφία είναι μια μικρή φωνή. Πιστεύω σε αυτό.

Προφορική αναφορά (1974): Eugene Smith, φωτογράφος (1918-1978)

Γιάννα στις 5 Σεπτεμβρίου 2018

Mπορώ να γίνω ευτυχισμένος με τα πιο απλά πράγματα

και με τα πιο μικρά..
Και με τα καθημερινότερα των καθημερινών.
Μου φτάνει που οι εβδομάδες έχουν Κυριακές.
Μου φτάνει που τα χρόνια φυλάνε Χριστούγεννα για το τέλος τους.

Που οι χειμώνες έχουν πέτρινα, χιονισμένα σπίτια.
Που ξέρω ν’ ανακαλύπτω τα κρυμμένα πετροράδικα στις κρυψώνες τους.
Μου φτάνει που μ’ αγαπάνε τέσσερις άνθρωποι.

Πολύ…
Μου φτάνει που αγαπάω τέσσερις ανθρώπους.
Πολύ…
Που ξοδεύω τις ανάσες μου μόνο γι’ αυτούς.
Που δεν φοβάμαι να θυμάμαι.
Που δε με νοιάζει να με θυμούνται.
Που μπορώ και κλαίω ακόμα.
Και που τραγουδάω… μερικές φορές…
Που υπάρχουν μουσικές που με συναρπάζουν.
Και ευωδιές που με γοητεύουν…

Οδυσσέας Ελύτης

Γιάννα στις 26 Αυγούστου 2018

Πόσα όμορφα πράματα βρίσκονται στον κόσμο,
που περνάνε κάθε μέρα μπροστά στα μάτια μας..
και μεις μηδέ τα νογάμε,μηδέ τα βλέπουμε..

Γ. Ρίτσος

Γιάννα στις 25 Αυγούστου 2018

Θέλω να με ακούς χωρίς να με κρίνεις…

Θέλω τη γνώμη σου χωρίς συμβουλές…

Θέλω να με εμπιστεύεσαι χωρίς απαιτήσεις…

Θέλω τη βοήθειά σου και όχι να αποφασίζεις για μένα…

Θέλω να με προσέχεις χωρίς να με πιέζεις…

Θέλω να με κοιτάς χωρίς να προβάλλεις τον εαυτό σου σε μένα…

Θέλω να με αγκαλιάζεις χωρίς να με κάνεις να ασφυκτιώ…

Θέλω να μου δίνεις ζωντάνια χωρίς να με σπρώχνεις…

Θέλω να με υποστηρίζεις χωρίς να με φορτώνεσαι…

Θέλω να με προστατεύεις χωρίς ψέματα…

Θέλω να με πλησιάζεις χωρίς να εισβάλλεις…

Θέλω να ξέρεις τις πλευρές μου που πιο πολύ σε ενοχλούν..

Να τις αποδέχεσαι και να μην προσπαθείς να τις αλλάξεις…

Θέλω να ξέρεις… πως σήμερα μπορείς να βασίζεσαι πάνω μου…ΧΩΡΙΣ ΟΡΟΥΣ

Από το βιβλίο «Ιστορίες να σκεφτείς» του Χόρχε Μπουκάι